장음표시 사용
111쪽
tur unusquisque a uia sua mala: & pamiteat me obseruatas solennes eonditiones foederis quae pomali. quod cogito facere eis. uita tuas pensa tici Solet Dominus, impios suspensione animi punire: ut scilicet sint tot malis attriti, ut nesciant quo se uertant.Audi quosdam dicetes. Usquequo animam nostram tollis Si tu es
i. Cliristus dic nobis palam. te ibi unudere inimicis tuis: cir non erit qui emat.
Ad maximas angustias solet qui Deum offendit uenire: ut scilicet uelit se uendere,neque amieo qui bene tractet, sed inimico qui flagelle neque uelit inimicus ad flagellandum emere . Est in hoe rapite etiam quod aduertas: nihil se ilicet esse crudelius amico offenso. Nam quemadmodum nihil beneficiosius, amico diligenti, ita nihil crudelius eo ossenso. Non solum exigit talis poenas offensae in eum commissis: sed etiam amoris uiolati & I si,ideo maxime cauendum est ne postquam Deum amieum habueris,et inimicus fias.
HESsent uerba foederis, quodpraecepit Dominus V elaut percuteret cum filiis Issaei in terra Moab.Omesis mul
titudo quae ex AEgypto fuerat egressa mortua erat in deserto, & iam iam Dominus promissa
sua de danda terra erat completurus,ideo uoluit foedus renouare cum eis in terra Moab:&ia capite.16. perat de foedere tractare,ubi textus
dicit. Dominii exaltasti hodie, ut sit tibi in Doum: d: iam saepius dixi foederis uim in hoe eonis sistere : ut scilicet ipsi & posteri eorum haberent Iehouis pro Deo suo & obseruarent leges Sestatuta eius, & obedirent uoci eius: etiam praeis ter statutas leges. Deus uero haberet Isirael in populum sibi pecularem : & daret illi terra Chananaeorum:&hoc usque in sempiternum .Et qF
icitur Issa Aut uerba pacti Per uerba intel
lige ea quae sequuntur. Est autem nomen berit, .i. Redus, aberot quod est Abies seu lignum aliquod forte:ex quo laquearea fiunt,ut patet caninticorum primo: 3c hae de causa puto pactu voeari berit scilicet a firmitate & robore. Quod autem sequitur .ut percutere in hebraismis admonui pactu dici percussione quonia uictimae feriebitur tunc aut quod no stanti pacto imprecaretur percussionem de mortem . Sentiunt autem
Hebraei in percussione huius solennis foederissiae lunt. Is.capite Genetis,in foedere quod Dominus pepigit cu Abraha ut .c uictimae iugularetur 3: diuideretur praeter aves:& foederati trafiret inter diuisiones,de traseuntes haec uerba dicebant. Dissecetur, qui leges foederis prior uiolauerit:quod uero huiusmodi diuisionis ritus in pactis seruaretur: collat Ieremie. 3 .ubi sic dicitur. Dabo uiro, qui transgressi sunt pa tum meum, 'uino statueret uerba Rederis quodperculserue in eos pectu meo:ut uitulum que eoneiderunt i a duas partes: & transierunt inter diuisiones eius Principes Iehudah de Ierusalatim, eunuchi de sacerdotes de omnis populus terr qui transierutinter diuisiones uituli: unde hic interius, Omnes uocantur. quoniam res ad omnes pertinebat. Si uero berit ut ab arati, quod est eligere & eomedodere: dicetur berit. i. foedus ab electione, quod partes in pacto idemeligerent: si uero a comedero,quodpacisceres solerent dum foedera inibane comedere simul de immolatis. Si eupis scire modum quo Romani foedus inire solebant lege Fagium hic.Quod uero dicitur in terra Moab, intellige in termino ipsius,prope Iarde dichores Nomen est montis quo lex lata est,desertum uero uocabatur Sinai. Tentationes magnas. Vocantur flagella AEgypti, tentationes quoniaeis tentabat Dominus bEgVptios an eum time
ret,ipopulu dimittςrpnt. a . porteta Tradidi Opius discrimen horum duorum: u*portentum seu mophet, respiciat futurum. Otuero praesens praeteritum de futurum.Non de
dit Dominus uobis cor ut sciretis, e r oculos , ut uideretis aures tit audiretis.
Id est usque hodie priuauit uos Dominus inter Iectu ad cognoscenda benefitia Tua & oeulis ad ea uidenda&auribus ad audienda quae alij naris rabant uobis, quod dici quoniam temper fuerant diuinis benestiis inerati. Et quod additur Vsque in praesentem diem: dicit hoc quoniam uidentea iam prona illa ut eumque eompleri , inicipiebant intelligere benefitiaDei. n ueterauit uestimentum tuum. Non plene constanquid proprie significet uerbum balabriuare aliqui uertunt. Non fuit attritum. Ex uerbis G nesis. IX. uidetur sanificare ueterascere, ubi Sa tali dicit Post boro, id est ueterascere meum .Est tamen alius locus primo. Paralipo.r .ubi uidetur significare consumere.Ibi enim dieitur. Et non addent filii iniquitatis letalloto , id ei εut consumant seu alterant eum A si uertas.No 'fuit attritum, minus mirabile est,quaquod noni ucterauesta
112쪽
DE UTERO. XXIX. AD LITER A M. ueterauerit. panem non comedistis. Scilicet,
conluetuni : neque bibistis conluetum si cerae
poxum 'sciretis quodsum Dominus de
cis uestet . Si licet sustentans uos ueluti seruos meos mirabili pane & aqua:aut scietis me omnipotentem & per conlequens Deum ii estrum.
Vt intelligatis omnia critie acturi estis.
Est enim lex, regula diriges hominem in agen-
d Et peregrini v stri. Postquam pactum
pertinebat ad omnes uoluit Dominus omnes adeste: utetiam excitatis Ieremiae uerbis constat.
