장음표시 사용
351쪽
supcrfluitatuin librae non pauciorcs Octo quandoque eX purgantur. 6 q. Proximum potentia ac bonitate ει raeκτικ.s succcdit,succus radicum iridis ex loco sicciore collectarum,mundatarum,contritari: mque residendo depuratus : qui cum ovi gallinacei vitullo diligenter commixtus, albuminc prius effuso , ex testa tepide serbeatur. Vel paretur sequens haustus: N. Succi iridis per residentιam parum desecata 3 ih. vel S s. Dr.rosarisolutivi 3 3 Cinamoni eli rei B. j. misce.* s. Electuarium item pretestans in pollenda aquae saburra,cujus& Matthiolus meminit. In diebus canicularibus succus ex cucumere asinino expressus, soli in vasc exponatur, donec siccescat, humore supernatante 1 ubinde estus . Accipe succi hujus siccati, bdellii an . Sym tiches 5 s. salis gemme B ij. incorporentur. Hinc sabae instar pitula prodosi conficiatur, deglutiaturque. Dantur item pilui. aggrcgat. B h. cum elaterii gra. h. hinc cum hydromcllitis guttis pauculis fiant pilulae vii, super pulvcre sem.
9 6. Succus item e radicis sambuci vel ebuli cortice expressus, hic consert. Conficiuntur in eundem quoque usum ex hoc succo pastilli. Dccoquitur item utriusque radix in vino. Semen adhaec, per diutinas aquae lotiones a baccarum succo nigro expurgatum,1iccatum, & in pulucrem redactum, ad drachmae unius pondus pleb is propinatur cum vino, cui cinamomi B j. & sacchari qua tum voles admisce. Cortex etiam utriusque interior flavescens dclibratur, vulgoque hic urpant. Redigitur & cbuli cortex in pulverem, ejusque drachma una cum aquae linariae S iiij. Propinatur: unde vcl per urinam, vel ctiam sedem, aqua cutim subiens , POtCnter ex pellitur.
8 8. Frangulae, di clar ssimo Matthiolo deIcriptae , utilitas hic
non vulgaris: cujus cortex interior decoquitur cum eupatorio, ab- synthio Rom. cuscuta, veronica,radic. cichorii, sem. apii & sceniculi, a ceto postea cinamomo.
6 p. Eificax hic item vitis sylvestris radix.* io. Quem stibium arthiciose praeparatum dei celat, hic cjus transtucidi, admodum lapidum granati vel hyacinthi, grana tria
352쪽
ΟΗsERvATIONUM LI3. I. 923 aut quatuor infundat noctem unam in vini uncia, aut paulo amplius : deindc per linteum colato vino , admisce pulveris canellae clectae pauxillum, atque bibatur. 9 11. Sunt qui olei vitrioli guttam , in vini cyatho hydropicis Propinant, idque magni arcani loco habent. 6 Ia. Innoxium magis erit, si vigilanti praeparatione oleum dulce redditum sucrit. 6 13, Porro hoc observandum, sngulis septimanis ut minimum semel tentandam esse evacuationis repetitionem , ne Venter mox denuo saburrae aqucae affluxu eXundet. j I . Quando autem paulatim ventrem & hepar exonerari desideramus,aut propter humoris delinquentis abundantiam , aut labefactatam viscerum virtutem,aut plurium symptomatum concursum: Praescribere tunc consuevi apoetem a magi rate , in ejusmodi Prope formam. 9. Rad. valeriana, pisupinem, helenii veIenula campaisa, ebuli an. 3 S.
