Francisci Petrarchae De remedijs vtriusque fortunae, libri duo

581쪽

sa 1 PETRARC. DE RE MED. . eget: hunc paupertas tenet, illum carcer, aut gra utor morbus. Ludens te pedibiis alligat fortuna; non podagra, sed pedicae sunt iam disce consisteare. D. Podagra inutilis factus sum R Ade rusam credo , vel saltum, ad choreas, ad pala stram: an te aurem ad haec natum putas 3 ad alia si nescis altiora quaedam officiae natus es, quς,3 si caput non aegrotat, exequi nil prohibet. Studere licet artibus inSenuis , dare operam pietati, seruare iustitiam dc fidem fragile corpus, & fuga

cem mundum spernere, odisse Vitia, amare virtutes, colere amicitias, consilio patriam iuuare .Haee

sunt viri boni iacunimina : quid hic pedibus loci

est D. Debilitatus sum podagra. Pugn re cum hostibus forsitan morbus vetet, non cum vitiis; quod neque facilius, & certe crebrius est bellum, liquid scimus, an hic ipse dolor corporis, contra quem dimices, tibi ad exercitium antismi datus uti D. Pedibus consistere nequeo. . Vide, quam de reliquo aedificario spem habeas, cuius fundamentu natam inva idum sentis. Vigila ne te incautum opprimat ruina. Contrabe sarcinulas, teque ad migrandum para. D. Podagra me ingens habet. R.A. Solet hic morbus futperhibent )aiuitias comites habere. En tibi remeadium aliud ; bene spera , aut langoris amaritudi- hem, optam dulcedo solabitur; aut inopiae pellet asperitas ta vel solatifum aderit Vel sinis. Si haec nilunt veniat quae non fallet. I ira vitae malis omnibus finem da sit. D. . Pedum premor aegritudine. QA. Si salutem cupis, aut pauper sis O-

Portet,aut Vt pauper, vivas. Multos hac aegritudine liberasse traditur pati pertas , vera defaecatrix corporum, quosdam Vero frugalita S, quam volun-

seu fictam, Sc imaginariam rauPertatem

582쪽

v TRIVSQJOR T. LIB. II. st 3 dixerim. Vidisti aliquos perpetua vini abstinertia curatos: ita fit, dolore dolor, clauus clauo pe - 1itur, ut antiquo dicitur prouerbio. Vix molestuin aliquid , sine molestia curatur, ut praeterea cura hoc morbo , cumque aliis multis pacem habeas , non Baccho solum , sed Sc Veneri bellum indixisse profuerit. Sed quid agimus Z animorum

remedia promisimus, non corporum. Habes tamen, quam puto, Vulcam morbi huius curam. Hanc si probas, utere: si minus, non te fallant o- i-fices fomentorum. Patientia in aduersis enicacissimum,atque optimum saepe unicum remedii genus est. D. Podagrae vitio curuatus sum.

Ad iter inhabilis minus idoneus ad laborem , non ineptus ad reliqua gerere , non rei modo familiaris, sed reipub. summi, si ita sors tuleiit, imperi j curam potes. Itaque memorandum valde Septim ij Seueri , Romani Principis , c ictum unum qui senex, ac podagricus, dum cc niurationem nobilium , qui se vivo filium e Augustum dixerant. deprehendisset, comprchcnsis aut horibus seditionis, ac filio . omnibulque ante solium eius , affusis, metuque ultimi supp'icii

tremefactis ac territis. ipse, manu ad caput relat , Tandem,inquit sentitis caput imperare, non pedes. D. Podagra me miserum miris modis torquet. y. q. Noli thias asperitates rerum de re, sed

memento, si quid dulce, aut iucundum tibi obtigit. quo incommodum hoc solari possis. Vnus, ex multis pessimis. vulgi mos est , ut in aduersis querulum , atque impariens; obliuiosumJn pro- eris atque ingratum sit; quo nihil in quius seri potest. Nam quis aequisauribus audiat eAempli causa,vel Seuerum ipsum, qaem diximus . de podagra, vel Donutiatium de caluitio , quod ae-