Vt tranfleas in pactum. Colligunt ex hoc
loco Hebraei, ritum illum trauseundi inter diuisiones uictimae ut iam diximu3 Et non uobiscum tantum. Constat ex hoc loco, praesentes poste se & futuros seu posteros suos obligare, euenim intelligit,per illum qui non erat cum eis:
sub quo eopraelaenditabsente .Et Idola earum. Dictio gilui, id est idolum, agalal quod est uoluere uel reuoluere ortum habet: unde hilui, id est sordes sic ut reor) diciae a reuolutione . SO-lent enim huiusmodi sordes reuolutae egredi ab humano corpore: dc uocat hebraismus idola sordes seu sterciis,c5temptu s gratia. orte sit
in uobis radiorutificans uenenum GP ab
thium. A ros quod est caput , dirmatur rosquod nostri hic ueri ut ueneniim Sc etiam Platilio. 69. Vbi dicitur. Posuerunt in escam meam ros, id est toxicum uel uenenum. Idem Ieremiae .X. δ: Threnorum .s. & infra.32. de meo iuditio significat caput alicuius rei uenenosae , ut sit aliqua allusio ad radicem : & uidetur quod sit caput Alpidis : quoniam infra capite. sa. dicitur. Venenum draconum uin uni eorum:& caput aspidum in lanabile, quod nostri uertunt uenenum aspidum crudele.Ieremiae .8 habes. Propinarunt nobis aquas ros, id est capitis unde uidetur quod iit res cuius aquae sunt uenenosae. Sequens uero dictio scilicet talian quod absinthium uertimus, aliqui putant signincare amaritudinem , alii fel . Ieremiae .9. habes. Ecce ego aedere facio populum hunc laanali, id est absinthium uel feli&uult dicere.Cauete ne sit in uobis aliquis, qui amarus sit ori Domini: aut qui aliis sit caula amaritudinis,scilicet colendo
deos alienos,& est melior sensu. Et erit, cum
audierit uerba maledictionis huius, benedixerit sibi in cordestio.Id est, erit aliquis
inter uos,qui audiendo huiusmodi maledictiones benedicat sibi promittendo sibi impunitate dicendo integritas erit m bi hi stitatione cordis mei ambulabo. Posset etiam uerti tu exteta lati .' sione cordis mei, id est faciam omne quod cogi risi iotauero uel omne quod uoluero: de est hebraii-2, Linus ambulare incogitatione cordis: dc est face- re quoillure omne quod desiderat cor.Vt addat ebri,am G sitientem. Difficilii intellectit est locus salicisse,& antequam sensum reddamus discutiendae stant uocabulorum significationes, de uerbus a phali quod addere uertimus, non lotum addere, ted etiam consumere .ut consum are significat, tit patet Ieremiae. ir.Saplietati,id es constipta hunt animalia. De alia lignificatiore, scilicet addere: sunt multa exempla in scripturis,ut Numeri a. Vbi dicitur Lisppot,id esst ut adderetis adhue luper iram furoris Domini.Et Isaiae. 29. Sephu,id est. Addite annum super annum.Mihi tamen uidetur,ea quae significant consumere dc consumare,esse a radice supi, quod est finire de contumare. Sequens uero dictio, scilieet raueb,
id est ebrius uel irriguus, S: reuauah,id est ebria aut irrigua,elt a rauali quod eis inebriare irrisare μ designificatione hac nihil est controuersiae. Tertia uero dictio scilicet te meati,ideli stiens, est a fama quod significat sitire, dc etiam in hae nihil dubii est,nunc uero sensus reddendus est.
Sunt autem huius loci interpretationes pene innumerae, de quaedam illarum relatu indignae, quare ex eis lolum illas recitabimus quae ad literam quoquo modo accedere uidentur sed ant quam aliorum interpretationes referamus,diocemus quod nobis uidetur, pro quo aduertendum quod hebratimus uocat terram gladio a Domino percussam de punitam ebriam: ut patet Isalae .sq. ubi dicitur Ueriuuetali , id est inebriabitur terra eorum sanguine. Gladius etiam Domini dicitur eodem capite inebriatus in eoelo.Vnde terram gladio percussam, uocat inebriatam uel ebriam,aliam uero non percussam uo- eat sitientem,& est sensus. Dicet impius cum audierit uerba maledietionis huius benedicens sibi in eorde suo, id est pollicendo sbi impunitatem. Pax erit ilia hi, in cogitatione cordis mei ab illabo,quod quidem faciet ut addat ebriam,id est eam terram uel plebem iam punitam a Domino de percussam abunde, dc sitientem, id est eam quae nondum percussa est, ac si dicat.Vt addat non percussam percuit e, deputarem esse illiuus temporis adagium seu proverbium,quemadmodum nos dicimus .Peccabit unus δc Deus bonos&.malos puniet, de etiam iste sensus eri si uertas, ut conluniat seu ad consumendum ebriam dc sitientem, qui adhuc magis quadrare uide
113쪽
tur. Seeundus sensus est,ut uocet ebriam eam t erram uel populum,qui peccatis iam plenus Sciatu ratus est,sitientem uero eam , quae desiderat delitias δc omnia illa peccata quibus alios ut derit saturari ut solet fieri eum homines unius ciuitatis, uident uiros alterius genio indulgere de omnibus uicita plenos impune peccare , de cupiunt etiam ipsi similia facere Se uidentur pectata sitire, de sensus erit. Dicet impius haec quae dicta sunt, ut addat ebriam de sitientem,id est ut faciat sitientem peccata quae impune fieri uidet, sitire,& addat ea ebriae,id est inebriet eam uiciis, si tiam alia ebria est.solent enim homines non peccantes neque dediti uitiis, a peccatoribus sibi impunitatem promittentibus persuasi, in peccata ruere,& audere te illis: sed quod
sequitur ptiorem sensum probat stilicet. Quia
tunc fumabimuror Domini. Neque solum
in uirum illum nequam,sed in totam terram ut postmodum explicat cum dicit. Propter quid fecit Dom ius sic terrae huic Tertiuslesus est.Vt talem faciat terram promissionis quae est irrigua qualis est terra sities. i.desertunti faciet inqua terram fructiferam in salsugine. Quartus ut addat
populum qui iam est in terra promissionis quae est irrigua, populo qui mortuus est in deserto sed priores duae expositiones meo iuditio omnibus aliis praeferendae sunt .mii uolet domi. nus parcere illi . Scilicet qui hoe fecerit, Fnon tam bene Santes uertit dicens. Non uult
Dominus quod parcaxux ςi, ritu tunc fumafit uror Domini.Id est quasi fumus exibit,
solet enim fumus cum impetu de continue e forQuid sit nace egredi aut ad modum fumi quem nullus roria do ferre potest,de est hebraismus quemadmodum cum dicitur.Stillabit ira Domi in aut furor eius uniare ut .2.Paralipomenon. φ . Et Ezechielis.ri. Ubi diei e tura tur. Stilla ad sanctuaria, id est propheta dura, de aspera super sinctuaria: de uocatur punitio stillatio, cum copiose quis Ragellatur, quomodo stillae cadere solent. Item. I. Paralipomenon.ra. Non stillabit furor meus. Idem Hamos. .Possemus etiam aliter huiusmodi hebraismos inte pretari, ut idem dictu sit, iram aut furorem Domini super aliquem fumare quod iram Domi. ni per modum natus sumosi, a Domino egredi.Solet enim ira per modum spus uel natus,ex naribus aut ore egredi: aut natum Domini ex ira procedentem per modum fumi exire. Et ira Domini stillare est per modii natus quem pluuia sequitur, exire punitionem Domini. Est eis nim homo iratus ueluti caminus ardens,aut nubes aqua redundas: de cum incipit punitionem
uel uindictam facere: dicitur ueluti caminus fuIX. AD LITER A M. mare aut uelut nubes stillare ebit Do1m.
