장음표시 사용
121쪽
DEVTERO. XXV . AD MORES. ιhar, quod est horripilare: unde seliar, id est pilus quare posset uertu sicut pili super herbam, id est in tanta copia quemadmodum pili: aus admodum pilorum quomodo pluuia uescendere solet, aut quemadmodum descendit a multitudine pilorum limul colligatorum . Solent enim ex pilis aspersoria fieri, quibus aqua cum quadam tenuitate aspergitur: ut solet fieri in ecclesiis eum populus aqua benedicta aspergitur:&hoc mihi uidetur uerius, quoniam Moselidesiderat hie tenuem pluviam, & etiam grossiorem: de est hie locus in quo interpretes tribunt nomini significationem non propriam , sed prout uident loco congruere : quod mihi noplacet Nunquam autem quodiciam nomen sellar , inuenitur imbrem uel pluviam significare . Possemus etiam dicere selierim significare nives , quoniam admodum Pilo/rmn horripilatorum seu crisporum descendunt , ik l itera reddenda esset. uali niues super germen . Genesis etiam pruno Oilendimus disierimen inter desse , de liesseb , quod prius significet herbam teneram seu germen. seeundum uero grandiu siculam seu duriorem.
quia nomen Domini inuocabo , aue
clamabo. Subdie Moseli causam quare stillabit ut pluuia doctrina eius : & caetera, quo niam bellicet ad hoc inuocabit nomen Domini : ut scilicet faciat doctrinam eius proficere.
Date magnitudinem Deo nostro. Id est
dicite seu praedicate eum omnibus aliis diis maiorem ac luperiorem: & uerbum liabali sinificat afferre ut Genesis.ii. explicuimus. Pollet etiam haec sententia ea superiori continuari, ut in hebraeo fit, ut sit sensus. Clamabo stilicet laudando nomen Domini: uos etiam mecum date illi magnitudinem , id est magnum
praedicate. Dei perfectum opus eius, quo
niam omnes uiae eius tu litium.Si radix surquod uertimus Deum, est fur quod est stringere angustiari munire & roborare, significabit fur Deum : quod se munitio eis qui in
eo confidunt : aut a roborando, quod uidelicet sit robur eorum. Inuenitur etiam nomensur Prouerbiorum .so. significare saxum , ubi dicitur . Viam serpentis super sur , id est petra. Idem Iob. tr. Nun propter te derelinquetur terra : Se transteretur sur , id est saxum aut munitio de loco suo Idem Isaiae.
si . de aliis scripturae locis : unde uidetur quod sigificet saxum aut munitionem cinctam muris . Dicit autem opus Dei perfectum :quoniam impleuit quod promiserat patribus. De hoc
enim opere loqui uidetur:aesi dicit Deus perfecit opus quod patribus promisit: quoniam ad
ostium erant ternae promisse : de se odit ratione. Quoniam omnes uis id est opera eius iuditiu, id est liint iustae. Quemadmodum enim Omnia
opera Domini iusta lunt: ita & hoc opus quod patribus promisit iuste perfecit , & tuis numeris absoluit. Potest etiam litera intelligi de lege Domini: ut sit sensus. Opus Dei, id est lex eius perfecta est, ut nihil in ea possit amplius deliderari: quemadmodum omnes uiae, id est opera eius alia, iusta sunt, immo iuditium ipsum sea eius: sed prior expolitio germanior uidetur,quc niam uidetur arguere iudeos, quod Deus pro missis iteterit de compleuerit omnia quae pro milserat, ipsi uero pacto Domini non steter trneque staturi eraut Fortis seu Deus Rabialis. nou ed iniquitas. id es niustitia sci lieet in eo.Iulius . rectus. Subaudi est.Nomen aue quod uertimus iniquitatem, non plene notum est hebraeis: ex coniecturis tamen uidetur signifieate declinationem instabilitate auestultitiam. Levitici .is. dixi de significatione baius nominis, quod mihi uidebatur. corrupea
, aut illi, non dij eiu macula eis ' generatio peruersa cir inuoluta, seu tortuo
Sensus est Deus eum sit stabilis de nulla in ecistiniustitia, de lit iustus de rectus: pacto suo stetit, sed illi corruperunt illi sedicet Deo fidem depazium :& sic melius uertas quam cum Sante corruperunt se t dc ideo non luat .filii eius, aut
neque lunt filii eius quoniam macula est in eis: uel propter maculam eorum, de uidetur loqui de macula in fidelitatis. Dictio etiam iches quauertimus peruerium, opponitur huic quod est rectu inesse: ut patet Michea: Ubi dicitur. Et omne rectum teliachestu , id est peruerten aut tortum reddent. De significatione uero sequentis dictionis scilicet petalloi, id est tortuosum disputauimus Genesis. so. Si inquit esset filii dei essent perfecti,quead modu ipse: dc opera eorumetia essent perfecta: sed non sunt,quoniam cor ruperunt aut se,aut opera sua uel pactum eius, ipse est iustus de rectus, ipsi uero generatio pet-
uersa & tortuosa. uici Domino retri.
buetis istud, populus stultus G M sapies
Verbi gamal significatio, no plene nota est Hebraeis uidetur tame significare ac lerare cito ddere. Adduieti 1 Hebraei ablactare de maturare,
hic retribuere magis quadrare u idetur: Sc sensus est. o popule stulte , de non sapiens, nun quid pro tam immensis benefitiis hobia
122쪽
DE UTERO. XXXII. AD LITER A M.
