장음표시 사용
51쪽
dere rationum volet, duas causas, priorem ejus intellectu voluntatisque, posteriorem absoluti boni naturum. eum oportet obtos luri. Quia enim absolutum vult bonum, et cetera, id est talem mundum qualis ost, vult una Deus. Sed quatonus ab intellectu ac voluitiato Dei divina actio pondet, per divinam naturam explicatur. Neque minus, cum a natura boni absoluti, a divina natura pendet, nam, cum absolutum sit bonum ipse Deus, absoluti boni ido nihil aliud nisi ipsius Dei in Deo dea est. Igitur, dum absolutum bonum Deus in agendo vult, semet ipsum, neque ullam vult rem aliam riuod Loibuitius confirmaro non dubitat, quippe qui amore absoluti boni,
id est amore Dei omnia quae lacia Deum sacere persaepe contenderi Dei sinis, sive scopus est laetitia propria,u seu amor sui . , Atque eodem loco. Deus creaturas etu maximo mento praeditas creavit propter gloriam suam
Quae cum ita sint, eae ipsa sola Dei natura explicatur quidquid Deus facit; qui, dum bono asservit, sibi soli reipsa asservit. Quia talis est Deus, neque ulla alia causa
est hibita, illud agit quod agit. Ergo persecte et absolute
liberum eum oportet dicamus, utpote cujus persecte et absoluto actionis causa intellegenda sit, cum ejus natura plane percepta erit ut ad summam, nedum actionis Dei ulla sit externa causa, ipse decreti sui sola ratio sit. Quod conclusum ex absoluta ejus naturae persectione colligitur. Nam tantum quia perfectus est absolutum bonum sive
semet ipsum serper novit utque vult Deus: quia igitur perfectus tantummodo sic agit ut quidquid facitis sola ejus natura cognoscenda explicari possit. Ergo persectio divina divinam libertatem implicat periectum.
1 Geth , t. VII, p. 4, 2. Ibid.
52쪽
Quod si nunc a Deo ad hominem transierimus, nullum unquam hominem absolute liberum dici posse apparet. Cur enim homo quivis actu faciat jam ante diximus; quia is est qui ost. Is autem est quod pars optimi est universi atque omnia optime facere Deus decrevit. Itaque, si quis penitus quibus causis homo quivis acta sua velit ac faciat
cognoscere sibi proposuerit, non sola agentis natura cognita haec acta explicari, sed etiam ea partim a quadam tenus Do natura essici confiteri cogetur. Nam etsi homo, cum agit, spontaneus est, id est, a se ipso ad agendum delerminatur, tamen non esset qualis revera est, neque semet ipse sponte, ut facit, ad agendum determinaret, nisi Deus absolutum voluisset bonum optimumque universorum creavisset. Hominis ergo cujusvis actionem partim tantummodo, si eum solum cognoVeris, explicare poteris, quippe quae plane explicari non possit, nisi et divina natura
Idcirco ne sorte credas hominem divinae pari libertato praeditum esse cum enim quidquid imperfectum est e persecta natura manet, non omnino solutum ideoque liberum dici potest. Uuae hominum naturalis omnium condicio est. Nec iamen omnibus hominibus entibusque parem minutam esse libertatem existimandum. Immo sunt creaturarum libertatis gradus. Etenim cum homo quivis bene agit, id est non perperam quas concipit agendi rationes bonus esse judicat ac sentit, vere persectus dici potest. Habet enim Vera boni naturaeclaram distinctumque perceptionem. Cum vero male agit, id est perperam quas concipit agendi rationes honas sesse judicat ac sentit, imperfectus dici debet. ullam enim verae boni naturae claram distinctamque percoptionem habet. Acta autem bonus atque malus homo sic lacit quia uterque is est qui est. Sed porro is uterque si quia eum esse necesse
53쪽
erat ut optima rerum series exsisteret. Ergo, ut mali, Sic boni hominis actionis ultima ratio e divinae voluntatis atque boni absoluti natura explicatur. Magno lamen intervallo boni hominis actionis causa et mali distant. Cum enim Deus possibilia universa antequam unum exsistere permittat, mente percipit, quia tum hominem bene de bono sentientem atque judicantem, bone igitur agentem cernit, inde ad seriem rerum illam cujus is bonus homo pars est, creandam inclinatur. Igitur si illud ui exsistat universum Deus decernit, non modo boni hominis
acti possibilis partim decreti divini causa positiva dici debet, verum etiam eo magis illius actionis idea divinam voluntatem inclinat quo ipsa persectior est, quandoquidem pro summa persectionum quas involvit universum quod croat exsister Deus decernit. Si quis igitur causas omnes inquirat actionis hominis cujusdam qui quidem bene agat, id est persectissimus sit, illum confiteri necesse
est eam non omnino sane, sed multum ab ejus natura pendere. Nam cum homo bonus, dum agit, id faciat quia olim exsistere Deus voluit, cumque Deus voluerit quia bona ejus actio erat, natura actionis boni cujusdam hominis plurimum
ad eam et sciendam valet. Si quis ergo inquisiverit qua
causa boni hominis actio fiat, eam magna ex parte boniageniis essentiam esse inveniet. Itaque cum magna ex pari per ejus naturam, parum autem per aliarum naturam rerum actio ejus explicetur, bonus vir magna ex parte
actionis ipsius causa dici debet, ergo liberrimus. Nec in filiandum est quin quo persectior eo liberior unusquisque sit, quandoquidem eo magis sua ipsius actionis homo quidam causa est quo pronius ejus actionis idea divinum voluntatem ad rerum seriem cujus pars is est reundam inclinavit. Namque eo magis exsistentis universi, ergo sua ipsius exsistentiae actionisque causa existimari debet.
