장음표시 사용
91쪽
glacies, conformaretur . Nulli igitur du-hium , quin huiusmodi cinis adeo made saesus deciderit , ut statim in mollem tenacemque massam substratis lapillis insede rit , omnia adaequans, in inferiora usque, interna, quo lapilli permeare non potuerant , pervadens. xxx I. Unum modo esset inquirendum , num te aqui plo scilicet hUl linodi aqua ex ipso montis dieiit. vertice eructata fuerit, an ventis compo
latam , dc iam in aere pendulam explosus cinis invenerit. Id quidem nostra non inuterest , ct in alienam messem falcem immittere non audemus. Ne tamen lectores penitus ieiunos destituamus, satis sit monere , veterem nostris hominibus opinio.nem sedisse , in magnis incendiis hune montem aquas simul cum staminis evomere, quas scilicet aquas e proximo mari absor huisset a quandoquidem saepe oh servatum est , mare recessisse , & pisces , navesque in seeo haesisse. Id coaevi omnes narrant
de famoso incendio anni id si (a ) r id
etiam narrat Plinius tunc temporis , de quo loquimur , adcidisse his verbis e mateiti si resorberi, S timores terrae etias re te Ii oidebatur: certe processerat Attis, nati tuque animalia maris in seeis arenis desti n bae . Niphylinus etiam maris fremitum
billa apud Plutarchum tae is etethumaec, Phul Ationes marinas prodit. Quibus testimoniis res in dubium revocari nequit. ouapropter , nisi dicamus terraemotus vi mare re pulsum, comm itumque suisse, ut sapientisti. me Plinius coniectando adstruere videtur. aliqua montem inter, & subpositum mare communio admittenda seret. Novimus, ab adcuratissimis rerum naturalium indagatoribus eam communicationem suisse pernegatam , uti a nostro Cl. Francisco Serao , in positi V tibiani incendii,anti. IT 33 cap. I, ubi aquas non e voragine profusas , sed pluviales fuisse in incendio annia 63i prolato documento probat et qui tamen , cur mare in magnis incendiis rece
dere soleat, explicare distulit. Nos autem ultro damus , in Titiana eruptione seri non potuisse id, quod pernegat, ut scilicet magna illa aquarum colluvies , simul cum igne e montis faucibus, fluminis, vel syphonis instar, emitteretur, secus non etiam in montes trans mare positos eam cineris maconi eodem modo compa am inveniremus.
Sed cons derandum Physicis relinquimus , an possibile si , rem ita componere , Ut scilicet in vapores aqua ista emissa fuerit, quae mox in aere densata sinati l cum cinere in terras circa montem postas deciderit cas): qualem scilieet Plinius deseribit titerrimam illam nubem, quae sudo licet ca lo , solem Ohi curabati me nititio post igiantibps de Atidere in terros, operire mariti
cinxerat Captetis, S absconderat , Miseni quod procursit , obsitigerat. Dubitari enim non potest, quin aquarum receptacula in hoe monte sint, ut ipsemet auctor demonstrat p. ti t. & sumum ipsum, quem usque eis
Cornelius Consentinus testatissimum id rhaenomenon habuit, quare sic de eodem fatur in Pror innasmate postumo des Ans sim: Con ut o uen
si se , ea dii ii conuestiris, otiod o prola o I rora H-ra ille mures pro picerent. Sed decepti sint non ani
nia clatiarum nam na si ministrant. Quibus in verabs, id sol sim Philoisopho non concedimus , quod restris recessum ex adgestu cinerum glebarumque repetat. Namque, si vera sunt, quae constantissime scriptores omnes illius aetatis narrarunt , alia pinsecto causa inquirenda est. Quippe uno ore tradiderunt, mare adeo decrevisse, ut in Neapolitano navali in sicco naves haeserint . Quo-mrido autem hoc phaenomenon ex ad ostis in Heretilanensi sinu eiectitionibus repetas Cum rotium ex litoris illius incremento, aquae in vieinis litoribus sex crescere debuerint. Praeterea ne seio , cur si se physcus nesset , e proximo mari quas absorberi potvisse , utpote qui montis meatus in mare panilo insta admittat . En eius verba pag. di et Complares Gia Ditis det in montis iisso , ct in ei Os parare fontietitis uis uantes amo
quo dissi, essit. Si enim ex eius sententia mons per occultos meatus mari communicat, quid mirum, si in maximis inflammationibus, rarefacto ne te iii montis concavo, subpositae aquae veluti per sopho nem adsurgant g Mare autem cum ipsomet monte communionem aliquam habere posse facito cone dei, cui est hypotelis probetur, lirinc scilicet istinio vomum ex ipso et mari olim adsurrexisse, totumque circum post una telluris tractum, quo nunc amnis distat , ex ipsiusmet eructationibus ortu inlistbuisse , quae idontidem in mare delapsae esus spatili per vim coansutiarunt . Sed satius est ii tacta haec Physicis relinquere. 1 Illud pro certo habet; polos , quod notamet oculati testes in nuperrima anni letoa eructationo conspeximus , aquam scilicet ei phaenomeno non defuisse. Nam L principio, cum ignis distrasto monte erupit, simul eum arena, sive mi nutis scoriis aqDa, rarae pluus ast instar, decidit: tum vero insequutis diebus cinis aliquando tam humidus do pluit , ut in tenacem massam redigil osset : deniquo te mal , atque Itotum sudo caelo uteuq rivus spumae instar e montis orificio se effudit, totumque conum conspurcavit.
