장음표시 사용
341쪽
S q. Observatum quoque est in hac Pestilenti Angina, quod,
etsi infantes inprimis hoc affectu tententur, minus tamen periclitentur quam adulti, & plures convaluerint ex iis , qui . enm λοι remanserunt, quὲm qui lecto decubuerunt, quod nihilominus vel proinde fieri potuit, aut quia in illis venenum non suit tam copiosum, aut quia viribus pollebant, cum his ob languorem virium, de quia plus veneni hauserant, fuerit decubendum. isti. 6 s. Quod attinet ad procedendi modum in Curatione bicthodica, observationc constat purgatio ucs & venae lectiones plus dam-rsi quam utilitatis aegris attuliste.Veruntamen juvenibus saepe auxilio fuit in principio morbi Cucurbitulas sine scarificatione hu-L ι. d. meriS imposuisse, aut venas sub lingua pertudisse. Non igitur se- auendutu est in hoc Anginae gcnere consilium Hippocratis l. de locis in homine, quod nemee iis qui Angina laborant,vena in brachio secanda , & per inferiora purgatio instituenda, quo morbi
causa evacuetur.Sed cum ego hoc animadverti, statim a principio operam dedi partim ut inferiores partes munirem advers us aurem& tenuem catharrum , partim ut antidotis hujus veneni pestilentis vim infringerem demeremq; intcrdum quoque impositis exterius localibus noxam & dolorificam materiam extrahcrem atque dis siparem. Oportet tamen hic valdir cautum esse, alioquin contuliatius cssct plane ab iis abstincre , quam nusmodi resolvcntiluis &digerentibus icnuem & venenatum humorem magis attenuare, ne
facilius ad alias partes descendat & pcriculum creare possit. 6 6. Non pos iura silentio praeterire, quo tempore apud no, praedictae Pestis passim regnabat,& ejus loco succedebant Anginae,peripneumoniae & pleuritides pestilentes, fuisse praeterita hycme visos noctu in aero valde mirabiles & horrificos, ignes sive voluntes continuo sive in eodem loco persistentcs, item stellas cadentcs, qui etiam per totam aestatem , quamqsu hic morbus duravir, non nec Essurunt,ucruntamen hyemis temporc evanucrunt, quod subito cxstitit tam rigidum quam vix ullum post hominum memoriam. Et quamvis infectus Zc pestilens aut inaudito hoc frigore fuerit emcndatus & sic depuratus, ut etiam ad miraculum usque peltis ccssaret, nec amplius grassaretur,eius tamen loco ubivis locorum valde iniserabiliter hoc, ut & praecedonti anno exortus cst morbus,anichac in solitus,& veteribus scriptoribus incognitus: N: quoniam iscae subtilibus acribus Catharris ortum habcbat qui ad pectus Sc
342쪽
OBSERVATIO NuM L 1 3. , 913 latera decidebant atque venenata sua & contagiosa qualitate plurimos adoricbatur & occidebat,indidi eidem nomen Pestilentis P p. , ,,-ripneumoniae & Pleuritidis. Sicut autem idem morbus valde differens & multiplex erat,ita etiam varia habuit symptomata ; Conve- Pιιuritu. niebant tamen in eo, quod morbus hic in principio invadebat cum
febre continua, comitata malignis & pessimis symptomatibus, utpote insigni dolore lateris respiratione parva & dissicili atque