exhibitis , retribuetis istud Domino ut .srelinquatis eu pro idolis, de pactu eius disrupatis
Nonne iue est pater tuus qui possedit te,
fipe fecit te es formauit te/Posses etiam
pro possidere uertere qui emit te, quoniam chanali etiam emere significat: ut patet Genesis.2s. ubi dicitur.Agro quem chanali,id est emit Abraham a filiis Chuth. Emerat autem Dominus Iehudeos ab AEgyptiis, redimendo eos . Habuit etiam se ueluti pater nutriendo de portando eos ut infra dicetur.Uerbum etiam cliuia, aut cliana significat firmare certificare rectificare & praeparare,& meo iuditio hebraei confundunt duas radices hie Milicet chanan &chun : unde pro formauit posses uertere firmare. Et aduerte quod prius dicit. Qui possedit autem it te, quamdicat: fecit te, quod non uidetur rectum, quoniaprius res fit quam possideatur aut ematur.Rectissime tamen sic dicitur, quoniam postquam Dominus populum redemit, ex Egypto fecit illusibi populum,& quasi puerum postqua genuit consolidauit , ac formauit. Vide Ezechielis. a 5. caput, ubi pulchre insantiam Iirael depingit Dontinus. Memento dierum praeteritorum. Nititur probare Moseli Deum fecisse Israeli offitium patris,ita ut nihil quod bonum decet patrem omiserit facere illi: & primum quomodo ab initio mundi eos sbi tanquam portionem elegerit, quod parauerat illis ab initio terram inliae reditatem: dc quia ipsi non poterant scire se abinitio electos,ac sibi paratam terram,remittit eos ad patres & ad dies antiquos.Fuit autem lauiusmodi electio de diuisio gentium , tempore Abrali e .ut patet Genesis. li.& hebraice prodierunt praeteritorum est dierum laeeulitis: admonui cepius nomen holam esse ab halam quod est latere abi condere: unde holam uidetur significare tempus Occultum, cuius non est memoria. Et per annos generationis Intelligit annos ho minum unius aetatis: qui dicuntur una generatio,ut patet Ecclesiastes primo. Dicent tibi. scilicet id quod sequitur uidelicet te electu in abinitio dc terram tibi paratam de electam a Domi
no, unde sequitur quando haereditare Iecitericlyus gentesId est quando unicuique ge-
ti tuam dii tribuit liae reditatem , quod ut di - cimus fuit post diluuium quando turrim Babilonicam construxerunt : dc constat ex hoe loco Dominum a principio mundi, terras gentibus diuisisse : neque . rerum diuisonem esse solum de iure gentium nisi in particulari. Videtur enim Deum a principio mundi de disse certam terrae Portionem Babiloniis, certam, Gallis Hispanis & aliis, sed quod hoe
praedium si huius, hoe alterius: hoc uidetur . tu re gentium introductum . Dedit etiam dominus certam partem terri.l. moles Seir filiis Esau libri filii, etia Lolli tua ut suis locisdiximus. Licet propter hominum merita uel demerita: det uel auferat patriam illis: ut patet Danielis. . Staitiit
terminos populis ecundum numerum f
liorum Israel. i.iecundum multitudinem filiorum Israel,quanafuturam nouerat: sic statuit terminos aliis populis : ut stillicet tantum spati iam illis ad habitandum relinquerent : quantunouerat adnum eiu eoru sufficere,ac sic totam terram IIrael terminis terni inaret,ut no possent aliae nationes,eorum terminos ac terram occupare. Aut costituit tuc Israelitis terminos certorum poeulorum .i.Chenaneorum in septem getes diuisorum. Et quando dominus diuisit gentes post diluuium & fabricationem turris, tune promisit Abraliae terram septemgelium : &ter
minos praefixit. Quoniam pars Domini po
pulus eius. Ideo illis dominus certam terrae partem statuit,quoniam eum elegit,ut portionem suam inter omnes getes ut illi pollicitias est Exodi. 19. Nam paretum est diaereditatem filiis relin
quere Se designare.Dacob funis hereditatis
eius. Solent homines funibus terram mensurare: ut patet Ieho suali. Is .ude idem die u est. Habeo tot funes terrae , quod habeo tot mensuras terrae : δe sumitur hic funis seu mensi. ra pro re mensurata.Unde in Psalmis habes. Funes ceciderut nillai in praeclaris.i .sortes seu portiones funiculo mensuratae: &est sentias . Iaacob funis.i .portio haereditatis eius aut sors. Et que- admodum Dominus dicit Iaaeob filiae haereditatis suae: ita & Iaacob in Psalmo' dicit . Dominus pars haereditatis meae ct calicis mei .Solet enim uinum seruis uale aliquo mensurari , de unicuique portio sua dari. Inuenit
eum in terra deserti, cir in desolatis.
ne Iesel deserti. Non supputat Dominus
tempus quo Israel fuit in AEgypto , quoniam nondum erat erectus in populum : de inuolutus erat multis uiciis & peccatis , praesertimidololatriae.Lege caput.16. Ezechielis de uidebis ibi, qualem Dominus inuenerit Ilia raelem in deserto : δc qualiter mundauerit
illum , de sibi desponsauerit: de hoc eli quod
hie dicit,se eum in deserto inuenit se : quod autem sequitur . Et in desolationem Ieteladuerte aliquos putare telet esse nomen Propriu
123쪽
proprium alicuius solitudinis , mihi tamen probabilius uidetur ululam signiticare, Quo mi Ialal quod est radix Ietet, ululare significat: unde uertendum puto. Et in desolatione seu solitudine ululae .i.q ua ululae solent usulare seu habitare. Sequens uero dimo. s. Ielsinion, lassam quod est desolare ortum habet & significat desolationem,aut quod uerius credo, nomen est
delerti in quo fuerat filij Israel ut habetur Iunier .at.&.is.& prioris Sem uelu.as .ac Plal.68. ε . 8.Si tamen desertum uel solitudinem interpreteris bene uertas. Est ego lentu, sic redde-dus. In uetui. i. dominus eum uidelicet Israel, in terra deserti. l. Sinai dum ex AEgipto ueniret: &in desolatione seu solitudine ululae seu qua ulu lae ululare iolent deserti Iesiimon: quod est desertum aut locus desertus in terra Moab: ut capite.ai. Numerorum habetur. circuire fecit
eum intelligere sicit eum. Dupliciter po- '
test locus iste exponi. Primo ut sit sensus.Circuire fecit dominus populum . in deserto, monte Sehir:&terram Moab,& filiorum Hamon: ut reuera accidit,iat dictum est primo huius libri capite.Quod autem sequitur intelligere fecit euintelligendum est,quod circunducendo eu, multa fecit eum intelligere: ut quod non in solo pane uiuit homo,& id genus alia. Vexatio enim solet hominibus intellectom praebere. Multa etiam iracula domini uiderunt,quandiu fuerunt in deserto. Secundo modo postumus interpretari. Circuivit eum. custodiendo,& uigilando circa illos:& docendo ueluti pater filios.Prior tamen
sensus magis placet. Sicut aquila, mouebit
nidum sevum, uper pullos suos cubavit btii fere faciet alasDas,iccipiet eum ortabit eumsuper alamsuum. Ignota meo iu
ditio est significatio uerbi Iair.i. mouebit quod hic ponitur:& si est a radice ur,uidetur significare excitare suseitare euigilare. Tribu ut tamen Hebraei uerbo alias sitnificationes. nudare &excaecare,sed reuera radices confundunt. sur de atir arati. de quae significat exuere excetrare &nudare,lunt a radice aris quod propriὰ nudare significat:quae uero ab ur, significant euigilare excitare & luscitare:& hic excitare significat, unde uertendum est.Sicut aquila excitabit nidum tuum. Erant iudaei in AEgipto ueluti pulli nido incluti,qui non audebant exire, cum non habearent matrem excitantem ad uolatum. Dominus
uero scuta ulla euocauit eos ad uolanda. Postqui uero enido expulit eos,cubauit super eos quemadmodum auis: postquam pullos en idoemit titiSeparabit alas suas quas sibi coniunctas
habebat dum non uolaret:&portabit eum. spopulum super alam suam: ne, fatigatus decide ret. Adverte autem dictionis neser,quam aquilam uertimus significationem,no esse plene no tam hebraeis constat auem esse magnarum alaam,ut habetur Ezechielis. i .Similiter esse magis ni corporis, quoniam ibi dicitur, Hanester halais do. .aquila una grandis. Ex uerbis etiam Cha-bach uch capite primo consta esse auem in uolatu festinam. Dictio etiam goral l .pullus, agarat quod est rapere ortum habet. Dicuntur autem pulli rapientes, quod rostro matris & patris cibum rapere uideantur,aut est sermo de pullis auium rapaciu. Quod etiam Santes uertit tuba-bi potest uerti extendet se. DEcimus abunde designificatioe cius Genesi. Eber etia quod uertimus ala reuera ala,significat: Iieetabar Hebraeis sit roborare & fortificare, quod ala fortificet se auis. Polset etiam uerbum significare eleuare aenomen alam quod ea se eleuet auii: & per alam intelligit protectionem & sustentaticinem. Protexit enim dominus Istael in deserto sua protectione de eos imbecilles sustinuit. Equiture
fecit eum super excelse terrae. Verbum in
chab,aut equitare aut sedere significat:& est sensus quod dominus ueluti setarem equitare fecit populum suum super terra promissam, quae
omnibus uici ais altior est ideo habitantes in ea comparatione aliorum uicinorum uidentur equites.Aut equitare eum fecit, quousciue ad terram uenaret excellam:& se ire iacit quasi equites:quoniam neque uestes erant detritae, neque
calciamenta rumpetantur. Ei comedit pro
uentus agri. TQ a Suistere feciseu mel de petra Ole si de duritia petrae.
