장음표시 사용
251쪽
ri solet, loquitur Τhevenotus in Itinerario Orientali, Saepissime ludunt Manc ala, quod sit in xide duos circiter Pedes longa ct semipedem lata, qua in utraque parte habet sex Scrobes parvas, nempe 6 in i a Pyxidde, , 6 in operculo Daeidi juncto, quod aperitur tanquam Scaccarium. Uterque Lulor 36 habet Conc lia, ex quibus 6 in initio Ludi ponuntur in unaquaque Scrobe. Dictam Pyxidem aliquando sic mihi formarunt Turcae, ut & Hieremias Sacerdos Graecus, qui hujus Ludi optimb gnarus fuit: sed apud Arabes rex utraque parte Scrobiculi haberi solent. Appositae Notae Numerales utriusque Lusoris initium & progressum inter ludendum indicant,& ludendi ordinem monstrant.
6 Tabella ut vides, est sesquipedalis longitudinis, & dimidiae ejusmodi latitudinis: fitque vel ad modum Valvarum, vel ex uno integro Assere crassiore, in quo tot Cavitates seu Cellulae inciduntur. Singularum Cellularum seu Scrobiculorum Diameter commode potest esse . . F f a duarum
252쪽
DE LUDO MANCALA. duarum Unciarum seu latorum Pollicum, cum profunditate unciali; ita nempe ut Calculi extremis digitis facilh esimi possint. Sed loco Pyx idis, ejusmodi Schema eandem sormam prae se serens in plana quavis mense aut in Charta delineatum, ulta ludentium sat commodd in se Vire potest. . Luditur quidem vel Fabis discoloribus, vel Calculis sive Lapillis aut Conchyliis, quorum uter que Lusor habet sui dictum) 36, via. sexies sex, i. e. sex pro quavis Scrobe; hic scit. hi
bos, alter totidem Nigros. Vel si vis, omnes Calculi ejusdem coloris esse=possunt: cum non sit Opus ut tuos Calculos, sed tantum 4lios Cel lulas ab eis illius distinguas. His hoc modo comparatis, ad Ludum proceditur: & ille cujus est incipere,' quod sor liendo dignoscitur ut in omnibus aliis Ludis aliquam ex suis Cellulis sputa secundam) evacuat: nam semper debet evacuare eximendo omnes Calculos, quos in sequentes ex sua' par
te Cellulas sigillatim & unatim distribuit;
duos reliquos in primam & secundam eX adversis Cellulis injicit, ut hoc modo totus CX emptorum numerus absumatur. Deinde similiter, Lusorum alter evacuat aliquam eX Cellulis suis, sputa quintam,) & exemptos Calculos distribuit, unum in suam sextam, reliquos Vero in I, 2, 3, , s Cellulas adversi Lus oris. Notandum etiam est, quod ab utroque Lus rum quasi in gyrum ludatur; nempe a sexta Cellula ex sua parte in primam exGadversa parte, donec rursus incipiat a suis. Lu- ,
253쪽
Lucrum autem & vincendi ratio in eo consistit, qudd sic. illo qui ita prudenter suos Calculos novit distribuere, ut in aliquo ex suis Cellulis aequalem Calculorum numerum sput, a vel legitime constituat, sintve ex Calculis
suis solis sive mixtim cum adversis, omnes' ex eadem sua Cellula reportet tollutque: nam ex adversa parte Cellulave non aufert, quamvis numeros ibi effecerit aequales Et eadem ratione si effecerit ut in pluribus suis Cellulis simul
sit numerus par, modo nullus numerus imparsit interpositus. Sed ulterius quam ludendo processeris, non potes tollere. Ideoque tuos ita debes distribuere, ut numerum parem in adversis Cellulis relinquas; ne fortE Adversarius addendo unum, suum numerum faciat parem. unde ei liceat talem Cellulam evacuare: id enim in ipso actu ludendi ac movendi faciendum est, dum quisque suos motos unatim distribuere tenetur. Et quamdiu numeros tuos habes pares, tamdiu tutus es: quia Adversarius addendo unum faciet imparem, quo ille uiliis lucratur, tua autem paritas & lucrandi liber. tas tollitur ; niti quod proxima motione addendo unum, paritatem restituere & ad aequalem numerum redu re potes. Si autem in processu Lusus mihi sint aliqui Calculi superstites,& non illi; tum debeo ita movere ac distribucre meos in illius Cellulas, ut ille etiam ex sua parte aliquos habeat quibus ludat: ali1s enim Lusus statim finiretur, cum ille Calculos ex mea parto seu in meis Cellulis tangere non do-
254쪽
beat. Si ex mea parte restent plures untum licitum est pro libitu unam alterire, ut fiat numerus par, qui austratur. Tan-