laboriosa; attamen omnia haec variabant pro ratione expuitionis Sc imminutionis doloris. Nam a principio morbi, dolor maxime amigebat continuo unum locum, a quo sensim per universum pectus deserebatur, praesertim si semel aut iterum aliquid erat impositum cum intentione dolorem 1cdandi, tunc enim superfluus humor serebatur ad pulmones; & quando iisdem a copioso materiae influxu erant repleti,per iustim ejiciebantur sanguinea, vers coloria , & prout facilius atque copiosius saepε ea prodibant, tantliminus de saluto sperandum erat, quoniam experientia docuit, eosdem maximh mortuos esse dic 1cxto, nec ad septimum pertingere poterant. Nonnulli plane sanguinem non rejiciebant, & si nonum
diem superabant, restituebantur sed non absque periculo: quod si
vero recidivam paterentur,mstiti moriebantur ante finem tertiae septimanae. Observare etiam crat in hoc morbo inter alia symptomata , plurimos fuisse mente captos , alio, d sentericos factos,
quae duo signa legalia sunt, uti testat Hippocrates , & usus longus docuit.* . Hic contagiosus & periculosus ipsi morbus iterum apud nos valde increvit S pcrduravit 1 mensibus Martio , April. Mno, usque in Iunium anni a Christi nativitate Is 6. quem praecesserat hyems valde pluviosa, tempestas variabilis , nebulosa,
pluviosa vencnosa & turbulenta. 6 8. Sicut autem reperire non possum ab antiquis, medicis hunc morbuin gravissimum proprie fuisse descriptum, ita ejus ne exiguam quidem mentionem reperi factam a recentioribus & modernis Medicis'. Solu; celeberrinus Chirurgus Guido Caul iacensis cap. s. d Oct. a. trast a. ad perpetuam rei memoriam describit ejusmodi pcstilentem morbum , a quo anno 13 8. Magna & inaudita strages fuit ulata inter homines tam in oriente qu1m Occidente , totaque Europa , tempore Imperatoris Martiani , duravitquo per quinquennium , pallim comitatus febribus continuis,ZZZZZ partim
343쪽
' a JOANNIs N IERI partim pestilentibus bubonibus sub axillis de inguinibus. Hune
immanem morbum cormine Latino deinceps descripsit doctillimus Modicus Hicronymus Fracastorius in sua Syphilide. Ex praed. cti Guidonis libro aliquam huyus morbi notitiam hausit experientissimus Valetius de Tarania uti videre est in appendice ejus Tractatus de Picuritide. Atenim cum methodica aliqua curatio 1 nemine quoquam descripta est, volui breviter & summatim eam indicare , ad utilitatem indigentium miserorum , meam Methodum , quam ego in ejus cura observavi , quae sane propter insigncm divcrsitatem qua ab aliis differt meretur benE cxpendi., 9. Primo namque, cum in ordinario Pleuritide conluetum sit ante omnia venam incidere , multumque languinis detrahere, quo languis inflammatus veluti radix hu)us mala, una cu aliis prae icr naturam tumoribus imminui , & affluxus a latere 1 ummoveri & derivari possit , in hoc tamen pestilenti morbo con- rarium fuit observatum , videlicet sanguinis missisionem valde perniciosam fuisse , apud eos praescrtim , qui cum tussi sanguinem excernebant, quod procul dubio hinc factum est, quia per vcnaesectioncm venenum valde fuit agitatum, adeoque spiritus vitalcs magis sucrint dissipati,& sanguis a veneno magis concussus& inscctus fuerit. Accedit & hoc,quod per venaefectionem humores versus interiora pectoris suerint retracti, unde factum,ut sanguinis sputum sucrit impeditum seu retentum &subsecuta fuerit major
inflammatio. Quapropter meo quidem judicio ) Hippocr. L. vr.