Potest hoc intelligi de aqua illa, qua illis in deserto litibundis tam abundanter tribuit, quam uocat mel,quonia sitientibus dulcis fuit ueluti mel. In Psalmo habes. Cibauit eos ex adipe frumenti. i. manat, &de petra, melle saturauit eos. Vocat autem oleum quoniam ea se populus lauabat,aesi oleo ungeretur.Posset etiam hoc re ferri ad terram promissionis: ut ibi supterendmel de petra,quoniam ibi erat tanta meliis copia,quod ecauernis petrarum educeretur & o Iei,ut inter saxa oleae essent in copia. Non plene' etiam collat de significatione nominis calamis quod uertimus duritiam. Santes fortem : propter id quod sequitur. uidetur loqui de terra san
cta. CE adipe agnom. i. eu unii pinguibu aquibus abudabat terra sancta. Arieteolisi si Bus a. i. qui erant in teira Bassau in qua erae
124쪽
uberrima Pascua Que admodu de tauris Bassanin Picinio. ii. habes. Vocat autem medullam tritici adipem ipsius: dc uimam rubrum sangi unem Duae quia sinithtudinem harum rerum habent. Dictio etiam aludim, significat magnos hircos qui sunt duces gregis: ab at ad quod est ordinare
oleo mictus est rectus, culcitrauit: oleo
niiciusfuisti opertii Ili. Longe aliter uertit
Sanies.s. impingatus est Israel. Vocat autem Il-rael rectum,qnoniam cum angelo erectus eli: ut dicut rabbi Abraham,&Αben Ezrah in c5mentariis.Sed melius ut uertimus,le sensus est. Postquam Israel in terra promissa fuit oleo unctus,qiii in AEgipto dc delerio fuerat quasi conis traftus,erectus est & calcitrauit. Solemus enimeontracta ungere ut rectificentur & extendaniatur.Posses etiam interpretari. Impingatus est rectus.i.qui antea erat macillentus do erectus,impingatus est dilatando se: oc calcitrauit.Verbum uero ballat aut calcitrare aut calcibus conculcare significat: ut patet primo Sem uelis secundo. Vt quid tibi halu .i .calcitrabitis aut conculca bitas lacrifitium meum Et alludit ad equos, qui quandiu sunt tenues,sunt mansueti: unpingati uero calcibus ludunt de percutiunt dominum. Sie fecit I srael deo suo, qui dedit copiam om-nuim quibus laciati sunt sed postmodum reiecerunt dominum colentes idola. Verbum auteabal, quod incrassari uertuniis, significat de sate
guedine carnem. De Iexit deu fututesua
Verbum nabal, quod uertimus despexit, proinpiae significat cadere: unde uerti poliet. Deiecit deum salutem sua: aut petram qua saluabatur. Erat enim Deus petra. .fortitudo Iliael. Significat etiam faedare,quod cadentes soleant detur- pari: unde Naesis in .s .habes. Proiiciam superte abominationes, uenebballich.i. Sc deturpabo te. Si legas deiecit,sensus est quod postquam Iliael fuit pinguis estedius,calcitrauit in deum: de deiecit cultum eius: S: eum a sua dignitate,colendo idola.Si uero deturpauit,sensus est quod impinguatus deturpauit stercore suo sacrificia domini: de deum ipsum. Solent enim animalia
pingui stercoris copiam emittore, Zelare se
' cerunt eum propter clienos aut in alienis:
Relinquentes etaim deum dc colentes idola sua, utilebantur deum ad inuidiam de zelum prouocare. Dolore affectus uidebatur dominus, uides eos pluris facere idola quam se δ: per abominationem etiam idola intelligit.Vocantur hic idola ledim ,aladad quod est suggere uel praedari, quod boua Israeli λrum suggerent,quemadmo
dum dominus conqueritur. IIosel, primo.
