장음표시 사용
461쪽
polatis ejus verbis: cum tamen ejus tempore nondum Jusinianus hanc legem tulisset, quae legitiivae illius quantitatem auxit. Sic & Chro. Dicis Eusebii, ubi de lege Falcidia agitur, quippiam temere assutum esse videtur, quod hinc en repetitum. Dixi alias ad legem Falcidiam. unde descendat legitima portio, de cujus quantitate nunc quaeritur. Fuisse autem quar tam illius legitimae, quae ab intestato debetur, Derus dixi ex Ulpiano & Justiniano. Sic itaqtie li beris parentibusque vel universis quarta umbouorum, vel singulis quarta ejus partis, timquain singuli ab inteflato erant habituri , debo vergis υHbatur, dandaque est, ut querela non habeat lo . Anguliscum. Idem est autem, sive dicamus dari Ο Τμ' mnibus unam quartam totius hereditalia. si ret-- '
singulis partem eius porti nit, quM .is i iantestato singulis debita est. Quod tamen vulgo non satis obl ervant. Dixit aliquando Ju- .stinianus, cum de filia exheredata loqueretur. quartam partem omnimodo totius substantiae si relinqui debuisse. l. ult. C. de lib. praeter. Sed hoc demum recte dici potest, ubi unica esset filia, quae ab intestato totam subsantiam consequeretur. Nam haec legitima est qua ta ejus, quod ab intestato debetur. Iustinianus. in Nov. r. vocat τριτήν πων-ἀλαθετουμο αν. Illud των interpretes non satis ex- penderunt. Jam vero Iustinianus non qua- drantem, sed trientem esse vult. Imo vero semissent, si plures quam quatuor, legitimi filii pro mim sint. Ac nepotes quidem etiam ex filia , non ro libero
462쪽
434 D. Batauini Iustinum minus quam ex filio hic admittit: sicuti & antea in successione ab intestato nul admitti voluit. Sed cum succedere semper dicantur in stirpes, de non in capita: existimo hic quoque ad augendam legitimae quantitatem non numerari capita, sed stirpes: ut si ex duobus filiis sint quinque aut sex nepotes: non nisi pro duo. hus numerentur, & triens potius quam semis sit eorum legitima. Quae stirpium ratio etiam Et aequali servanda est in divisione legitimete. Ac qu, μν' inter dem Justinianus in hac eonstitutione ait legiti--. -' mam di fidi aequaliter: sed hoe inter filios ιὸν nootes recte dicitur. Si vero sint nepotes, dicendum nou tum est. quod ille alibi dixit, dividi pro rata r ne mispe ea proportione, qua ab intestato succedere. tui. Eleganter itaque Ulpianus I. 8. S. proin
de. de inoisse. Si sint inquit ex duobus filiis
nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia , unum ex illis semuncia,
querela excludit. Loquitur Ulpianus de divi. dendo inter eos quadrante legitimo. Nunc etsi triens sit, tamen eodem modo dividetur. Nam etsi quantitas legitimae mutata sit: mutata tamen non est ratio proportioque ipsius divisionis. Deinde hic diligenter & iubtiliter Et vi observandum est, quod re eodem loco Ulpi, partem in nus indicat, filium, qui non capit partem in ea legisn hae legitima, nihilominus facere partem. d. l. 'ν 8. g. quoniam. de inoffc. Hoc dixerunt luridi capit,m' eum significarent prodesse scripto Deit pudi. boredi, quod unus ex quarta legitima non carem, pit: quasi cepisset numerari, α lauto minus idi
463쪽
' Liber Iriliis deberi. Neque dissimile quippiam est, quod dicitur in l. i. g. 3. Si quid in fraud. patr.
Sic illum numerari, quod ad commodum heredis attinet, dixerunt. Sed cum jam pro numero liberorum augeatur legitima , dicemus ne etiam eum hoc respe hi numerari, ct facere partem ξ hoc est, tam in constituenda quan--μm .
titate legitimae, quam in dividenda ὶ Filago abi'.