Sect. 3. partic. est. Epidcm admodum ingeniose & prudenter inter impedimenta vcnaelcctiones numeravit Pleuritidem , & sanguinis sputum. Et propter hanc distcrcutiam seu diversitatem , ego in genere 'expertus sum plus utilitatis & fructus attulisse, nullam si institu isem venaescctionem: quod si cui vena suerit fccta absque periculo, id sactum suit statim in principio, cum nondum sanguinis eia set extravasutus dc in iuvenibus ac plethoricis , aut in ris in quibus consueta aliqua sanguinis acuatio crat suppressa.* Io. Insuper quando morbus invadit cum acribus, tenuibus& vcncnatis defluxionibus , a quibus dolor insignis oritur inflammationi conjunctus , ego mox h vcstigio utor arcano a me parato,& Tuae Celsit: cognito , quae codem saepe uia est in periculosis morbis aut gravioribus symptomatibus scu invasonibus , & continuo siccum gcstat, in serma pitularum magnitudinis demidii pili cujus
344쪽
cujus in principio una in aq. Card. bened. cochlearrai Gluta calidh assumatur , superscribendo cochleare aq. ejusdem calidae, aut aq. scabiosae , aut , si usus permittat, vini albi Busdem quantitatis:Eoq; asscripto, ad quietem se coopertum componet patiens.& experietur subΙcculatu doloris imminutioncm,lomnum & forte etiam sudorem. Quod si post sex ab assumpto medicamento horas, dolor insignis punctorius non remiserit , aliam sismet pitulae aequalem similemquc & eodem regimine utetur , exspectabitque per quinquo alias horas. Si adhuc sy mplomata supersint, cum priori induitria aertiam eadem rcpetentur. At vero , si post elapsos aliquot dies, puta quinque vel octo, dolores atque inquietudines absque somno iterum exacerbentur, poterit dictarum pilularum unam vesperi denuo assumere , sicut ego id cum maximo aegrorum utilitate & sommodo saepius praecepi. si II. Oportet quoque in memoriam revocare,quod Practicorum nostrorum praecipuus scopus in eo consistat pectus aperire. ει expectorationem promovere, ad quam rem nihil existimant conducibilius,quam perpetuum lambitioncm dulcium syruporum, a quibus & pectus deliniatur , & cruda materia maceretur seu expectoratio promoveri possit: at vero hoc ipsum in praesenti nostro calu , nullum auxilium aut utilitatem potuit adferre, quandoquidem ab iisdem sebrilis putrefactio,& venenum pestilens contingebat augeri, quibus tamcn hic magis rc sistendum est, quam dolori lateris. Propterea statim ab initio , ad auserendum acrcin destillationem , eamque incrassandam & rcfrigerandam , Oportet uti saepius syriapo Uucco papaveris rhaeados parato, aut succo acaciae,
aut decocto corundum florum. Sed etiam contra communem regulam acida iisdem permiscere oportet, imo, quamprimum fluxus est cohibitus, solis acidis sy rupis & decoctis utendum est adversus putredinem & venenum,uti sunt Syrupus acetosus, syr. ex acido citri cum aq. card. bened. Scabiosae & simit. Quin & Hippocrates i. de locis in homine praecipit in Pleuritide,loco dccoctionis, utendo esse Oxymel ite, aut aceto vini cum aqua mixto.
9 Ia. Dccocta etiam nectoralia ad hunc affectum utilia sunt, quae parantur ex diversis herbis amaris , E. G. carduobc dicto, Scabiosa , Scordio , .Aρι bo , Trifolio acetos Plantaginem & s- milibus,quibus non solum matcria in pulmonibus congesta , & cxsiccata , ad eductionem praeparetur, sed quod praecipuuin, vcneno
345쪽
fuerint cxpressa, addere oporret aliquantum Sacchari & accli, ad gratum saporcin conciliandum , & hic cuulliant, postiaque colentur.5 13. Abstinendum hic est a vehementibus purgantibus, nevis veneni nimium commoveatur & concutiatur adeoque patientes magis debilitentur: sed prosunt lenientes Clysteros , decoctum item Tamarindorum , aut insusum ex Rhei electi concisi minutim 3 j. factum in aq. Card. bened. 1imilisvo aq. destillatae convenientis per noctem, cu)us expressae Colaturae addantur J j. s. sy- rupi rosati Laxativi, aut S j. mannae rcccntis. Non obstante quod antecessores nostri in suis scriptis , & hodierni medici Itali disputent Variae , an etiain in morbis pectoris Rhabarbarum conveniat. Pitulae Pestilentiales communes in nonnullis debito tempore ex hiberi poterunt, praesertim ubi calor insignis non adest. Quoniam vero maximum hujus morbi periculum nonnunquam provenit veneno pestilenti, praescripsi insuper antidotum , quo eidem occurri poterit. Quod .ls. Theriaca optima S s. boli Orientalis saepius tu aq. Card. bened. isti 5 j. pulveris Diamargariton frigidi B ij seminis citri, Scordi scabiosae an. 3 s.
misceantur invicem cum sympo exacido citri,aut syr.de agresta,ut inde fiat Opiataseu molle Electuarium,quod cum praecedenti decoricto aut appropriata suo tempore assium poterit, Et praesertim inter initia 5J. plus minusve pro aegri constitutione, viribus , aetate, aut aliis circumstantiis. In similibus pestilentibus morbis parari etiam poterit sequens consectio. F. Specierum liberantis, Terrae sigillatae an. 5 s. boti armem Orientalis siti er praeparara 3 9.
