장음표시 사용
221쪽
Hic Ludus bellicus, inter Sinenses & Τata- ros Bellum repraesentans, cujuι etiam Schema est Campi militaris aemulum,) apud Serum Magnates plurimum exerceri solet orbiculis vitreis numero 36o, in Tabella sin cujus Long. & Latitudine sunt 18 Areolae in se ductae,) cujus Quadratura est duorum Pedum, & aliquando minori forma. Iste Ludus Sinich vocatur Hu Circuli Ludus seu Greularis Ludus; vel alias plerum
que dicitur Mei Κι eodem sensu: nam mei est
222쪽
198 HISTORIA CIRCUMVENIENDI Circum seu Circulus sive Circuitus, &c. Intelligi-
tur autem circumventio qua unius partis Orbi. iculus seu Miles vitreus , pluribus Hostibus ci cum ventus capitur, prout in sequente Figura senea cernitur, ubi quatuor Areolarum medio Angulo situs orbiculus a quatuor circumfusis Hostibus includitur , & hoc modo inclusus cap tur. Haecce Figura seu includendi Formu la quadrata Sinice vocatur Nen, i. e Uculus seu Ocellus: & hujusmodi oculos semper conficere conatur quivis Lusor Victoriae studiosus, cum
Principio quidem dicta I abella ad ludendum instruitur tantum aliquot orbiculis se a Militi- by utraque parte , cum Areolae non sufficiant ut omnes simul praelio intersint, nec id fieri
223쪽
fieri solet. Collusores autem alternatim & pervices, suos Milites sigillatim collocant, prout in altera Figura senea quadrata vides, ubi alterutrius partis duo Milites in Areolarum Angulis in procinctu stantes visuntur. Sed & inter collocandum subinde ad hoc collimant ut quantum possint) faciant Ocellum ut supra in Diagrammate delineatur, cum id semper sit utrius que partis Scopus: & quicunque facto ejusmodi Ocella potest suis Militibus unum hostilem Militem includere & circumvenire, ut in dicta
Figura aenea modus capiendi inclusum Hostem docetur & repraesentatur,) illum capit & Captivum ducit, nempe Chinensis Tatarum , aut viceversa. Ut autem magis particulariter hujus Ludi indolem & ludendi modum doceam uterque Lusor debet habere orbiculos seu Milites sabiem 18o, quos prout opus est E Vasculo promit: nam sui dictum) noti est necesse omnes simul in medium adducere. Inchoari solet Lusus circa modium Tabellae e maxima autem Ars in initio collocandi Milites, & deinceps eosdem promovendi, ita est ut commode possint aliquem ex Adversariis circumveniendo capere : qua de causa insidiandi & opportunitatem captandi licentia utrisque Collusoribus est aequalis, dum quisque sua vice sigillatim tantum unum Mili- tim collocat , idque quantii possit ad insidiandum : nam & inter collocandum alii alios
capiunt, nec expectatur donec omnes in Campo Militari collocati fuerint. Hic enim Lu-
224쪽
dus repraesentat duos Exercitus seu virorum Agmina pro aliqua Regione contendentes , re hostes tam omnes quam singulos circumveniendi opportunitatem captantes. Et hac ratione iproeinctu stantibus Viris Militaribus , supradicto modo miscetur praelium, ut stil. capiendus Hostis Adversariis inclusus, squod vocatur Oculus,) rite fiat Captivus, cum non habeat exitum nec figiendi locum, dum omnes per ipses Angulos seu linearum intersectiones de non aliter) recta movere teneantur, ab Anglio in Angulum per ipsas Lineas directE, &non
obliqvh extra eas: nec potest alias erumpere aut evadere , nisi aliquis Angulus sit vacuus &inoccupatus pateat. Ideoque qui alios circumvenire student, omnes Aditus praecludere& occupare necesse habent.
