De libertate apud Leibnitium ..

71쪽

M0RALI ATQUE THEOLOGICA OBJECTA 30 Los substances re os sipendent de Diei qui os con-u servo et mo me qui es produit continuellement par neu muniere is simu Dalion, comine nous produi Son no penu sies . , Quomodo igitur nisi concursu divino ordinario aliquid saceremus, si quidem nihil neque nos, nec cetera res lacimus nisi Deus vi sua et nos et illas conservet Dieuu Oncour a iout par a conservation perpetuello des

Nec est infitiandum quin Deus, dum res sic conservat, hominis cujusquo libortatem non immutet; nam, cum Onadem quamlibet concursu suo adjuvat, nihilominus et contingens, et spontanea, et intellegens, ideoque libera, illius Monadis actio judicari debet. Sic, quod difficillime poterant qui liberum arbitrium indisserentia homini tribuerant, liberum hominem, integro Deo, Leibnitius se declarare posse arbitratur.

Noc minus doterminata omnia osse, sine ullo sive thoologico, sive morali incommodo positis principiis quae pro veris acceperit se affirmare posse existimat.

Quomodo, si omnia determinata sint, gratia divina, id est concursus divinus extraordinarius exsistere possit permulti theologi rogant nec affirmare dubitant, ut miracula,

72쪽

66 DE LIBERTATE APUD LEIBNITIUM Sic quae proprie vereque divina gratia dicitur, si omnia det0r minuta sint, in mundo locum habero nullum. Non enim quod rura sit, sed quia solitis naturae legibus non pareat, miraculosam esse gratiam. Si vero omnia in natura determinata sunt, quomodo tu natura fieri aliquid potest quod sine causa naturali essectum sit

Quam difficultatem Leibnilius, positis suis principiis, Statim tolli existimat. Nam et xsistere aliquem concurSum Dei extraordinarium , et Deum gratias suas, ut velit, dare admittit: usi domo uro 'accord inquit, que m yrdo uestu O in donnee auae neriles, quoique an los bonites quo lus mauu uises actions enirent dans te compto commo out lou reste, potires a formation duilan tota ou lo salut est com-u pris . n No lamen inde minus determinata putemus omnia quae in mundo fiunt; nam non rationi naturaeque contrurium, Sed supra rutionem naturamque solitam, quidquid miraculosum sit Leibnitius esse arbitratur. Etenim, Deus, cum mundum creavit, quidquid in eo sactum futurum osset antea intellexi ergo et omnes praevidit occasiones in quibus gratiam suam missurus foret, et

quia optima illis gratiis datis, rerum possibilium summa

erat, eam rerum seriem quae exsistit esse voluit. Nec dubium quin, cum illum mundum socii, omnia in eo ita creaverit, ut nuturaliter ipsa fiunt miracula atque ideo, ipsae extraordinariae gratiae dentur. Igitur, cum non naturalia miracula ac gratiae nobis esse videntur, non quod non naturalia sint, sed quia naturam non satis cognovimus sic de illis judicamus: in petit diro que les miractos sontu aussi bien dans lord re que les operations naturelius qu'onu appelle insi parce qu'olles soni consormes a certainesu maxime subalterne que nou appetonscia nature des

73쪽

u choses Omnia igitur quae miraculose sunt nihil aliud nisi naturalia phaenomena sunt, scilicet omnia in natura ita determinata sunt ut miracula exsistere possint. Ergo rerum determinali nullo modo obstat quominus exsistant miracula : quod et de divino concursu extraordinario

Verum St.

Inde Leibnitius concludit, prius Deum contra rationem nulla facere miracula posse, quippe qui neque circulum creare quod quadratum sit, nec materia prima finitam substantiam privare queat, quod nullo modo naturaliter ab agente quoquam quamvis potentissimo effici potest: do inde omnia miraculii posse ratione defendi olenim, ut ea explicare

Omnino no non posse cum permulta supra humanam rationem sitit, ita lamen defendere ' OSSe, cum nunquam humana rationi contraria esse posse Videantur.

Sic non gratiam naturae, ut permulti Solent, opponere decet, quandoquidem et gratiae naturaliter dispertiuntur, et illa quae exsistit natura creata est quia gratia in ea naturaliter dari poterat unde theologos illos malo judicare apparet, qui, si omnia determinata sint, miracula gratiasque extraordinarias nullo modo exsistere posse confirmant.