Nouisivi e propinquo uenerunt. Vocat
Mosel, deos nouos idola,quod a paucis annis di non ab initio,cultus eorum fuerit introductus. Deus uero dicitur Deus delonge.ia multo tempore ab initio mundi do ante saecula ut patet te. remiae. q.&.1s .ubi dominus dicit se esse deuindelonge de no de prope.Vide quae de hoc scripsimus. Exodi .f. super illud.Ero qui ero. utita
non timuerunt patres, eseri. Sumitur
late timere etiam saepius pro colere: quoniam homines deum colunt ex timore, do saepius dita Chaldeos uocare deum timorem : quos liebraei
sequutur. 1 ei . tii te genuit oblitus es , croblitus es fortis initiantis res Postes etiam
uertere deus genuit te,dc oblitus es. eius Dicit etiam miciantiste.i qui te Prior accepit in ux rem. Nam uerbum cnalal signa fieat initiari prophanare,de uult dicere. Oblitus es fortis qui te prius in sponsa accepit,& fuit dux uirginitatis
xus Vidit dominus e exacerbatus supra ira infliousios efflius. Verbum naas he
braei, significat contenere flocifacere de reprobare: de uidetur hoc ultimum esse propriu significatum eius, unde uerti pollet. Vidit dominus de reprobauit spopul iuum tro ira seu propter iram in filios suos:de filias luas Aut. V idit dominus opera eorum mala dc prae ita leproba
uit filios suos de filias se Videbo quid fit
noui imum eorum. praesentibus irritanti bus me,faciem abscondam: sed uidebo ostende-do me his qui fuerint in ultimis diebus. Isaiae.1o. habes. Residuum Israel conuertetur: residuum Iaacob ad Deum fortem .si fuerit populus tuus
Israel,ueluti arena maris, res duum couertetur ex eo,Multis enim scripturae locis dominus promittit faciem tuam ablaturum eis tua sibi polia licetur restituere extremis diebus: quando eos
ad se conuertex. Generatio inuerta est: σnon sidcis u Ilubilitas in eis. A signat cau
sam quare faciem tuam ab eis abscondet: quo niam. est generatio inversa, non gradiens recte per diuina. i mandata de sunt filii in quibus non est fides ad patrem tuum:quoniam statim relinquut non cognoscentes eum:aut sunt filii instabiles in pacto , quod cii patre suo pepige t.
Ipsi inuidere aut aemul iri jecerunt me in
non Deus. i. secerunt quod ego quas inuidearem honori quem faciebant diis suis: aut quod
pro deo acceptarent eum qui non erat Deus:
125쪽
DEVT ERO. XX XII. λ D LITER A M.
quod statim more suo explicat dicem. Irasci
merunt me in uanitatibus Juis. Et ego iuuidere faciam eos ii non populus,ingente stulta irasci faciam eos. i quemadmodu
ipsi irasci fecerunt me,colendo dc sacrificando idolis, quae non sunt uere Deus:& ego irasci faeta eos benefaciedo populo qui no erat antea populus.i populo geliv.Audi Isaia.6s.capite.Quaerere feei me,abhis qui non interrogauerant: inuenire me feci abhis,qui non quesierant me. Dixi .Ecce ego ad gentem non uocatam nomine meo. Et Hoseli primo. Voca nomen eius non populus meus,quia uos non populus meus de
ego non ero uester Deus. Secundo posset exponi. Ipsi prouocaret me dicendo,quod ego non essem Deus eorum & ego prouocabo eos quod non sint populus meus,dicendo quod non sint populus meus quemadmodum constat ex uerbis Hosel, eitatis. Et est locus apertus hic contra
iud eos,quod ipsi erant reprobandi a domino: ut non essent populus eius,de quod alter popuIus sit illis subrrogidus ad aemulationem eoru, Ad quod ipsi citant uerba sequentia Hoseli. Et erit in loco in quo dicetur eis,non populus meisus uos:dicetur eis,filii dei uiuentis,sed loeus iste eos maxime corquet: ad quod etiam est illud
Malachiae.3.Magnum est nomen meum iu genistibus de in omni loco offertur nominI meo oblatio mundae de non est mihi uoluntas in uois bis,& pro gete stulta uertere potes,turpe seu ui
lam. quoniam ignis succensus est in furore meo cir ardebit u te ad internum in.
feriorem i.quoniam furor meus ob illorum idololatrί, &peccata ardebit ut ignis succensus:& ardebit usque ad sepulchrum inferius.i. non solum eremabit terrae superficiem ed etiam inferiora terrae: ubi sunt hominum sepulchra. Nadimo scheol, quam hie aliqui infernum uer tunt etiam significat seeulchrum: neque puto hie esse sermonem de inferno damnatorum, ut statim explicatur cu dicitum. dc inflamabit fundamenta monitu, S: tractat hie punitione qua eos propter scelera praesertim idololatri erae
punitur u . Consiumabo super eos mala.
i. omne malorum genus in eos mittam, no unuaut aliud.Posset etiam uerti. Deficere faciam sed
idem est sensus aut addam unde statim sensum
explicat dicens. Et agitas meas consumam seu deficere faciam ni eis. Nos dicimus. Gastaretiodo meu almaetem nelles. Combusti sume, comesti avibus. . morsu amaro:
Non satis consta quid proprie signiscet dicti dmrae,quam combusti uertimus: qui uertut eo-
busti sequutur chaldaeum paraphrastena qui Danielis.s .uertit pro incendere temeret ei,,ubi texistus habet. Et dixit temere.i.ut laeeederent foranacem septuplum: significatio ignota est de forate radix est rauali potius qua marah. Significacautem Zausa angulum,& uerti posset angulati fame si sie loqui latinis auribus licet .i .constricti fame,quemadmodum constringitur res ad angulum redacta quod uero dictio etiam innimem, sit a radice rauali,eonstat Psalmo. 4.ubi habes merauenu .i .anguli nostri pleni. Significatio etiam nominis reseph .i .auis ignota est Heablis de nostris.Dicunt uero significare, prunam seu carbonem accensum: de per transsationem
ferrum sui tae,de calidam egritudine instar pruinn*,quae cito ueluti pestis interficit. Qui avem uertunt, sequutur Chaldsum quem de Hieronymus sequutus est.Septuaginta etiam escam aut uerterunt. Dicito rara est in seripturis, ponitur
tamen Iob quinto ubi dicitur. Et si ii reseph.i.
prunae elevabunt uolatum: ubi scintillas uocae filias prunae. Et Chabbaehu .s. Egredietur re-seph.1.pestis ante eu,ut aliqui uertunt,ubi Hi ea ronymus diabolum interpretatus est: sequens aliquot ex Hebraeis, ubi etiam posset uerti. Egredietur pro egredientur prunae seu scintillie ante eum .Ponitur etiam Psal. 8. ubi dicitur. Tradiadit grandini iumentum eorum : de possessiones Iarellaphim. i.carbonibus ignitis, seu meo iudititio,dictio significat certum genus bestiae: sorte aliquam speciem locustarum. Est tamen locus
canticorum .8.ex quo uidetur si nificare pruna ignis,quo habetur Ressapheali dispe.i.Prunae e. ius prunae igni flammae magnae,quare hic uertendum puto de comesti ardore aut pruna asedenti, aut fulgure.Similiter dictio elieteb quam Santes uertit morsum ignoti significationis est Rabbi Dauid dicit chalab significare excidere dc
confringere, de cheleb excisionem seu cons actionem. ut patet Isaiae.28 .ubi dicitur. Sicut i pestas grandini ut turbo chaleb.i. confringens seu confractionis: unde hic uertendum puto
Eteontritione amara. Tassilium uertit contuissionibus spirituum malignorum: significat auistem malum quod in die grassatur, ut eolligitur ex Psalmo.6i.ubi sic habetur. Α peste quae in ea ligine ambulabit: micheteb.i.ab excisione ueIconfractione,quae uastabit meridie. Aliqui putant demonem significare: cliatob quod est exliac radice ponitur Hosel, .ls.ubi dicitur. Ercithotbecha.i .excisio uel contritio tua inferue.