se quinque filios, ct unum nihil capere: an ni 'iani aliis hilominus dicemus quantitatem legitimae e, noui urisse semissem, quasi sint quinque Si hoc dicemus : ille certe facere partem dicitur partim commodo, partim incommodo tam heredis scripti,quam suorum fratrum. Faciet partem commodo fratrum . incommodo heredis, inconstituenda quantitate legitimae: quia faciet, ut pro triente semis sit. Rursus saetet partem commodo heredis, incommodo statrum, indivisione legitimae : quia quod non capit, ab herede retinetur, di non accrescit fratribus, sed iis tanto minus ex legitima debetur. Equidem cum exemplo Iustiniani motus faveam legitimae, ct in proposito casu videam temperamentum aequitatis, existimo talem interpretationem probabilem posse videri. Est certe non inelegans, nec iniqua, licet si nova, Θεκία, quam multi interpretes, cum do hae Novella loquuntur, nimis secure prae tereunt. Ego tamen quid mihi videatur, timi- x de indico potius, quam rem temere definio. Illud vero quorundam interpretum satis manifestum peccatum est, qui in dubium revo
464쪽
416 μ. Balduini I linianus. Nec πετο cant, an re parentum aucta legitima sit, ct pro ββς 'rμ quadrante jam iis debeatur triens. Certe nub
pis di his. huiς dubitationi locum relinquit Jystinia.
νὸnium nus, qui posteaquam de liberis dixit, aperie pro- hie aucta fitetur, ct aliorum, qui de inossicioso alioqui Iegitimo agere possunt, legitimam hac lege augeri. est Neque vero Graeci Antecessores dubitarunt, id P φο ad parentes pertinere. Harmenopulus lib. 3. tim s in. Juri earii ' αναγκανα Inquit πως
Nqua ro. Sed ut illi nimis restricti fuerunt . qui pa-men Falai- rentibus trientem hic ascribere non ausi sunt: dium et' sie sunt alii nimium profusi, qui ad totam le-issm εν is gem Faleidiana trahunt hanc constitutionem: a. quasi jam haeres legatis detrahere possit trientem, sicuti antea quadrantem. Verum hoc in epte&falso dicitur ab iis . qui non intelligunt quantum intersit inter legitimam ct Falcidiam. Neque vero solum auget legitimae quantitatem haec constitutio, sed &tam integram esse vult, ut omnimodo usumfr. cum proprietate conjunctum ea contineat neque captiosa aliqua veluti compensationis specie possit ille separari: veluti si pater filiis omniusta bonorumco rμm proprietatem relinqueret, uxori vero ta sum- relinq- fr. Certe ortinium bonorum proprietas sola p. i. ' pluris est, quam quarta cum usustu stu. eum usis. Sed talem veluti permutationem Iustinianus fructu. repudiat, cum videat filios interea cum sua nuda
465쪽
nuda proprietate nudos misere esurire posse. Vult itaque legitimam omnimodo e ise cuin suo usi fructu. Et vero quadrans, qui deducitur ex lege Falcidia , vel S, C. Trebelliano, olim quoque habuit conjunctum suum usum f. I. I .ὴ . fructus. ad leg. Falc. l. 22. g. 2. Ad S. C. 1 rebel. Sed quia Scaevola videbatur permisi Lse uxori legari ulum se. omnium bonorum,sal tem ad certum tempus: Justi uianus hic admo-Duit, in fraudem legitimae hoc non admitti.
Iam autem prius quam huius Novellae hoc caput missum faciamus, adjiciendum est, quod in Novel. xcii. statuit: ubi, posteaquam consit mauit , quod in hac Nov.xviii. edixit, adjungit, ne donationibus quidem inter vivos posse eludi legitimam debitam. De inossiciosis donatio. Nini Θnibus, quarum querela ad exemplum querelae G βινο in osciosi testamenti introducta est. dictum est alias. Illud nillic tantum ex sustiniani DOVa istisisAri constitutione repeto: illi detrahi,quod legitimae leti ima portioni sit satis. Solemus dicere, earn sumi frustra ex bonis, quae mortis tempore fuerunt. l. 44.ult. debon. liberi. Nec eam deberi ante mor. tem patris l. i. g. si impubere . de coli. bon. Sed ne per donationes in ossiciosas fraus illi satim- ι . . ter vivos, providendum etiam est. Sanesi, i,. ι ἰ- post mortem bona augeantur, vel diminuantur, nihil hoc pertinebit ad augendam vel mi -Falriin nuendam legitimam: quanquam aliud dica- sminus de quadrante legis Falcidiae. Is enim ex re ιδώ ustis hereditate sumitur: quae, sicuti universitas, * crescit vel decrescit.