Sacchari rosacei. Saccbari glossa an . S S. misce cum syr. Violgrio , & utere ut praecedenti.
6 Is. Diarta quoad cibum & potum sic cadem quae in Peste at-Jux etiam in pestilenti Peripneumonia idem regimen observanum, quale praescriptum nunc suit in pestilanti Pleuritide.
346쪽
DE CURATIONE FEBRIS MALIGNAE. si qua depulsus intermittentis
praefigio disputatur. RUτο εκ us a RandWich nobilis, aetate plus quam quin
quagenarius , temperamcnto biliolus , incidit in febrem summae malignitatis: quam statim ab invasionis principio comitabatur continuus vomitus materiae biliolae , vehemens linguae ariditas , sitis , inquietudo , intolerabilis aestus ventriculi , cum frequenti eructationum repetitione , quae per intervalla gulae communicabat angustias , dc coarctationem dissicillimam, non secus quam si integri ovi interpositione meatus suisset obstructus : adcli ut aeger ob causae morbificae ignorationem , vereretur inopinatae 1uffocationis periculum. Pulsatio arteriarum deprehendebatur valde & inaequalis, & inordinata, usque ad septimum diem , quo percipi coepit Intermittens : cui quadam motionis vicissitudine caprietans luccedebat. Sed hic nondum arripui desperationis an1am , licet haudquaquam me lateret Galeni de hoc signo judicium prorsus formidabile. 6 a. Ad medelam huic affectioni praestandam accitus, neglecta sanguinis .lctractione , quam hoc anno in quibuscunque malignis & pestilentibus morbis etiam circa Rheni tractum crudeliter grastantibus pcriculosam compereram : ilicti exhiberi jubebam antidotum cum aqua card. bened. tum in malis contagiosis familiarem, cujus descriptio talis est :
sem. acetosa, citri , rasura eboris an . 5j. frui de acetosis. citra q. Fiat conditum :unde provocato abunde sudore meliuscuid habuit.
g 3. Tertia die , qua primum accessi ad morbum , penitus ocu-Zet et 2 a 3 Iaris
347쪽
si 8 JOAN N Is V I E R Ilaris inspectionis fide considerandum : atque tum observata maxima humorum putredine, & apparentibus inccndit adustionisque gravioris indiciis , ordinavi decoctum ex hordeo , card. bencd cto de scabiosa consectum , admixto saccharo dc aceto in sermam syrupi acidi, quo assidue utebatur : quandoque haustum cx stillaticia card. bcnedicti, & oxalidis aqua bibebat. Nutriebatur ptisa na bacida, a vcnato in aqua cum pauxillo aceti praeparato, ac tandem jusculo pulli gallinacei simplici, in quo vitellus ovi erat dissolutus: assumpsit quoque succum mali Punici. 6 q. Quinta dic contecto diligenter corpore, exhibitaque aqua hordiacea dulcorata, copiosissilis profluxit se dor : qui mirε aegrotantcin iublevabat anxietatis continuae molestiis. Sexta, per secessum prodibant cxcrementa penitus biliosa, cum sectore magno , adeo ut natura materiae peccantis diminutionem paulatim