a raricι inpastulos redacti 5 v. aDecoquantur in im v. vini albi maturi,ex artis praescripto, si febris vel caula calida absit: alioqui in aqua, donec absumatur mediCtas, in vale diligenter tecto, vel potius duplici: a forti expressione, in decocto bullial dcnuo saccharum, tussiciens ad potus conservationem, vel mel Hispanicum aut Livonicum deipumatum, suspensa in linico rharbarb. electi i s. inde admisceantur pulveri S cInatnΟ-mi clecti 3 iij. Hinc quotidie, vel alternis diebus, vel cum longi ri interstitio, pro operationis modo, hauriantur tres vel quatuor
353쪽
6 Is. Ita eandem rem aliquot taleolae radicis iridis macerantur in vino albo nocte : postridie vero hujus vini haustus bibitur hora matutina calide, identidem reliquis diebus, non sine magno aegroti commodo. , I 6. Rcccntes item hujus radices iaccharo aut melle conditae, ad unciam quoquc exhibentur. Huc quoque facit tale ex ea conditum, si quotidie, vel alternis diebus inde matutina hora voretur se mi uncia. Succi rad. ιω1 3 S. anelle, galanga an. 5 ij. 'gario stl. macu an. 5 j.
doaria B ij. . . . soldantiu ele l. J s. . In pulve m trita , misce cum melle despumato , ad electuarii soris
j i . E baccis quoque sambuci dc ebuli, a semine expurgatis,
S per colum trajectis, succus cum pauco melle despumato vel sac- charo coctione spissescit, hic utilis. Stillatitia item utriusque radicum aqua artificiose extracta, ad Z vj. hausta, commendatur. Prima ad haec arborum harum germina , vel folia adhuc tenella licviter bullita , in acetariis hic cum 1ucccssu assumuntur : quae in qfndem usum etiam olerum more coquuntur. 1 olimi & vὶna ex chamelaea dc thymelaea facta. 3 18. In hunc finem praeterca infunduntur quandoq; a plebejis in vino , laicolae radicis brioniae, ex quo fiauli qm i pane astumunt: cui si cinamomi & macis parum misceatur, anhiuS noxium erit. 6 39. Apparantur item pro imbecillioribus olea, linimenta, emplastra & cataplasmata , quae admota ventrem ab aquae saburraeXonerant: uorum substantia est colocynthis interior, chamelaea meZereon nuncupata,thymelaea, esula, dc reliquae titbymali species, ricinus, peplus,gratiota, veratru nigrii, succus cucumeriS erratici ,radicum iridis,brioniae, vitis sylveuris, sambuci, ebuli, scam-momum, euphorbium,& aloe: quae cum melle , vel scite taurino, aut oleo liliorum,aut laurino, sive rutaceo vel irino,aut alio liquo- rc convenienti, ad quan cunque voles consistcntiam vel formam coquantur. Prodest hic quoque oleum de mezereo Mesues , & unguentum CXarthanita recens. Sed pro materiae applicatae vehementia, ea Vel diutius, vel brevius in ventre crit reliquenda ,rcgiΟ-nch patis sempcr libera. 3 ao. In Dissilire by Gorale
354쪽
OΗsERVATIONUM LIB. I. 'a s* ao. In Ana sarca usurpamus sere cadcm purgantia medicam . menta: sed in Tympanit c talia exhibcmus , quae una cum modo ratiori humoris aquei evacuatione flatus dissipant. Cujusmodi inter reliqua est, Elcctuarum Indum majus: cujus 5 vj. cum pulveris Ibl-danellae η s. & vino, vel aqua rutacca, aut ex camomillae foribus, vel alio liquore idonco cxhibentur non inutiliter. Si vero dcprchendantur intestina assici lumbricorum rosione, quod aliquando usu venit, maximd in Anas arca , semcn absinthii Santonici non temere additur. Postridie cujuslibet evacuationis assumi Jubcothcriacae veteris, vel mithridati s j. aut 5 j. s 6 a I. Urctica insuper hic unice prodessc constat. Verum de iis
quae communiter nota sunt,ut fere toto hoc opero,nihil dicam: ra- --,
ris solummodo observationibus contentus. Efficax hic cum primis est oleum e)uniperi baccis pure extractum. 3c, cum vino sumptum: item lixivlign E Juniperi cineribus de vino apparatum : eonficitur ει ex sarmentoriun ac genistae cincribus, . atque: cum saccharo&Canella frequenter per manicam transfunditur. Datur a plerisque Ctiam petro leum cum vino: quod urinam, sudorem & vomitum movet. Memini Adhaec, ubi Romae marito Alcite diutius excru- 3os,i,ciato, pulverem busonis usti, ut veneno tolleretur, sumptuum per- ρ μ' laesa uxor exhibuerit: unde copiosum hic lotium. heddidit. Hinc ipsa denud eundem propinat pulverem, ut citius aerumnosam sumptuosamquc vitam cum stibita commutaret morte : qui ab uberiore aqua consertim per vesicam exoneratus , praeter conJugis expectationem convaluit. Sunt .ietem , qui propinant decoctionis radicum
diureticarum S iv. Cui admixtae suerunt lem. lini 3 iij. correctoriae T iscilicet,&cantharides duae simul dococta, sed prius simul colantur.3 eta. Medicamenta quibus viscera roboro, mihi, praetCr cle- -ν-ctuaria nota, in usu sunt in Ascite & Ana sarcat Conserva radicum helenii, ac radices eaedem conditae: conser. absynthii Rom. Eineti-ber Indicum conditum, radices pimpinellae conditae. Aut usmodi praescribs mixtionem, ut plures simul intentiones compleantur: .
