장음표시 사용
201쪽
SEU L ATRUNCULORUM. 177rique enim moderni Scriptores Ludi Latrunculorum mentionem facientes, isto Nomine nostrum Shahi ludium intelligunt. Quam autem male torta sunt Autorum Romanorum loca,
dum ad Shahiludium scui minimE quadrant,) ii
vitti trahuntur, cuivis aequo hujus rei judici se cise ut spero liquebit; cum quid reveri, Veto. res hisce Nominibus intellexerint, in sequen-. tibus monstravero.
Jac. Micyllus in Notis ad Ovid. Trist. liu a, superiori seculo scriptis, strenud & quidem recte
negat Versus quos exponit Ovidianos referri posse ad Scachior .Ludum, utpote cujus mentio
dicente quoque Merii u) apud veteres nullibi fiebat. Dictus autem Micvllus pessiiud errat reserendo eadem loca Ovidiana ad Πλιν , de quo poste4. Inter illos qui dictis Nominibus Shabitudi-tim intelligunt, sunt qui putant Latrunculorum L udum prinali inventum & usurpatum fuisse in
carcere, propterea quod Latrones & Latrunculi sint Fures ac Praedones. Et huc quoque pertinere existimant Germanicum id illach, i. e. Praedari. Istis autem hominibus non innotuit utri-
usque Ludi Antiquitas, nec fuit satis perspectum, quod Latrocinii ad Furtum applicatio, moder-nior fuerit, nec Ludi hujus origini coaeva. Tem. pore enim Ennii & Plauti, Latrones semper erant Milites, forma Diminutiva dicti Latruu-ιuli : & Latrocinari erat Milirare. Ennius Annali primo,
202쪽
112 HISTORIA DA MILUDII . Haec est aliis, uis Latrones dicta facessunt. Idem alibi,
Fortunas ecquas cepere Latrones, Inter se memorant.
Plautus in Milite glorioso, Act. I, Men. I,
Videtur tempus esse ut eamus ad forum, Ut in tabellis quos confiignavi hic heri Latro'es, ibus dinumerem stipendium. Num Rex Seleucus me operc. oravit maxumo, Ut sibi Latrones cogerem O conscriberem. Idem eadem Fab. Act. a, Scen. 6, quia L trocinamini, arbitramini Quidpis licere faιere robis p
Idem Act. ψ, Scen. I, meum Nam hodie ad Seleucum Regem misi Parasitum Ut Latrones quos conduxi,hinc ad Seleucu duceret, Qui ejus Regiam rutarentur. Varro Lib. 6. de Ling. Lat. & Nonius, citant :Fragmentum cujusdam Poetae ex deperdita Fabula Cornicularia, Qui Regi Latrocinathi deccm aηηρ1 D metrio. Et
203쪽
Nam ct hic Latro in Sparta fuit.
Apud dictos Authores quales primb erant L. trones, satis constat isti autem postea ab originali suo Instituto desciventes, eodem Nomine quo primitus Stipendium, postea Suspendium
meruerunt. Tempore enim Ciceronis, Latronum & Latrunculorum vocabulis, non ut antea
Milites, sed Praedones notabantur. Et tempore Horatii iidem, quasi adhuc magis degeneres, habebantur Fures, iique nocturni. Rursus vero de hisce Nominibus aliud est dis sidium : qui enim Milites iis designari fatentur, putant quod Latro sit q. d. Latero, & Latrunculus q. d. Laterunculus, quia Regis aut Principis Lateri tanquam Satellites astabant. Minime autem probanda est haec Originatio, quamvis Varronem habeat Authorem : cum enim maxima pars Linguae Romanae deducta sit ex Graeca, sic & nostrum 'Latro: quod itaque esti. q. λαπιδε, ιος, Servus, famulus: vel i. q. Participium unde est Latronis NCmen, Mim ειν, quia Principi suo in Bello serviebant,& hoc modo merebantur Stipendium dictum quod Hesychius cxponit, . . Huc facit locus Plauti in Curc. Latrocinatus annos decem mercedem accipio.