54쪽
Liberrimus igitur hominum homo persectissimus seu optimus dicundus. I tonim nonne ille liber qui vora sua actioniscuuSa est, utque eo magis homo quisque suae ipsius actionis causa dici debet quo pronius sua persectione Deum ad uni- VerSum Seque creandum inclinaverit ut agat sicut reipsa
Cum contra Deus inter possibilia universa male agentem cernit hominem, ad rerum seriem, cujus is pars est, rejiciendam inclinatur, nec eum hunc in modum agere permitteret nisi id necesse essot ut optima rerum series exsisteret. Uuod enim imperfectum malumque est propter hanc unum Deus causam permittit quod ejus rei exsistentia boni superioris condicio est. Cujus rei ut exemplum proferam, si ut Monas quaedam persectissima exsistat, et aliae Monades omnino imperfecta necessaria sunt, Deus has ut illa sit exsistet permittet. Si quis igitur cur homo aliquis male agens actum quoddam faciat intellegere voluerit, ille ejusuclionem, non Solum ex eo atque Deo cognoscendo, Sed et aliis contingentibus bonis cognoscendis rebus, quarum mali ho utinis actio condicio erat necessaria, explicare debebit. Non itaque magnam parte, natura ejus conSiderata, hominis imperfecti actio explicatur, Sed potius magna ex parte,
nutura quarumdam aliarum externarum rerum introspecta,
ejus actionis rationem reddes. Cum autem id liberum dicendum sit cujus actio essentia ejus sola explicetur, et eo liberior unaquaeque sit Monas quo magis e cognoScenda natura ejus aclio intellogatur, Monadem quamque qu0 minus sit persecta, eo minus esse liberam nos iudicare oportet. Cum autem impersectus sit homo qui male agit, minime idcirco liber, quandoquidem malo agit, dici debet. Quod verbis ingere , atque u paliis Leibnitius optime significavisse videtur. Nam, ut liberam esse, sic agere Monadem cum persecta sit, pati vero cum sit imperfecta declarat agere autem cum ejus natura possibili clio
55쪽
DE HUMAN DIVINAQUE LIBERTATE 49 quae vi explicetur, puli contra, cum acta re ipsa aciat ut naturae alia exsistero ossi ut vel aliis verbis u agere cum persectione sua divinum voluntatem ad mundum qui exsistat creandum inclinaverit, pali vero cum quam ViSimperfecta sit, Dous eum ut alia sint Monades exsistero
permiserit. Unde verbum si agere n eodem sensu quo u liberum Ss ni Verbum autem si pati , eodem sensu quo u non
liborum osso B Loibnitium illo loco usurpare patet. Agitonim Monas eadem de causa qua libera dicitur, id est, cum natura praecipue rius actio explicatur: patitur vero eadem qua non libera: id est cum aliarum creaturarum naturae actio rius praecipue obnoxia est. Quod otium confirmatur eum, ut liber latis, sic actionis et passionis gradus a persectionis gradu, scilico a distinctione per optionis Loibnitius pendere contendat. Quae satis ad probandum valere videntur cur actio cum liberiale passi vero cum Servitudine apud Leibnitium confundi possint . Inde duas praecipuas res concludere no debere apparet. Omnis prius non admodum persecta Monas, quae quidem Spiritus sit, tum libero, tum non libero agit. Omnis enim talis Monas imperfecta, partim claras ac distinctas, partim consusas perceptiones habet. Namque si claras tantummodo ac distinctas perceptiones haberet, non imperfecta, Sed
l. De libertate Gerh. t. Vil, p. 109. Monadologie par. 49 a 2.2. v Nousiouvons dire que nous Solumes exempta 'esclavage en tantinuo nous agissons avec ne connuissance distincte, mais que nou sommes asset vis au passions, en tant que nos perceptions Ont confuses. Theou. t. VI, p. 288. Cf. De libertate, . QVel habent substantiae determinationem ex se ipsis eoque Sunt potentiores et persectiores; vel, terminantur aliunde et eatenus aliis rebus servire coguntur. H. Eo major est lihertas quo magis agitur ex ratione et eo major est servi tu quo magis agitur ex animi passionibus. Nam quatelius agi iuus ex ratioue eo magis sequimur persectionem nostrae naturae quo vero magi ex passionibus agimus eo magis servimus potentiae rerum extrali earum . Gerh. t. VII, p. 103. - Quod Spinoetanum ess jure confirmat Louis Couturat Logique de Letonis, p. 2l e note .