N. Conser. rassicum enula x j. S.
355쪽
3 23. Aliquoiics vini sublimati usum permitto ,maxime in Hypos arca: cui canclla incita, galanga , calamus odoratus , TinZiber vel simile quiddam, inad Ee panis mica cum saccharo mixta , simul deglutiun ur. , a . Si ex splenis consensu hydrops oboriatur, proderit sequens medicamentum :ht. Cons. rad. enuia S j. chamedrytis 5 D.
6 a s. Ipsa lienis rogio unguento E bryonia contra splenem, cui oleum rutaccum , & e capparibus admixtum fuerit, linitur. Et si tonsa fuerit haec pars, applicatur emplastruin diachylon cum gummis, commixta medietate emplastrie meliloto, astuus Pauculis olei spicae guttiS., 26. In tympanite mihi commendatur electuarium h baccis lauri, quod flatus plurimum dissipet.Vel fiat ejusmodi compositio:
Haralavga, diacumini an. 3 j. oleι juvipera SDr. de evatorio cy.suis. Misceantur. S a . Vcl olei cx sc m. anisi aliquot guttae, hauriantur cum vini momento. Vel electuarium apparctur tale: he. Specierum diamsi,diacumini an. 5. j. S.
sacchari pura se iv. quod di solvatur cum aqua rutae. Et post justam coctionem affunde Olci anisi guttas lex, Sc misce diligentcr : deinde fundarer in marmorc, fiat cicctuarium in rotulis. Proficit item ex foeniculi lemi ne oleum : item inacis oleum. Commendatur & nucum oleum recens, cum generoso vino vel sumptum , vel injectum. 6 28. Inunctioncs mutantur pro vi lceris a studii constitutionc. Vcntriculus cnim studiosd illinitur oleo absinthite dc mastichino, quibus pro ditioribus admisceto tertiam aut quartam partem olei
356쪽
OAsERvATIO NuM LIB. I. 92 7 macis.Deinde huic seliciter applicantur sacculi,ex absinthio, monta, salvia, ruta, corticibus arantiorum malorum, sem. sceniculi, & cumini, concinnati: qui prius valde incalescunt, si lapidi ignito ollae impositio tria aut quatuor vini cochlcaria infundantur: ω mox olla hac sacculo tecta , ne ulla ex parte vapor cXpireε, tan' tum caloris hic concipit, ut ventriculo aut univcrio etiam ventri
impositus, suavissimum praebeat solum. j 29. Sulperiduntur de scuta quae vocant: Stomachalia , sed
6 3o. I cpatis locus oleo absinthite, & nardino , cum olei tuacis pauxillo, inungitur.3 31. In Tympani te vero totum ventrem primum quam diutissime, donec rubor cxcitetur, linteis calidis, vel manibus carnosis, calciatibusque fricuisse, ut poris apertis flatus tenuati exhalent, Confert. Utiles autem sunt ejusmodi frictioncs in quacunque hydrope,quod aperiant,extenuent, discutiant,& exicccntUdcinde vel vino sublimato , vel oleo laurino & rutaceo cum calidissime , dc Perquandiu inungi oportet: postremo, sacculi qucunt applicari ra-xione paulo ante dicta, ex ruta, absinthio,sem. cumini,anisi, foeniculi, dauci, floribus camomi l. melilotae, sambuci,anethi, rori imarini,stechados,consuti: vel spongiae amplae. Aut pannus laneus crat-1us,prius in vinum aut lixivium immerius & ex pretius, cui praecedentes herbae, semina & flores fuerint incocta. Hoc autem ante inunctionem facicndum. Postremo adhibeantur emplastra , velut e baccis lauri. Afiigitur etiam aliquotios umbilico , sine incisione, cucurbitula magna, cum larga flamma. 