Nec adversus sententiam suam graViora argumenta proferro Leibnitius putat qui, si omnia in mundo determinala sint, morales res lauditus everti contendunt. Illis enim prauerilis qui voluntatis humana determinutione humanum dirui justitiam putent, quorum opinionem admodum salsum Leit,nilio visam esse prius diximus ,

74쪽

Dl LIBERTATE APUD LEIBNITlUM duobus usi sunt praecipuis argumentis qui, si homo determinatus sit, moralem prorsus tolli philosophiam existimaverunt. Num alii nullam esse homini, si det0rminatus sit, causam cur conetur ut se meliorem efficiat alii vero divinum justitiam, si res ita sint, omnino everti conteuderunt. Si omnia determinata sunt, aiunt priores, cum jamjam

corium sit quid postridie facturus sim, illud velim nolim,

eodem modo fiet: ergo qua de causa omnem curam adhibeam ut id fiat Unde alii concludunt oportere nos nullo modo agamus, quod salum mahumelanum est, alii vero nos nihil agamus nisi quod nobis placeat quae sententia etiam pejor Loibnitio esse videtur . Ceterum ambas conclusiones perabsurdas judical, utpote

quae ex omnino falso argumento manent quod Loibnitius nominat si te sophisme pareSSeu n. Hoc argumentum pro vero accipere solent qui qualemcumque secerunt actionem, tamen ventura res necessario suturas esse arbitrantur. Sed eam amplectuntur sententiam

quia obliviscuntur omnia quae fiant e causis datis cortisque egredi, ut sucto cuique determinato determinata causa respondeat. Nec est dubi landum quin, qui actionem quamlibet socerit offectum experturus sit cortum, illam vero actionem au sacere, aut non facere possit Il es salix, i ait Loibnitius, quo re sinement arrive quo q/ιon asse; i Lurri vera parco'u'on ait o qui mene et sici 'sivsineu men est si crit, a causo qui e sera arri ver est crito uisussi. Ain si laesiaison des esset et de causos bien Oinu dilabii la doctrine 'uno necessito: priuiliciablo a lau pratique seriincla siti uiro M. Sola enim hac necessitate morale res destruerentur quae metu physica esset, id

75쪽

u los essoris possibi e pou cola Orci es manifeste queu cela 'est oin applicabio aux actions volontaires,u uisqu'o ne los ferait o in si on Io oulait bion M. Itaque si quis homo esseclum quemquam fieri noluerit, salis erit causam ejus nolit ubsurdo ergo gero si ob eam cauSam Velle atque conari nollet quod id inutile

laret.

Si sorte objeceris certum esse ex aeterno soro ut tu aut Veiis aut non, cum quid certum sit nescias, ergo a te solo

conatum tuum pendentem sentias necesse est a Peut-elre,

u rat 'in si pondeZ-vous a uous-mo me peu Noti e quo non istu Sun Songer a ce que Ou ne sauri e connaitre o quii ne e ut votis donne aucune lum iere, agisse suiuuntu voti e devoi quo uous connuisse ' is Futum illud maliu- metanum quo conatus, in rebus quae per vitam accidunt, tanquam absurdus condemnatur, tantum cum Vita nostrae condicione congrueret, si sorte nos non unlum SSupra determinatos, Sed etiam ad res certus, qua omne Snossemus praedeterminatos usse compertum haberemus; cum contra nos praedeterminatos esse tantummodo noveri

1 Thgoa Gerii. t. VI, p. 380.2. Dise ue metaph. Gerii. t. IV, P. 455. l. Theou. Gerh. t. VI, p. 134.

76쪽

DE LIBERTATE PUl LEIBNITIUM Itaque, quamvis determinal sit humana Voluntas, tamen et conari, et velle, et precari, et omnia sacere posse nos quae necessaria sunt ut Dei gratiam nobis conciliemus arbitrandum esse videtur.