1ius nome eius de Fub caelo. Id estnsi relinquet
ex eo aliquem,in quo nomen eius seu memoria conseruetur. Solent enim homines nomina sua filiis suis imponere: ut scilicet in eis conseruetur eorum memoria: δ: uerbum machali non soladaelere, sed eradere δe tergere significat ita ut nillil uestigii remaneas. Separarefaciet Domi
nus ad malic.ab uniuersis tribubus IsraeL
Aut uino amplius dicatur Israelita,aut a terra Israel, uel tot ac tanta mala in niget, quanta nunquam in fixerit Israeli , S: ille ultimus solus germanior uidetur, quoniam sequitur. Secti
dum omn4s maledictiones pacti .Et infirmi
tates eius, quibus e rotare fecit ea Deus
Verbum chalal,quod uertimus egrotare hoc significat, similiter debilem esse:& potest ad homines & ad terra referri,& si ad terram referatur, dicitur infirma, quado in homines infirmitates
generat. Sulphur . at combustis iis Sci
licet erit terra, id est talis, ac si esset sulphure aestate respersa aut immittet Dominus super eam sulphur & sal. Dicito tamen popli it quam santes hic uertit sulphur, non uidetur illud, sed potuis picem significare :quoniam sopher si arborem significat, uidetur Pinum ῖgnificare. Pix autem ex Pini resina fidi unde illud Genesis.f. Fae tibi arcam elignis Sopher: optime uerta ex lignis Pineis licet aliter citatum locum uerterimus. Et licet Dominus non omnino fecerit sic terrae suae: sua pietate, reddidit tamen eam fere sterilem nuxta illud P M. Terram fructiferam iii salsuginem : d Ieremiae.tr. Usquequo lugebit terra, ct herba omnis regionis siccabitur Propter malitiam habitantium eam, e5sumptu eshanimal de uolucre Et no impartitus est eis.
Loquitur de Deo qui Israelitis non est aliquod bonu impartitus ob idololatria aut idola quae coluerunt Iudei : qui nihil illis bonorum dederunt.Hoc est enim proprium munus Dei de Do mini stilicet diuidere aut partiri bona inter seris uos suos: de praecipue est sermo de bonis coelesti,
in fluentiae:quae omnibus distribuutu quemadmodum pluuia,sol uentus de id genus alia. Posset etiam uerti. Et non fuerunt huiusmodi pars Israelis.Videtur enim unaqusque gens aliquem Deum tanqua partem suam habere. Israel uero elegit Deum uerum pro parte sua, iuxta illud. Dominus pars h reditatis meae . Significat eae. autem uerbum chalacli , non solum diuidere
sed linire, quod lenia facile dividantur.Et vi
tirpauit eos Dominus eterraeorii. Melius
114쪽
uertas.Et evulsit eos Dominus,quoniam uerbunatas,hoc potius significat ,& loco magis quadrat, quod uero euellere significet, constat primo regum l .ubi dicitur Venatas,id est.Et era- . dicabit Israel de terra bona. Et Micheae quinto Venatasti,id est. Et euellam lucos tuos emedio
tui . Secundum diem hanc. Id est sicut
testatur dies haec: qua sunt in terra aliena, ut quemadmodum hodie sunt in terra Moabitaruuel.Quemadmodum eos nune per spiritum eiectos de auullos uideo, unde statim sequitur.
uuae abs Odita sunt Domino Deo nostro.
Id est apud Dominum Deum nostrum .
Et revelata sunt nobis. Scisuret hodie,& filiis
nostris.& reuelabuntur usque in saeculum,quoniam nunqua apud Israel ante ultimam templi destructionem,defuerunt prophetae, qui futura di secreta Domini praedicerent eis.Potest etialiaee ultima clausula leorsum legi & melius ut sit sensus.Quae apud Dominu Deu nostrum secreta sunt & occulta,reuelata sunt nobis& filiis nostris usque in la eulum scilicet lex Domini S uoluntas eius in lege relucens, ad faciendum eam. Aut uoluit ipse nobis reuelare leuelle nos facere ea,quae nobis praecepit facienda in perpetuum quandiu scilicet durauerit lex: & melius de lege intelligas,de qua in Psalmo habes. Non fecit taliter omni nationi, & iuditia sua non manii eitauit eis. Delitescebat enim lex apud Dominuquam suo tempore Israeli reuelauit,& filiis eius in perpetuum. Alli legunt. Secreta quae ab homine fiunt, sunt Domini Dei nostri ut scilicet illa puniat,quae uero manifesta,haec ad nos pertinet& a nobis puniri debent,led displicet expositio.
I Sta siunt uerba pacti, quod praecepit Dominus Moleb,ut feriret filiis I uel
in terra Moab,praeter paclum quod pepi
git cum eis in Choreb.Quul se pacta Domi
ne Deus, nobiscum multiplicas, & quare non uno foedere contentus ese Mendatia nostra,perfidiam nostram, qui pacto tuo uix stare icimus: haec pactorum renouatio clamat Quid te iactas in Psalmo Israel, dicens.Hic omnia uenerunt super nos,neque obliti sumu, te,& inique non egimus in testamento tuo A saeculo confregistrauis gum,dixisti. Non serviam. Irritum fecerunt domus Israel & domus Iehudab pactum meum. Et considera humanam instabilitatem , ut noque ad annos.4o.pacto steterit gens Non
dit Dominus nobis cor ut sciretis . ocu los ut uideretis, aures ut audiretis,
que ad diem hanc. Solet Dominus multis su-phtiorum generibus, ingratos torquere: Aliquido ut ea non referant, nonnunquam ut gratias saltem uerbis pro eis non agant,sed tunc eos eX-
tremo suphcio afficere uidetur, cum non dat oculos ad uidendum , cor ad cognoscendum ocaures ad audiendum Magna castitatio, dare tibi uitam : & negare oculos quibus saltem cognoscas eam esse bene filium Dei. Nam quemadmodum malis aliquando ruina minatur neque tamen dat oculos quibus eam uideant, aut aures quibus audiant,usquequo malis ipsis afficiantur: ita in benefitiis facere solet Audi quid Isaiae .6. dicat. Audite audiendo, de ne intelligatis:& uidete uide do,& ne cognoscatis: impinsa corropuli huius, & aures eius aggrava,& Oculos eius claude ne mi te uideat oculis suis,& auribus suis audiat, ct corde suo intelligat, de conuerta tur& lanet eum. Sed usquequo domine Donee inquit de solentur ciuitates absque habitatore,& domus sine homine: & terra de soletur desolatione Non inueterauerunt uesimenta vestra, Non est tui moris Domine,exhibita bene
filia improperare,qui das omnibusaffluenter δρnon ini properas led nostra magna ingratitudo te cogit ad haec enunieranda .Parim non conle
retis quod sum Dominus Deus sester.