126쪽
D LUTER ONO. XXXII. ADLITERAM.
test ergo locus se aliter reddi. Constricti fame & comesii ardore aut plaga arilenti Scontritione amata, Cum ueneno Jerpentium iuisite xu. Ponuntur luc in hebrato duo nomina. s.chamat quod Santes ueneniam uertit,&zochale quod in serpetem mutauit,etsi chamat est a radice iactia quod est irasci, significabit ira: unde Hieronymus de Musterus uerterunt. Cum rore serpentium. Secunda uero dimo ut di- cut signincat lerpentem, sed radix. f.zacbalhebraeis et uereri pauere timere: ad quam signi ficationem statuendam citant illud liob.sa. lu-mor sum tempore,oc uos decrepiti: idcirco Zacli alta. i. ueritus suin aut timui,indicare opinionem naeam,quod rabbi Ionali uertit, Tardavi, ex lingua Harabica adducens testimonium , in qua ut dicit,hoc uerbum tardare si*nificat: Micheae. . laabetur.Ling t puluerem sicut serpens: chezochale i. sicut reptilia terrae uel pulueris. Ex quo loco haberi putarem uerbum significare ter perci praesertim latenter & nomen reptile quod latenter serpat, de locum sic reddendu puto cuira leti furore reptilium terrae seu quae reptant
in terra. Foris orbabitgladius, in cubi.
cuia terror. i .extra seu aperte tulit nebul oris batilia Se priuantia eos liberis: 3 in cubiculis.i. domi erit terror. hollium, ut . l.neque intus neque extra sint securi. Etiam iuuenem. i deuorabit gladius,sic de uirgine & lene, ac si dicat. Ne
mini parcet. Dixi di stergam eos p angulo .
Verbum paali apeah quod est extremitas angulus,ortum habet:& si latinus sermo permitteret uertendum eiset. Angulabo eos, aut extremabo eos. .ulque ad extremos fines terrae eijciam,ac si dicat. Decreui eos usque ad angulos uel extrema terrae eiicere,de loquitur de t fraesitis peccan
tibus. Nisi prouocatione inimici timere.
Verbum cliaas significat hebraeis irasci irritare et ad ira prouocare,etuidetur 'lfhic melius quadrat prouocatio qui ira ut sit lenius. Dispersis.sem equidem eos in fines terrae, nisi timerem; liod inimicus eorum prouocaret me , dicenseu iactans se quod ipse eos puniret, non ego.
7 Drte cognoscere lacerent se. i. iactaret
se dicendo. Manus nostra excetra. Verbum
Nachar quod uertimus cognoscere facere Hebraeis significat agnoscere S alienare se, dc etiam laudere.Vnde Targitum uertit. Ne forte magismi ficet se hollis eoru . Getis periciis consiLys.
i. consiliis destituta: aut perdes consilia.i cuius
consita sunt perdita: sed prior expositio ger
manior est. Intelligerent mus imum fusi.
t.bona quae sunt illis in nouissimo seritata. Hoeest quod lupra dixit.Videbo nouissinium eorii: quod tu intellige de Israci dei quando ut habetur Hosel, .s.conuertetur ad deum suum, & ad Dauid regem situm, in nouissimo dierum.
2uomodo persequetur unus mile,oduo jugassent multitudinem. vult ostendere dis
crimen Dei Israelitarunt diis gentium ex eueis tu:quoniam non tollet unus ex Israesitis perseis qui mile ex gentilibus,de duo fugare copiosam multitudinem quemadmodum fecerant regi bus Amorreorum, nisi Deus eorum .s. Israelita rum dedis et eos. l.gentiles,dc domin Us.s populi Israelitici tradidi ii et eos. gentiles,aut nisi Deus eorum .i.idolum dedisset eos propter imbecillitate suam. Posset hoc etiam ad Israelitas referri,ut sit sensus. Quomodo unus ex gentibus persequetur mille Israelitas de duodecim milia,
nisi dominus eorum dedisset eos. quia noti
es sicut Deus eorum, Deus nocter.
aoniam ille non potest suos defendere quead modii noster: dc ipsi quali experti 'possunt hoe
testari. Ex uite enim Sedon en uitis eoi si,
Potest hoc referri ad Israelitas ct aes retes.Si ad Ista triferas sensus est.Vis scire litare se eruire Iiraelitae imbecilles ut unus ex hostibus persequatur mille. Quia eorum progenies mala est ueluti exuite Sedon,& uuae eorum .i. fructus exis agris Hamorali ac si dicat. Non sequiatur patrem deum do patres priores ted malos e eorum tiliae ueneni. Ponitur hic nonae ros, quod significat caput dc ut diximus uidetur caput ueneno in significare. Si uero adgetes referas, quod magis literae quadrare uidetur,dicit eas procedere exuite Sedon. , ex pessima progerite, qualis
est idololatrarii. Venenum draconum alasi eorum uenenum a studum crudele. Potat O
tiam uerti. ira draconum uinum eorum .i .uinu eorum est tam forte seu fumosiam,sicut ira draconum. aut tam calidum ad faciendum malum. Solent enim qui forti uino ebrii sunt: multa mala perpetrare. Et quod sequitur.Venenum. Dictio hebraica ros,caput significat. de ut iam hoc capite diximus uidetur significare uenenum capitis an tu alis ueneno ii. Dictio etiam petanimquam nostri aspidum uertunt incertae significationis est apud Hebraeos. Dicunt tamen aspide significare,ad quod citant illud Isaiae. ii. Et ludetilitans,super forame paten .l .aspidis. Ab hac radice est mipetan quod nostri limeu inferius uertunt,
127쪽
DE UTERO. XXtunt,& forte dictio significat lacertam qu.e co muniter moratur sub limine uel in limine: aut reptile quod speciem liminis habet: primo Se nauelis.s. Ideo non calcant cacerdotes Dagon super mi platan. i. limen.Similiter significatio dictionis actizar.i .crudele,rion plene nota est. Hie ronum us insanabile uertit: Tlueuorum . . dicitur.Filia populi mei te achaar. i. erudeli. tradita est. No enim potest referri ad filiam,quae est foeminini generis. Et Ieremiae.6 Achzari. . crudelis est: de non miterebitur. Si liec omnia referas ad Israel,lisnificatur eum fore plantam malam de ueneno iam ad nocendum uel propinandum deo malum uiuum, quemadmodum Isaiae. sae-gis. Expectaui ut faceret uvas de fecit fetidas. Posset etiam esse sentus. Uinum quod illis paraui est uenenum draconum: i concordat quod
sequitur. Nunquid non eis absconditum
nae uva TVinum hoe Potest etiam haec sente-tia seortum legi,ut sit senius Nunquid rion essabsconditum iraeeum .s. malum quod decreuincere eis quod statim explicat dicens. Mea est ultio & retributio. Lege. 8.caput Iob, & uidebis deum dicentem se habere illesauros niuis Iegrandinis, seruatos ad diem belli. Tempore quo nutabit pes eorum. i. tempore quo pedes eorum,ad ruinam & casu declinabunt: aut parati erunt: ac si dicat: seruo illis mala ad icmeus quo cadere incipient,quando mala maxime sentiuntus:aut cum cieperint alege mea recede
re seu declinare. quia propinquus eIt dies
per Helionis eorum. . Israelitarum aut gen tium si ad eas prophetiam referas. Posset etiam uerti contritionis eorum. Et festinabunt ordinatu eis. i.festinabunt quae dominus ordiis nauit ili disposuit super eos lietura. Nam dictioliatidot ordinata significat,sicut balad ordinare.
