Valentini Naibodae Astronomicarum institutionum libri 3. Quibus doctrinae sphaericae elementa methodo noua, facili, & ad captum Tyronum aptissima traduntur

311쪽

pe lato coincidete, equi octialis Anienti

incidens nunquam amplius exoriatur neque o

cidat,at q. Signfrι bemicyclus, qui d manife- sin mundi putam, Uectitur,totus perpetuo supra Anientem Dblatui, extet, reliquo semper delitescente V antea dictum est. Ouodsuperes dies dierumque partes, quae quotidiana uni- persitatis Uyciuntur conuersione, sicης . Oro

nocturnat tenebras,νoctem artificialem.

sitque ex horMm utrolue constatu remporii Jatium Grai ri visi ερινή latind diem naturalem item uulgarem politichri ciuilemque appetatari reperio. Caterum dierum artificialium n eessario ab Hori'Onte . naruralium uero alιὰs ab, HorιRonte,ali4s a Meridionali circulo princia. pium capitur a gentibus. Talem quipp/ dieno alii inter duos Solis exortus cocludunt,ut Chal-ήei ct antiquitas Iudaica: alij uero inter duo occasus, ut Athenienses: alii inter duo meri. ctia ut Romani: ali inter duos Meridies ut Tytis et quorum posteriores, qui ὰ Meridionali inculo diςium capiunt principium,ob maximam

312쪽

eommoditatem secuti iacironomi, diem natur tem definiuero ut esse temporis sipatium, quo Sol cotidiano motu adsedis suae principia in Meri- dionali circulo restituitur. E. hoc est ι us,quo Aequinoctialis circa terram semel reuoluitur, cum tanta eiusdem portione, quantam sphae re situ coascendit segmento Siguiferi , quod Sol Aelim motu suo apparenti a uero aequinoctio Vernali conficit. Non igitur Aequatoris integra conuersio sola,sed insuper quandam sui poratiunculampi assumens, co lituit diem natur Iem,quo Sol ad meridionalem circulum referiatur. Fingamus exempli gratia Solem in princia pio Cancri costitutu, Meridionali circulo,diu ni nocturnique temporis motu in dextram ferri celeritera certi initio Cancri ad Meridionalem circulum restituto,circuli quoque Aequinoctialis integra completur reuolutio. Verum enim uero Sol,ut qui interea motu propria in lauam ultra principium Cancri scrupore Mi I. transierit eridionalem circulum noritam cptingit, id quod facile esse ad intelligendum arbιtror.

Quato uero ultra integra Aequatoris couersione uersari debeat mudus ,At Sole ad meridion lem ad unguem restituat, id indicat primorum Cancriscrupulorum Lu II aecta ascensio:ea uero est temp. 1 scrup. z.que ad integrae conuersionis eluatori. tempora S O. apponente4, conre

313쪽

euemus tempora 36i. scrupula 'rima a. hoe est

horas aqu*les 2q.O praeterea unilis horascrupula q. secunda 8.Tanta sit apparentis diei na-ιuralis, Sole principium Cancri lustrate,magnia ludo. Tempora namque Aequinoctialis in horas horarumque scrupula conuertimus,quado quii denis Aequinoctialis temporibus horam unam , singulis uer),borae scrupula prima quattuor,triabuimus, O sic deincep, si partes teporum subtialiores occurrant,quindenis temporum scrupulis primis, hora scrupulum primum flanuis. Singulis uer),quattuor unius horae scrupula secunda: Et rursum quindenis temporum scrupulis secundis, lora scrupulum secundum unum: singulis uero, quattuor unius hora scrupla tertia Oc. asin mus: eo quod Aequinoctialis quindena sui ambitus tempora motu quotidiano esserens,horam unam exhauriat: ut unum sui tempus proferat,borae scrupula prima quattμor requirate Odcnique sui temporis quadrantem seu scrupla prima quindecim attollens,hora scrupulum primum unum Oc. exhaurire consueuerit.