Quid hoc noui est Domine Deus Nonne meli' erat,ut te Deum tuum cognoscererit, quia pane& uinum eis ad lacietatem dedisti Solent enim Domini, se pios ostendere in his quae suis ministris administrant & conferunt. Sed aduerte,no solum se pium ostendere, conferendo quae prosunt,quain negando ea quae obesse suis possunt non tamen se se uoluit ostendere Deum tuum sed praebendo insolitum cibum de potum, rando uestes & calciamenta suorum . Quo in loco considera qu se dominum cui seruis, qui talia suis famulis subministrat. Quid putas adminictrabit filiis,qui talia largitur ingratissimis seruis
Custodite tierbum ti huius,ut intelligatis
omnia que facturi estis is o homo non erra
re in Operibus tuis , norma diuinae regulae semper ante oculos habeas. Audi Psalmistam. Consilium inquit meum,iustificationes tuae . Et alio Psalmo. Lucerna pedibus meis uerbum tuum.
115쪽
DE UT ER O. XX u uobilicum tantum paullo pactum.
CustoIil. Constat in hoc loco aperte,patres polle se & fi sum inte- hos obligare,etiam ad fidem unius Dei, quem --. 2 ' admodum illi te obligauerunt. Vos enim no
stis, quod babitauisnus in terra Rig thm transiuimus per medium gentium.
Arbitratur multi:nihil pericli esse,inter impios habitasse & adhue minoris faciunt, transitum per eos,quos locus ille pulchre admonet,ne parui faciant : quod si ahquado contigerit, oportet te in ea re cautissimum eise.Pax erit mihi in
cogitatione cordis mei ambulabo. Extremae
de inentie et , male agere, & impunitatem sibi polliceri:qui male agunt,summe cogitare debet: non solum sibi sed omnibus aliis qui eoru cau-s, flagellantur este iniurios di ut in textu habetur addunt ebriam sitienxi. sidiae est ira furoris magni huius Quanto quis ardentius
liquo amatur, tantoli osse lidat leuerius puniis tur,quare maxime cauendum eli, Ueum qui te summe di sirit ostendere. Non enim legimus deum tam acerbe unqtiam castigaile gentes quam
grauiter cadligau tuos Israel,quos lumine al-lexit', unde ad eos dicit. Vos tantum cognoui in . . ex Omnibus cognationibus terr , idcirco uisitabo super uos iniquitates uestras . Et aduerte hic quam bene Deus, eau iam suam iustificet, ut uelit omnes scire,ob uiolatu foedus illos periisse
Iratus est Deus in terrum ipsum. Quid me
ruisti terra, ut tanta propter hominum peccata patiaris Solet Dominus propter homine,Omnia quibus ipse uiuere uiuetur punire: quare deberent impii resipiscere, non solum propter se, sed ne propter eorum peccata,terra det immeritas poenas. Audi Ieremiam.Usquequo lugebit terra & herba omnis regionis siccabitur Propter malitiam habitantium in ea. st me absitan.
dira sunt apud Deum nostrum reuelata fit nobis G siliis nostris, usque infaeculu.
Mirandum ualde est,quanti faciat Deus, suarui egunt obseruantiam ut secreta sua obteruantibus reuellet.Vbi lini ut expende,quod bene filiust diuina lex: in qua tibi mes diuina innotescit&omnia quae apud Deu inlecreta esse uidentur ostendutiar.
IN CAPUT. XXX. DEVTERO Nomii iuxta literam adis
ET erit cum uenerint super te oma
nia haec Consuetudo omnium Prophe X AD LITER AM π.tarum est, postquam populum mnis deterri δrint,consolari eum, quemadmodum priori is aiae capite uidere licebit.Sie ct sactus Mosel, modo populum quem deterrii erat imminentibqs
malis, consolatur Benedictio es maledictio. Benedictio inquam si seruaueris legem maledictio si abiicias. Et reduxeris ad cor tuum.
Scilicet legem, aut peccata tua: & quod legem Domini non seruaueris.Alii legunt. Et redieras ad cor scilicet cogitando mala quae fecisti.Santes & reduxeris te ad eor: sed prior expositio magis placeti Toto corde tuo, tota anima tua. Id est cogitatione & uoluntate ut s. pars cordis non sit eum idolo, & altera conuerta
tur id Dominum.Si fuerit expulsio tua us
que ad extremum coeli.Vorat extremum coeli, extremam partem terrae, quae sub coelo est' in eorali
Circuncidet Dominus Deus tuus cor tua ' ,
Id est auseret superflua & nociva desideria cordis : ut scilicet ni nil amplius diligas praeter eum, praelertim quod pertineat ad cultura idolorum:
S est phrasis linguae Propter uitam tuam. id est ut uiuas longo tempore Abaudare faciet te Dominus deus tuus, Verbum latarqd
hic ponitur,significat residuum elle : & sie hieuerti posset residuum faciet. id est faciet Dominus Deus tuus lucrum aliquod habere: in omni opere tuo. Videtur enim lucrum, residuum operis e se quod etiam bene per abundare uertitur Si reuersus fueris toto corde, tot f.