466쪽
Abrogat Secundum caput hujus Novellae abrogato μνφι quoddam caput cujusdam Theodosianae con-D Tbςρδε' stitutionis, quae trientem detrahebat nepoti es disia bu OX concurrentibus ad hereditatem a-4isis hie ' vicum suo patruo: 1icuti jam olim alterum e- earptim. jusdem constitutionis caput de quadrante, quem nepotes illi, si soli essent heredes, agnatis dare jubebantur, sustulerat. Memini, me jam antea id annotasse. Illud tantum nunc repetere cogor: per hanc Novellam abrogari l. 9.C. de suis de legit. hered. quae lex Theodosi est, abs Iustiniano tamen prius concisa & interpolata, cum in Codicem referenda esset. Integra vero extat in Codice Theodosiano.
Tertium caput hujus Novellae aliquid flatuit de liberis naturalibus. Sed quia de iis s de quibus saepe & varie Iustinianus jndicavit) partim diebam est antea, partim copiosius ipse dicturus est in Nov. lxxxix. ubi suam de iis veluti
ultimam voluntatem exponit: hic non magis
quam in superiori capite immorabor. Quartum caput hujus Constitutionis est decollationibus. Nam ct cum illarum jure habet aliquid commune ius legitimae, sicuti Juninia-n V.,is, nu ipse indicat l. pen. C. de collat. Quatuor dissimὸis priuε leges, quas ct suo loco antea exposui,
toltis inter diderat, ut quae bona venirent in collationem, heredes ab ct quae non venirent, exponeret. Quia vero
intestato uidebatur reliquisse vetus discrimen in colla-er νύ μ' tione, utrum ex testamento an ab intestato 20.γὸis. heredes sint, nunc illud tollere se velle signi- σει θ ficat. Discrimen autem illud magnum erat:
467쪽
quod ex testamento heredes non conserebant Disi testamento jussi essent. Ab intestato vero coniecebant. Quod quidem manifesti juris esse dixit Alexander Imp. l. I. c. de cultat. dc satis repetitum eli in l. 4. & 7. C. illo tit. ct ab ipso Ulpiano traditum l. 3. de diat. coli Sed & noster Justinianus in suis antea constitutionil, is id significaverat, i. ult. C. commvn. vir judic. l. I9. C. de collat. Denique tam erat receptum. ut etiam ubi non exprimebatur, tamen intelli. geretur: hoc est,ubi filius f habere praecipuum dicitur, quod a patre prius accepit, id intelligebatur, cum erat heres ex testamento, ut in l. 18. C. Fansi. ercisc. l. 3 I. Famil erc. Ubi vero inegatur habere illud praecipuum, ut in l. 23. C. de collat. intelligitur, ubi succedit ah intestato. Nam hac veteris juris distin 'jone concilian. tur, quae alioqui pugnare videntur. Jam vero D viro Iustinianus distin 'ionem illani tollit, ct iam θη ge ςre
tultam collationis caulam elle putat, ut inter Iationem heredes ex testamento non minus quam ab est e eenseιr
intestato, eam locum habere. nisi si abs defuncto prohibita sit plane velit. Utinam vero, scuti in successionibus ab intestato tandem sustulit discrimen suoriun & emancipatorum : ita etiam in collationibus sustulisset. Tunc enim hanc iuris civilis partem multis difficultatibus liberasset, quae nimium subtiliter excogitatae sunt a Veteribus , varie disputantibus
quo modo emancipati conferant tuis, cum quibus concurrunt. Sane extraneis coli redi.
bus, ut hi nihil conferunt, sic etiam nihil con-
468쪽
dieendum: haec enim e utpote praeciis pus, non conferuu
ferri constat. Quod ad res, quae veniunt in eolis lationem, attinet: Iustinianus hic nos rejicit ad leges prius latas. Sed illud hoc loco est obser. Vandum: cum proponat, antiquo jure nullam fuisse collationem, ubi erat testamentum, q uom mandata non erat: ct proptarea dicat, tam quae inter vivos donata quam quae praelegata erant fuisse praecipua: ipse vero novo jure simpliciter statuat collationi locum esse, etsi ex testamento succedatur: quaeri jam posset,andi praelegata conferantur 3 Sed non conserri, vetius est. Nam&reli ista satis intelliguntur. ut sint praecipua: imo vero praecipiendi verbo relinqui solebant, & praeceptiones appellantur. Idem est autem dicere, aliquid esse praecipuum, &, non conserri. Sed & olim cum ab iὐ testato succedebatur, & propterea locus erat collationi, tamen illa codicillis relicta non magis conferebantur, quam castrensia boua. l. ra.