moliri jam viderctur: sed impedita suit ab inlaltu noctis iubsequentis, qua symptomatum omnium concurius ingruebat tanta &vehementia & celeritate, ut aeger condito ultimae voluntatis testamento, migrationis h vita momento intenderet. 6 s. Soptima rcdictas mane, in accrbo consanguineorum astantiumque luctu, citra ullam dilationem digitis carpo admotis pulsum percipio , intermittentem tertia quaque pulsatione. Qui primo quidem contactu torrorem incutit: at examinatiS interea caeterorum accidentium praesagiis, indeque certa convalescentiae spe data , quicquid discriminis portendebat variata illa cordis &arteriarum motio , id totum retuli ad acerrimam naturae cum vi morbi concertationem. Ncque proscctb conjecturam meam e- Ventus rei sesellit: quoniam reliquo diei decutis expultrix facultas occupabatur planh in exonerando stomacho , noxia materiae adustae multitudine: animadversione habita primo ad vim
tutis corroborationem, adoratui mala arancia , aquam ros. Maccium rosaceum obtuli : deinde adjuvandum naturae conatum in ciendo vomitu, cxhibui aquam topidam cum oleo communi. dc aranciorum succo mixtam. Inde scrofa quidem recrementa nonnulla remanarunt. Sed quum minera mali nondum attingeretur satis ad imbecilliori hoc medicamento, aut ejus tenacitana malignitas infringeretur: sequenti dic qui Octavus numerabatur) deliberato animo, de pullus intermissione quamvis perseverante, ministravi potionem purgantem sequenta modo consectam . . N. Rh Diuitigod by Cooste
348쪽
Infundantur seorsum in aquae endi viae a iiij. s. horis decem. Post sortem expressionem colaturae, admisce Dr. ros solui. 3 j. misce. 3 6. Et quia mentio incidit pulveris senae solutivi, cujus usum in hac inseriori Germania ego primus introduxi, ejus dos criptionem lubenti communicatione obiter subjungam: ut quibus vllum fuerit, in suis praeparent pharmacopoliis. μι sena purgata. tartara albi an I j. sem. anos gario physiorum cinnamomi galanga an. 5 j. diagriia 5 h. Comminuantur minutissinis in pulverem , secundum artis legem:
erius dosis est 5 h. in substantia, I s. in infusione.
g . Ex supra scripti pharmaci assumptione scxies aeger per alvum excrevit flava, biliosa,adusta, stetida, cum scdatione omnium symptomatum: ut etiam testaretur sensibili perceptione , sese liberari ab ingenti pondere incensi glomeris , per intestinorum longitudinem a ventriculo dclabentis. Postea roboravi intrinsecus conservae rosaceae exhibitione , soris vero illinitione olei rosacei immaturi. Convaluit probe nobilis hic & optimus vir , post universalem corporis evacuationem : saltem pulsus intermittens perdurabat adhuc in nonum usque diem , quo commutabatur in par vum , rarum , tardum , qui nccessario debilitatem sequebatur ex mutua naturae & aegritudinis colluctatione natam.
6 8. Proinde manifestissim d apparet, hanc praedicendi cauti nem a Medicis esse observandam, ne animo penitus perculso &commoto de valetudinis recuperatione constitim diffidant,si quando ejusmodi pulsus sensui occurrat, cum causae quidem morbificae
magnitudinem, & ancipitem oppugnantis naturae luctam denotet , non tamen mortis propinquitalcm , nisi plurium lethalium signorum tanquam accessione confirmetur artificiosa conjectura. Etenim prius quam ullum ab ore procedat praesagium, duo in considerationem veniunt : naturae robur , & vis morbi.
Quia tum demum animal interitus perceptionem subit, quando illud succumbit, haec vero victoria, insignia ostentat. S 9. Ver .