56쪽
persecta esset unde fieret ut cum Deo ipso confunderetur. Cum autem, ut persecta, omnino distinctas Monas quaedam
perceptiones habet, agit atque idcirco libera dici potest ac
debet cum vero, ut impersecta, non distinctas sed confusas habet, patitur atque idcirco non libera dicenda est. Itaque modo, cum claris ac distinctis deis ducitur, acta libore facit, modo, cum confusis, vere servit. Eadem igitur Monas tum libora, tum non libera est, prout claras aut confusas quasdam perceptiones habet. Deinde alias liberas alias vero non liberas esso Monades nobis latendum esse videtur, si quidem permulti sunt Mona- dum gradus . Sunt enim primo Monades simplices sive Entelechia purae, quae totum quidem universum, sed consus tantum percipiant : deinde brulorum Monades quae conscientiam sui atque consecutiones habeant quae rationem imitantur posthac quas dicit substantia Loibniti usu Spiritus , quae claras ac distinctas quasdam cogitentidoas deniquo Deus claras ac distincla tantum perceptiones habet. Hoc essicitur ut primo Deus solus admodum libor sit, deinde Spiritus partim liberi tantum dici debeant, celero autem Monades non proprio sensu liberae dici possint, cum agat Monas quaedam quatenus distincto aliquid percipiat, nihil autem Entelechiae prima atque bestiarum
Inde prima est Leibnitio illius discriminis origo quo
liberas divinasque humanasque actiones et non libera celerarum rerum lacta distingui contendit. Quod nunc satis ad explicandum valebimus.
57쪽
Disiicillimum quidem Loibnitio orat, positis suae de libertat sontentiae sundamentis atque illo principio quod pro certo habet u natura non facit Saltus , nucleato statuero quibus robus tribui, quibus vero et qua de causa negari libortas deberet. Haud dubium Leibnilio videtur quin omnia in materia extensa, id est in mundo quem percipimus atque animo tenemus, fiant mechanice. Illud quidem Cartesium optimo
intellexisse; nec sane verum mechanicarum actionum invenisse principium, cum quanti talem motus eamdem semper in universo permanere judicaverit; at certe ori partem suspicatum esse, cum mechanice omnia in univorso fieri asseruerit Eum vero quasi a foris lantum rosinspexisse, quippe qui pro rebus mera phaenomen acceperit, et, cum mechanismi universalis principia pro meia- physicis veri latibus admittat, omnino erraverit. Ita philosophiam ejus nihil aliud esse quam si antichambro de lauissirit is, ut si quis penitus res introspicere in animum inducat, philosophiam alteram artesianae philosophiae
quasi superponere cogatur. Etenim artesiana de mechanismo universali sententia tantummodo cum de muteria materialibusque robus agitur, vera esse Videtur. Quid autem ex ea maloria intellegendum ost Quam modo, merum phaenomenum n modo u bene undatum M phaenomenum Loibnitius dicit nullam enim unitalem habere nisi in spiritu illius qui eam percipiat non ens ῬSSe, Sed uisemiens phaenome
58쪽
52 DE UBERTATE APUD LElΗΝlTi lunum n. Declamen esse corpora, quia phamomena res diei possint ci revera phaenomen mera quibusdam realibus respondentia substantiis, non vero substantias esse. Substantius autem illas esse res quibus corpora atque ipsa maleriuin intelloci cujusque percipientis hominis reSpondeant. Quod hunc in modum clarissimo Leibnitius Oxplicat. Nam in
ipsa materia, si maleriam primam n u secundamque niOSSedistingui Maloriam primam in extensione atque u an li- typia , consistere atque u exigentiam esse extensionis
quibus significat verbis nihil unquam materiale a quovis spiritu nisi sub ordine extensionis percipi posse. Etenim
materiam uisaturaliter exigere extensionem est partes ejusu naturaliter exigere inter se ordinem coexistendi undomatoriam primam in perceptis objectis re possibilium M perceptioni respondere concludi potest. Quod eo clarius si quod nunquam sola materia prima objicitur, sed non nisi
abstracte sine materia secunda concipi potest . Prorsus autem aliam esse materiam secundam, quae ex omnibus