ata. Vt scilicet non sit altera pars cum idolis,al
tera cum deo. quoniam praeceptum quodera praecipio tibi hodie, non illseparatu ipsum a te, non longinquum it vino
in caelis Loquitur de tota lege.Aliqui Pseparatu uerint occultu. Alii mirabiliter prine Verbum pala etiam occultare silvificat, sed proprie separare. Quod enim significex occultare, probatur ex eo quoddicitur.Protierblorum. Tria sui quae niphleu.i. occulta sui mihi, sed ibita bene ζdrat separata. foveorad priore interpretatione, quia nihil infra dicitur qypertineae ad occultatione: sicut de separatione dicitur. N5 in coelo est .si tame oce ultra uertas no prohibeo ct est sermo de separatione locali,& est te: us, id no solii nologe a te distat: sed qer neque ullo modo ate separatum sit,cum sit in corde & ore, aesi dieat . Non est opus querere longe .sin coelo aut ultra mare legem Dei, aut in loco alia
116쪽
duolonginquo uel separato cum eam poliis corde retinere, & ore proterre Et hoc est qcydicitur
uuia propinquum est ualde uerium tibi, in ore tuo es in Gi de tuo ut actas illud
Si inquit facere S complere legem uolueris,nolonge eam habes scilicet in coelo aut tram mare: sed potes eam memoria habere,& eaiai loqui ut facias. Et ex hoc loco colligere licebit praeceptu dilectionis Det .super omnia, posse in hac uita ampleri: quoniam de omni lege ut diximus est sermo, quam quis corde & Ore ad manum potest habere,ut eam faciat. Adducit Paulus uerbah .ec ad Romanos. io .ad probandum quam facile sit homini iustificari per fidein, seu militia fidei , ut scilicet non dicat.Quis ascendit in coelii, ut faceret inde Christum deicederetiaeque.Quis descendit ad inferos,ad retulcitandum Cluiliu ac si dicat. Non credat descensum Christi de ccelo impossibilem,neque ascensum e terra,seu re surrectionem: led credat haec duo, quod facilinium est credere & dicere:&saluabitur.Quoni
i .u 2, o salutem .Pollet etiam illud.Piope i stm ouis. uerbiam ori tuo, interpretari. Tam prope est Derbum ori tuo , scut ea qitae comedis: ad quae nullo alio opus eis, quam ut manum ad os atrplices, sed prior lunius germanus est S intentus. Vita in s bonum. Scilicet omne aliud promissum tibi a Domino si legem obserues Sidem de malo. protulsaueris te. Capite. Io .huius libri,sgnificatione uerbi Dadacii qδ' hic uertimiis propulsare, in cella elie diximus: & Sates aliquando uertit impellere ut loco citato, nonnunqua ut hic propυllare, uerbum uiuetur signiscare proiicet e uel eiicere: S est sensus.Et tueris o usa expulsionis tuae, aut dei cet is te ad colenda idola quae inter pietaIio uidetur germanior.Muniuitis uertit. Expelleris. hiitHor no
bini odieculum terram destin testes ad
Dersus uos uoco. Adducit autem caelum S terram in testes, quoniam diutissime durabunt,&si nobis non loquamur, loquuntur tamen deo. S:e Isaias capite Primo.Audite coeli S auri
bus percipe xς Ipse is uita tua. id est cau-
la quod uiuas. Sic longitudo dieiutuorum, id est cauta prolongationis dieru . Naipse dedit & cotinue dat uitale halitu : in quo hominis uitac sistit.
nm:ad moru compositione adnotata.
ET erit cam uenerinthuper te omnia
haec, redieris ad cor tuum. Abo
minantur multi flagella Dei , quae pro suis tris gressionibus patiuntur,quet quam bona lini,hic Optime explitatur quoniam peccatorem ad metiem & cor redire faciunt, & collige ex hoc loco peccata, inter caetera mala quae peccatori in ni gunt,facere mente raptum S sui oblitum que admodum .Lucae. Is .de filio prodigente iubilatiam suam legis,quod in se reuersus dixerit.Quati mercenarii in domo patris mei panibus abundant. Et expende conuersionis ordinem .Primureddit ad cor. Secundo conuertitur ad Deu su- uni. Tertio proponit de caetero p cepta DO-mini seruare:& toto corde illi seruire Suuerιt
expulso tua, in extremum coeli indecorio
gregabit te. Magna consblatio teruorum Dei est, scire quod & si aliquando a domo eius expellantur, & in distantilsimas uendantur &e-Nulent nationes ibi tamen non obliuiscetur eorum Deus suus ted inde eos facile si poeniteatiu
reuocabit Multiplicabit te magii qμam po
tres IMOs. Mira ualde est digratio Domini in poenitentes: ut iam saepius adnotauimus, ut illis lmaiora bona conferat quam si in innoceritia lpermanerent. Non quod maius donum sit Dei P nitentia , quam innocentia : sed quia Deus poenitentibus maiora promittit ut resipitcant. A Ddi I saiam .;o .capite. Expectat inquit Domiuus ut misereatur uestru& exaltabiturparcens suo bis . Ostendit Dominus se aliquid lucri,glori Mi intiam uidelicet conlequi ex eo quod peccatoribus vi Notest parcit ut eos ad poenitentiam alliciat. Circuir
cidet Deus tuus cor tuum. Non poste,nos te Tu vgem Domini letuaresne adiutorio eius,ad uiuum locus iste depingit,unde necesse eli ut de-sderia lupernua resecet ipse si incitetur Do. minus ut audeatii perte. Non solet Domi
nus in aeternum seruare iram: Ied reuertitur ad poenitentiam nostram: S peccatorum noli rorum oblitus,ita super nos gaudet, ac si nunqua
odisset, a fundatum quod ego prκcipio tibi hodie,non est heparatum aut occultu
a te,neque longinquum.Causatur multi desi
des & pigri, madata dei difficilia & occulta: led hic Dias p pinqua nobis esse ostedit:& docet est a facilia,intellectu astatu & factu quo in loco late
ter admonuit nos debere in eius lege meditari, eamque corde gestare, de praeceptis eius loqui, quemadmodum expresse docuit capite .c. hui'
libri. Et gratificandum deo ualde eli. quod ea. qua sunt
117쪽
quae sunt ad salutem necessaria facilia feeir,&ad paruum sena per redadia numerum. Sumavit enim Sc perstrinxit totam legem , duobus illis praecipuis mandatis sei licet in dilectione liti& provi mi. Sic & mandata fidei perstrinxit Paulus ad Romanos. Io.dicens. Si inquit credideris Dominum Iesum ,& quod Deus illum a mortuis sit scitauit: saluus eris. Aduerte lue tamen, ad quid debeas corde gellare uerbum Dei de ore loqui. ut scilicet facias illud. Nam de ii bonusit meditari de lege Domini,&de ea loqui. Optimum tamen eli ea facere. Parum enim proderunt illa duo, nisi addidetis tertium,quod uitam omninoperficit. Diat toram te hodie nitum cs bonum : mortem . malum.