204쪽
HISTORIA DA MILUDII Et Graechus apud Nonium Marcellum, sui apud Regem in Latrocinio fuisti, stipendium '
Acceptitasti. . . Haecque Vocabula vere Militaria, a veteribus optima Analogia huic Ludo Militari applicata sunt. Adeo ut Calculi, etiam qui vel erant Lapilli naturales vel ex Vitro fiebant,) dicereia tur Latrones, qui lusile praelium committerent: sic Ovid. Artis amandi lib. 3,
Cantaque non stulte Latronum presia lassat.
Sive Latrocinii sub imagine Calculus ibit
Fac ab Hoste tuus. Et Martiat. lib. I, Epigr. Za,
Sic vincas Noviumque Publiumque, ε . Mundiis o vitreo Latrone clutos. Hic Ludus apud Turcas aliquando appellatur Atlanba , nunc Europaeorum modo 'DEina, quorum illud si rectEdistinxit narrator,) DCri, i. e. recti, hoc verbo se Ters i. e. oblique movetur. Sed forte voluit
205쪽
motionem capiendi aut interficiendi aliquem, esse oHiquam. Hispani quatuor hujus Ludi Nomina habent:
quorum 'unum est las Damas , superius dic- tum. Alterum est Atquerque. Tertium est Ca- fro : quartum Reat. De his Oovarruvias, Elpa di e Guadix dire, que et Nombre Alquerque, es Ar go, I lo momo que in Castellano Eumanios Costro, porque tieme sem janca et Tabiero ravado donde se jue- ga a Castrametation lineuda en planta. Dein de sub nomine Custro, idem Covarruvias dicit , Castro, is que por otra nombre liuinamos Reat, o c.
porque Ia planta fuga esta linea da, I se parece alas
r as dei Tabiero, en que los muchachos juegan con unas pedi e uelas. Llamaron se juego et Castro. Pedro de Alcata in voce Alquerque, hoc suo modo literis Hispanicis exprimit Arabich Querque.. Diego de Urrea apud Couarruviam citatus, de-
motio. Iste autem pessime fallitur ; cum ex Ca-musi Autoritate pland scribendum sit. b. VJ AAper Nesseam, quod a quibusdam sonatur AD uer . Sed bene notandum est quod Hispani sec.
COVarraviam) perperam huic Ludo tribuerunt hoc Nomen Arabicum ab Arabibus Mauris ac ceptum, quod revera plane pertinet ad alium Ludum qui in hoc libello occurrit sub nomine Triodion ; ubi de hac re fustius dicetur. Arabes autem nec Africani nec Asiatici quatenus com
206쪽
peri Jullum huic Latrunculorum Ludo nomen optarunt : ide6que nec illis olim notum fuisse
S. Is De Tabella luseria o Calculis, ratione ludendi.
I Ste Ludus exerceri solebat in Tabella, quae a-ι pud Senecam vocatur Tabula Latruncularia, Macrobio autem dicitur Abacus, Saturnalium lib. I, cap. Sed vultisne diem sequentem, quem plerique omnes Abaco ct Latrunculis conterunt, nos istis siobriis fabulis, mutuis ex lecto relationibus exigamus' Germanis dicitur Darribtri seu
Dambeci sive ambrct : Gallis Damier : Turcis Dama tactasti, Damae Tabella. Orbiculi quibus luditur, qui Ovidio forma diminutiva dicti sunt Calculi, olim forma ab soluta dicebantur Calces : sic Plautus in Poenulo, Profectb ad incitus Lenonem rediget si eas abduxerit: Quin prius disperibit faxo, quam unam Calcem cierit.
Romani olim vocarunt Calculos, quia primbapud vulgus Lupilli erant naturales. Unde etiam Hispanis vocantur Ρledrecillas seu Pedresuetas. Postea autem Magnates aeos ex Gemmis vel Vitro arte factos habuerunt: de quibus Couarru-
207쪽
DE TABELLA LUSOR. ET CALC. te;
vias, Estas Pedresuetas en los Tablaros de los ricos eran kechas con arte o de Cristat o de Viduo, Cunique hic Ludus Belli speciem referret, isti Calia ui alii. s nominibus appellata sunt Latrones seu Latrunculi, & Milites, qui nunc pro te pu gnantes, Uunc Hostes esse possunt. Sic Martialis lib. I , Epigr. aa,
Insidiosorum si ludis Bella Latronum, Gemmaeus iste tibi Miles 2 Hostis erat.
Fac pereat vitreo Miles ab Hoste tuus.