stula iudicabit dominus populum sum.
i. puniet si ad eos referas uel uindicabit hi ad tetes:& postmodum poenitebit eum. . malorum
quae illis inflixit. quoniam uidebit quod
abiit viamιs.l.ckisiderabit quod recesserit abeisia fortitudo ad mala ferenda: uel propulsanda. 1 .; isti, pco sit clausus neque derelictus.Vo ali
zi ais .i sinu claudum seu mancum clausum: quoniam non potest se mouere seu incedet e, ac si esset clausus: per derelictum uero eu qui nullius est reputationis.Sic secundo Regia.14. Clausum denomisimum habes. acsi dicat,uidebit quod fe
re nullus lit superstes. Et dicet ubisunt dii XII. A D LIT. ERιAM.
eorum. Quasi irrisorie,& uidens suos omni auxilio destitutos dicet.Vbi sunt dij eoru , quo .s .isti coluerunt. Deius protexerunt ste in eo.
i.quem sperabant Protegere eos. Sunt qui ueristunt Deus in quo speraueruntied uerbum chaiah potius tegere & protegere quam sperare sig- nificat. Ilaiae. . talemaehie.i. in abicosionem 1 turbine seu in protectionem a turbine: non inamen dano si uertas sperauerunt in eo. . Cuiuss
pinguedine fucrifitiora eoru comedebat.
Aliqui uertur.Qui pinguedine sacrifitioru eorueo medebat.Solebat idololatriae comedere plauedine caerifitiorum suorum:& forte ideo dominus suis pinguedinem prohibuit: uoluitque sibi offerri in latri filio.Similiter solebant bibere uinu in quod diis suis libabant. Sit ver uos abscopio. i illi dii quorum adipem comedistis, ct quorum libamen bibistis.i quibus si ficastis: sint nunc super uos absconsio. ast,condat uos a malis meis aut sint super uos protectio.i. protegat vos.Sed quia nullus est qui uos stegae de manu mea sequitur. Videte λι lic quod esto favi. s. Ius uerus Deus: neque est alius Deus mecum. Hebraice habetur.Videte nune quoniaego: ego ipse subaudi sum Deus.Perfodi γ e. αο furabo. Vςrbu machais Hebraeis est tras iadere et trasseere: ut patet Psal .lio. ubi dicitur Machis.i.trainxit in die furoris sui reges qS Hieronym' uertit petissit,is: in hebr o eli praeteritu
transsiodi,sed pro futuro accipitur. Levabo eonini ad cauum manum meam: dicam uitio esto in forculum. Durabo leuando manum Modus in
meam in coetu:& dicam uiuo ego .i .iurabo per minique uitani meam, eleuata ad coelum manu mea. E- tiqui pa
rat enim lucturandi modus apud antiquos patres quem ut ex hoc loco colligo,a domino dia' dicerunt,iurare. per uitam det,leuata ad coelum anu ,protestado eum in coelo sedere, aut coelorum domina esse. Sic sanctum Abraliam iurata se legimus.Genesis. I . Leuo inquit mansi me ad deum, possessorem cassi &terrae. Hinc prophetae iurantes. iuit dominus.i. per uitam dei.
Si acuero aciem ladi, mei. Hoc est quod
per uitam meam iuro. stuodsi gladiu acutaro, manus mea apprehenderat iustin. i.ultionem seu uindictam .stuod reddam ut tionem hostibus meis. Aduerte hic quod Hel
128쪽
secere: ad quod citant illud Psalmi. Sanenu.t. Acuerunt ut gladium linguam suam. Et illud Prouerbiorum .is. Et sasitta sanun .iacula: ted sunt aliquot loci,quibus naec significatio non bene quadrat ut supra. 18. ubi dictum est. Eris in
stupore de in parabolam uelit mnah.i.& in pro .ucrbium : aut melius in reuolutionem. cantilenae. Puto enim uerbum etiam significare reuoluere aut iterare et excontinueti acuere,quod res reuoluendo acuatur. Moveor ad hoc quia supra capite.6 dictu est. Vesei istam. i. repetes ea filiis is,aut iterabis unde uerti posset, si iterauero acie gladii mei quod explicatius uertas ii acuero
Reddum ultionem hostibus meis. i.ulciscar
eorum: Ze uocat hostes populi sui, hostes suos, quoniam laepius eius glatia eos persequebatur.
braismus occisionem quae gladio fit, leuorationem,& uocat acumen gladii os: unde frequenter inuenies.Occidit eos in ore gladii, Si quia os gladio tribuit: dicit gladium carnem deuorare.
Propter fano hine occisi ex captιuitatis: a capite ultionum inimici. Verbum para a
quo parot qae uertimus ultiones,significat prorae nudare dilcooperire ut patet Numeri. uini dicitur.Vpara. i. dc nudabit leu discooperiet caput mulieris,& ex consequenti l poliari, quod spoliare sit quasii denudare leu exuere homines bonis suis,unde lite uerti posset a capite nudationum seu spoliationu. t sensus est. ideo reddam ultionem holi ibus, de inebriabo sagittas meas sanguine,propter sanguinem populi mei occisi ,& propter capciuitate qua eos captiuos duxerunt a principio: seu a tempore quo inimicus capit spoliare eos aut ultione ex eis sumere.