92쪽
milist, s ne humore creari posse, nemo se nus adstruet. Quid vero , si mari per subia
terraneos meatus communicet ' Videant iii iur physici, de rem adcuratius expendant. xxvir. Illud unum, antequam manum de tabit. Quid vere, sa quod videre vis sumus , coronidis lo
mii sitit. co tu hiungendum remur: nempe eam ops
Dionem ne veteribus quidem fuisse impio ha tam . Nisi enim vehementer fallimur , sybillina illa verba apud Plutarchum tam
aethese meec , ebullitiones marinas id innuere
videntur , huiusmodi scilicet marinae aquae ebullitiones in summo montis vertice alparuisse , aliter nec istas ebullitiones eo
Crdine commemorare debuerat , nec inter causas excidiorum recensere. Maris enim aestus nullum urbibus detrimentum ad tu
lit, sed tantum piscibus, qui in sicco hae serunt . Cur igitur eo ordine illius vasti
talis portenta enumerat e mupos ops ,
migui, vetoc tibia phi sta, h. e. lanis eruptiones ,
marinas ebul itiones, S axorum pumictimque eitieti titiones ' Prosecto si istas ob illi riones in ipso mari facias dices, nullam certam rationem ad fgnare poteris, cur a montis vertice ignem eructante statim ad mare enarrator descendat, ut eius servorem ( qui non adeo insolitum phaenomenon est, praesertim s nullo cum hominum , , terrarum detrimento satu narret, & deinde iterum ad montem adscendat, ut petras inde eia culatas describat . Si vero eas aquartimetti Titiones inter ignis eruptionem, , sariorum , pumicumque igni exesorum positatas , pro aquis ab isto monte eruciatis adcipies , rem suo ordine narratam habe-his . A quam enim procul dubio in se pluere miseri illi, dc in sua damna coniurasse senserunt. Quare nihil pronius suit, quam suspicari , ex ipsa montis voragine eas emersisse, ut reapse posteriores opinati sunt; cumque mare decrescere inspexerint , ex ipso mari aquas absorptas dioere . Sic igitur a Pseudo Sybilla doceberis istam aquae essu sonem , quam xiphylinus omisit . &Plinius reticuit , utpote cuius nec ipse ,
qui Miseni erat , nec avunculus morte sublatus , antequam aqua diffiteret , te
sies fuerant; & habebis etiam, quo pactos o Rhisnam villam Miseni pretust Hermo
laus Barbsiriarum , cui plaudem fecit Aelius Neapolitanus , qui esurum villae sub M sono positae nomen adhuc supersios esse salso docuit: nis: portos dicas a Barbaro Aelium non bense suisse si te se eium , vel Misenum pio Vesuuio ei excidisse . quippe qui dicat tribus circitet papuum millibus h Ca usi, o distare. Attamen fidentissime Barbarum sequuti sunt Catanaeus , Saevum , Mafleius , Bel-
gradius , & in ptimis Cellarius, qui Retinam phaenomenon istud tune temporis inter petratum fuerite hene , necne Physici via derint .
De aliis eadem eruptione obruetis tittibus. Cum hae Dionis testimonio duas tantum n , , dii .urhes Ilerculaneum, & Pompeios Vesuvii tithh. tisiah adgestionibus sepultas legimus, non alio tum perine.
sum adcipere debemus . quam is duas magni nominis, speciosas populosasque umhes commemorare satis habuerit, neglectis aliis urheculis , vel pagis minoris pretii. Et quidem ne suspicari quidem possumus in ampla illa, beataque camporum planitie circa Vesuvium villas, vicosque, de castella creberrima, & oppida quam plurima , invitante maxime regionis amoenitate, dc opulentia , non passim exstitisse. Itaque sub iis. dem eiectamentis, quae late in subpositum campum, ut iam ostendimus, incubuere, oppida bene multa consepulta iace e procul dubio adserere possumus ; quando vidimus etiam Stabias periisse , etsi satis dis stas . Quid vero , quod Pseudo Sybilla apud Plutarchum ( cuius locum iam Cap. 'rare. recitavimus ) haud paucas suisse do
tot, O tantiaram ti bitim eoessiones . Cum
enim dixit tot, non sane hinas tantum ob oculos habuit. Videamus ergo, ii quas ex oblivione eruere quoquo modo postsmus. I. Prima sese offert Netina Pilia , quae ILiesto iuniore Plinio lib. VI v. G Iesu-s i. scivio sibi ae/bat; eis eruditorum non pau-cens, ct (i) , praecipue exterorum, totam epistolae sententiam convellentes, illam Miseni locaverint. Sed audiamus Plinii verba: at ( avunculus ) Miseni . . . hora fere septima , mater mea indicat Ei adparerentibem inusitata O magnittidine , S Oecie . . . Maentim, propiti tie noscendtim,
tit eruditissimo piro , oistim . Iubet Abtini cam aptari e mihi, si oenire Peliam , fecit cuiam . Nespondi, studere me malle e Sforte ipse, quod seriberem, do aerat. Eer dittit domo , adebit codicillo, (1) . Ne-tinae scri r si fuisse proe me sis Myso timium morsus
litisna Cliaversus contra Reis nam sub Miseno nullxm fio noscit , de Ressinis autem sub velavio meminit I ah lib. IV eao r . Consentientes autem nobis habemus Cl. Hola talium , Artanaeum , Muntorum, Quintium, Cochinium, Delicarium, aliosque , qui omnes D quisitionum P inianarum
93쪽
eriperet, oratInt . Vertit ilia eonsilium, O quod studioso onimo inchoarerat , obit maximo . Deducit qtiadriremes, iaccenditque non Retinae moeo , sed multis cerat
enim frequens timoenitas orae laeti res amrellium : properat illic, tinde alii fugiant, rectamqtie etirsum, recta gubernacula in perietigum tenet. E quibus verbis , etsi alii aliter vexatissimum illud comma legant , , interpungant , id manifesto eruitur rI. nubem illam , quae postea eo nita este Vesuvio oriri . nullum adhue Misenatibus metum ingessisse , cum C. Plinius propius cognoscendi sudio iussit liburnicam
aptari. II. Fum , cum domo egrederetur,
epistolium adcepi' ( id enim valet vox codieitioj sq) quo classarii Betinae
orabant, ut se ipsos ab imminenti periculo eriperet, nam Pilla ect Notiti eructantis hiatebat: III. epistola adcepta eum veratisse eonsitum, & pro liburnica quadriremes deduxisse, quibus auxilium ferret non