qualitatibus constet, quae materia primo adjunctae objectu percepta constituant, ui non possibilibus sed Oxsistentibus illa rebus respondeat itaque Deum, si Velit, posse ii perii potentiam absolutam substantiam creatam privareu materia secunda, non tamen posse eam privare materiau prima nam saceret inde Actum purum qualis ipseu es solus v. ΙIis autem positis, quae sit illorum natura corporum do quibus universalis mechanismi principia vorasin facile colligi polost. Quae non sunt substantiae ne substantiis quidem composita sunt, cum corpus sit, phastu nomenum restillans ex substantiis simplicibus quae solare unitatem et absolutam realitatem habent is Scilicet,
59쪽
DEAEUHAN DIVINAQII LIBERTAT 53. Omne corpus extensum Monadibus in perceptione pluribus respondet, easque in percipioni Monado exprimit ergo, nequaquam esset ni Si perciperetur essent vero Monudes quibus respondeat. Itaque qui motus in corporibus fiunt, non veri exsistentium motu rerum sunt, sed eis tantummodo respondent eosque exprimunt. Si quis ergo cur fiant quo in corporibus fiunt in let logere universalisque mechanismi veras rationes perspicere voluerit, eum examinare oportet quae sint verae substantiae, quomodo illa agunt, et quar domum agant sicut overa
Vires autem quae sint et phaenomenorum quae in maloria fiunt verae causae sint, nihil aliud quam Monades simplices, sive Entelechias primas Loibnitius esse existimat usi rosu primitivas, inquit, nihil aliud esse posse quam tendentiasu internus substantiarum simplicium, quibus certa suaeu nutura lege de perceptione in porceptionem transeunt . Quae Monades si non partos sunt sed undamenta phaetio-menorum Nam illas et quaecum quo in eis vicissiludines sunt phaenomonum quodque exprimit, ut ex illis resultet eisque respondeui. Pli nomenorum igitur actionum legem ex uni lutum logo substantialium nos deducamu Oportet.
Quibus principiis acceptis, quomodo Loibnitius omnia
quae in mundo fiunt non libero fieri dicoro poterit Si pha nomeni cujusque Monus quaedam vel Monudos exsistento sundamenta sunt atque cujusque in phaenomenis actionis uelio quaedam in quibusdam si octa Monadibus origo est, quidquid in materiali mundo mochanico fit explicundum esse videtur quia quaedam in Monudibus officiuntur. Utrum
autem Monudem quam quo liberam esse uti non dicere Lethnitius debebit irim Monasinii que cum sponto in ea per-
60쪽
ceptiones appetitiisque sint ambobusque rebus impellatur, sponte sua agit secundo, cum quid agit, coniingenter agit, quandoquidem alio modo egisset si alius factus esset mundus denique acta facit moruli quadam necessitate impulsa, nam malum fuisset si aliud secisset quam quod reipsa secit, si quidem optima rerum series cujus pars est non exstitisset. Idcirco nonne liberam quamque Monadem dicere Leib-nitius cogitur Nonne apparens universale mechaniSmum, libertate universali vera adhibita, explicari necessario debet Nonno omnia non mechanico nisi verbo, reipsa autem esse libera contendet Illud autem Leibnitius neque omnino recusavit, neque accepit, quippe qui, etsi u libertatis aliquem gradum nubique reperiri posse non negavit, non lamen acceperit omnes Monades esse liberas, id est omnia quae in mundosant mechanica tantum videri, reipsa vero libera esse. Etenim extrinsecus tantummodo res speclaro qui omnia mechanice solum fieri contendant Leibuitius declarat; nam causis officientibus et mechanicis non omnia satis intellegi : quemadmodum mechanicum aliquid ubique, sico ubique morale aliquid exsistere, atque mechanicas res
moralibus, non autem mechanicis morales explicari. Itaque mechanicum rerum adspectum e confusa, inadaequata imperfectaque rerum quae non mechanice agant perceptione pendere cum finalium causarum regno respondeat essicientium regnum, in phaenomenis alteras tantum in rebus Vero alteras esse veraS, ut non natura, sed tantummodo gradu rutarum rerum actiones ab hominum disserant. Ergo sub mechanismo universali aliquid remanero libemtatis. Verbum amo u libertatem n o atque illis Mona