583쪽

ν PETRARC. DE R E MED. yrrime dicitur tulisse; vel Augustum senem de sti

nistri debilitate oculi, vel Iulium Caesarem de timore nocturno,& quiete visis turbida; vel postremo alios fortunatissimos viros,de una, seu de alimra naturae si dici licitumJ aut fortunae iniuria, siequerentes, ut imperi j, atque opum, Victoriarum, ac tantorum ingrati, atq; immemores sint bon rum dum se homines meminerunt; quos plenam, perfectamque felicitatem hie sperare, dementiae fit amara dulcibus temperare,modestiae. Hoe p dagrae proprium: hoc morborum OmnIum comia mune remedium inuenies, sanumque consilium, sanctumque fateberis, senis illius laeta multa adeptI.dura multa perpessi, qui bonis de manu Dei licet laete acceptis, mala quaeque patienter suspicienda censebat:quamuis mali aliquid dare,vel Reere,manus illa non nouerit, sed humanam resterit opinionem. D. Podagra me in lemilo,nodis in-DIudilibus premum,tenet. R.Te iacente, stare animus potest, caelumque, &. terras, ac maria pedi

Ast mala resseabier,mulier maia pessima resem.

Illa caetem mordens,hac animum cruciati

SCabie premor importunar Iam non m ror,

si angores meros aegre fers , quando id luges, eui dulce aliquid immixtum est. D. Graui vexor scabie. Sunt, qui hanc salubrem dieant. Ego autemine tam moestae rei laetum nomen tribuam, arram potius salutis, siue ad salutem viam,dieΟ.Mollis est, qui asperitatem vis breuem respuit,cuiu extrita sitaucudus. D. Arida me

584쪽

scabies exercet. Iam horologio non egebis: erit tecum qnaea noctibus excitcoeque tonesto cuipiam fortastis ossicio. vigilem reddat: nemo tam piger quem n a n licab i es sollicit u :n faciat. D. Scante torqvcor. Morbus ignobilis. sed nobilis cura est; labor aestas balnea peruigi ium diaeta. Si nec ista profuerinu ad pae ientiae medicinam recurrendum erit. Illa omnibus morbis vilissima Scabie crucior taediosa de finda. Π-Neutrum nego: ubi ergo publius molestum Oeium, podagrici sedea dixit;ine sinente pCtes addere,moestum. RegOcium scabiosi manus: sed quid dices si qtio foedior morbus eo pulchrior parientia est: quid , si paruom malo bonum ingens elicisὶ haec nimirum una est rerum quae contemptum corporis maxime pariun r. quo nihil est melius mortali. I . Totum me scabies occupatas . solum te, verum est; id quidem metuo: sed plus ti sorsitan quam quod .dicere voluisti; totum enim corpus intelligis: sed est vobis inuisibilis an iniorum scabies cupiditas ac libido, dc pruritus quidam ulciscendi quaere ridique , qui non magis scalpitur,acrius altuat; hunc nec tolli,n c leniri poscitis nec sentitis quidem; tanto minor vobis est semper vestri cura quam corporis. De risilia. DI A L. LX X XU I.

Dormire non possum. q. A. Vigila x aude

Vitae tibi tempus auctum. Inter obdi ianile enim arque emori quid interest nisi quodati er tempori S. Perpotuus alter est sopor Itaque ne io, an non satis proprie & somnus breuu

585쪽

-Trigia cum trepidam terrent insomnia mentcm; Et luxum, ν curas demeoolutus e M. D O L.

Somnii, inquietor.' si verum est, quod apies

quidam ait: Multas curas sequuntur somnia: suod vestri quoque applobant authores. Ra- ' dicem mali amputa, curas pelle , tamnia quoque pepuleris: quo enim quaeso, tot curas,ti tam nihil profuturas in tam breui vita de qua iam ab initio ptomimum estὶ qui 1 torqueri iuuat λ turbidam curis vi tam , Si infestam somniis quietem, vestra vobis tacit amentia : diuinam prouidentiam , vestro vultis superare consilio: neqRe sentitis. ut ex alto vestrae ridentur i nuntiae, vestraeque deliberationes,illo de tempore, quod non solum extra vestrum arbitrium , sed etia extra notitiam vestram est. Neque auditia Flaccum exclamantema

catili uosa nocte premit Deus, Ridetque,si mortali 3 vltra Fastre pida'.

omne tempus in vestram trahitis perni lem; de praeterito infesti,de prylenti anxii de futuro pauicii trepidique ite que his curis superuacuis dignosmetitis manipulos laborem vigilantes, consopiti somnia. sin illud Drte verum est, quod vacantem quoque curis anima inquietam somniis esse, vel natura hominis,vel peccatu cogit. Nonne cum ex mille somniis nec vitii verum esse, verum sit postquam alterutro talli oportet. satius est inquietarisOmniis, quam mulceri, & amara somniare, quam