Dissicillimum vero objectum adversus illos qui determinatam esse humanam voluntatem contendebant theologi

nectebant qui moralis philosophiae principia cum divina

justitia eos unditus everiore arbitrabantur. Permulti enim necessarium esse liberum arbitrium existimabant ut moralis scientiae poni fundamenta possint. Nam si determinal est humana Voluntas, cum unusquiSque a Deo a natura donatus sit ut postea aut bene agere, aut malo non possit, non hominem sed Doum in homine stbene agere et male fatendum videtur inde pessima consectaria concludi possunt. Namque non potest, his positis, malum salis explicari nec Deum satis excusari. Si liborum homini arbitrium quoddam tribuitur, eum quod morale malum os sponte sua secisse apparet physicum igitur malum poena xistimari debet ex quo illud natura consequitur ut et moralis et physici mali Deus omnino innocens sit. Nam homo, non Deus, malum creaVit, quandoquidem, si homo non peccavisset nullum unquam fuisset malum. Quod non jam si determinata est voluntas humana, pro Vero haberi potest. Porro qui doterminalam humanam esse voluntatsem arbitrantur nullo pacto divinam tueri justitiam queunt. Etenim si mali causa non homo, sed stus Vera est, quomodo aeternas bonis mercedes malisque poenas tribuere Doum posse existimes quomodo domum scientis moralis satis firmum suudamenium panas Ergo si liborum arbitrium homini negaveris, moralem philosophiam, cum unum alteri sit necessarium funditus evertes.

77쪽

MORALI ATQUE THEOLOGICA OBJECTA IlQuod objoclum stibnitius illis tantummodo qui molaphysice necessaria omnia osse existimoni minimo oro sibi qui moralem solum necessitatem defendat, opponi posse arbitratur. Namque et malum, salva integraque Dei bonitato explicare se, et divinam justitiam, postiis quae de

determinata voluntate senserit, tueri posse persuaSum habet.

I res enim mali species in mundo exsistere manisostum est, cum sit aut metaphysicum malum, quod cum creaturarum imp0rsectione naturali confundatur, aut physicum, quod in dolore consistat, aut morale, quod sit peccatum. Nec Loibnitio in dubio videtur quin omnes illa mali species, quamvis Deus bonus sit, optimumque creaVerit universum, plane explicari possint. Metaphysicum ni malum, simul atque mundum quemdam creare statuisset Deum vilaro non potuisse Loib- uilius contendit jamque mundum cum creaturis naturas nilis atque imperfectis compositus sit, exsistere non pOSse, nisi in eo se tu physicum insit malum. Id Loibit ilius optimo uilicavit cum metu physicum dixit malum osso si in originali impersectione creaturarum qua ideali rationere continuatur in veritatibus Alernis objectum internum re constituo utibus divini intellectus, Itaque si moralis nocessitas erat ut universum exsisteret, fieri non potorat quin et metaphysicum exsisteret malum. Quod vero ad physicum malum attinei, primo num omnino malum sit dubium ess vidotur, si quidem ut umbra lumini, sic malum bono aliquid lucis ac splendoris assori . Sin autem pro recto statuerimus malum quoddam semper esse dolorem, manifestum tamen videtur fieri potuisso ut Deus, quamvis bonus sit, eum exsistere vel lot. Nam

l. Gerh. t. III, p. 33. 2. Mod Gerh. t. VI p. 108.

78쪽

D LIBERTAT APUD LEIBMTIUM dolorem esse velle potuit, tum, commeon moyen propreu amne in , 'OSNa-dire poli empecher de plus grand mauxu ou poti obleni de plus grand biens is tum rursusu comme ne pein due a uno coulpo is Atque a vituperatione omnino abesse Deus videtur, et si quosdam dolores exsistero voluerit ut majora sint bona, et si, cum malum morale exsisteret, id puniri bonum esse judicaverit. Morale porro malum, salva integraque Dei bonitale, explicuri posse eli,nilius confirmare non dubitat. Non quidem morale malum unquam voluisse, sed, admisisse atque u permisisse is eum contendit Saepe enim morale malum aliquid boni cujusdam condicion om esse. Non tamen satis suisse ut Deus id malum vellet vel otiam

exsistere permittores. Sed ut certos esse casus in quibus nos peccatum vitare nisi peccando non possimus, ita et quaSdum esse occasiones quando malum morale visure Desus

non potuisset nisi majus etiam quoddam permisisset

malum , quia aut mundum non creavisset, aut non optimum secisset universum. Unde concludendum in mundo ideo tantum morale exsistor malum Deum permisisse

quod, nisi permisisset, majus etiam accidisset mulum . Igitur nequaquam vituperandus est Deus quod in mundo et metaphysicum et physicum et morale malum reperiatur nec dubium quin, si potuisset, optimum, malo Sublato, mundum fecisset manifesto autem non potuit, quandoquidem in exsistenti mundo malum est. Nam cum nOSter exsistat mundus atque ab optimo Deo ac lus sit, haudquaquam insitiundum vido tur quin optimus sit.