Mirum ualde , quod fuerint & hodie sint tam stupidi homines, qui ueluti in bruta conuerit, ab homine libertatem quo bellu is praestat,au scrre conentur.Αd quid nobis quaeso uitae S mortis ocitio datur, si in nobis nulla eli libertas eli- Luiliatum gen i iri malam rem abeat,qui hunc primus errorem genuit: ted in multo deteriorem, qui ea nostris temporibus ab in feris reuocauit. Ecyo
praecipis tibi hodie. Soniarunt etiam isti ilia
Ili dogmatii ix. praelatos ecclesiae non polle no is praecipere sed solum Deum. Nonne uidetis hie linctum Mol. li poetilo praecipere: ut ter uent mandata Dei Vbi ii mul aduertant praelati, qualiter inculcare debeat praecepta Dei, multa obteruatoribus promittere,nullum lapidem non mouere ut populus seruet : qu sibi a Domino praecepta sunt. Est autems nctiis Molet, in ea re singularis,qui aliquando minis & terroribus,non n tui qua blanditiis & promissionibus adhortetur homines ad obteruantiam legis: qua in re se Domini fidelem ministrum,& populi sui amatorem ostendi . Contestor uobis hodie coelum in terram Quid cunctaris Ohomo legem Dei tui seruare, quam tua sponte te seruaturum promisisti Vides teiles hie adhiberi, non homines non ligna, aut laltem lapides, sed coelum de terram quae perpetuo aduersumte,prodeo tuo testimonium dicent. ob creas
rum tuorum. Commune est, ut qui alicui ad-li aeret eius uitam & inores sortiatur.Qui inquit . iactori a iliaret deo, unus spiritus cum eo eficitur. Si . ergo Deus tuus uita tua & longitudo dierum tuorum : si illi adliereas uitam eius habebis, Scperpetuo uiues. Audi Christum tuum Ioannis. 6. Qui inquit manducat hunc panem : uiuet. in aeternum: cuius ratione assignat. Qui inquit
manducat meam carnem,& bibit rineu singulane, in me manet & ego in illo si ergo ego uiud in aeternunt qui in me manet uiuet inaeternum. Vivit ergo qui deo adli ret,uita ipsius Dei . Si autem ipl. est uita noli ra, obediendum illi est
IN CAPUT. X XXI . DE UTEROnomii ad literani adnotatio.
i L. Accipitur hie abire, pro addere id est addidit ad uerba superioris capitis,ea quae ' . . hoc capite dicuntur.Vel aluit e domo suaad iust ge:lum: unde illis loqui solebat. Filius centu, rup .enez.2o.annorum sum hodie. Id est eentum.
2O.annos natus: dc est liebraismus frequens in istine Ha
sacris literis Nisu positim amplius egredi cs ' ii
ingre r. Id Enon possum uos amplius ducere. Est enim muniis ducis, praecedere eos quos ducit: d etiam modus loquendi peculiaris hebraeoru . Numeri 27. habes. Praeficiat Dominus Deus spirituu omnis carnis uarii, super cogregatibne: qui egrediatur ate eos & qui ingrediatur ate eos de introducat eos: Scallignat duas causas 4re nopositi transire cum eis larden. Altera propter semuin , alterani ob Domini prohibitionem.
Ipse consumet gentes istas. Sic melius uer
tas quam ipte dii perdet: & quod sequitur. facie tua idem est quod qualunt ante te.
Dabit eas ante faciem uestram. Scilicet fu
gientes aut consumendo eas ante vos. Conseristate uos es roborate. Non plene constat dis
crimen, latercliaZach quod uertimus eonfortare, de amas quod roborars sumus interpretati
Videtur tamen characs sprie lignificare indurare.Ne timeatis,cr ne pati eatis. Videturuerbum arais quod uertimus patiere signifieire uiribus destitui ex uisione alicuius rei formidabilis,aut conteri significatio tamen non est plene nota italae.1. habes. Cum surrexerit laaros d est ad conterendum terram. Et Psalmo .io Non addet ultra laaros, id est ut conterat hominem de
terr 'don deleret te . no derelinquet te
Verbum rapali quod uertimus deserere, proprie significat,remisse agere: ude uertendum est. Norem iise tecum aget aut non remittet auxilium sui ima te: uel non cellabit. Sequens uero uerbuconstat significare relinquere . Non solum rii g. inquit , non de relinquet omnino te: sed ne. eonfiat e. que remissius te iuvabit nune quam antea. hQς ὲ
Et scripsit asseb legem istam.
118쪽
DEVTER . XXXII. AD LITER A M. Constat exii Oeloco Moseli legem strii sisse: & Id est non
sentiat ora Icredederim eum etram omnia quae eis in tala ac
ciderant, literis mandasse. Et dedit eum Iacerriti us suis Levi, portantibus arcam.
Ouoniam munus sacerdotum erat legem teruare.&eam docere : ideo eωm sacerdotibus tra didit & etiam seniorib is, quoniam etiam munus eorum erat: iudicialia exercere cum essent
: .' iudicea constituti. In me septem annorum: ' 'it s in tempore anni renustionis in Iol nita
iςp bri, tuber iraculorum. Cotillat ex hoco loco re- missionem incipisse semper inscito tabernacu
h loco lorum neque mirum,quon am tunc etiam era ψ tempus expiationis peccatorum, ut simul ei citam peccatorum : quam Omnium aliorum re missio. Tenebatur autem tunc omnis It rael inenire ad locum tabernaculi, ct sacerdotes tenebantur, omnem populum docere uenientem: ct crediderim legem eis explicasse. Praecipit autem testem omnibus explicari scilicet mulieri bus Jc paruulis, ut eam imbiberent quali cum lacte carnis, ct nutriretur in eis timor erga Ue
um suum Leges legem hanc. Significat chara
clamare alte,leu uoce eleuata legere,desciscet; dotes legebant: ut populus melius audiret . ac autem Hebraei dicunt,regem etiam docuit te Ie-xem ac tunc temporis Leuitas tubis in uuiue Per ciuitatem,timeo figmentum esse hebraeoru. Nusqua enim quod ictam hoc munus regibus demandatum eis. Filii eorum citi ιηολι Utio nerunt avssiant Qui non cognouerunt scilicet magnalia Domini, uidendo eaquein admodum uos uidi istisci lii saltem audiant, ut timeant Ue
oriari, um suum State in tabernaculo ecclesiae.