586쪽

tem moesta. o. Somniis fatigor. R. Sperne totam

hanc ineptiam & quiescesrii id nequis his te lare comitibus qui umilia passi sunt: his duobus nominatim , quos modo dicebam dum de vigilia

CElebrior sum quam veIlem, notiorque

An tu hoc spernis, quod maximi optata ere duces: ae principes . philosophi, & poetarquid enim tot laboribus,quid tantis bellis,ac studiis agiturῖnec Miud insignes artifices moliuntur. Declarat Phidias in Μineruae statua . quod opus omnium quae hominum manibus ficta sunt. pri-rnu .aut inter prima' suerim; iris cum aliquid inscribere vetitus fuisset,vultum iuuin clypeo statuae . sic insculpsit ut Sc ab omnibus noscerctur, &conuella inde nisi toro opere disio luto nullo pos set ingenio; nosci,in premium sui laboris,operbat.. Si quis enim non famam . scd pecuniam coxitare vixerit artifices in comunibus fortastis assentiar, in illustribus negem. Μulta sunt rei huius indicia, se eum iactura teporis,damnon: etiam saepe operi insistunt,ae ne quid fatuae excidat, lucrum sper- .nunt. Comprobauit hoc maxime, nobilis illa constatia eorum quatuor artificu, qui ad Emosissimuulud opus quod Arthemisia , Cariae regina dilectissimi coniugis memoriae . extrui fecit. magno pretio acciti, cuinante persectum opus oblisi et regina istia, Vnde operis pretiu sperabatur; persti te-Iunt

587쪽

runt tamen unanimiter in finem: nil la aliud, qua suum decus 3c facti memoria cogitantes. Proinde omnes homines claritatem, famamque desiderat. Solus tu ne paruo illas taedio emptas, velis D. Immo &ego apud posteros clarus esse cupiam inter

coaetaneos recusem. R. QMd ita. eum hoc maius,

eoque difficilius .ac rarius 1it, obstante.quς praesentium famam interpellat inuidia ZI . Quia interabsentes mera est gloria nullus Obstrepit, nullus obstat. Inter praetentes autem, Sc contradictio,& Iabor Ma nus eηim labor est, magna enlysdia sania; Vt non ineleganter ait quidam .i'. Nimis aut delicatus aut segnis est qui sine labore magnum aliquid speret, cum pro minimis. tot se offerant labores. D. Ego vero non labores respuam sed isdia. Naquis ferat assidue visitari obsideri. posci exagitari,& sui interim negligentem, totos dies ac magna breuis vitae partem, aliis dare, ut tua necessitate posthabita. alienae inseruias voluptati: quod malum si ab initio incidisset, nunqua ad lianc ipsam

mam; quae me cruciat, ventum esset; sed & nunc praeclaros animi conatus ,&egregia potens est impedire negocia, importunum. '. Id quidem ita esse, non nego;durum certe, sed tolera Dile immo de inuidiosum,&optabile, caeterum, Vtcunque tuo iudicio acceptum erit. pene ineuitabile. Nam quae

ad euadendum via, nisi vel superbia huel ignauia3Altera honestum desiderium te petentium arcebit , altera Ec extinguet. Si quod est aliud reia medium , vIbirim fusa est: quamquam si claritas vera sit, nee fuga sufficiet: sequitur claritas poC. sessorem suum , quo eunque perrexerit, dc ubi

cunque eonstiterit, secum erit, nec rure Vnquam,

nec in sylvis quidem desinet clarus esse, qui in

588쪽

urbibus clarus fuit. Non potest famae fulgor absindi; inter tenebras eminet, dc ad se oculos, atque animos trahit. Nunquid non audisti Danda muri Brachmanorum senem praeclarissimum, ab Alexandro Μaeedone , usque ad ultimas. Indorum solitudines, Cynicumque Diogenem ab codem. vsq; ad illud suum dolium, quo pro volubili utebatur hospitio, vi 11tatost Nunquid non usque ad squalidam, ac desertam Linterni villulam a placatis, 1O-la viritatis veneratione: latronibu S. Scipionem Α- fricanum, eundemque ab jpsis hostium ducibus, usque transmaria i Nunquid non Titum Liui uni ab ultimis Galliarum , extremaque procul Hispania, usque ad urbem Romam: Nunquid non denique sanctos patres , Vsque ad intimas , Sc horrendas heremi latebras a Romanis etiam Imperatoribus visitatos 3 sileo Salomonem: immo vero quis Vnquam vir clarus, visitationibus caruerit Amici, dc noti mutuis alloquiis, & confabulationibus delectantur : ignoti autem solo recreantur aspectat. Habet enim virorum illa irium praesentia, dulce aliquid. quod non sentit, nisi ipse , qui fruitur: hoc tu laboriosum ne dixeris ; operosum est, fateor. sed de gloriosum. ID. Celebritate nominis alteror. Si hanc vis abiicere virtus abiicienda est cuius e radice oritur. Id si merito refugis, ferre hanc sarcinam aequo animo est necesse , ad quam multi nequicquam omni istudio vitaeque ipsius impendio aspirant & tu forsitan aspirasti. Patere te videri ab his qui hoc nili te, tu utraq; nomediligerent non optarent. γ. Multi Ine Undique, v-sque ad importunitatem:, fastidiumque concelebrant. I. Qiijd tu igitur an cotem ni malles, atque abiiciὶ D. Innumerabiles. que ad taedium,me honorant . . Tu Vero Dei munus agnoscito. Vile te