Quando autem faciendus est oculus, si non habet quis in Mensa qui eum conficiant, E Vasc lo suo novos promit: &,si una aliqua pars Tabellaesea Campi Militaris nimis occupata sit ab Hosti bus, tam suos in aliam partem sibducit sed tunc Hostis eum persequitur, stos etiam ubi
cunque Placet alternatim collocando, ut alterius Milites vel aperta vi vel insidiando capere possit. Et tandem quando pleraeque partes dampi occupantur ab altera parte pugnan tium , absumptis & diminutis hujus partis Mi litibus ita non restet spes vincendi aut evadendi , tum si ulterius ludere non libet, ) Lusu finito h Victore proclamatur, Huan Dao, i. e. Finitus est : nam eadem voce significatur sinis,
225쪽
LUDUS CHINENSIS. aci nitus, finire, &c. ubi sensus distinctio ex situ in
sententia & constructione discernenda est; eodem modo ut in usu vocis mei supra docetur. Estque leδε Particula fere expletiva Tempus prae
His factis, tandem uterque Lusor numerat tam quot Campi partes ipse tunc possideat, quam quot in eis Milites habeat superstites : aut si alter Lusorum indubitatb unam aliquam maximam seu majorem Campi partem possidet , tum opus est ut numeret tantum Milites suos, c4m de Campo non dubitetur. Et qui plures Campi partes occupat tenetque , dicit, Ego tot pa tes possideo , tu vero pauciores, minutis etiami Militibus, ergd Ego vinco. sed quamvis quis pauciores Campi partes possideat, si tamen is plures superstites habeat Milites, tum ille vincit. Ex his omnibus constat, hunc Ludum noni esse Casui & Fortunae subjectum, sed mera peritia gubernari; ade6que non esse dubium Oin ab omnibus licitus habeatur. Notandum etiam, qudd Ludi Character 1 Chinense meo diversi mode scriptus est, uti videre est conserendo hune cum eo qui in Τabulae Ludo usurpatur; quod monendum duxi, ne quis dictam diversitatem ame1 incuria processisse putet.
226쪽
S. I. De hujus Ludi Nominibus.
Hic Ludus bene notus fuit Romanis, apud quos tamen singulare ejus Nomen non reperi. D. Butengerus Gallus in Libello Ludorum, de hoc Ludo agens haec habet, Madrellas inquam ηρ iri vocant, Materes iunt Baculi, Autore nio: er hodieque vox Galliea Matras, Sa- gittam significat, quasi Baculum. 4Urima vetur Autor dicit, Gallia Materibus, id est, Telii longis punat. Materis, ἡ γλία, το υλη unde O M uria dicta, ex Cyrilli GlasariqJ Casar etiam is Ommentariis meminit Materes quilus pugnatum est. Sic Butengerulo Vir autem Doctus rem non tetigit: nam in voce Mairesia , litera d unde tota vis Elymologiae Butenmix penden non est radicatis, sed pland epenthetica ad ventitia: & hae sublata, ut legatur Maretis, ejus Dymon sane ruit : nam tunc ai Materis deduci non potest. 'Praeterea hodid Sagittam noti vocant Matras, sed Matius, nisi sorte lde rsint commutabiles. v. Addit. in Elancho Content. Sed ut quid sit, dicam: Instrumenta seu Frustula quibus hic Ludus exerceri solet, revera . nomine Gallico appellantur Merelles, unde fit Mareitri, ut legit Rablais, & Maresia, seu ut D. Butengerus interpolato d, minus recte legit
227쪽
HISTORIA TRIO Di Ι ad Madi elui quae in Gallia aliquando sunt erecta
frustula lignea: aliquando vero Lapides; Cot- gravius Peditec vocat. Et , quia Lapillis aliquando luditur, Caesar Oudin Hispanichinominat=aegb de Tabias o Piodras, minus proprio. Totus iste Ludus hodid vulgb nominatus est Bu des Meredes, unde etiam in Glossa Talmu- dici U In eodem sono. Hinc etiam fit ut quibusdam Italorum dicatur Giuoco di Smarelli. Dictus Oudin quoque alibi tanquam Hispanicum hujus Ludi nomen adducit Aquerque, cui
postquam falsb exposuit per Gall. Escheis &Daniel, ) subjungit Un jeu quis fait avec des
Gettous, quod de hoc Ludo intelligendum est. Covarruvias itidem fallitur, hoc Nomen Alquerque restringendo ad Ludum quem vocant IasDamas, i. e. Draughis,) mala omnino; cum certum sit hoc esse Arabicum Triodii nomen proprid sic dicti, ut infra docebitur. Ex his partim videmus quantum ab Autoribus in Ludorum Nominibus assignandis &'explicandis er