a Turre Reronsent in tuis D fctis Asori itis P in nis . cum ait Iib. IV pum iis et Nycties /nim Muta onio eoHeius mst pres noterat , tit uiam imminen spesArato stibili rarat. Datrius enim Res nise casus non ad eo se Ilit , sed ad ec aries pertinet. i) Sse edidit Catanaeus; eaqne hodie vulgaris est lectio. Mirum tamen, quantum veteres com dices hoc in commate variant, Di iampridem Cort-rius animadvertit in I. 'otii essenis ' si mian. tetra. Alibi enim Nystinis nisset . alibi Rosi- ah T si , alibi Rintacto bos nti perieti oraterrita invenit : apud Gryphium Re bas uena es smm nonis preset si Orarrhi : in editione ue-thri : Ristia res V aru immin isti rarieti s rara, ita . Ipse vero eo atriamento potissimum motus, quod in mss. haberetur ovterrita , & orant, legere maluit: Retinaes ei es immisonti tyr euti pae-ογώ, ( nam vitiis ei stibiarant, nes titiis, nisi v vi sus taxa ) tiis tanta P r usi erip/rpi, orius it. Quae sane sectio nobis minime adversatur. Rarbarus etiam adnotavorat sunt qui letant ita: adcepit, , codicillog Retinae Caesi i pis imminesnti seriei -
, , si eaerebitis , nam mitia eius subiacebat . . . . ut
Retinam intelligant uxorem Cruosi passi D. Shdeditio princeps anni laeti eam habet losionem t
motum laudatorum fiuctor D oti I. e. apud quem haec omnia susius collecta habes , R es nisgitares h lectionem esse reliquis anteferendam , ut pote quae plurium codicum calculis probaretur , autumavit a nec enim e conruptis illi, & nihili vocibus Tissi, NUA, Dasi aliud, quam Ithae seu elici rose duxit: atque hinc Apes num esto arcuit illius Refimae matrem , quae Voconio utriusque Plinii amicissimo nupta litteratum monumentum a viro promeruit, quod ipse e Grutero excerptum, referre non ne ei exit. Varum s is haec sectio praevulsata erudits s malis , probabitur , nobis certexumquam eripiet, eam Rectinae villam sub Vesu- modo exterritis Letinae e assiariis , sed multis s noverat enim eam oram pro sua amoenitate frequentem esse . Verum nescio , quomodo a cordatis viris ea verba
se distorta suerint , ut sibi persuaserint Retinam villam ibidem , ubi C. Plinius erat, h. e. Miseni, stetisse , eique promontorto , unde nihil sane erat timendum , sui se subpositam. Quare quidam interpetrati sunt, classiarios Miseni positos Ducem suum orasse , ut se ipsos tanto discrimini eriperet, quapropter is pro liburnica quadriremes deduxerit, multis auxilium laturus . Sed quaeso , quae illic erat timoris occaso undenam effugium Misenates petebant sed fueriti anne Miseni tam longe a Vesuvio posti nulla nisi navibus fu
ga 3 Sed sine, id quoque prae formidine,
quae sensus obturbat, dixerint vi quid vero dux , qui phaenomenon , ut propius cons deraret , liburnicam solvebat Non metum dispellit, non animos facit , sed , ex istorum sententia , quas ipsemet periculum imminens suspicaretur , vertit con
silium , deducit quadriremes , ut his per
vio secundum Herculaneum olim stellae, hodieranumque Resinae pagum non aliunde , quam ab illo Resinast fundo suum duxisse nomen ad nostra usque tempora superstes. Manis enim verosimila est a Roesina Ros vim effluxisse, quam a Popistin i, scilicet poeti villa, ut Auctor Thecae Calamariae hariolatus est plag. 38. Mihi tamen ( ut, quae sentio , libere promam), cui admodum pro-hahile st, ex adlatis coniecturi g, clasnstrios in Heraculanei portu stationem habuisse, retinendum duxerim Retinis nomen , quod nulla prorsus mutatione Pessinuo respondet, & ex illis monstrosis vo-eibus mos, & TUA, s non e assarii, certe ela' sis cum Cortetio et ui posse duxerim. Non aliunde enim tot varietates ortum habuisse in iis uocibus puto, quam quia descriptores , pagum, qui votustum Ria nas nomen adhuc retinet, tenoraverint,& , quomodo es j, vel e lassisH, , qui Miseni essent, a periculo imminenti eripi postularent, non intellexerint . Hinc factum , ut quisque ad suum captum verba illa rasngeret, quae sensu vacua putabat, I totam da inde periodi sin tax in recuderet.( ) palam exempla sunt apod lexi eo eras hos , e quibus colligitus , eo iratios pro brevibus epistoliis ex tam pore scriptis apud Latinos optimae aetatis scriptores sumi, aliquando etiam pro veris epistolis calamo exaratis : ut ecce tibi sulpi cius in IV Fium. O. ia : Her Aciuius Usis ob et iam Conit eum eo Ahia; & idem Plinius in Po
ti Q. f. o : Voso ego , qui provinciam rexerit, non tantam codsi uos amicoram . . . fpd decretia colon; ram , decreta ciυstiarum aestiges. At veros mile ad
modum est, veros codicillos, h.o. pupillares stylo perscriptos prae sestinatione a classiariis exterri tis Praefecto suo missos . Qui igitur hole rediet sit pro pugillaribus in ephemeridiam usum adci piunt , omnia inaniter turbant, sententiam ab rumpunt , & Plinium ineptum narratorem se ciunt: quippe & tantillam rem, qualis erat pupillarium nil eo pilo frustra narrasset, nec suo loco; et enim huiusmodi pupillares non domo egreetus , sed antequam egrederetur adcipere debuerat.
94쪽
8 Iterritis, & allis quam plurimis ibidem mmnentibus auxilium serat. Optime quidem rsed quid demum y Ascendit latus, cursumque eo dirigit, ubi re vera metus, ct periculum erat imminentissimum , h. e. ad Ve.suvinam oram. Id vero est rem maximo animo obire: id vero est multis auxilium serre . Nisi malint dicete , ad Retinam ipsam sub promontorio positam, unde alii ev ipsorum sententia sugam matura hant , properasse eo rectum cur sim , O recta gubernaetitia dirigondo . At Dii vos donent tonsore disertissimi interpretes . Alii vero orasse aiunt Misenates classiarios , ut se
ipse dux tanto discrimini , in quod se
sponte consscere volebat , eriperet, Te CCC contenderet, unde alii sugiebant e sed illum maximo animo consilium non Ver
tisse ( negationem enim de suo ( ) ad
dunt quo militis in ea frequenti ora positis auxilium serret . Id quidem minus sonum esset. Sed quid sacient de illisve rhis: nam vigia ea subiacebat, nee tilla nisi nactibus fuga p De qua villa loquitur De Retina . Posita ergo ibi erat, quo sine discrimine venire non poterant f nam evuctanti monti, non Misenati promontorio ipsa subiacebat. Secus ii Retina Mi seni esset posita , & ibidem periculum , quid Plinium iam solventem classiarii a verterent 3 Valeant igitur eum lepidis sis interpretamentis , quotquot Retinam Ni seni postam argutantur. Ea enim ibi fuit.
tibi hodierna Resina quare es Vesu tost iacebat , & adeo imminenti discrimine
laborabat, ut non multo post fuerit corinsepulta. TU Classiariog autem ea in ora stationemith, h, i, habuisse veris millimum est. Siquidem Do rem habe- petis illos etiam suisse, certissima indiciaxa' ' docent. In cubiculis enim circa Porticum Pompeianam positis militum contubernium fuisse in dubium revocari nequit, cum ibidem clypeos, ocreas, loricas, galeaS, gladios , imo & compedes , qui lontes concinerent , invenerimus. Ea autem arma ad classarios milites pertinuisse, argumento sunt anchorae, gubernacula, tridentes tum
in armis ipfs insculpta , tum in porticus columnis graphio passim ab otiantibus delineata ( quisque enim suae artis instru-Λd Papyn Vol. Differt.(s) Mss , editique sero omnes habent vertit;
Catanaeus praesert non Certit: non alia utique
de caussa, quam quia suspicatus, Classiarios Rerinae ibidem , ubi praesectus aderat , suisse , &eumdera, ut se ipse tanto discrimine eriperqt, exorasse: qua praeconcepta opinione, Plinius prose- consilium non vertit , quippe recte Vesuvi nam petiit rapionem, periculumque obivit. Sed re vera cantili una vertiti cum pro liburnica quadriremes dedaxit non Resinae modo, sed multis Iamenta , quae saepe tra at , etiam ludendo cogitat ) , tum denique in pariete coloribus pleri , e quibus quas in fascem
convolutis marina suscina non abest. Neae prae reliquis indiciis est quoddam armorum genus eruditis adhuc ignotum , quod parvae peltae speciem resert uno in latere arcuatae , in reliquis vero rectae , unius palmi Neapolitani mensuram vix excedentis ; habetque inserius cavitatem, qua brachiis e cubito humerum tenus aptari commode queat i cuius schema depictum haubes Tab. XVII marinis enthlematis onustum, nempe cancro, delphino, tridente, clavo.& anchora (s) . Huius autem armaturae genus cum terrestri militiae inopportunumst , navali percommodum esse poterat ;cum scilicet milites pluteo navis protecti
honam corporis partem, ea tantum armatura indigebant, quae humeros, & caput obduceret , interea dum iaculos & glan des in hostes immitterent. Scutulum enim illud suis ro inligatum humero, & ad caput usque adsurgens militem ab ictibus tu tum saciebat, statim ae ipse laevum latus opponeret . Si igitur Pompeiis stationem claisarii Misenates habebant, quidni derculanei 3 Et quidem honesta misso , seu diploma militis , qui in eadem classe sub Vespasiano stipendia consecerat , a nobis inventum est : sicuti aliud eiusdem exempli II erculanei a Claudio datum repertum est Stahiis illi prorsus simile , quod ibidem inventum refert Milantius de Stabiis, S E minentissimo Portocarero dono datum (g). Quibus indiciis verisimile si, in tota Crateris ora statarios e Misenali classe missa vel toto anno, cum pax esset, in stativit
ad subita rerum procursuros , vel certe hyberno tempore, cum mare clausum erat,
ad hiemandum in hybernis , ubi & litus
tutarentur, , custodiis, aliisve exercitationibus operam darent.
Retinam igitur sub Vesuvio secus mare sui se , ibique classiarios , qui ab imminenti discrimine eripi cupiebant , suisse
tam verum est , quam quod verissimum Quaeres nunc, ubinam potissimum ea visula steterit. Id si quaeris , dicam , ibidem prorsus , ubi hodierna Aesima, suisse; non cuidem in eo tractu , ubi tierculaneum
(ε) Eadem marina emblemata cernere licet in uno scutulorum quos in eadem tabula ad pinximus . Eos autem simul cum parva ocrea ibidem ad picta non alii usui militibus inservi se put mus , quam ornamento; fortasse enim eatenulis
illi , quibus sintuli instructi sunt, e balteo pen
(:) De hisce diplomatia, aliisque eiusdem exem-γli suse disputatum in Pr id. Tom. I. A' Bron
95쪽
suhest , sed in 'adiacenti ora , quae post
Nereulaneum ad usque hodiernum Turris Graeci castellum protenditur, ut in tabula descripsimus. Qui hus autem rationibus steius id adstruam , tene . Oh,. Principio Resinae nomen quam minimati, iliti, in unius elementi mutatione ei plagae superadicia, stes exserta voce testari videtur. Praeterea ex ipsus Plinii iunioris narratione sacili negotio, eruitur . Cum enim eius patruus , Retinae Classariis , , mul- iis in ea frequenti ora habentibus opem serre decrevisset , non alio utique, quam in Lerculanei oram tetendit , ut abunde P. XI docuimus. Verum cum stiliti mucidum, montisque ruina eo adpellere prohibuissent, haestavit aliquantisper , deinde ut Sta hias peteret gubernator, imperavit . Retina igitur nonnis in continenti ea plaga, ubi Herculaneum, posita erat. Denique cum Uerculaneo plures portuosorum sinus ad iacuisse ostensum si , quos
hi vas vocat pro illorum temporum ratione Dionysus , non aliam certe opporturiorem stationem classiariis ad fgnaveris , quam horum portuum ait rutrum , , ex iis eum seliges , qui vetustum nomen adhue retinet. vi. Erat igitur ea villa in agro IIerculanens,
imo in suburbio, , proinde eius peculii,
g qualis erat panus Felix in suburbano Pompeiorum , de quo mox. Proinde nihil mi arum, si de ea villa altum apud veteres reluquos flentium. Unum enim idemque cum Dorculaneo municipio haheri poterat , si pro illius navali sumerent: villa autem, vel pagus erat, si eius incolas extra oppidi muros cons derarent; ut de Pyraeo , aliisque portubus adcidit, qui modo ut urbium yartes, modo ut diversa oppida habita sunt. Cum enim Herculaneum satis angusta urbs esset , nihil pronius suit , quam ut pisca
tores, remiges, Se quicumque a mari vi istum quaererent , circa eum portum do-- mo, exstruerent , unde pagus , sive Oilia
ouaeres sortasse etiam , unde Retines eoion. nomen , quodve etymon . Id enim vero
non laboramus. Sed s facili coniecturae in huiusmodi rebus est aliquid indulgendum,
duorum Denerum, tum m ira, tum etiam tiruna in domini ii sum. Heic autem visua idem, quod Cietis. In Glosis veteribus mitia tantumdom, quod, aeu . Id inde factum, quod cum in villas praeter servos , etiam mercenariorum multitudo conis flueret , ibsdem promercalia exponi multa , nec artificum tabernas defuisse necesse erat. Hinc villae paullatim in vicos coalescebant: ex quo pomstremo iactum , ut eti Ia synonymon Gyra evase-etit, uti apud Plinium usurpatum vides. Necdum
duxerim Retinae nomen non aliunde arta cessendum , quam a retibas, quae ibidem
in piseola sinu & panderentur, & conficerentur . Quod si quis longius derivare
malit , eths p rimis litus illud dictum fuisse , h. e. raesiniae , admodum veris mili coniectura adfirmare poterit . Etenim, ut notum est, in tota illa ora quoddam petrolei genus liquidae resinae sinite innatat , odoremque capiti succurrentem sundit. Adeo que Aletitiae nomen Graecum , Resinae Latinum erit. Si vero quaeras , cur Retina, quantilla vIII. Norculanei adcesso, superstes fuerit, cum a Aia et . forens Municipium penitus interierit, ve-rit. risimillima in promptu est ratio . Ohruta enim urbe, eiusque agro, quotquot lae culanenses, qui vel civilibus muniis , vel urbanis possessioni hus , vel agrorum reditu , vel denique artihus vivebant, superstites cladi fuere , alio divertere necesse habuerunt, itaque oppidum interiit contra vero Retinates, qui vix parvam casam , dcretia amiserant , statim ab exitio ad suossundos , h. e. mare excolendum redierunt, eamque iterum villam Vesuvinis adgestio-Libus , retento nomine, imposuerunt. Et si tractu temporis etiam veteri Herculaneo novum mula nitim impostum fuisse compertum habuerimus , ut infra digeremus . Unum modo restat expendendum , ec-
cur , Retina in continenti posita , classiarii hctes, si non sbimet fuga consuluere , sed classis ga . praesectum , ut se eriperet , exorarunt 3 vel cur Plinius scriptitet . nutiam inde fuisse, nisi tabibus fimam 8 Hic autem nodus minime inextricabilis videri debet, si quis consideret, non licuisse classiariis stilatione sine praesecti venia discedere ;quare eum , ut se tanto discrimini eripe
ret , exorabant et severa adeo erat tunc
temporis Romanorum militum disciplina . Id , quod tuto, ni salior, ex altera Pompeiana statione , de qua nuper, colligimus . In eo enim contubernio trigintaseptem dc amplius sceletos hominum invenimus, tot nempe, quot vix in toto urbis reliquo, quod adhue effossum est , deprehendimus ; nullus fgitur locum deseruit . Id
quidem , inquies , verisimile est , sed quo
enim antiqDius exemplum mihi oceurrit et nisi sorte illud Horatii huc reseras, 1 semi. s : is Proxima Campans ponis stino villata, tectum Prostiti, di paroebi, Das Agoni, Agna , fatim e Conser, quae Mago chius noster de S Hano meo( qui ex villa spuriana in vicum concreverat )habet in notatis ad Aversanum marmor in Dissore. in th. . . pag. Et r. Adde, quod Rutilius urbes maiores vis Da voeavit : ne Huae insen es oppida partia prius.