6 32. Caeterum , duo etiamnum reliqua sunt praecipua totius curationis capita, quae si rith observentur , mire conducunt. Primum cst, in toleranda sint constantia, quam stricta adeo lege impero, ut aegris noluit ira libram unam cum dimidia vini in quemlibot diem permittam. Minori molestia hic obcdire queunt, si exangusti oris vitro bibant. Humectata etcnim saepius vini stillantis momento lingua , promptius fallitur sitis , nec Rus copia graVatur Ventriculus. Manduntur in hunc usum & passulae,diutiusque in Ore detinentur. Sic & glycyrrhiza cxistitit , maxime recenter estossa: uti pastilli quoque cx cjus succo concrcti, si ore reti- .neantur, quouique liqucscant. Lapillis item ex vino assumptis, candem ob rcm lingua quandoque colludit. Vinum autem sit album,
357쪽
album, maturum 6c potens. Conseri plurimum quoque helenites, absinthites, & aromaticum. 3 33. Alterum, & scre maximum, erit sudor: quem quomodocunque, quantum fieri poterit, extorquere oportet. Theriaca postridie purgationis cum vino calido propinata , ut dixi, huc facit. Quibusdam ctiam hic mire commendatur 1uccus e rapo rotundo, in pila contuso Sc expresso, conditus saccharo & cinamomo , ut aliud gultanti quam rapum reserat: hic mane aegro bene cooperto propinatur. Radix item hirundinariae pondere lenii librae, per noctem in vino maccrata , & deinde usque ad tertias decocta , mane Jejuno stomacho pota calida,aquam intcrcutem sudore copioso mirificd expellit. Eodem modo vinum cum Veronica apparatum , Valet. De chymici cujusdam pulveris sudorifici potentia, alias fortassis dicam. g 3 . Extrinsecus insuper sudoris profluvium , multipliciter
molior : idque pro aegrotorum diversa conditione. Tenuioris siquidem fortunae hominibus consulo , ut mente incubans corpus universum in clibanum , recenti pane eXtracto etiamnum tepentCm, immittatur,sic ut caput extra praefurnium pulvinari innixum, libere respiret, ne calidiori acre suffocationis periculum subsequatur. Ut is quoque citius promoveatur, & tibiarum inflatio simul discutiatur , arenam in lebete vel cacabo calefactam , sive etiam cineres quercinos eodem modo calentes,in sacculum infundo, cui colligato imponuntur crura tumida vesperi, atque similiter mane. Silices item calentes,involutosque linteis in lixivio quercino vel vino madcfactis,utriusque axillae sinui & pcdum plantis applicari,brachiis in thoracem rcmissis, tibiisque sibi mutuo incumbentibus , jubeo:
atque ea ratione d corpore diligenter tecto promptius scrosa recre- .mcnta eliciuntur, vel potius extorquentur.