1. Theou. Gerii. t. l. p. 1l6. 2. Ibi l. 3. Ibi l. p. l . Disc. de metaph. Gerii. t. IV. p. 432. 4. Ibia Geri , t. VI, p. 8 l. 5. eccatu ui ergo voluntatis diutius permissi vae objectum est, non ut sinis, immo nec ut uaedium, sed tantum ut condicio sine qua non poteratu optimum obtineri, seu in liquaui id quo non udinisso Deus supientiae boni- tatique sine summa non satisfecisset umerii. t. ill p. 33.

79쪽

MORALIA ATQUE THEOLOGIC OBIECTA 3 Ergo non a Deo malum oritur, sed ab originali creaturarum imperfectione quas hac una de causa creat, quod eas in possibilibus sponte sua sic agente prospicit, ut ex earum actionum summa optimum componatur univorsum. Ut in flumine naves plures alia rapidius, alio tardius, secunda aqua deseruntur, nec suminis rapiditas, sed navium pondera causa sunt cur alia alia celeritate agitentur, sic Deus

cum Omne creaturus esse vult et conservat, atque alia propria nutura malae, alia vero bonae fiunt, minime polost incusari quod aliae peccata, aliae vero bonas actiones esse-cerint. Ergo non Deus malum sed creatura commiliunt:

quibus haud necesse es liberum tribuas arbitrium ut intellegas quomodo mulum in mundo ab omnino persecto Deo

creat exsistere possit.

Unde porro colligere possumus divinam justiliam a Leib-nilio omnino servari, quamvis determinatum esse voluntatem humanam confirmet Deus, etsi neminem aeternis damnari poenis vult, id tamen permittit, ut optimus mundus exsistat ille enim non exsisteret nisi mulum morale atque igitur damnatio esset. Nec homini cuivis jus est Deo dum- nationem suam objicero, quandoquidem Deus, cum Undum creavit, eum libure peccan leni atque semet ipsum damnantem vidit quod si in poscibilibus non fecisset, sequitur ut, in mundo creato, utitor egisset atque igitur nondum natus suisset. Durum quidem nobis videtur quod libi ait beaucoup 'appelsis et peti latus . Merito tumen, ut damnati poenam dabunt, et electi mercedem consequentur. Namque si in possibilibus mundis alii, et in mundo reali alii suissent non igitur damnati aut praemio donati essent. Ergo quanquam unusquisque ad agendum homo est detorminatus, lamen nemo queri potest se iniquo jure esse, quod se Deus aut punierit aut mercede donaverit.

l. Theod. Gerh. t. VI, p. 119.

80쪽

Loibnilio igitur adeo sua de humana voluntate seni sentia nullo modo morales res evertere videtur, ut praecipere homini non dubitet, quasi libero arbitrio quodam praeditus esset, divina voluntati obediat antecedenti, et quidquid evenerit laeto animo accipiat, cum Deus non tantum dominus noster, sed et bonus sit dominus, ut quaecumque res in mundo fiat, bona dicenda sit.

Sic, acceptis suis principiis, quas difficultates de libertato

theologi agitabant evanescere Lethnitius arbitratur. Etenim cum omnia esse determinata existimet, non ea sibi objici posse putat quae iis objiciantur qui liberum arbitrium accipiant nec, cum lamen omnia et spontanea et conlingentia esse asserat ergo, cum de substantia intellegenti agatur, libora eisdom se objeclis arbitratur urgeri posse quibus mela physicae necossi talis fautores soleant. Itaque, positis suis de libertulo soni sentiis, Loibnitius nos o nocossi latis lubyrintho sucillimo gredi posso sontit. Quod illi eo melius

certe visum est quod doctrinam non lanium quae divi ectice vera sit, sed etiam de qua omnes philosophi consentiant, eum semper quaesivisse constat.