96쪽
ii medicas textui manus liceret adhibere , quam modica emendatione pro nec tilia, restituerem nee ttita nis nauibus fima ;vel certe eodem sensu illud nee tij I adclayiendum autumo . A g tim enim Latini di cunt , quidquid nullius momenti est , &od propositum finem non conducit. Talis autem erat si ea , quam Retinates ad ripuissent Neapolim versus , vel Pompeios; circumeundo scilicet Vesuvii debacchantis radices, unde idem usque periculum plus
minus immineret , vel fortasse etiam maius . Tunc enim temporis Retina a Vesuvii cratere magis , quam orae reliquum aberat. Et re quidem vera in praesenti discrimino nullum potuit amplius esse miseris incolis effugium , ii quidem tantum telluris tractum , ut supra docuimus, una eiectatione mons obruit. Sapienti igitur consilio orabant, ut naves mitteret , quihus unis sibi, rebusque suis in extremo, discrimine consulerent.
m. Fuerat & alia villa in Uerculanensis Ati. .us' agro & quidem ad mare exposita , demetis tig o . qua Seneca meminit lib. III A AI eap. siqneca. 'a , sed cave cum Detina contandas . Se-recae verba sunt i Caitis Coestir oi tam istueretilanensi ptigeherrimam , coia mater Daclliqtiando in illa etis dira erat , dimit efecitque Pitis por hoc nostibilem fortunam ,
sa dirutae quapri tit . Non est dubium , quin haec olim villa in Uerculanens ter ritorio fuerit: id enim ea loquendi ratio, in mutilanensi, sonat. Sed quanam notione haec villa ecipienda est 3 Illa ne , qua in Clossu Villa respondet voci R i. e. Victis, pagus 3 An potius est fundus
soni tim octi os maiore an or orbiis is fescit . Momin
ram adbi e ce id M AGRIPPINAE A TIBERIO ,
si Im 'Pssum . . . nec ti A mox sermone digna rus es, ctionesum Gero iurer cooniam porrectia a se ps-
hiis eae, st. Rursis mori insilia Asinanis, psr iam his ae Ego, infortara esstim test . Sia es pessos rantem, atque ata asses petam edi in Isimo in ses
io) sis, qvae de exitu Aprippinae ex Sueto in o proxime recitavimus , licebit , & haec ex Taeito Ann. VI as adiicero : Nondum ii dolor
de Diusi Germanici Agrippinae mariti caede )
cum suo aediscio tam rustico in villiei,
arricolationis usum , quam urbano in domini obieelamentiam 3 Hoc potius alia toro ligniscatu hei e villam adceperim , qui de magis obvius est , , huic loco convenientior; et si raro villae sine adiuncto aliquo vico fuerint . Ceterum haec eadem villa inter principales , seu skales videtur suisse numerata . Ea igitur a rerum potito Caio Caligula solo aequata suit , quod aliquando Agrippina eius mater in eam detrusa suisset, cum a Tiberios raude Seiani relegata suerat. At enim Senecae narratio quo pacto xi cum Suetonio in Tiberio , , Tacito uati . cum XIV eone iliabitur 3 ex quibus Ostenditur Taetioeones Caligulae matrem in insulam cs) Pandata itatur .riam fuisse relegatam , ibique inedia (io)voluntaria consumptam 3 Nee enim Senecam ( cuius aetate adhuc villae rudera
praeternavigantibus monstrabantur, Ac di rutae causa enarrabatur , nec Tacitum ,
atque Tranquillum , historicos tam, tantaque rerum notitia praeditos fas est salii accusare. Profecto aliud nunc mihi non succurrit , nisi ut ducamus , Agrippinam principio , cum adhuc clementius cum ea agi visum fuisset , in villae Herculanensis recesium suisse amandatam: at gliscente in dies magis magisque in eam odio Tiberii, postremo in Pandatariam insulam suisse deat rufam , quo postea & a Claudio Iulia , , a Nerone octavia relegatae suerunt . Naec de villa Herculanens s agri , quam quidem Caius Caligula solo aequavit , eoque secto nobilitavit , dum eatisti dirutae
quaereret tir, ut scite Annaeus ait. De cuius
situ si quaeras , haud dubium mihi vide tur , quin ea ad mare suerit posta , ita
citiam os puras . . . spes Agrippina movi impatiens, dominandi iam ua , oi, Asiae et ris Dominartim miliae ornt. Illud is tit impatiens, cum non concoque
ret Acidalsus, varie sollicitavit, res , restituens, vel stipi impations. Nihil mutandum . Aprippinae ambitio (quam hoc ipso loco ei Tiberius, recitato praeco versiculo, exprobrassit: Si non dom noris , inquit , filio a , iniuriam to accip3res Ox fi mas) candide a Tacito annoscitur , dum ait, Aectit Cr 'te,ri. - , h. e. aequo cum aliis iure uiuendi ) impulsivs , donata undi isti Sequitur : o do sinestim ( Agrippinam ) .uobiranio anto Seiantis floreis Diges, mpmoria Ne iaprodensim , Addidit messur : sues statio ( Suetoniug dum haec eadem narrat , pro laesisvit , posuit impi iasit f horum utrumque est leo culico ad fisit ), qtiod non Iampo frangi lata , ne Mein gemosius proiectu fores. Ceteris abstineo.
97쪽
ut a praenavigantibus eius postea ruinae cerni potuerint, , excidii causa requiri Hoc enim Seneca non obscure sgniscat , dum ait excisione clariorem evasisse; flatu
ilirtitae quaeritur . Quae vere dici non poterant, si ita a mari redueta suisset, ut illius cadaver oculos praeternavigantium effugeret. Ortivum ne , an occiduum Is erculanei latus ea villa occupaverit , ne Sibylla quidem consulta ediderit. At cum pulcherrimam laudatus Seneca ( qui unus notitiae villae eius auctor, S sundus est )dixerit , huius breviloquentia satis innuit, nihil ad illius elegantiam , de magniscentiam desuisse .
Ir. II. Fiusdem autem naturae, ac Retina,
i et suit Poetis Felix in Pompei prum suburbio,
Pompeiorum. quem licet in veterum criptis inauditum, nuper in excavandis Pompeiis deteximus. Etenim extra urbis portam, qua satis amplae villae pars pseudurbana detecta est , inscriptio parieti adfixa legitur :M. ARRIVS. D. L. DIOMEDES SIBI. SVIS. MEMORIAE
Et ne quid ambigas, in marmorea herma, cui caput aereum impostum est , in Legio Museo adservatur r
num extra occidentalem portam, quae eru
ta est, & uhi Arrii monumentum cum epigraphe visitur, an ad hoream , an ad oratum manserit, explorare adhue non licuit. III. Fecur vero eidem lauetisti Felieis no- . . . . men haeserit , id iucundius foret divinare. u. . . Et quidem supra GR. X coniecturam produximus , Felicem fortasse dictum a Sp.Felice, quem vidimus tam vasta latifundia possedisse , ut nongentum inhernas in suis
Draediis haberet: squidem Iulia eius Alia
si haeres una proscriptione cum balneo , venerio locandas edixerat . Tam ma
gnus enim tabernarum numerus cum Coe
naculis , de pergulis , si in suburbiosuit , pagum non infrequentem constitue re poterat , & a Petice domino nomen obtinere. Sed altera viretisti adpellatio aliorsum nos ducit et quippe cum comperistum satis st , Feliees vi mussas dictas colonias suisse ( ut o seu Maetochius in imis mortali opere de Camp. Imphith. fuse docet ), quae Sylla auctore deductae suerant, , ah oetavio Augusto supplementum adceperant. Sic Capua Iulia Felix Atinti
apud eumdem Marochium, se Col. Fe .lati Noga apud Gruterum p. o SI n. dictae inveniuntur, in quibus de huiusce nomem clationis ratione dubitare non licet . Itaque cum ostensum sit, pari fortuna Pompeianos apri parte multatos fuisse , eamque veteranis fuisse ads natam , quid pronius , quam suspicari pagum illum , qui eae hisce novis colonis constiterit, Eogicis
agnomen sibi sumiisse 2 quod ii id veri
simillimum adpareat , pari ratione concludes , & lauetim adpellationem inde derivandam, quod dc ah Augusto supplemen. tum eodem suerit tinmissum. Si autem quaeras, cur non Colania, sed simpliciter FQtis dictus fuerit, statim reponam : quia
Ionioe cognomentum ante Neronem Pom
peii numquam habuerunt; imo vero hinc validius argumentum adcedet iis , quae cap. VIII protulimus . At inquies , non Fegire Ii g. , ut Capua , & Nola , sed aere. Petiae , inverso temporum ordine , dictus est Pagus . Id autem nullum Tegotium secessere dehet et si quidem nihil sui, litis , quam ut adsentatione in Augustum vivum , eius agnomen demortui syllae agnomini praeponerent. Quod si exemplum quaeris, en apud Peregrinium in
ca R. p. da: COLONIA . IVLIA. CON CORDIA . AVO . FEL lx . BENEVE TVM. Interim dubitari nequit, quin subcontinuo adgestionum tumulo Pavus ille iaceat, qui olim Pompeiorum adcessio suit. III. In aevi Theodosiani tabula , quaes hi Potit inperia otia nomen a suo possessore quaesivit, ad Vesuvii radices magnum de pingitur aedificium, quod quidem ab Nola circiter quinque passuum millibus , novem a Nuceria removetur: ita ut ibi se me suisse videatur , u hi hodie vicus non ignobilis Palma dicitur . Adscriptum autem legitur cles Te Ioniim . Procul dubio praepostio ad notat. ihi aliquando Ioelesta num oppidum constitisse . Sed pro Tegimn tim scribendum , sue potius legendum suisse Te ianum dubitari non sinit Nea
politanum elegans marmor apud Gruterum
(ii) Qui scilicet secundas partes In scena ageret.
98쪽
postum cuidam es. Veratio M. F. moeriano Aquiti Tom. Gr. Re . Testianensum . Eturhis quidem nomen Isolitanius, media syllaba eiecta, in Teanensium , alii in aliud resinxerunt. Sed frustra sunt , cum ma mor ipsum Neapoli in templo S. Ioannis Naioris exstans de se se loquatur. Et ea igitur urbs eiectamentis Vesuvii oppressa in perpetuum latuit. IV. In eadem tabula inter Uerculaneum,& Pompeios locus alius depingitur cum inscripto nomine 'lotitis, , nota VI, ita ut sex vetera milliaria ( IV scilicet nostratia, de passus LXXX) ah Herculaneo dictaret , Ac tria a Pompeiis e atque adeo ferme respondeat ei pano , qui hodie dicitur Torro AU tintiti Hiata, ubi Pompeios suisse postos nostrates Eruditi olim putarunt , ut suse disseruimus cap. IV . IIoenutem oppidulum tenuis fortunae, a reliquis Ceographis praetermissum , sortasse post Titi tempora adsurrexit; sed si antea exstitit , 3e tabulae auctor ex veteribus descripsit , communi inundatione tum periisse adfirmabimus. V. Costim nescio quam agerculaneo, de Pompeiis proximam suisse ostendit Velleius Paterculus lib. II c. a de Minatio Magio flavo suo se loquens et Trinitim hoc bello(sociali) Romanis sidom praestitit, tit . . .
neretilaneum . . . cveret, Pompeios ctim
. Stilla os pugnaret, C amqtie occvaret. t misere de huius ta a positu certantanterpretes . Nos libenter Peregrinio subseribimus ( Dis. II), qui unum idemque oppidum Velleii Costim suisse , ac T. Flati( III sto Cottim , sue ut alii Coram , vel Thorum , quam a Spartaci satellitio
pervastatam narrat . Utraque proseisio , ut ex ipsorum verbis conscitur , ad Vesuvii radices esse de huit , Sc ultra Pompeios . Nagius enim , teste Paterculo post oppu- pnatos Pompeios Cosam secvasit et SpartacUs vero , auctore Plutarcho in Vita Crassi , e Vesuvio dilapsus versus Pompeios exercitum duae it . Narrat enim parum
ab suisse, quin Cossinius Consul Crassi conlega a P. Varino Spartaci satellite intersi
ad Satintis . ubi autem hae Stilinae steterint, scilicet sub Pompeios , satis docuimus 3. V S. X. Atqui, teste Floro, Sparta-Λd Papae, . GL Differt.