6 3 s. Alius horum exprimendorum modus mire utilis, & certior existit, si cupa idonea prius igne vasi impolito incalelcat, ic-cta lodice aut panno dens , vel operculo ob tumidum corpuS commodo. In hac, super sedecula insideat aeger , thorace & collo ita munito, ne quid vaporis exhalet: dcindo loquens decoctum in cacabo vel vasculo aptiorc servidum intra tibias collocetur , in quod subinde igniti silices immittentur , ut novus copiosior'ue denula CXcitetur halitus, qui semper in ventro tumido quam fieri potest calidissime excipiatur: ne tamen primi semper servoris violentia
358쪽
ΟΗsERVATI NUM LIB. I. 'a' urat, cavendum sedulo. Quo autem constantius diutiusque hoc sudoris effluvium toleraverit aegrotus, eo suae valetudini consulet rectius. Postea hic linteo calido coopertus , in contiguum lectum calentem deponetur, ne praepediatur sudoris fluxus. Interim quod roboret, vel vires reficiat, 1ive sit sit conservasem etinet.iber Indicum
conditum, vel confestio in rotulis, aut aqua cinamomi, vel aromaticum
vinum, cxhibeatur. Dccocti jam dicti maioria esto : radices ct f tia sambuci atque ebuli, raphanus absinthium, pulegium , ruta , abrotanum, marrubium, haedera, rarismarinus, m orana, origanum , salvιa,
calamentum, laura fossit, thymus, hyssopus, centaurium minus, nasturtu species, bacca juniperi, anethum, chamamelum: quae admixtis sulphure
potissimum ct sale,in limvis ct viso,aut in lixivio solo bulliant. Ve i sunssitus hic ita excitetur, solo acri lixivio ex sarmentorum cineribus vel qucrcinis parato. 6 36. In Hyposarca verb , cum multa utilitate etiam in ignitos lapides maxime pyrites infundi acetum observavi, cujus vapor scrvidus codem modo in cupa excipitur. 6 3 . Ubi balneorum natura calidorum fuerit copia,licet quaedam utilia sunt, velut salsum , nitrosum atque etiam aluminosum: sulphureum tamen praeserendum. 9 38. Juvabit item sudoris expulsonem, si dictarum herbarum& radicum pars in iisdem liquoribus serveat, additis aristolochia rotunda, baccis lauri, juniperi, radices irtius : atque immcrsis in decocto amplissimis spongiis, vel pluribus simul consutis, & expres-ss,aut panno denso duplicato similiter imbuto extortoque, aliquoties calidissime diutissimi foveatur fatigeturque totus venter, dempta hepatis regione. ., 39. Inde adhiberi queunt partim liquores & olea anth dicta
partim etiam alia, item unguenta , emplastra & cataplasmata : cujusmodi lunt, oleum juniperinum, irinum, e lateribus: unguenta, amatum , Agripis , Aragonis: emplastrum semel dictum dehaceis lauri: cataplasmata ex farina fabacea , D'norum,stercoriabus caprinis, columbinis , vaccinis recentibus 2 calidis , caricis. baccιs lauri, aristolocbia rotunda ,saphide agria, Zνrethro, cardamomo, radice iridis O sulphure adornata. Vel si post intinctioncm gratiores fuerint sacculi ex lino raro, tenui, trito , & materia bis 1eorsum cnarrata compositi: deinde scripti proxime decocti, vel
lixivii, aut vini halitu ut dixi) irrigati, calefactique, non debent
359쪽
g o. Τumores insuper tibiarum di scutit , pulmentum ex medulla panis, cum muria aut lixivio coctum : admixto postea oleo irino, sive alio simili. g I. Porrci quia extremi morbi extrema plerunque remedia postulant: quae hic quoquc in actionibus chirurgicis observasse me
memini, colophonis vice subjungam. Praeter communem vero aquae extractionem in A scite, paracentensi vel pertusione ad musculum Obliquum alcendontem, eam seliciter,quanquam rarissimh, eis duci pcr umbilicum vidi: natura hinc detrahendum commonstran-w,ob singularem & notabilcm umbilici tumorem. Curae autem νιν, cumprimis sit, ut exiguo admodum soramine is aperiatur, ne profluvium consertim lubsequatur copiolum nimis: quotidie enim circiter libras duas effluxisse satis est. Quare illud tenaci emplastro mox occludcndum erit, ne ex praecipiti & nimia humoris simul Mspiritus