nexa r Constat ex hoe loco tabernaculum eccletiae uom l i rari atrium sub diuo,& illuc populum conuςnisle. Deumque de ollio tabernaculi ad eos Io-quutum futile. Dominus enim recedebat a loco in quo erat scilicet a propiciatorio: & nube tectus loquebatur ad eos, stans ut dictum est mollio tabernaculi ecclesiae. Ecce doriri is cain patribus tuis.Id est motieris quemadmodum patres tui: Seest hebrai sinus in libris regum trequentissimus. Vocat autem mori,dormire quoniam homo mortuus,dormire uidetur. ζον ηι
cubitur poli Deos alienigenae terrae. Videis
tur locus iste explicare id quod dictum est.Exodi. 2o. Non habebis deos alienorum coram me, id est quos alieni seu petiles colunt. De relint
quam cos,es abscondam aciem mea abem
quo antea: S auferam ab eis illam prasentiam qua cum eis manebam. Hoc enim uocat faciem abscondere Et hoc est quod dicitur.HOset, quinto.Cum bobus suis & muneribus suis, ibunt ad querendum Dominum: & non inuenient,ablatus est ab eis Scribe canticum iIlud. Quod scilicet sequitur posteriori capite, Pone ore eorum. Id est fac ut eantet illud Saturabitur
impingabitur.Plusest impingarinam sa
turari quoniam multi saturatur qui pingues nosurit. Irritabit me. Melius uertas. Reprobabit me: quoniam uerbum naas hoc proprie significare uidetur ut patet Prouerbiorum quinto,ubi dicitur. Increpationem naas,id est reprobauit cor meum .Et Psal .io7. Et consilium altissi mi naasu, id est reprobauerunt: S ex hoc quod Deum reprobarunt,irritum fecerut pactu eius.
Loquetur canticum istud cor a m eo. i. arguet eos, lice seos merito puniri.Aut reddet illis calicum illud ,caulam malorum quae patientur,&erit mihi coram eis in testimonium fluontani
cognoui figmentum eius. Id est quod ipse
nunc apud te tingat cogitatenam,quod poli qui fuerit promissa consequutus, ibit eosh cogitationes& uoluntates suas. Aut noui figmentum eius,id est compositionem,quor scilicet sit pronus ad malum: praesertim ad libellatem: sed ui
detur sensus prior germanior Docuit illud si his ruelut scilicet illud memoriter scirent:&decantarent. bora te cir fortis ello Di i
pius uix posse haec duo uerba discriminari: scilicet charach,id elf roborare,& amas, id est forte esse: & itidentur uerba Domini. Donec coir a masset ea Melius uertas Vsq; ad cosumatione eorum .s praeceptorum, seu utq; quo compleuit scribere legem aut omnia prscepta.το lite illua latere arcae. Non constat ex hoc loco, quod fuerit positus liber legis intra arcam : crededum
tamen est,illum ibidem fuit se asseruatum in testimonium,ut statim sequitur. Ego notit refellionem uectram.Posi et etiam ct forte melius
uerti amaritudinem uestram : qua semper amari fit illis Domino . Eit enim homo Obediens, dulcis admodum ori iuperioris tui: rebellis uero amarus ualde. Sic infra,Pro rebelles futilis: potes uertere amara tulitas
119쪽
D E V TE R O. XXXI. AD MORE s. quoniam corrumpendo corrumpetu uos.
Aut destruendo destruetis.Significatio uerbi lactat non est plene nota, Ses t rino de corruptione per idololatria. In nouissimis diebus.
Posset etiam uerti. Posteris diebus,quoniam noomnia mala haec euenerunt eis extremis diebus
sed multa iam passi sunt. Vt irritetis eum.
Melius ut ad iracundiam prouocetis eum,seu ut irasci iaciatis eum. EZecli telis. DS. Et no echas, id eis ira sicar ultra , de quasi idem est, quoniam irritare est ad iram prouocare.
ad mores com ponendos adnotatIo.
FIlius centum uiginti auuorum lium.
Sunt multi lenes & aliis prauioribus impediti: qui cum lint iam ad regimen inepti, nolunt tamen illud sua s ponte relinquere, sed non se servi Dei , quietia in dum Pollunt, a l. onus illud reiiciunt, te ineptos caulantur, praelertim cum lciunt sic Domino placere. Audi Dauidem pugientem filium tuum Ablaton, sc admonentesadocti,asserentem ad eum arcam Domini.Te. , ' R due inquit aream Dei in urbem. Si iuuenero gratiam in oculis Domini , reducet me,&ostendet mihi eam.Si autem dixerit non complacui in te, ecce ego, faciat mihi quod bonum est . . I. in oculis suis Vis alterum audire rebellem Di
V xii semel Sauli sena uel propheta. Pro eo quod
abiecilli uerbum Domini: abiecit te ne sis rex: qui licet ficte confiteretur peccatum suum te nuit tamen clamidis prophetae oram: S: uoluieiit inuitus eum honoraret coram sellioribu s Is rael . A Moseli simul praelate disce non relinquere sine duce plebem propter dissenssiones: quemadmodum fecit Dauia cum instituit Seialomonem. Fortifica te ex roborate Robus.
tos de fortes duces este oportet: qui faciem ali
cuius non timeant: de inter caetera Oportet eos
Deum propitium sibi habere. Dedit eam sacer tibus , siliis Levi Vestrum est o sacerdo
tes letem Domini docere, sed quis uestrum tali rarissimi hoc praestant tibi demandatum munus Neque enim ut milites pugnatis , neque euangeliratis ut clerici,neque Domini lege docetis ut lacerdotes. Sed expende nusso exim te gem non solum lace dotibus, sed etiam tentoribus dedissse: ut sciat maei liratus a lacerdotibus
tum munus exieere: cum eos inderit eam re
negligentes esse. D es legem istam in auri. Lus eorum, citram omni Ihael.Quis mine ta
le in daret plebem,in qua iuuenes uirginessene. cum iunioribus conuenirent, ad legem dei audiendam : ita ut a pueris disceret omnis aetas J: sexus legem domini,de timorem eius. Duce etiam ex hoe loco ad quid debeas adire templum Dei, nempe ut audias legem Doniam Dei tui,ad qua audiendam omnes domesticos tuos tecti iri deferre debes. Fac congregare populum. De
bet magistratus homines cogere ad legem au diendam, Se inter alios peregrinorum meminit quoniam isti inter caeteros pr cipue hoc facere
recusant Ecce dormiscum patribus tuis,in
surget popus es fornicabitur. Pulabre oste
dit locus iste,quid bonus praelatus ualeat lubditis suis,& qualiter eos in ostitio contineat. Similiter praedicenda sunt populo futura mala, ueab eis caueat, Derelinquam eos , γ' absco/ι dum faciem meam abris. Sunt multi peccatores,qui cum post perpetratam culpam non uia deant tibi Deum abess. , putant adhuc adessbi sed tu luc audis Deum post peccatum praesertim idololatriae, hominem relii quere, uec quod magis dolendum est, faciem tuam abl condere, sc quis tunc poterit inuenire eum, ut ait Iob Abi inendum ergo ualde a peccati seli,ne curriiud eis cogaris Deum diu querere,neque tamellinuenire. Sed disquirendum est, cur Dominus dicatur abscondere te a peccatoribus, & no potius illi abscondi ab eo quemadmodum Cliniti. Qui enim alium timet, ab eo se abscondit. Deust uero neminem timet, sed uir misericors magis noeet abscondendo sequam olfendendo se uia
dicem. Et erit in consumptionem. Audisquet
ninia sequantur hominem a quo recessit Deus. Audi Davide .Qui inquit cullodiebat amma meam,consiliu fecerunt in unum dicentes. Deusde rei: luit eu , persequimina Sc copreliendetis euuonii no est qui eripiat .Est anima nolita sine eo,sicut mulier absque uiro. uti aditi enim fas mina uirum habet, nemo audet ea laedere aut tagere,quomi liii sedendat habet, sed ii moriatiit
mr , ia omnes ei mala inferre non uerentur.
Inuenient eum thala multa mangustiae.
Querunt summo studio mala peccatote oc teu. Qui primu enim Deu offendit,nitu tur one, sesm uindicare. Domini sui illata iniuria,& qi no inueniat istatim, ipse sua infinita nata facit,qui eos a odit in abscodito faciei tuae a cottadictione linguarii,sed tande nisi resipitcamus inuenient,& comeritas poenas luemus,& qce sequitu edicemus. quis no est Deus meus iii medio mei , inuenerant me mala hares Scribe canticu iIlud, expone in ore eoru. - Hs vult.
120쪽
DE UTERO NO. XXIII AD LITER A M.
vult Dominus nos pradicerede decantare mala IN CAPUT . XXXII. DE UTERO
uentura super nos: ut nos sic saltem a malis de nomii: iuxta literam adnotatio.
1 1 M, , ,h-- - Superiori capite admonui, cur propheis
ssima homini male assecto laturitas: δc omni populo summe nocere solet.Audi Deum tuum aispud Ezec ineleni. Ecce ista fuit iniquitas Sedon sororis tuae luperbiassaturitas panis,dc abundantia otii :& manu egeni dc pauperis non tenuit. Vbi aduerte quid ualeat manum pauperis tenere in mediis peccatis pctus imaginationem
uel figmentum quodUstfacit lodie. βψης
dum SV 6. multi peccatores, qui iii mediis immo de initiis -ςς P beneficiorum: iam henefactori offensam de in- h. sta οἱ gratitudinem parant : quemadmodum multirant retri- grati ,qui ante bene fitili gratitudine . Dominus hvu0 m, Deus noster in medio offensarum nobis paratta l. i. benefitia ut Chrisostomus dicio nos uero paranem. mus ei ostensam .dum bene filia recipimus.Αudi Paulum primae ad Chorin. ii. Dominus inquits Iesus in qua nocte tradebatur 'ccepit panem. Quando eius corpus tradebatur de uendebatur Iudeis, tunc ipiemstituebat sacramentum corporis dc sanguinis sui,& porrigebat suis. Capite
librum legis istius, ponite ex latcre arcae foederis, coit ibi contra uos in testis
molitum. Miseri nos ualde, qui portare cogimur testimonia ad uersum nos: Sc leruare eges
quibus damnemur. Deus iustus .ab ulla
iniquitate, peccaΠersit ei. Nam quemadmodum Dominus aliquando cogit peccatorem aduersus se sententiam proferte: ita de testimonia Mid .,o ad uersus se producere. Audi quid reprobi aduersus t e dicant. Malos inquiunt male perdet:& locabit vineam tuam aliis agricolis. Et David. Vi- .r u. a. uit Dominus quia filius mortis est uir qui hoe
secit Ecce adhuc me uiuente, rebelles estis
Domno. Licet ex praeteritis gestis futura coniicere & praedicere &qui mes' est subdit uix poterit liber bonus est e. Congregate ad me omnesseniores. Et si omnes in populo admonenis
di sint,maxime tamen principes domam res qui alios possunt in offitio continere,sed parum proderit doctoris externi ad monitio ,nisi intus Dominus moueat 3c sectateorda nostra ad madata sua, i qSipse facere dignetur qui est super omnia ibentat .
Arribili percipite cati . liquar
S uperiori capite admonui, cur prophetae,insensata lapides scilicet, coelum octerram in testes luarum admonitionum uocarent, dc puto propter duo.Alterum quia licet nobis huiusmodi creaturae mutae de in sensibiles uideantur: Domino tamen deo suo, expeditissime loquuntur: cum ab eo uocantur.Alterum quia diutissime uiuunt. Si enim solo, homines in testes uocaret, aut pacti scriptura: cu omnia haec tepore cosui natur de deficiant, deficeret etia Domino probationes: ideoin testes uocat calum de terram,quae perpetua esse uidentur. Dicit ergo Moseli, os coelos 3: terram in testes eorum qui admoneo uoco, ideo audite eloquia oris mei.
Stillabit ut pluuia doctrina mea, seuet ut
ros eloquium meum. Disputaui saepius in hoe opere, de significatione uerbi haraph quod uertimus stillabit , sed meo iuditio non tam proprie stillare, quam fluere significat, quemadmodum fluit sanguis ex iugulo. Secundum enim alteram significationem significat ceruicem frangere aut deceruicare , dc possemus dicere significare quocuque modo fluere, seques uero uerbum scilicet naas Hebraeis est fluere: ut patet iudicum quinto , ubi dicitur montes na-zelu , id est fluxerunt: conuenit tamen locis quibus ponitur etiam stillarequareadmittamus haraph significare stillare , narat uero suere. Est etiam aduertendum hic poni quatuor nomina: primit matar quod est pluuia seu stillae gross,. Secundum tal, id est ros seu pluuia tenuis Sceelim , id est aspersiones, der belim , id est multitudines per quas meo tu ditio intelligit grandinem . Est etiam adue tendum nomen lechach , quod nostra doctrinam uertunt, esse a uerbo lactata quod est accipere : dc potius uidetur acceptionem seu
disciplinam senificare quam doctrinam .Dicitur autem disciplina quae a discipulo susciputur,unde locus sic reddendus est. Stillabit uepluuia doctrina mea , id est in copia descendet in uos,quemadmodum stillae pluu nitet scilicet super uos ueluti ros, eloquium meum ad faciendum uos fructificare Erit ut aspersiones super gerinen , dc ut multitudines icilicet stillatum super herbam . Non audeo' uertere gra-dinem , quoniam terrae nascentibus potius obesse qua prodesse dicitur. Aduerte tertio dictionem seirim , quὶm nostri hic pluviam aut imbrem uertunt : esse a radice Δ-