Laudate entes populum eius. Verbum
ranan significat clam are,laudibus extollere: unde uerti pollet. Acclamate. laudando eum ut cmitior Se tollerabilior fiat uobis uindicta domini:& per terram intelligit terram Iiraei,cui tan
dem dominus propitius erit. Et propiciabitur terr esuae,populo tuo, Verbum chapar
significat Hebraeis propitiare dc etiam operire detegere:& si tegere uertas tensus es . Et teget terram suam de populum sui im , ut illa non amplius ad uindictam uideat. D aulibus popu
li eorum ipse G Hostab filius Nun.
s. uenerunt.Santes uertit in auribus populi huius, & in auribus Holeali filii Nun, neque male se interptatur, sed prior expositio magis arridet
Ponite cor vestrum ad omnia uerba quae XXII. AD M CRES. το testificor uobis. i.attendite ad omnia uer
ba,de est hebraismus qui etiam ponitur secundo Sem uelis is . ubi dicitur. Ne ponas super cor. 3.ne cogites super hac re, aut ne affligas te super hoc. 'ocatur autetiae Iosuali nomine quo anistea nominabatur,oc quod dicitur. Quae ego te stificor uobis.i .prςdico, adhibitis testibus .f.coelo
de terra. stura non uerbum uanum ipsum
a uobis. i.quia non debet a uobis reputari u num δc inane uerbum, quod ueritas rei non sequatur,quoniam reuera ita eveniet ut praediiscixur, Sed est uita uestra. Causaliter i. stoditum uiuificabit vos. in uerbo iIIOF ςV
stodito, uiuificabitis uos in robore diei f.
tius. dies diu iste adhuc robur habere seu antequam esset nox. Ascende ad montem m. barim istum non tem Nebob lui alio nonii ne appellatur Neboluqui Cm00 QR stiperfaciem Ierecho. ς00ς ςi in Congregabis te ad populos tuos. -d statum mortuonam,
in quo sui omnes mai0xes populi tu i .lpo quod praeuaricati estis in me. Non bene nota Hebraeis propria significatio uerbi maal, quod
uertimus praeuaricali: dc Chaldaeus mentiri,&forte significat ueritatem tegere: unde ab eo est meni. i.palium sic forteat egendo dictum. Dixi. mus abunde de hae praeuaricatiori . Numeroao.que locum consulere licebit. Similiter quomodo non sanctificauerint domi mum tibi.
sttioniam ab ante uidebis terram.i .eregio.
ne . quod alii uertunt exaduerso.
Vribus percipite caeli. Audienssae sua
maxima attentione monitiones dei neque negligendae:quoniam coelum & terram in testes uocat aduellum nos quae nunqua
deficient. Stilabit ut pluuia LEIrana mea.
Parum curant multi doctores, faciant ne in auis ditoribus fructum necne. Debent autem sumis me desiderare doctrina sua proficere, de pro haere dominum maxim ci asseetu orare, quEadmo du facit hie sauctus Mosel, . Sine doctore enim elesti,parum aut nihil proficeret extern us Inastructor
129쪽
DEVr ERO. xx XII. A D LI T ER AM. 6 . structor. Dei perfecJum est opus. Conside
ra quam celeriter & festine dominus promis Iasu a compleat: & quam tarde nos illi ea quae polliciti sumus reddamus. Corruperunt se, non filii eius. Audis hic quanta munditia prae
ditum te esse oporteat: si uis esse filius Dei. Interroga patrem tuum. Summe curan dum est, ut sis gratus parentibus & deo: et si ignoras benefitia dei tu .quaerenda tibi sunt ienioribus , de interrogandi debenefitiis dei.
Statuit terminos populis. Quid facitis prin
cipes , c potentes orbis,qui confundere uultis, quae dominus tam distincte constituit ac diuisit: Inter italos de germanos praeter linguae ma ximum discrinae. alpes constituit moles: uoluitque Germanos ellegermanos, non italos. Sic Pirinaeos inter Hilpanos & Gallos sed principum effrenis ambitio, omnia hae contundere saepius uoluit.Vbi similiter aduerte,quanta diligetia Deus curet seruos tuos: ut quali filiis antequam essent, lis reditatem parauerit,quemad- Ad Ephe. modu de Paulus dicit: pios dilexiisse,ante inudi
constitutionem. Pars autem domini populus eius.Magna in deo dignatio, q& uoluerit
peculiare populueligere: de maxima dignitas in populo inter caeteros dilecto ae electo. Inue
1iit eu 7 terra deserti. Quales ex nobis simus,
& qualis habitatio nostra,antequam nos Deus sibi deligat, pulchre locus iste ad umbrat: & do. minus apud Ezechielem mani fultat. Tu inquiteras nuda & discooperta, proiecta super facie agri in abiectione animae tuae,in die qua nata es Aquae sequuntur.Quales aute nos faciat Deus noster liabes hic,nempe ex seruis liberos, ex abiectis nobiles,ex nudis uellitos,& ex pollutis
mundos. Circuire fecit eum, intelligere
fecit eum. ini reo homo ignare, circuitum
querularis,labores,a domino i inmistbs reiicis, cum his tibi intellectus detur: Sc uexatus intelligas quae dei lunt Non audis dicentem, te in εκ circuitibus tuis custoditurum quasi pupillam
oculi sui. Audi Hamos cant te.D. Ecce com Oue
quemadmodum commovetiir triticum irruir bro,& lio cadet lapillus in terram. Et dominus Petro Simo. Ecce Satan expetunt uos,ut cribaret uelut triticum: led ego rogaui pro te, ut nodeficiat fides tua. Vt aquila qu.e excitauit nidum buum. Sunt inulti etiam sancti tam tinudi ad bona,ac si mala oper a essent,quos Deus uelut aquila ad altissima prouocat. Audi eucaticorum .a.dicentem. Sume tibi amica mel, formosa mea, scueni tibi columba mea in sciliaris petrae,in abi condito gradus sed quia ad aspera & obscura uenire tardabat adamaena uoiscat dicens.Surge tibi amica mea, speciosa mea& ueni tibi. Ecce enim hi es traliuit, m imber abiit,recessit tibi: flores apparuerunt in terra, te pus putatiOis aduenit: dc uox turturis audita est
in terra nostra. Dominus bolus duxit eu vi.
Considera dilectionem dei tui erga te: no uult aliquem quam se tibi benefacere : omnes alios duces suspectos habet. Omnes praeter eum te uolutat a uia retrahere, ut ni nune praeter eum ames,ilhque soli seruias Jc tunc a tua debeas 3c sicut Deus tuus contorti u in bene filiis respuit: ita de tu in ministeriis,ut nulli altera seruire at
que obteperare digneris. Impingatus est Israel ita calcitrauit. Audis hie qsito melius
cum pauperibus quam eum diuitibus agatur: de quam securior sit uia paupertatis quam diui
tiarum. Et dereliquit deum actorem Fusi.