dem Victoria est, quando alter Lusorum omnes perdidit. Hae sunt Regulae Ludi Haliva, qui uno circuitu finiri potest: Bahsra autem non
nisi pluribus circuitibus Ba bra quidem iisdem pland Instrumentis; sed
alio diverso modo luditur. Nam si tuum sit in cipere, consultum est Lusum ordiri 1 Cellulis tuis medianis, quarum unam prima vice eva cuabis, de exemptos inde Calculos sigillatim per circuitum distribues, donec aliquos ad aequalitatem adductos lucraberis ;& deinde pergas ruri sus omnes eximendo a proxima ubi desinebas Cellulii: & hoc faciendum est in Cellulis quae ex tua parte, ut supra. Et deinde perges tu, sedendo & lucrando, donec tandem desinas in . unitate, quae Battat, i. e. otiosum sis nihilum & inane reputatur. Postea, te desisten- te, alter faciet eodem modo. Sed si potest fieri, praecogitandum est . ut lucreris Calculos iii aliqua ex tuis Cellulis quae ex adverso habet aliam Adversarii Cellulam Calculis bene plenam : nam quando lucraris i. e. omnes eximis) eos qui in aliqua Cellula ex tua parte, simul au- seres omnes qui sunt in Adversarii Cellula
huic opposita. Hoc facto, Perditor seu ille qui
tunc amittit, refundit & Lusui addit omnes quotquot Calculos lucratas fuerat, si quos habet; & Lucrator itidem tenetur reponere &Lusui
255쪽
Lusiit addere ex suis tot quot Perditor refun- debat dc hi omnes sigillatim in Cellulas distri- buendi sunt. Et deinde Lucrum, ut supra, est ubi desinis in pari numero ex tua parte, i. e.
n a vei &, si poteris in pluribus Cellulissimul numerum parem constituere, sinodb nullus interponatur numerus impar,) omnes auferes quosque processeris movendo: si autem in- terponatur aliquis numerus impar, tum lucraberis eam tantum Collulam ubi desinebas, non autem penultimam, quamvis erat aequalis. Si vero in processu Lusus acciderit ut Cellulae in altera Pyxidis extremitate fuerint omninbVacuae, non erit tibi commodum ut utaris illis;
sed potius evitare & transilire debes. Est autem coni ultissimum ut si fieri potest) extremae Cellulae serventur plenae. Et, in processu Lusus, si habes ex tua parte aliquot Unitates, non est permissum ut aliquam motionem inchoes ab aliqua ejusmodi unitate, si eodem tempore ma jores ex tua parte numeros habes. Victoria tandem deciditur inter duas Cellulas duabus aut . tribus motionibus, per illum qui habet vicem movendi: & clim alter Collusorum suos omnes amiserit, tum finitus est Lusus. Et hoc fallo,
ille qui perdit, in erecta Pyxide tanquam intrabe: aut sedili sedere solet. In hoc Ludo expertus Compulista alios faci-la vincet, quia potest faciliori negotio compu- . taxe quomodo calculos in suum commodum optime disponat, &praesertim ut desinat in Cellula quae oppositam habet aliam bella repletam,
256쪽
de qua re praecogitandum. In hoc Ludo Ba- bra per circuitum ludendum est: sed tolles primo ex tua parte; deinde hoc jure ab alterὶ parte. Et quidem privilegium est incipere quod si facis ab Angulo seu extremitate, pri vice lucraberis 16: de sic si a tertia aut quinta Cellula: at , secunda, quarta,
An hic Ludus notus fuerit Romanis aut Graecis, incertum est: proximE accedere videtur prout ab Hesychio describitur, ειδεα
Astragalis enim, Lapillis, Globulis, aut quibus vis aliis reculis, exerceri potest. Apud Pollucem vero Mo in est alius Ludus ab hoc omnint, diversus, ut suo loco dictum est. D. Wanssebius in Prasenti flatu AEcpti, pag 86, dicit Coptitas narrare, Formam Ludi Mincati in summitate Pyramidis omnium maximae jam olim inde a temporibus Pharaonum de linea tam extare: sed Nanssebius dictam Pyra. midem conlaendens, tale quid reperire non po
Morahba ut mihi dixit Abdaliab Stab Re
eli Lussus quidam riuic praecegenti non aolam
iis, qui Lapillis itidem Luditur. At in Schemate
257쪽
APud: Hanetoanitas est. altu quidqm L. qui, opterea quod ejusdem Schema ali am' ciun Shahiludio similitudi lem h i bEteorum Lingua vocatur 32 3 Maa
lana: m Usub i si in pt i c iter, Shahiladium noliaci. Schema autem sic sic habet, ubi quinarius Me dilarum numerui in se ductus est hoc mos Q.
