장음표시 사용
191쪽
DE INSTRUMENTIS LUSORII S. 161
unicii vice,) cogitur tot Talos dare quot pe- des nominaverat Si autem potest praestare prors ut dixerat. pergit si vult) ferire reliquorum
Lu lorum Talos coram acentes. Si autem fal- lit virtus, adeo ut recte non seriat, tum ille cu- jus Talum primus ferire conatus est, habet suas vices feriendi vel primum vel quemvis alium quem commodius ferire potest, posito jhan, i. e. Signo ubi standum est a singulis. Et sic deinceps fit ab aliis donec eos vel spes sesellerit, vel aliquid lucrati fuerint. Apud alios Mesopotamiensium Arabum, in. ter Collusores posito cujusque Talo uno, qui quando opus est, seorsim dignoscatur,) Iactuum supremus est Humba, quem vel O uni, qui jacit, 'eundem Talum manu accipiens extremo Pollice& Indice eum in reliquos ordine torquet serit- que, dicendo Ua anna indati i. e. a m
bis ad te: cui alter aliquis respondet, os L, nati has adar, i. e. pro quanto numero Talorum pUnde hic Ludus vocari solet Zurb ba ichand, i. e. Ferire seu jacere pro quot p Et eodem modo fit ab co qui jacit A tra, vel
qui jacit Tisi si Altch non adsit. Si jaciuntur duo Tali 2 hi duo ML hi feriunt illos:
si 1 Bi & Tobi , tum serit reliquos. Sed quod mirum est, si s adsint Altch aut Tai, qui sunt dactus meliores; & 1 Tobi . aut Buti, tum horum quivis serit eos qui meliores sunt.. Quivis
192쪽
dicitur Tabanicha rismi, qui sivi Tali quos Collusores inter se contribuerant. Deinde circumducitur magnus quidem Circulus, cujus Diameter est io pedum, ad cujus Limbum quavis ex parte stare debent Lusores. Tunc ille cujus est incipere, ad Limbum seu Marginem stans, torquendo emittit laevigatum Talum Bovinum, forte opplumbatum, sdictum Tabanicha, unde hic Lusus denominatus est, cujus gibbosis partes abraduntur ut
melius manibus teneri & torqueri possit. Huncque emittunt evibrantque tanta vi, ut totum ferE Acervum dissipet. Hoc facto, sibi lucra- tur quotquot extra majorem Circulum evolant: si autem evibratus Talus aliquos alios Talos E locis suis tantum movet leviter tangendo eos ita ut extra majorem Circulum non exiliant,
ille Iactus irritus est: & I alis in Circellum repositis, vices jaciendi ad proximum Collu-
sorem deveniunt. Si unum aliquem Talorum extra majorem Circulum excusserit, alitasque tantum tetigerit & leviter moverit; tum unicum illum Talum ipso facto lucratur, & insuper continuatum habet jaciendi jus, donec
193쪽
reliquos antea loco motos iteratis ictibus extra dictum Circulum CSagat.
Et hoc faciendo ad quamvis exterioris Limbi partem, ubi commodissimum videtur Stationem sibi eligere queat Lusor. Si autem bis eundem Talum ferit, hoc eo ritu fit, ut jacturus teneatur stare extra Li inbum eo in
ubi ipsius Talus jaculatorius quieverat seu post Iactum substiterat: & licitum est inde vel recta jacere; vel, si opus est, diductis cruribus
corpus inclinare, ut eo propius atque commodius accedat ad jaciendum feriendumque. Si autem seriendus Taltis sit prope Limbum seu Latus ubi stat, circumducta manu Talum suum jaculatorium emittit: si longius 1 Statione distat, prius leviter jacit, ut hoc modo propiorem Stationem nanciscatur; hoc enim licitum est, modo semper tangat feriendo: ) & deinde secunda vice optatum ictum infligit, & Talum in quem collimaverat ad expetitam distantiam protrudit. Et quoties hoc rite praestat, toties sine interpellatione ludere pergit. In hoc Lusu, Talus jaculatorius digitis te heri solet ea extremitate quae prominentioribus: Apicibus opposita est, quae nempe cst inferior ejus pars, aum in animalis Sustragine erectus consistit. Qui autem eum sic tenet, pollice premit angulum Chium, & Indice digito angulum Coum; & deinde manu prope humum adducta, transversa motione dictum Talum fortiter torquendo evibrat. Et nisi quis propriis oculis hoc factum viderit, viX poterit credere quanta
194쪽
vi hujus Artis gnari Talos emittere vidi enim Talos tam fortiter evibratos, ut si alicui pectus seriissent, hominem ferb exanimatum reliquissent.