Fere omnes teruimus deo propter indigetiam, dc qui minus indiget mirius curant,& deteriusseruilini de cum diuites abundent,bonis dei se non indigere putant,& dicunt apud Selomone Prouerbioru in. Io.Q ars est dominus Pauperes uero quoniam pane quotidiano opus habent, quotidie ad deum clamant.Panem nothru quotidianum,da nobis liodie. In labore inquit hominum non sunt: neque cum hominibus flagellatur, ideo tenuit eos superbia. Dys quos noti nouerunt. Mirabilis ualde est hominum insania, ut omnia exploret praeter deum. Erat illi tam cacidit quam primum quis adduceret nouum deum statim colerent de amplexarentur sine delectit. Audi Deum apud Ieremiam. Mitte ad insulam Chetim Se in Cliedar. Simulauit gens deos suos.Populus uero meus muta
uit gloriam tuam in idolum gli relare fece runt me tu id quod no est Nouit do
minus iniurias illatas,sine sanguine uindicare, de inuidia torquere eos qui eum ad aemulationem prouocant. Hoc flagelli genere castigauit summum lacerdotem Heli. Si enim tu alterum Praeter eu m deum acceptes, nouit etiam ipse a lium populum acceptare.Si alterum eo plus diligas,icit ipse alium plus te diligere, ut te ad inuidia prouocet. Et considera quos eligit ut te torqueat. in gente inquit stulta irasci facia eos. Stulta enim mundi eligit, ut confundat sapie
tes. Ardebituique ad injernum inferiore
130쪽
Testibile ualde est eum ostendere, qui sun. me
diligit aut citi eriit: Nd sic in inimicos saeuire solet ii omo, sicut in lunam os anucos si in inimicos uertaritumquoniani tolet ingratitudo beneficiorum colatorum,iram excitare, Quo in loco etiam coi sidera quo a. odo tetra ac fructus esus r a nas peccatorum nostroruin luant, quemadiit uni iuuene d uirgmς - 2 is iratis snt. , inici timerem. Quemadmodum egre fert do-m,. nianus si in alium eius beneficia referasata I sinis uobis a malium referas eius flagella & punitiones. Uodς VH minus enim mortificat & uiuincat: Pax perem
., facit de ditat.Audi sanctum Iob. Si bona inquit
referenda. suscepimus de manu domin mala quare nO lui ex la timetumue Dominus inquit dedit: dominus abitulit.Confert multum ad timorem domini, cogitare te ab eo puriam, immo neminem P ter eum tet dere polle quemadmodii iam alias nae ad monti ille recolo. Neq;.le iactet holiis qd mimicum offenderit, sed lciat se domini instru-nietum ad humiliandum eum. Veli Aitur Viris i A, ga furoris mei , ted ipse non sic arbitrabitur. Αmultis malis saepe domuius temperat, ne alius sibi liuiui nodi tribuat aut altera, quemadmo
dum bona. Vtinum sapientes essent,intelligerent novis imum uum Sunt multi qui u
tiliter admonent considerare hominem nouil-- simum suu i tune ua peccata labatur, & per Ho- Dbm his, ut simul HAEDAEquc acerbissinia intelligulit. Fa- cupit nos teor hoc magnum esse ad peccata uitanda antiis Mu P ς dotum,sed dominus magis cupit ut conii dei a- - tes bona, quae nos in nouissimo expectaui, Pec
iutura cata vitemus. Nis D ustorion tiendi dis ' ita set eos. Gusidcra quaeso o homo quem colas1xx vii ς ra critoniam si deum uerum , pro cultu tuetur re, adi om1. hi uero idolum uendit te procultura tua ,& ii . quae as cui te vendat,audi Paulum. Ego inqu titui si carnalis sum, uenundatus sub peccato. Gratis ait Isaias uenundati estis. Relui aliut enim falsi dii hominem,in mediis tribulationibus. Deus uero tunc maxime succurrat suis. Inιnrαι no .
s; i hunt iudices. Considera que bene dominus
ivllificci causam luam,ut bonorum In te cola torum mimicos tuos iudices faci at,& nuru ualde est quod inimici nostri uideant & auelletur innotus beneficia dei, nos uero ad illa caeci si
Absco inlita sunt nobis nunc mala& bona , quae dominus nobi, in tempus seruat , quare adnitendu es , ir uelis tibi potius bona clii alti mala
ῖς re punitio timenda iit, maxime tamen cui nomo in tribulatione est,iae asilicito afflicto ad datum dc in hoc lepus dominus dicit malis sua flagella seruare. Nam quemadmodum bona suaseruat ad tempus laetitiae,ut bona bonis addat, sic mala ad lepus anguli tae,ad quod malus serua
tur.pyopinquus in dies mali metus eoru.
Festinant mala poli malos.& quod eos non itatim iiii lenian in unus dei est,abicondentis eos a malis suis, ut interim res piscant: quemadmodum bona post bonos accelerat curtum suum.
Iudicabit dominus populum sinum. Non est
persequendiis uel male tractadus peccator: quo Deus t uo in tho iuditio persequitur: quoniam non tibi,sed illi peccauit.Audi in Psal. uolitem. Quoniam quem tu percus illi persecuti lunt: dcluper dolorem uulneru meoru addiderunt: sed tandem ius dicet dominus suis de te,qui seruos eius sine ulla causa peti milutus es. Et expende quae loconsolationem sequitem. Superstrum
in Iu it tuos poenitebit eum Magna dei nostri
dignatio, at eu Π aloiu poeniteat.quae tam iusto iuditio nobis infligit item quae io non pudimebit peccatoru suoru , poliqi .am uidet eum rix-
nobis tu fficere deberet ad re' inqueda idola, qtet ideamus nemine illoria posse nos eruere de manu dei Deum uero nos abominibus polle li
berare. Videte quod ego e o Ium. Omnia
uult shi deberi,non ergo opus est gratiarum actiones in multos diuidere: sed eum unicum nostrum cognoscere benefactorem. Sι acuero
ci gladi, mei. iii ι non timebit te,o Reγ ge
tium Sola uoce critur has & terres. inquit David Domini confringentis cedros: quanto
magis si gladium acu dum tistionem l Ostibus meis. Non dicit. Ulciscar in hostes
populi u ei,sed meos,quoniam qui seruu laedi domino inin iratur,quod maxime considerent, qui propter ueri dei cultum,cultore persequutur quomam non tam in seruii qua in dominii
agunt. Tatigate gentes populse eius. Merito
pos nilus ille laudibus summis attollendus e L qui talem deum habet, qui iniurias illi illatas,
maxima setieritate ulciscitur. Propitiabitarterrae u e , e populosuo Quemadmodum
propter populum irascitur terrae, ita dc propter eius pini ut tiam, xςr Propixiatur stula nouerbum