ia) An yeseris idem, ae Sebethus fuerit, ut ruiat Perearinjus , definire non audemus . illud tamen ex Livii narratione palam fit , eam pugnam rosi septentrionale Vesuvii latus fuisse con-
cus e Vesuvio egressis , de ne si Corant venit, inde Nolam , atqtie Nuceriam populatus est. Nulli igitur dubium, quin in orientali Vesuvii regione post Pompeios tum Cora , tum Cosa posita suerit ; atque adeo pro una eademque habenda , quae tum temporis sinus cum Pompeiis disparuerit. Quare idem Peregrinius suspical,
tur, thi positam fuisse, ubi coita dicitur;
sed illic Pompeios iacere, uti ipsemet ali hi selicius coniecit , iam deprehendimus . Nos vero Cosam potius, quam Coram adpellandam esse ducimus ex iis, quae Cap. VII
n. s adstruximus . Unum tamen eius excidio opponi posset, quod Anastasius Biblio
thecarius in Sine stro meminit nescio cuius Massiae Stabitantio in territ otio Coratio. Sed
ubi haec steterit, quis definiet 3VI. De Tatitania nihil dicam, quippe quam xvi
proxime ante Titianam exardescentiam Pli- Tatirari a ubinius ( lib. III eap. 3 ) intereidisse in eadem P -
regione scripserat. At quid suspicari vetat, quam uti moribundam Plinius recensuerat, a Sylla fortasse, aeque ac Stabiae , de quia hus ante loquutus erat, excisam, eamdem postea montis vomitionibus penitus suisse deletam 3 De ea vide Capacium, Se adcurati stimum Peregrinium , qui iure pernegat, quod Capacio placuerat, eam olim fuisse positam , ubi nune Cibita dicitur , de Pompeii eruuntur; quare versum Nolarum agrum ablegat, quod libenter admittimus . Namque hodie haud longo a Palma intervallo ad Vesuvii radices locus est, vulgo dictus Tatirantini, ubi veterem Tauraniam olim suisse perquam verisimile si . VII. Fuit sortasse , alia urbs ad Boreale xuii. montis latus , s ctedimus Cluverio , dc V viii an Peregrinio, Veseris nomine, dc quidem non ' ignobilis , quando ad eam hello Latino P. Decius se pro exercitus salute devovit Nota est devotionis eius ex Cicerone, Livio, Valerio Maximo historia, qui omnes ad Veserim , vel apud Vesserim factam di cunt (ia). Lis iamen est inter eruditos, urtisne Veseris fuerit, ut Cluversus contendit, an suvius, ut Aurelius Vietor diserte scripsit et an potius urbs simul, 3e amnis co gnomines olim exstiterint, quod visum ea nostro Peregrinio , qui Victoris testimonio fractus de amne Veseri dubitare non est ausus(as). Sed cum comperisset litteratum
sertain, h. e. in agro Nolano, vel in ea vicinia; siquidem Latinorum castra prope Capuam erant posita, indoque visi se Minturnas contulerunt Atqui hodiernus sebothua indidam e radicibus Vesuvii se prodit, in quena in amplum illum campum , qui dic:tur si mula. Neque novum est , unum eumdemque s uvium alio nomine in origi-- ne,
99쪽
Japidem, quod Capuae prostat, M. Veserio Actin diano possium , gentem Veseriam , non quidem a flumine, sed ab oppido Veseri nomen tradiisse sibi persuasit. Quod si ita se res hahuit , & urhena Veserim ea dem adgestione tectam subsedisse dices, ut nulla amplius eius memoria edistiterit. VII l. Denique eadem eruptione pessum ivit oppidum Stabiae ; sed de eo latius disseremus capite sequenti.
De Stabiaram picibiis , varioque fletu .
i. Stabiae , quo senior Plinius ad amicum
Pomponianum, debacchante Vesuvio, perrexerat , non amplius oppidum erat , ut antiquitus , satis celehre , sed iam pridem a L. Sylla deletum in plures vicos per Stabianum agrum sparses aberat , ut idem Plinius Nattin lib. III cap. I testatur et in Ciampano agro Stabitio saepidum sere tisitie aes Pompeium , S Z. Cathonem Coss. pridie siti . Mesitis e qtio die I. III Deo itis bel o foetoli id de obit, quod
nilne in Pillus obiit. VIII enim heic tantundem valet , ac uictis, ut observavimus
Cop. XII. Itaque deleto oppido vicatim Stabienses habitare coeperunt; ac proinde frustra quaeres , ubi Stabiae oppidum ante annos centum sere , quinquaginta confiterit: ad mare ne . an supra editos colles quis divinaverit 3 Id unum nobis exploratum est , veracis muni sui se Plinium, cum in oti as oppi tim obisse dixit . Eierim cum ibidem ego sistemus , nonnis sparsas per agrum domus partim rusticas, partim pseudurbanas invenimus, ut Parte II p. IV narrabimus. Fjusmodi autem aedificia cum pumici vita 'io hus obruta deprendissemus , qui Pompeianis omnino sunt smiles , non alio tempore id evenis e patet, qu'm cum Pompeiorum urbs deleta suit . Ipsa enim telerrima nocte , uti iunior Plinius lib. VI p. t G testatur , Stabiis area, ex qua diamia ( ubi avunculus se receperat ) adibo-ttir , ita iam cinere , miret quo sitim ieibiis Fleta surrexerat, ut si longior in cubiculo
mora esset , exitus negaretur . Et quidem postea ita adsurrexit, ut aedificia, saltem humiliora, semi peliret. Inveniuntur enim
hodie pomices , & cinis ad altitudinem
ferme palmorum novem .Fa porro rudera, quae Regio iussu ei et uti h. - fossa suere , ibi iacent , ubi hodie adpel- tuu eotistita lant Variano, haud longe ab hodierno UM, stro ad mare , & a mari abest vix unius milliaris spatio : ita ut ibidem serme positam suisse Pomponiani domum , quem
Plinius ea nocte convenit, putem . Non longe enim a mari ipsa aberat, ut e iunioris Plinii narratione eruitur ci) . Atque ibidem fortasse vetus oppidum steterat a Sylla excisum; sed id definire non audeo . Ceterum eius ager hinc inde longe pro ses esstendebatur. Etenim , teste eodem Natura- extentio.lium Scriptore (a) in agro Stabiano tum Petra uerctigis ( h. e. scopulus ille , qui medio aevo die ius est In si a Rubegiana , , Robigiatium , hodie Bootaliano ) tum etiam aqua, quae hodieque dicitur Dimidia (3) continebantur. Itaque cum Cotempore Stabiae , ut iunior Plinius ait , a vela vina plaga , h. e. a Pompeiis dirimerenitir sinti medio ; nam sensim circumactis curoes ij qtie litoribus mare instin delatur ; cumque , ut superius ostendimus p. V, totus ille sinus in duos minores subdivideretur, alterum nempe minorem,
qui duobus punctis Optontide, & Boetaro continebatur, & ad occiduum Pompeiorum latus permeabat, alterum vero maiorem, qui inter Aottartim, & Stabias clauia
debatur, & in imo recessu ad usque Valutem dirutam pertinebat et nullus dubito , quin, scuti profundioris sinus illius dextera , sue meridionalis ora ad Pompeianum agrum pertineret, se quae in imo esset, ad bucerinos , quae vero ad laevam in satis recurvo litore, Stabiani agri limes foret. Et quidem Nucerinos ad mare usque Nue de fluis suum agrum protendisse, Plinius satis osten- qdit, cum Tib. III cap. . ait i litora avium excurreta c. loe Neapolis Chasti onsitim . . . ueretila
neum , Pompeiis haud proci I, o pectante monte re pio , ver cerinti, est , IX millibus passi tim a mari ipsa reticeria . quibus in verbis apertissime vides agrum
dem rivulos varia nomenclatione di sis inqui. Fora prox)mo a picere, e nia mars tam admitterem Vrgorasse ivitur ianos idem quo fluvius origine fuerunt non multum a mari Pomponiani domus disiadat. Veseris, & Sebethnt fortasse etiam , qui olim Ve- a) Lb. ga Op. et: M Stabiano Campanaae claseris dictus, non e Sebethus vialgo audit ab antiquo Horratis Petram me antira in M.tre panem obiecte mei versus, cui alias aquas, aliumque cursum sub- r Itint.