6tani, i. e. Regius L iis, qui fit, ut inter aliquos minores TalOS OVinos aut cervinos in Cir culo positos, unus major Talus Bovinus erectus sistatur, qui nominatur Sullan seu Rex ; quem si quis jaciendo serit ita ut eum d Circulo ex cutiat, tum lucratur omnes: sed si quosvis alios Talos excutit, lucratur tantum eos quos excusserit. Si vero nullos h Circulo excusse rit, sed tantum aliquos tangit ita ut eos d lo
co moveat, tum tenetur dare tot quot tetigerit & E loco moverit.
Alius apud Constantinopolim Lusus , esti J J a li di ii Huni, i. e. Ablativus O redditivus Lusus, stabing anti stati
iiig,) ab si ij ama. i. e. capere, auferre; &Di me , i. eo defigere, depangere, deponere, dc paηgendo plantare. Lusus autem sic e habet: aliquot Talis ordine & serie collocatis in Chiis aut Cois Lateribus, quisque Collusorum prius quam jaciat, nominatim eligit sibi aliquod Tali Latus quod casurum sperat. Tum ad certam distantiam stando, evibrato e manu Talo, aliquos ex eis qui seriatim collocantur, ferire conatur: quod, si secerit f& id
195쪽
DE INSTRUMENTIS LUSORII S. 1 i
quod praeelegerat ac nominaverat, in movendo Taso Latus surgit, tum unum lucratur : si non, tum unum perdit. Et sic deinceps, si plures movet & reliqui Collusores tenentur supplere ablatorum. numerum, scit. quotquot eo modo lucrando ablata sunt. Alius est
Bisti . Huni, qu fici positis aliquot Talis quos jaciendo ferire
conatur Lusor: quod, si fecerit, tum loco motus Talus in dorso manus collocatur, unde
Talitro dejicitur & deturbatur; & postea, si nominatum quod sibi elegerat Latus surgit, tum lucratur; alias perdit, ut supra in Abiat. redii. Lusu.
Cum Lusii penultimo serh idem est 's 6μη , qui fit paucis aliquot Talis sibi invicem fere contiguis , singulorum Chio latere humi applicato. Hoc facto, Lu-sores ad 8 aut Io pedum distantiam stantes, alternatim jaciendo parvo Talo opplumbato reliquos orat ne positos ferire conantur, ut in superiore Lusu. Talum vero jaculatorium evibrant manu prope humum ducta, torto Indice Pollice, ut supra. Alius Lusus est Tura Huni, qui fit jacto in mensi Talo, & rogato, Habebis ne Len aut Aulich ' Si accidit secus quam dixerat, porrigit manum quae torto Sudario aut Mantili verberatur caediturque. Y a veteres
196쪽
Veteres Graeci Talis pariter ac Glandibus quernis & Juglandibus ludebant. Sic apud Pollucem seu ει ubi Talum intra alicujus Circuli spatium mittere contendebant:
οντο - μῶν vi ον cληθε α ἐν πύ Alia species quae Astragalis plerumque exercebatur, dicta es cujus meminit Pollux eodem loco: 'H s
HIcce Ludus a summa & remotissima An
tiquitate arcessitur. Hujus enim meminit Homerus Iliad. V, 88, Θ G ca tragalos iratus, nempe Astragalorum Ludo percitus ira In tanta antiquitate nullum hujus Ludi Autorem quaerimus nec reperire spiramus: nam potest esse ut longE ant Homeri tempora extiterit Cum enim ludatur ossiculis quae naturalia sunt, non erat opus Arte quae ea excogitaret: & cum natura ipsa hujusmodi ossicula hominum oculis sponte objecerit,
non est impossibile quin ab ipso Diluvio imb& a rebus primo conditis arcessendus sit. Nam nihil obstat quin Adamo & universo Mundo
197쪽
HI ST. L ATRUNCULORUM. y73 Et quamvis hic Ludus sit Aleae species a
sorte ac fortuna prorsus pendens, Videtur tamen reliquis Aleae Lusibus innocentior, ciunnulli bi legerim eum ulla Lege prohibitum nec illicitum pronuntiatum sed e contra, semper fuit Magnatum exercitium, & honestus habitus, quamvis Cicero semel eum vituperaverit, non tam ob naturam rei, quam ut Rhetoricum colo.