cffusione, effluat quoque vita. Ubi etiam remoratur,. subsistit, impcditurque intus liquor serosus, 1iphone leviter altius que immisso facile nuet. Caeterum toto hujus curationis tempore, quanto poteris studio, viscerum robori consulendum medicame ' iis , victu delecto, & condituris analepticis. Ea enim nisi restaurentur, quacunque symptomatum ablatione operam ludes: rarus siquidem ejusmodi curationum est succcssus felix , etiamsi nulla in re deliqueris, quod eae nec admittantur nec tententur, nisi quandomu is extreme desperatum est. Suum hic meretur locum elegans Hip- - pocratis sententia: inquit, ager ex iιs qua aquam purganι, non levior fiat, inurenda sunt crum quam tenuistissima , ct quam maxime in superficie , quo aquam continere possis circumcιrca umbilicum , ct una suumbilico, ct emittere singulas disim. λι- enim morbud fit perιcu losissimus , in hispericlitari oportet. Si enim successeris,sanum facies: sin mιnus, quod etiam alias futurum erat, ιi um perpetitur. . , qa. Foelicem praeterea curationem in aquae culcm subeuntis: D eductione non semel vidi, maxime in hy priarca,ubi luper utroque
sv -- pede tumido instar incisae venae, vel paulo altius , fissurae scalpello' ' vel lanc cola infligerentur. Enimvero dic noctuque ex iis vulnusiculus ingens aquae copia citra virium laesioncm indesinenter extilislat, quod parum simul spiritus pereat. Vcrum ex continuo salii humoris ad exigua vulnuicula decubi tu , quandoque suboritur crisipelas : quo tamen victo, rursus nonnunquam codcm modo idem pedum tumor finditur. Proinde non immerito omnιbus praeiuctu efficacim auxilium in Anafacra, vel'posarca, sive Sarrate aut Leuco-
360쪽
- Ο asERvΑTIO N U M L I B. I. 931phlegmata chirurgiam prastare, asserit Asclepiades. Fissuras autem circa internum talum infligi vult in loco,quatuor digitorum spatio supra talum eminente, ea profunditate, qua in venae sectione quis . . ,ο.ucitur. Novi, qui ex inflatis tibiis aquis otia caesis , aqua continuo emanante liberarentur. Leonides etiam alias corporis partes scala pello incidi vult,si tardius supra talos extillet aqua: veluti scrotum tumefactum , pudenda, se mora , locos supra manuum juncturas. Hippocrates scrotum & scinora vulnusculis solum lancinat , eaque sale confricat: cujus subsidium hic postea ostendit usus. Serotum . in ejusmodι casu quandoque subim acu vulnusculis duobus factisperiunditur istoque simul ir ecta ct relicto, stillat seduis hic humor. Resert
Antonius Beniventus, berem hydropicam ex alto loco in terram de
cidisse casu, quum nulla vita spes Dperesset, uteroque ad lapidem eliso ct disjecto, omnem effluxisse aquam,ctpauco post tempore idoneis praesidiis. φ' fuisse valetudini pristina restitutam. 9 43. Siccantem,calcfacietem,& facilis concoctionis victu esseo portet. Alii usus cit freques,maxime tenuioris fortunae hominibus . .
a terebri fluxione orta , Hippocratis sententia lib. de Lotis
OV v Μ retro ad vertebras , & in carnes dcfluxerit, hydrops fit: id quod cx hoc cognoscere datur. Siccae enim anteriores partes sunt, caput videlicet, & nares , &oculi. oculis amplius hebetudo accidit, fiuntque cum virore pallidi, identidem & reliquum corpus: ac nihil exspuit homo, etiamsi multum fluat. Fluxus enim per mediam carnem retrd decumbens, & ab anteriore aversus, anteriores partes siccas reddit: posteriorum vero carnem irrigat, & magis eam quae intus est ad ventrem, quam quae soris est a I nasum,&c. 8c post: Intus vero soramina ampliora lunt, Ze intermedia tenuiora habent: fluxus autem, utpote ab altioribus procedens, & tenuia impedimenta contra sic habens, influit, & carnes humiditate implet. Scd& humiditas a cibis in idem procedens corrumpitur: corrupta autem ipsa prae admixtione , & simul cum ipsa ea quae a capite dc- fluit ,corpus nutriunt. Carnes vero multo humore nutritae, & morboso augescentes hydrope plenae fiunt.