ct 16. C. de collat. Postremo, si quicquid Iu.stinianus de collationibus statuit, comple stiuolumus, ad hoc caput hujus Novellae adjiciei, dum est postremum caput Nov. xcvii. ubi des nitur, quid de collatione dotis sit statuendum. si dos data marito sit, qui fallus sit non solve do. Sed haec & hujus generis complura privatis cujusque lectionibus relinquenda sunt. Quintum hujusce Constitutionis caput agit de cautione patris testatoris, qui suae veluti familiae erciscundae arbiter est. Papinianus in l. cum pater. I dulcissimis. de legat. libro a.
laudat quendam tetilatorem, qui bona sua divisit,
469쪽
prospiceret, quas ut ait materia communionis sulet excitare. Ut iv alibi fratres laudat, &pietatis ossicio fungi ait, qui arbitro, quem acceperant, relicto, communem hereditatem
consensu dividunt. l. ult. Famis. ercisc. Sed optimus arbiter bonorum suorum est testatori praesertim pater. Certe Constantinus statuit, servari inter liberos debere etiam minus solen .nem patris, bona sua dividentis. voluntatem. I. ult. C. fami l. ercisc. Quid nunc Jusinia. nus y Monet, ne divisio incerta exagitari pos elis eo sit, eam disertis verbis exponendam esse, ct a rite facto testatore vel etiam ab ejus filiis consignandam sit, ct subscriptione confirmandam esse. Meminit hujus suae cautionis in Nov. cvii. Sed quod veteres dixerunt de ossicio arbitri Familiae erciscundae, Communi dividundo, re Finium regundorum: satis superque monet. quid justa
diviso requirat: ne, quae lites tollere debet, novas lites pariat. Iumniatuis in hanc constitutionem tamquam Satyram conjicit multa variaque Iuris fui novi capita. Sextum eaput est de poena . inficiationis, ad exemplum legis Aquiliae. Nuper cum hanc legem expliearem, satis hoc e -ὰρ isti ius caput exposuisse videor: quo in duplum eonis. condemnatur, qui inficiatus est damnum da- mnatantum. Neque vero ea olim sola fuit a stio, quae duplam1 propter inficiationem duplaretur. Nam ct ex legibus xii. Fab.subibat dupli poenam venditor, qui mentiretur, dc negaret quae lingua erant
470쪽
poena olim fuit in aristiculis pleo
nuncupata: ut ex Ciqeronis lib. 3. Ossic.& Pauli lib. i. Sentent. apparet. lidem auctores sunt,actionem judicati, propter inficiationem continuisse dupli condemnationem. Eadem quinque erat conditio actionis depositi miserabilis.& legati per damnationem relicti. Nunc Jjulinianus sextam speciem adjicit et nempe siquis manum suam neget, vel improbe objiciateXceptionem non numeratae pecuniae. Dixi
antea quid Jiistinianus de hac exceptione sen-lerit, & quam temere syngraphis aut chirogra phis fidem stati in non adhiberet. Jam vero d*bitorem etiam vult bonam fidem agnoscere: quam ct olim tutor a pupilli creditore con. Ventus agnoscere jussus est,ue superfluam litem institueret. I. quoties tutor. g. idcirco. de admin. tui. Est quidem parata executio aeris confessi, sicuti & iudicati. Sed tam acerba nouest, quam olim erat ex lege xii. Tab. Quid igitur 3 Debitorem improbum inficiatorem Jusibnianus in duplum condemnari vult: ct hoc duplo creditorem, quem illius inficiatio adegit ad necessitatem ct moles iam novae probationis, tanquam compensatione quadam cumulat. Caeterum, reum hac poena humaniter exbmit, si cum ei iusjurandum deferretur, ingenue confessus sit, quod prius temere negarat. Idem existimo, si jusjurandum referat,vel prius deferat actori: S hunc hoc modo liberet alia dissicultate probationum, quem tam liberaliter facit in sua causa judicem. Neque omnino uoua est haec ratio impunitatis. Nam ct Paulus resert