Italis vulgi, vocatur Tapola da Molino, cui conforme est Germanicum ejus nomen spuleii mola, seu lepupet uten, i. e Dupla molina ; fomte quia ejus Schema perindh ac Lapis molaris variis striis ductibusque constat, relicto foramine in medio. : quae tamen originatio non satisfacit. Sunt quibus Diagrammatis mediana pars
Anglis ilis Uusholi, ) vocatur Latind Modius,
228쪽
HII SORIA TRIODII dianam, quae Gallis semper dicitur is Miuieu i. e. Medium squod est bene quadrans Nomen, mallem judicare Germanicum spetile a Gallico
corruptum fuisse. Dicta media pars Persis dicitur Zindan, i. e. Curcer, idem quod Arab, cum ejus nomen Sig n seu Sis,l: &tale est aliud ejusdem Anglicum nomen theloeund , quod pecorum Carcer. In hoc enim loco, si Diagramma sit satis amplum G captos seu occisos Milites ponunt. Alias autem Belgis est aliud nomen & duplex forma ; minor dicta a piraticllen, major I regem sticbeii , quia apud eos tribus aut novem Ligniculis exerceri solet. Germanis pauid aliter, minor dicitur Iaulochen, q d. Novem loca, qthe in ejus Schemate sunt; major vera i dupebs
Apud Anglos vocatur Uii'eis, fortE; propter mediam Schematis partem, quae aliquando ita formatur, acsi Modium rotundum referre videretur. Quin & alia habet Nomina sec. n merum frustulorum quibus luditur, eaque, Gallico Nomine corrupta quo tempore No
manni Angliam possiderent : sicut est Marim : alias three mens sporata, & nine menta Φρxau,
& nine pinny mirarie, aut nine pin mirarie; alias three penia' eporis, aut sive peplip sporis, aut nine pennyo oris, aliis three pinsporis, aut fine pin sporis, aut nine pin Moris. Pro his autem omnibus verius & rectius dicendum est three pin*errita, qui hine pin sperdis , a quo saetera
229쪽
Omnia Nomina corrupta sunt. Nam hic L
Hus a pueris Salopiensibus exerceri solet, ducto humi Schemate, in cujus Angulis impacti sunt tot Paxilli lignei, vadoben pins , qui dentibus extrahendi praescribuntur. Cumque in humum adigi soleant tam alth ut ne vix restet extremitas extra humum visenda , dissicile erit dentibus apprehendere, nisi prius ore applicato ad instar Canum terram rodant esimque rodendo avellant , priusquam talem Paxillum dentibus tangere liceat. Apud Graecos, monente D. Golio in Lexico Arabico , hodih vocatur πιωδον : suspicor vero rectilis legendum Veiόδον, triplum seu triplex via,Cujus nominis ratio infra patebit. In D. Castelli Lexico Polyglotto hic Ludus vocatur Russice Cachii , & Armenice joug. Forte sit Armenicum Seough, quod est Palus seu Paxillus, huic Ludo satis quadrans. Armeni autem a me interrogati, responderunt Nomen ejus esse Disib , quo significatur Linea seu Lineatio, quia hujus Ludi Schema variis Lineis constat.
Arabibus Mesopotamiae partes incolentibus Vocatur Ret: & , ut apud alias Gentes, duplex est, viz. Rero II halatha , aut b Reco I Tua, propter ternarium aut
novenarium numerum Calculorum quem uterque I uirum possidet. Et quando ex tribu rocia linea collocatis obtinetur Seri , ςlaman
230쪽
HISTORIA)TRIO DII. dum est Rea quasi hoc nomine significetur S ries, ordo. Aliis Arabibus dicitur Tubali seu Lado Tobna, & I l ir . . o hi ispanorum Atquerque, de quo supr1. Alias uocatur Obolgeidar, id est, Talai virea,
quia loco Paxillorum i vel Calculorum ,. Talis etiam exerceri queat in quavis Area. Quoi 9
Turcicli appellatur Do rei tibi ' seu
Persis dicitur Diris seu Dra lal. minus recti Un, o Diriss seu Drisb. Usitati is verbapud Persas nomen est Sidere , unde &
Arabes sibi secerunt Sudder , dc Sudra, qd a Golio exponitur Graminimus,seu T i angularis Lusus, quod in Appendice monet legen dum Tricuspidulis. Pro Sidere, aliquan do dicitur S derec, quasi Diminutiva forma. Subinde vocatur M. Si perde, vel contracte Sipere , dc Sisere quorum omnium Nominum eadem est ratio, de qua in seq. Sectione fusius dicetur. Et in Phersi Suri