eter Neapolim quidam eruditi ad siqnant: numquam (ra Lis ei cap. a : in agro I ab ano aqua, quae tamen binominem eumdem fluvium dices, ut Pe- vocarer Dimidia, calatio sis moderar.regrinio placuit.
100쪽
Nucerinum ad litus iisque procurrisse, etsi ipsa Nuceria , ut diligentissimus scriptor monet , a mari a x rufillibus passuum distaret . vi. Sed aliud quoque eius rei monumentum Nud. 'J'ti prae manibus habemus , quod nempe exstabiarum se. effossionibus Stabianis prodiit . Illud au-Mqi Hasban iem est. marmor, quod licet mutilum, veteres tamen Stabiani agri terminos eo in
loco suisse , ubi positum eruimus , satis
designat Loquitur enim de duobus continuis aedificiis , quorum alterum ad Nucerinos , alterum ad Stabianos pertineret. Quod satis superque indicat in ipso agro rum consilium limite sie ambo posta tuis se , ut sere promiscua essent . Iam vero huiusmodi marmor , , amborum aedis ciorum rudera paullo infra eum locum in. venimus , ubi hodie existat aedicula S. Maia ricto Cratiorem sub Iactatio monte, ( h.e.di I torp). Arguimus igitur, & quae olim esset sinus illius profunditas (illinc enim,
ut diximus , ad G lem diruttim , hinc sere ad indicata aedificiorum rudera procurrebat & quota pars Nucerino agro Adcederet , hoc est , quantum a Valla uittit Iad hunc usque locum protenderetur , "a denique Stabiarum iuris esset. vii. Mutilum autem marmor cum nostro sup lapparat in P pleniento in Tob. XVIII habes, & eruti
utriusque aediticii ichnograpniam. Deci ope
rae pretium est eius supplementi rationes in medium proferre , quo carius monumenitim istud evadat. Quod autem ad primam lineam adtinet te nihil moror . Facile enim mihi concedes, nomen AESIVS
restituendum esse CAESIVS, quod passim
occurrit . Praenomen vero , nis adrideat N. , repone SP., vel aliud quodcumque , modo exilis admodum littora non sit, ne spatium redundet. viri. Sed altera linea plus negotii sacessi . Ridentat an Principio enim re si clua syllaba TAL ex te, serta voce restituendum esse H DENTAL poscit: nec alia enim in Latinis lexicis vox cum huiusmodi desinentia occurret . Atrovi, quid oppones . Bidental idem se me usi, ac Ptiteag, ara scilicet, quae locis de caelo tactis imponeretur, Tusca religione et quae ara , quia putei crepidinem re- serret, Ptiteat , quia vero ibidem bidentibus sacriscaretur , Eidestitit dicebatur, ut arguere licet a Flacco in sine vittis :tiirtim minxerit in patrios cineres, an triste fidenta J Mooprit ille ius . Quomodo ergo, dices, bident ag huiusmodi labantibus maria moribus Pereari poterat , ut pro iide resti
rei indireret 3 Atqui aliter se res hahet . Aliud enim est Puteal , aliud Bidental;
etsi non negamus aliud pro allo ab IIo ratio , poetica licentia , positum a quippe ad unam eamdemque religionem saepe perat inebant . Quidquid enim sit de huiusce vocis Aident ut origine , quam Maetochius in Isit. tid V j. a Chaldaico NI Ibitanta, palatium, derivat, illud pro certo haberi potest , quod idem eruditissimus Vir docet, Bidental suisse quoddam templi genus , quod puteali circumponeretur. Festus enim apertissime id docuit , cum ait : Zidental dieebunt quoddam temptam, quod in po bidentibiis facti caretur u etsi frustra Scaliger ( vir cetera doctis mus )tamquam spuria , & a mutilatore Paulo
male textui adsuta , reiecerit verba quoldum tum 'gum . At Pausanias lib. V c.
genuinam Festi sententiam hisce verbis
batae ora septo undiqtie sepimento ambiatur . Quibus verbis duo Pausanias agnovit in ritu procurandi fulminis tum stultorum , claram , tum ep/; au faettim circa aram . Sic etiam Pollux lib. IX, ait 5 nunx h.e. stilatiri a loea sui se ae stiri circumse a. Inter Latinos vero idem erui potest ex Apuleio : nam quae in Do Deo Socratis adpellat fui utiles Didontagio, eadem non longe ab initio FZotidotum dicit eo tetitos fulmine eon se ratos ( sortasse enim colli culum h. e. humum adgestam loco puto lis , qui parcere impentis vellent, ibidem imponebant , quam deinde macerie conso piebant); nec non e Sidonio carna. I ad Paelicesne Cos. , qui rem clarius exponit: e quae ira mine T cus Ea Plato, Septum numina quaestit od Bidental. aee omnia iamdiu observaverat Ma- .: T. rochius , ut doceret Bidental a Puteali , p.ii Tabis ori ine saltem diversum fuisse. His addam ras. Vitruvium, qui lib. I, c . et C mnem, puto , dubitationem aufert, cum de aedisciis, quae sub divo constituebantur , verba s
constit tititistit . Si enim Iobi Pti ori h. e.
καταβaetata praeter aras , sive Putealea, aedi-
seia constituebantur sub divo , quae alia illa erant, nisi uidentalia 3 Iure igitur Festus ait, qvoddam templim , & quidem de
illorum genere, quae minora templa dice hantur. Etenim, auctore eodem, Minora templa sunt ab latiguribus, quum locia alta qua tubtigis , aut ginteis sui tinetur, ne tino amplius ostio Pareant. Id autem verissimum esse, monumentiam x. nuperrime Pompeiis effossum abunde docet . Cum enim haec scripser Amus , sorte petis eruta