349쪽
92o JOANNIs N IERI 6 9. Verbi gratia : Statuamus aegritudinis causam aut parem esse naturae, aut imparem. Par si sterit , non apparebit conversio vel ad salutem, vel mortem : quia mutationis omnis
proprietas consistit in unius praedominio. Si igitur impar , tum
aut morbus vincet, aut natura. Si natura , evadit aeger: sin minus , morietur. Mortem enim invehit desectus naturae, ex superantia causae morbiticae. Iam pullationis Omnis continuatio,1 ignificat sacultatis vitalis robur : desectio autem , cius imbecillitatem. Itaque si binam pulsationem exhibuerit tactus, bini numerabuntur gradus roboris: si una intermissio, unus gradiis morbi. At unus gradus minimh exsuperare potest duos, in actionis ordine. Unde pullus , licet tertia quaque motione intermittens, non arguit imminentis mortis certitudinem : atque multo sanEminus 1lle qui deccm aut viginti dilatationum & contractionum repetitiones tantum sequitur. Siquidem , ubi idipsum privatur perniciei suae cxcquutione , quo tamen major conspirat esse te iis potentia & vicinitas, quinam declarabit operationis efficaciam
aliquid pusillum , longcquc ab agendo remotum Talis enim deprehenditur frequenter in febri postilenti & aegritudine melancholica , frequentius adhuc in palpitatione cardiaca. 6 Io. Qua decepti Galliae medici, Marino de Caballis, Rei pus. Venetae ad Francorum Regem legato interitum praedixere, sinistro de pulsus intermissioneJudicio irretiti: ideoque suaserunt, ut post impetratam discessus licentiam , in Italiam. confestim rediret : atque ibi condito testamento, dispositisque negotiis, tranquillior deinceps sese armaret ad quodcunque mortis momentum. Ille Venetias animo prostrato reversus, consultationem instituit, accito medicorum collegio: ex quo erat Vidior Trincavella, celeberrimus facultatis nestrae in Patavino Gyr aso Prosessor. Qui
quum animadverteret tremorem hunc proficisci tum ex gravioribus curis , tum ex sanguine melancholico ad cor affatim confluente : promittens amissae sanitatis recuperationem , crebram consuluit incisionem venae, quam necessario postulabat plethorica corporis constitutio. Hinc accedente etiam cordialium remediorum usu rite curatus; in hodiernum diem adhuc superstes est clarissimus vir, omnium rerum gnarus, plurium idiomatum peritus, defunctus interea magnificentissime muniis legationis au utrunque Imperatorem Turcicum & Romanorum , nec non Patavinae
350쪽
Ο8sERvATIONUM L I a I. 92x6 II. Ea mihi narravit filius meus Henricus Wierus , philo phiae & medicinae Doctor : qui propter assiduos studiorum labores Bononiae incidebat in limilcm palpitationis Cardiacae affectuin, cum pulsu in ordinath caprizante , & saepius intermittente: sed venae sectione , virtus lcge rite Observata , assiimptis quoque iis quae ex artis nostrae praeceptis conducibilia judicabat, integram sanitatem ex singulari Dei gratia est consecutus.
DE HYDRO PIScuratione. QUOR AM hydropica affectio vix alibi frequentiori,
magisque populari impetu tyrannidem suam exercet, quam in hisce Germaniae inserioris partibus : volui hoc loco observationum quarundam mearum , prosecto non inuti- Uum , sermas in hujus morbi curatione adjungere: quas eo procliviori mentis studio cuicunque bene volenti gratis expono , ne Pro meo qualicunque modulo posteritati duiuisse videar. Eundcm animi candorem ab aliis delidoro. Cuilibet interim suum non it libenter permitto Judicium. 3 2. Quum verti pro diversa hydropis specie postuletur diversa etiam medicatio, primum dicemus de Aicite: in qua, propter materiae ventriculo & hepati propinquae tenuitatem , promptitudinem & copiam, non requiro longam multamue concoctionem , sed statim ad aquei humoris evacuationem sestino. Et praeter alia, hic mihi in usu est Gratiola herba : quam licet aalde amaram , & propterea minus delicatam , in substantia exhibere queunt alii ad 3 h. cum pulveris cinamomi & lem. anisi momento ἡ saccharo , & vini haustu : ego tImen in vino decoquo manipulum eius parvum , seti S s. cum uvis passis , acinis exemptis :& a tarti cxpressione admixta canclla , ani & saccharo , hora matutina propino. Vel hac ratione apparari potcst :Gratiotae 3 S-
bulliant cum vino, ad rcmanentiam ξ v. Liquor expressus cxhibeatur. Aaaaa a j 3. PO-