Hujus Ludi Calculi seu orbiculi Turcis hodie vo- cantur Puller , pluraliter'; vel in singulari ΝΘ, o Dama puli. Est autem Pul Nummunus, praesertim aeneus quem sarthing vocamus nam vel Nummulis vel orbiculis planis ex 'igno aut quavis alia materia factis ludere si lent Calculus simplex Germanis dicitur Gallis L ion, Italis Pedino : Calculus vero du- plicatus his tribus Gentibus dicitur amar, D.
Tabella in qua hoc Ludus exerceri solebat,
ex una parte Tuseris, ex altera vero Calculis ap- 'tata erat : eodem modo Quo fit ab hodiernis, qui in Alveoli seu Tabulae adversii parte Tesse risa
208쪽
ris, in aversa parte tam Scachis quam Calculis ludunt. Hoc vult Martialis, . Vc tibi bis seno numeratur Te sera puncto: Calculus hἱc gemino discolor Hoste perit. In lusoria Tabella Areolae vocantur Mandra, Septa, Calla. cc. Quot autem Areolas dicta Tabella contineret, uti etiam quot essent Calculi apud veteres siletur. Souterius P. Co, dicit hunc Ludum 3 o Calculis, sc. I s albis & totidem nigris exercendum: Sed forte melius dixisset a; cum propter duplicatam utrinque seriem, Iam merus par es e debeat. Sunt ex Germanis, ut &quoque Turcae, qui 12 aut 16 Calculis ex utraque parte utuntur. Eortimque Tabella hac forma construitur, &
Ludum exercent in ordinario Scaccario :in quo tamen non o pus est ut Areolae in nigras & albas distinguantur, sed omnes sint ejusdem coloris. Et Ia ex utraque par
209쪽
DE ΤABELLA LUSOR. ET CALC. 18ste Calculos ad hunc modum collocatos habuerit. Sed non videtur necesse ut Tabula ad certam aliquam magnitudinem, nec Calculi ad certum numerum restringantur; cum in ipso Ludo nulla hac ratione.mutatio aut diversitas evenire se poterit, modo utraque ludentium pars sit ae-
qualis. Nam cum sit imitatio Belli & duorum
Exercituum inter se invicem belligerantium, tam Exercitus quam ejusdem Campus militaris potest esse vel major vel minor, prout ludentibus fingere & formare placet. Unde fit ut apud veteres nulla sit in hac parte determinatio, quatenus comperiri potuit.. Restat vero ut de ratione ludendi dicamus. De hac re Covarruvias , AIquerque es un jugo
quando hallan tercera Casa vacia dei contrario,
cimus Uussit seu 25loiu it; quando nempe ore suillando, auferimus Collusoris Calculum quo ipse, si satis intente animadvertisset, nostrum
capere potuisset: ipso lenim negligente nostrum, nos ipsius Calculum nuda manu tollimus: idque vel ante vel post Coronationem. Gallice vocatur Forcat, quando aliquis cogitur capere Adversarium, alias ipse capitur. Communi autem ludendi ritu , ex veterum
210쪽
ita HISTORIA DA MILUDII tentia constat lusum fuisse Discoloribus Calcita
culis, ad ed ut duo Concolores unum Discolorem. circumventum tollerent. Ad hoc vero evitandum , oportebat habere comitem a tergo sequentem , qui posset stipare & munire: cum qui se periculo exponebat. Hoc vult Ovidius Tri
Discolor ut recto grassetur limite Mitis, Cinn medius gemino Calculus Hoste perit. Ut mage velle sequi sciat, o revocare priorem:
Nec tuto fugiens incomitatus eat.
Idem in Artis amandi lib. 3, ubi Puellas quid ex earum parte agendum sit, docet,
Cautaque nou stulte Latronum prasia ludat, . . Utius cum gemino Discolor Hoste perit. Bestator suo prosus fine compare bellet malus, incorpium sape recurrat opus. Alias legitur, o coeptam sape rectimat iter. Ex his colligimus Roni norum Ludum, ut scit unus Discolor a duobus Concoloribus capiatur :deinde, qudd recto limite, i. e. recta eundo progrediantur Calculi; obliqud enim quasi ex insidiis caedunt feriuntque, uti Pedites in Shahitudio faciunt. Illud Turcis Dogri, i. re cta: hoc vero mers, i. oblique. Porrd, si