A N Ludus am sit idem cum Ludo La-o trunculorum, a quibusdam dubitatur, fortes quia modus ludendi non est prorsus idem ;cum in Dani prout apud Germanos exercetur unus capiat alterum, sed in Latrunculis sui yi- .detur duo includant capi Entque unum. Sed haec differentia non est tam magna, quin ut a diversis Gentibus diversimodb exerceatur. D. Sara in ingeniosus Scripto ii sicat Ludum Dani Romanis notum fuisse sub nomine Latrunculo-
198쪽
Hic Ludus Anglicd dicitur tr - culos: yelgis q. d. Anglicea tradendo eo litem, quasi dicatur Lusius trusorino quod cum Gallorum Potisses a p.
prime convenit. Hic Ludus ab huius δοῦ praecedentis seculi Autoribus saeph vocatur Calculorum Lu us; quae quidem appellatio nimis generalis est, clim fera E omnes Ludi olim Calculis i. e. Lapillis exercerentur. Nec sane comperi Romanos Appellatione usos fuisse. Nam quamvis apud Classicos Scriptores frequens sit mentio Calculorum, qui proculdubio ad huncudum spectabant; .ipsuhi tamen Ludum denotare volentes Romani, dicebant Latronum seu Latrunculorum Ludus: de cujus Nominis ratione infra dicetur. Hicce Ludus veteribus Germanis, ut & hO-asernis, dictus est eundem exercere esti. e. Ludere Dam. Hoc Nomen aliae entes arripuerunt & mutui rant: Hispanis enim dicitru Phego das Damas, Italis Giuoco de Damas, Gallis te seu des Dames seu Dames polisses,q. d. Domita trusa seu trusoria, quia trudendo Tentur. Haec autem adduntur Epitheta. ut distinguatur hic Ludus a quodam Tabularum Lusu qui vocatur Danies rabbatues & Dames avaI-ces, L e. Domina depulpae seu subducta de sub
Ab Italis hoc Nomen transiit ad Turcas, qui dicunt Dama Huni, i. e. Ladus Dama. Cumque Nomen Dames in Linguis Eu-r raris
199쪽
ropaeis denotet Dominas, sunt qui non dubi- tarunt hunc Ludum Latine appellare Domina- um iocum; quod profecto est locus omnino ridendus, dum illi Critici nolunt extra suarum linguarum pomoeria quaerere. Hic enim est vel Teutonum vel Romanorum Ludus planes ilitaris, quo semper designata est Forma Belli: unde a Romanis subinde dictus in Bellum Latronum. Isti autem Latrones non erant Foemia
nae : vel si fuissent, quid quaeso sceminis cum Bello p Vel an Teutones de Romani fuerint ita effoeminati ut excogitarint quem eo in mili tes de magnates exercerent Lusum quendam Fceminarum potius quam Virorum p An Mecce-
nas ct Galba quos aliquis meminit esse La-
trunculis Lusores Lusum scemininum exercu- eriint ρ Absiti Dictis itaque criticis hujus Ludi Scopus haud satis perspectus est. Hoc enim on est rationi consentaneum, ut Ludus cui Viri interesse supponuntur, sub personis Foemi- harum reptae sentetur. Videmus autem plerossque homines incuria ductos peregrinum & CX- . bticum hoc a Teutonis acceptum Nomen, vernaculis suis Linguis interpretantes ; quasi ona nium quibus ipsi utuntur Nominum Origines, intra suae Linguae limites quaerendae essent.
istius m di soco dia magnis aliquando erroribus ansam dedit, inter quos & hic est: cui tamen ' cum jam ubique sit receptissimus, & quasi u be donatus eo facilius a nobis condonabitur. M Hoc autem magis accuratE perpendentes, fa- cue perspicient lase Teutonum quis Romano
200쪽
rum Nomen eb spectare, ut utrumque huic Ludo Militari optime conveniat & Bellum indigitet. Ut itaque hujus Ludi primordia seu origines tam ex suoipsius ingenio scop6que, quam ex vera Nominum Originatione eliciamus, Teutonum Dam, squod quidem vocabulum ad nos Anglos usque etiam propagatum estd propeid est Agger seu Vallum, quod tempore Belli contra Hostes aggeritur, & Damen est vias contra hostium incursiones aggesta terra tanquam muris obstruere. Pro ejusmodi Callis seu Aggeribus habendae sunt Lineae seu Striae Ductumque tam recti quam transversi qui singulas Mandras & Stationes quibus continentur Milites circumscribunt muniuntque. Adeo ut Nomen Dam Munimentum & Praesidium bellicum hoc modo notans, Ludo etiam Bellico haud. malE
Quoad veteres Romanos. Militum Nomen in hujus Ludi mentione toties repetitum, satis monet, eos hunc pro Ludo Militari habuisse. Sed praesertim, cum Latrones & Latrunculi sint Milites, adeo ut Latronum Ludus significet Militum Ludum, hoc quidem omnem de hac re controversiam plane tollit.
Csimque Shahiludium siti quoque Ludus Militaris, plurimi perperam existimarunt illud es
se Latrunculorum Ludum: qua in re omninbfalsi sunt. Adeli ut mirum sit dictu, quantum bonae Latinitatis hoc & superiore seculo ma- collocatum fuerit in applicando Latronum