589쪽

honorat . ut te illum dc honorare delectet,& inhonorasse poenitea v. Omnis honor,& omne, quodcunque homini ab homine bonum fit, a Deo est. o Permolesta res est honor immodicus, & crebravi sinatio. 4 d. Et haec fateor: at praedulces sunt huius molestiae radices amor de veneratio. His si animi gustum applicueris, bene sapere incipient, quae molestant: amara dulcibus tempera , non in hoc tantum,sed in omni b. quaecunq; seri praesens vita; in qua . non facile reperias mel cui non sit admixtum kl, de saepius amara praeponderant. Celebritate nimia fatigor. R. Saepe ia quidem ac eidit; de quo questum diuum Vespasianum nouimus triumphantem dum solemnitate pomparum , e X-pectatione,ac taedio esset affect us, increpantem seipsu lin, qui triumph d. nee sibi nee maioribus suis, aut debitu, aut spe rat u. ta inaniter in senio appetisset. Quanuis aute non siit optanda celebritas Perse ipsa,ferenda est tamen, ic amanda . Causae ipsius

virtus .ia industria neque unqua,Vt illa careas, deserendae, multo est gloriosus labor optabilior, qua ignaua requies. D. Salutatoribus obuiis Offendor. A. Habes huius quoli e t dij participem Crispum philosophii. Ir aro quem non habes, praetor illos rui popularib. auris ut Maronis Utar Verbolgauente Ille tamen insignis questus est. Credo ideo, quod acutissimu vir u talis enim traditur J de suis stadiis aserrime deditu, saturatio crebra dc improuisa turbabat; Vtq; ide ipse ait, pducebat ad mort c. Nihil est autemque raris; loptabas accidit notus in populo ut esses alioqui tot salutator u incursib.

ras qubdalii niJ in gremio gaudere, quod optimii vitae genus,aliqui diffiniunt. At Vos magnis in ur.

hibus noti, dc clari e sie vultis , bc s c io si simul , ic

590쪽

sset PETRARC. DE REMED. liberi.&tranquilli, quod nihil est aliud, quam in

magnis pelagi tempestatibus, ut immobilis sis,optare: denique superbi fuerit, obsequentium ami- eorum voces pati non posse aequo animo, cum fini hostium patienda conuitia.

LII L. LXXXIX.

MAlos mores hominum aegre fero. .si eatitate motus, laudo si ira, vel indignatione, non laudo. Qujd ad te enim, quibus moribus sint alij, modo sis bonus. An nunc primum intelligis vulgi moresZan tibi negocij parum semis, vitam tuam componere,nisi inuigiles alienae, de illud aggrediare, quod nec ars unquam emcere Valuit. nec natura Unde nihil unquam speres, nisi taedia.& labores. Fuerunt hae tamen, &philosophis curae, quorum alter in publicu egrediens, semper flebat. alter contra mores hominum ridebat. Neutrum sine causa. sed illud pietat hoc superbis propinquabat. D. Quis enormes,ac subdolos hos habitus ferat3Μalo te per vim dehonestari, ferres, si necessie esser,qui sponte sua al tos deformatos,pati nequeas sine it Ios indui. Vt libet itu ut licet atque ut decet,i duere:atq; ita te ulcisceremon minus lasciuos oculos honesti habitus offendui, qu modo stos inhonesti. Illi igitur voluptatem cosilio adhibeat suarnm rerum . tu adhibeas honestat cm. Nusquam alibi, quam inter tenebras,gratior lux; nul quam alibi, quam inter vitia virtus est clarior. Quid quelerist aliena foeditas tuo adiiciet dec