In hoc Ludo, uterque Lus 'm .psssidet Ia Lapillos; quibus o mnibus oesi 1uo eoli catis, unicus tantum initio restat locus seu spatium in quo ludatur, donec tandem aliqui Calculi perdantur ut majus detur spatium. Qui plura de hocce Ludo scire cupit, consillat vel Hanetoanitas ipsos, vel saltem aliquos qui inter illos vi runt.
258쪽
Pud Arabes Terrae Sanctae est Lutas qui
Herus se Servus-meuenarius ; quem sic mihi de scripsit unus ex incolis, in
ῖλο Magister, ct servus ejus Mercenarius : Ma gistrum vero habuissse 2 Thaleros,quos quidem Mimmos fecit in formammula, adeo ut ab omni parte numerari posent sexdecim, &c. scit. Sqpponendunt est aliquem Patremfamilias seposuisse aliquot Nummos pro Tributo suo Τurcis exsolvendo, 'quos hac sequente forma collocavit.
259쪽
MAGISTER ET SERVUS. 13si Pracedentis Figura Decussatio seu Intersectio de buerat fieri per Circellum decimum ab initio, qua
tamen Sculptoris errore facta estper undecimum. . Nummis verb hoc modo dispositis, dum Herus ali 1s occupatus esset, veniens Servus ejus ademit ab unaquaque trium extremitatum sic. ό B. C. D. Nummum unicum : ex hisce tribus Nummis dii os sibi reservavit, & unum addidit initio τῆ A : aded ut si quis numeraret ab initio ad quamlibet extremitatem, aut vice versi, semper videretur invenire sedenarium numerum esse integrum; quamvis revera duo Nummi essent abi ti. Quia verti nolui habere molestiam addendi
liud Schema, hoc quod dixi supponendum &mente concipiendum reliquo, quod facile comperietur verum, si quis Nummulis aut Quadrantibus rem probaverit. Postea rediens Herus putat nummos suos esse diminutos : & vocato Servo, acriter valdd eum objurgare aggreditur. Servus vero regerit, Agedum mi Here, si Nummos tuos numerabis, invenies numerum esse integrum. Tum Herus ab initio numerans ad singulas extremitates, semper invenit sedecim: & contentus est. Poste, vero rursus absente Hero, a singulis extremitatibus subtraxit unum : & horum trium Nummorum duos sibi retinuit, & alterum adjecit initio. Et hoc modo fecit usque ad quartam vicem: & semper rediens Herus iram concipere & in servum convitia evomere incepit: sed Servo semper monstrante primum numerum manere integrum, Herus contentus est. Res autem eo tandem rediit,
260쪽
, 36 MAGISTER ET SERVUS. ut dicti Nummi qui prius erant 28, redacti sunt
ad aet; quia Servus furatus est 8 ; & tamen nu- me ando ab initio A, ad singulas extremitates B. C. D, primus numerus visus est integer: quod itidem computando concipiendum relinquo, ut
Postea verb Herus fraudem subodoratus, querelam ad Turcarum ludicem defert, quod iste Servus nequam me tot Nummis spoliavit. Se vus vero subii ucto coram Iudice computo, rem
suam demonstrat ; & seipsum justificans impu-n s abit , dum Herus . Octo Nummorum damno contentus esse cogitur.
Vugd facient Domini, cum audent talia Fures i.
Hujus Compuli ratio manifesta est: nam cum numerandum sit ab initio A, ad extremitates B. C. D, aut vice versa; quamvis singulae ex
tremitates minuantur uno, numerus tamen Videbitur esse integer, modo unus addatur initio, quamvis quis revera duos abstulerit: quia uniri Cum Initium cuivis extremitati aequaliter & im differenter respondet: & quod deficit in singulis extremis, additur unico Initio. Et triplex ista in Extremis ademptio sussicit ut una sui tertia augeatur Initium, & duae alterae pro Lu-soris lucro reserventur. Adeo ut quamvis ab Initio numerando semper desinas in 1 6, tamen si universos quaquaVersiis numeres Nummos, των