Sed quare portionis illius, quam Sol dietὶm in Signifero conficit, non Climatis obliqua sed potius erecte θhaerae ascensio, ad tempus diei naturalis apparentis exactὰ constituendu capta-da esἐ Quia ut modo dicebamus, placuit Afro mis,no ab oris aut occou sed uel a meridie

314쪽

uel merinoctio , Sole ad Meridionalem delato , , , principia dierum naturalium capere, ut sic ina xima dissicultate θ' diuersitate, quam Finteu-rium inclinatorum uarietas adfert exclusa, in omnibus locis uno eodem ue modo tempus apparens, sua natura ut patebit,inaequalebad equalitatem traduceretur. Ad totum igitur Aequatoris circuitum ignifer et segmenci 2 Sole die tim emensi , non ascensionem Climatis pluribus uicibus pro alia atq;alia locorum latitudine ua-τiubilemsed trasitu per meridionale circulu,ut qui in omnibus locis sit unius modi, atque ut pa-mt,cum ascensionesphaerae erecta prorsus congruat,adijcientes, simplicisima minimeque erronea uia quantitatem diei naturalis erualle co-situunt. Etenim si ab ortu incepisseat, quoties

ascensiones Climatum. in ab occasu,quoties descensiones apud Finientes obliquos uariantur , croties quo ; memorata dierum naturalium di ferentia alia esset apud alios calculo dis culta tem maximam ingerens: id ne fieret, atque umxietas dierum naturalium una eadem ue esserubique apud omnes,conuenienter exorsi sunt supputationem a Meridionali circulo,uices recti Finientis explente. Etenita obliquitate Anien-rium quoque eiecta, dies naturales adhuc ubiq; inter se disserentes manent, communi quadam

opud omnea xentes difffrentia Nerita multi-

316쪽

qua Hipparcoi et Ptol naei lepore erat para uia

idi per

gesima quarta est jus dcuferetia eius pressi uelitu orrige a prisna pars esse percipmotus Sojis,qui in circa fCesro ei9sdem aquabiliti terrestribus inaequalis et ui parilis apparere beat,ac concitatior qsside Lapud Eccentri por zia,tardior uero apud noxia, staldd ciuident rudiorum oculis conviqendum prybei duo mei dime nies nin hdi: Eccentrum ad extrinitatem Signfer ea eieἱ i, quibus, eriectaecumferentiarui πρατὴοἡetati s gnifero qui mad unguem aq des, de Aside Solari vero inaqu4les,ac aptata maiores quamsint percipiuntur ab oculisiterregii iuni de Sol AEquabilisuo uoci er Eccentri is iu- cedens semperque Aelim nondum uno integro

rigis,

317쪽

Vogia O perstia iam Eccentri quam Signiferi exci

ventes,mutuo sese secent,in uniuersitatis Cenirn M. Patet igitur Apogism Solis esse in Eccentri nota C,uel in Signiori nota O circa principis dodecatemoris Geminorum: Perliu uero eiusdein Eccentri nota E,uel in Signiferi nota Κ, circa principium Sagittarii:σ rectam que mudio Eccentri centris interjcitur, esse Solis Ec-ccvtrototen :σDimr Oηmetri, interierit

318쪽

elacustretiaru portiones,de Signifero quide G Het Κ L, esse inter se squales,eὸ maxime quod a mutua dimetientium sectione A, aequaliter recedat: Eccentri nero portiones esse inaequales,ac eam

side qus apud Apogiu literis D ces insignis,et a

mutua dimetientium sectione plus distat, maiorem esse quam sit reliqua E F,qus iuxta Ecce-tri veritu 2 dimententiu decussatione minus recepit. Sol itaque motu suo aequabili uniformi ter per absidis suae peripheria ambulans,breuiore teporis spatio absoluit minore Eccentri postionem E F quaesiuxta perliu ongiore uero tepore indiget, ut percurrat maiore illam portionem D C qua est circa Vogiu. Sed dum Sol aequabili suo motu percurrit perlia absidis pomtione E F, interea terrestribus,qui sa motu non ex Eccentri centro B sed potius ex uniuersitatis cεtro conte platur, apparet eum conficere Signiferi portione pertiam X L, quae , ut patuit, aequalis est eiusdem Signiferi Apogia portioni G H,quam ipsam quoque iidem terrestres confici uident a Sole interea dum ipse maiori temporis spatio,suo ue parili per absidem suam motu, percurrit apogia EccEtriportionem C D, ut clarum sit, Solem temporum Jatiis inaequalibus, Signiferi portiones aequales motu suo uiso percurrere, ac diutius permanerem signiferi portionu aqualiu quia G H quam perlia x L

320쪽

mentorsi quiae uitia enotabiliter inter e meq-e: