장음표시 사용
71쪽
narentur , sibi persuadere non poterant , Proconsulem in eo Municipio, vel Colonia suisse, quidem recte. Sed epigrammata alia Praeon iugem luculenter Bathum adse runt . Sub eius statua togatae
.. 3. . . . , . SI VAM . NON Io . M . . . . BALBO . PR .PRO . . .
alibi ipi . NONIVS . M . F . BALBUS. PRO Cos BASILICAM . PORTAS . MIRUM .PECUNIA. SUA. Alibi denique , quod omnem dissicultatem
Balbus ergo non Proconsulatum Nereu lanei gesserat, sed Cretae, quae cum L Phia Cirenasea icim ab Augusto proconsularis provincia facta suerat, ut Lipsius in Tae. In n. III observat , & Cl. scipio
Nageius cit. 6. I ad Beracliatim de Ati beis in Symb. corian. Rom. Vol. I. animas
se ius ibidem interpretatur Praetor . Nec enim mirum , quod idem Balbus antea Praetor, postea Proconsul suerit, , amho-hus titulis decoraretur , ut aliarum inseri ptionum exemplis eruditissimus vir prohat(i ). Qua in opinione magis confirmor, cum videam in duabus ex adlatis epigraphis Proconsulem illum tantummodo salutari. Nec enim necesse erat illum omnibus usque titulis onerare , Si quaeris vero , cur tot titulis , atque nitibu( vi. statuis hunc suum civem honorarent IIer- tronus.culanenses , ipsinet docent in adlata epi
graphe; quippe Patronum ( & quidem heia
in emerentissimum ) eum salutant . Unde etiam discis, quanta cum dignitate Nonius iste Romae versatus fuerit. Nisi enim in magnam dignitatem ac potentiam Romae venisset , non eum sbi patronum Municipes illi delegissent. Quod ideo animadversum volo , ne huiusmodi Patronum , Cum Pompeianis Patronis , de quibus Tullius loquitur, ut Cap. pra Zedenti disseruimus, quique etiam De senseres dicebantur, con fundas . et xvr.
Exploratum est ergo Verculanenses Ro Rigo Herei mae summos etiam Magistratus cepisse , Quod si hune Nonium Balbum eiu S No-nteires.sii Balbi Tribuni Plebis nepotem suisse dices, de quo Dion gib. Z meminit (ig),
iam inde ab Aueusti aetate istorum Hercula nenses cives factos, & Romanis Magistratibus ornatos fuisse concludes (ir . duc
g, Res h In simi. Con Rom. Et quidem praeterritulum Patri positum , quem retulimus , etiam eius Mater statuam cum epigraphe obtinuerat.
' D. D. Praeterea Vespasiano titulum hunc mutilum a M. Nonio Hereo lanei postum invenimus :
CAESARI . AU . , . TRIB. P. COS. II. CEN. . . M . NON IU . . . Fcent autem Herculani posuisset Imperatori titulum, nisi sua Patria foret (i e) in Adrian. eo. g hane resert ro ASCONIVS . CARINIUS . MODESTUS PRAETOR. PROCOS. PRAEFECTUS . AERA RI . SATURNO
th) Eamdem coniecturam fecerat Cl. Gorius in sui; A M, Florent. p. i 3 ; sed male opinatu on . illum Tribuniam Plebis Augusto coaevum ipsum Nonium ese, cui pia s,um Attiam to
Matrem Nonii Procon;iuis praedicant, Nam pri
mo ni illam es honorix titulum adseribunt: praetetoa Balbus filius, nis decrepitum dixeria, contra quam eius eisiorum Indicat , sub Aurosio Ro-rere non potuit : in vivis enim a uobat sub Vespasano , cui titialiam posuerat , & Basi iram,
Portas , Amrum Neroniano terrae motu, h. e. XVante annos conlapsa , rsestituerat , cum ultimum
Horeolanei titum aduenit. Multo minus igitur adsentiendum et Masse io, qui in V. i nd mmare Rubos, sn q,ms. Romi rellita, outavit illi ipsi Tribuno Anxusta ne aetatis equestrem statuam ab Igareula non si bux suspe postam.(iet) Id ipsum clarius , puto , innotescit ex Hareolanensis albi senementis. Forum enim primum, quod incipit ADLEGERUNT. grandem prae reliquis antiquitatem ostentat . quis ne mi nutioribuq , & satis ineletantibias litterialis exa
ratum e contra vero marmora reliqua, quae novarum tribulam Coneordiis , & lmiseriis nomina
praefixa habent , prandiori , & elestantiori charactere scrupta sunt; quin imo tota eorum scia plura eodem tempore, eademque manu secta videtur , exceptis perpaucis nominibus , quae subdita identidem adpatent. Atqui in primo illo
72쪽
is o hi, Rue etiam pertinent marmora quam- nisi Romanum Municipium devotissimum
DIVAE . AUGUSTAE L . MAMMIUS . MAXIMVS . P . sGERMANICO . CAESARI. TI. F . DIVI. AUGUSTI . NDIVI. IVLI. PRO. NEPOTI . AUGURI. FLAMINI. AUGUSTALI. COS. IB. IMP. IIL . MAMMI S . MAXIMVS . P . SANTONIAE . AUGUSTAE . MATRI . TI . CLAUDI CAESARIS . AUGUSTI . GERMANICI . PONTIF . MAXL . MAMMIVS , MAXIMVS . P . SFLAVIAE . DOMITILLAE
xviii. ninc contra Imperatores gratiam huic Matris Deorum terrae motu conlapsum ibi Municipio rependisse e marmoribus qdce- dem restitutum marmor docet: eo benem, simuS; ut ecce tihi a Vespasiano templum
ouae omnia tanta sunt, ut de politico splendore neminem amplius dubitare s- Herculanensium statu , eiusque Municipii nant.
lo interposito spatio , quod tribus nomen reeirere posset , decem & odio intecta nomina statim sequuntur unum antiquitus abrasum est ), e quibus sedecim tribus Romanae nomen adiunctum habent, sex videlicet MEN. Mononia. sex MAE. Mirem, duo F L. Horinis, ianum TRO. Trementina , , alterum denique voL. Motidistis eduo tantiam Tribu vacant . Ex quo concludere
licet, iam inde ab antiquis temporibus, sortasse sib ipsi Loos Iuliae aetate , pleno civitatis iure Muniet peg istos fuisse ornatos , & proinde adi
tum in Romanas tribus ipsis patuisse ; etsi reapsa non omnibus in rusticas honestiores , quo ortasse adspirabant , adscribi daretur , & inulti Incuriose nomen dare negligerent a subsequutis vero temporibus, adauctoque tribuum numero , turmatim reliquos omnes infimae conditionis, & illas,
73쪽
Inseriptiones c. duabus Pompeianis epistras his (i) '' quas Capacius noster in sua rigoria Iib. II l. e. edidit, nihil prorsus ad inlustrandum Pompeianorum regimen erui potest , neque apud alios inscriptionum collectores aliquid , quod sciam , invenitur huc perimens. Solis igitur monumentis, quae nuper e Regiis effossionihus prodiere , lis resolvenda est. Inseription , primo quidem ad Pompeianam Co
reeen Et in loniam specti titia monumenta quat uer haven a , hemus . Prima est epigraphe in pariete depicta , quaeque inde desecta IIerculanense Mustum exornat , & quam fidelisi me delineatam habes Tab. VIII num. I . Continet autem faustam adclamationem his
ver his conceptZm et POPIDIO. RUFO. INVICTO. MUNIRI. R. III DEFENSORIBUS COLON RUM. FELICITER Cuius si glas sic inter petror : T ideo . Rufo . Inpicta . Munisco . Reliquis . Tribus . Defensoribus . Colonorum Feliciter. Altera insculpta exstat in marmoreo Pompeiam Theatri sedili ca), quae sic loquitur: N. OLCO NIO. v. F. RUFO
II. V. I. D QUINQUIENS ITER . QVINO TRIB. MIL. A. P
F λMjNI. AUG. PATI .COLO. D. DHuius si glae obviae sunt. Nee otium taβ-tummodo facessit illud COLO. de quo
Iertium est marmoris fragmentum in eodem theatro inventum , in quo se legitur ra. . II . RV pus. BUNAL . THEAT . . .
Reliquum periit, ex quo sortasse controversa resolvi tutius potuisset. Quarta est epigraphe in pariete depicta, quam habes Tab. VIII n. 6, ubi legitur
P. COLONIA. φν, --. sh id . Vero ex hisce epieraphis sui lues,
istis, . . offunditur Pompeianorum Coloniae, ut pro sententia. inde primitus eam fuisse , quam ex Tullianis verbis eis imus , deinde veram Co- i) Althra se hxbotr
loniam evasisse putemus. Prima enim tibi exhibet quatuor Defensores Colanoram , h. e. Popidium Rusum cum reliquis tritus; quod quam Tullianae narrationi conveniat, tute vides. Erant enim plures, quam duo
hantur, quorum unus L. Sulla, qui a ceteroram sententiis in cognoscenda Pompeianorum cum Colonis causa non dissensit . Praeterea Pompeiis morabantur , ut Colonos ipsos tuerentur, imo ex ipsis Pompeianis civibus seligebantur. Quamobrem non erant , ut iam animadvertimus , e Patronorum illorum classe , qui Colonias , dc Nunicipia apud Populum , , Senatum
Romanum patrocinahantur, quos ad eum Numerum numquam e ac revise legimus , sed unum fuisse marmora docent, uti Bal-hus unus Patronus Uerculanensum erat .
Sed in primis observanda est vox COLo-NRVM . Epigraphes enim illius auctor data opera vitasse vocem Coloniae adparet .
Quippe licet angustia loci breviorem vocem Cogoniae potius, quam longiorem Colonorum ad pingi pateretur ; tamen satius
habuit per c inpendiarias sulcis o LO-NRVM , quam COLONIAE inseribere.
Nec alia de caussa , putaverim , quam quia oppidum illud Cogonitio cognomento non gaudebat . In quo etiam mirifice Tullio respondet, qui temper Colitios , nunquam Cogoniam dixit. Quod eum ita esset, in altera M. IIol- oue ueos ii Rufi epigraphe legendum rebar: N- tela vitii postrono C loqui' , potius quam Cotiniae astrum eis ne hoc quidem pacto incommodaret . Fae ea etiam id erui videhatur, huiusmodi Patronatum Colonorum deserri solitum fuisse primoribus Pompeianorum, quandoquidem de IIolconio isto duhitari non potest , qui qtiit tilens duumviratum l. t . in sua patria gesserat, & itoram quinquen- nolis suerat : nee de nihilo esse, quod titulus isse Paer. COD. ultimo loco adponeretur; quippe ex eo adpareret, alia munera municipalia prae hoc Colonorum Patri natu maioris hahita suisse a Pompeianis . Verum re melius perpensa, in alia omnia descendimus . Et quidem tertia epigraphe, licet muti- v. la , Coloniam exerta voce reclamare visa est. Tertiae sup-
E enim sic supplendam esse nullus dii lio , P 'm ' rumpi
ibidem in benti, satis docent. sa) Vide quae de inventa hac epigraphe ena rabimus Pano II cap. s.
74쪽
neam adtinet, supplementum non ex ingenio
prodiit, sed e quinque gemellis epigraphis, quas in eodem Theatro invenimus, in frusta quidem dspectas , ita tamen , ut e fragmentis patienter coagmentatis integerrimae
in Regio Musio duae exsistant, in quibus cubitalibus literis habetur et M. M. I IOLCONII. RVFVS .ET.CELER .CRYPTAM TRIBUNALIA.TII RATRUM.S.P. Et illas quidem supra scenam, & in porticihus stetisse cognovimus, hanc vero supra ipsam Theatri portam adpositam suisse coronae terminatio docet. Quare etsi minutioribus elementis pro portae modulo inscripta foret, sententiam pleniorem praeses erehat , h. e. IIolconios ea omnia iad lectis, sive Ogendorem Colaniae stiti Aecu nia fecisse; non secus ae in recitato II er culanens Remmiorum lapide habes r Detin tim Atinicipii si endo rem . Nec enim , credo, restitues: Pationi Coloniae ; extrachorum enim, ut aiunt, titulus ille salta ret. Quod si supplere malis et Pompeiorum Coloniae, etsi non probem , tamen non intercedo , est Ex ea autem sic restituta, palam sit, temouetiam tem- pus suisse, cum re vera Pompeii Coloniae e et v, nomine gauderent; atque illud nempe, cumisiishi. Ilolconii illi in vivis agerent; quorum unus Coloniae Patronus in adlato lapide salutatur. Fnimvero id temporis cum primis Neronis armis coincidit. Documenta autem ex ipso Pompeiorum theatro nobis subpeditantur . Illud enim , ut abunde demonstrabimus ne II cap. V, primum Augusto imperante exstructum fuerat, opera praecipue ,& sumtibus Lucretii Bus, , anno ipsius Tribunitiae potestatis XXII dedicatum . Deinde vero sub Neroniani imperii initia, hi ante Aerippinae caedem , instauratum,
exornatumque suisse ah IIolconiis Ruso, &Celere ostendunt duae protomae in ipso Theatro inventae, quarum altera Agrippi nam matrem, altera Neronem stium imber hem eaehibet; adeo ut satis desiliatur tem pus , etsi alii lapides inscripti disperierint h. e. paullo ante Christi annum iis , cum Agrippina sublata est. Quandoquidem igitur per id temporis Pompeios Coloniam dictam invenimus, probabili, ni salior, con iectura adstruimus, ab ipso Nerone huius modi privilegium obtinuisses, non secius ac
post unius anni intervallum, h. e. ann. 6o Puteoli impetra ere .
Atque huic sane tempori referri debet ii Ti. & alia epigraphe muro depicta ( vide d.m . doeu
Tab. IX ntim. Et ), in qua ludi indicunia menta , qtiaetur, & P. COLONIA, h. e. Pompeii Ioniti adscribitur . Et quidem Nerone imperante illud programma propositum suisse , dubitari non potest . Namque Valens
iste, qui munera daturus erat, dicitur FIamen Neronis Ivg. Pes ettitis. Quare vero simillimum est, Pompeianos ob adceptum Coloniae ius cognomentum a Nerone, Flaminem illi constituisse Vagen Iesm, eum que ob adceptum sacerdotium ludos edi disse . itaque illi programmati adiectum alie Da manu , ut videtur , P. Colonia , quasi causam reddentis, cur ludi illi haberentur.
Quod si ita est , consultissime Cornelius Ta-q citus,
75쪽
ig. Munieipsum Pompeiorum Ioiadanum.
norum occidionem referret, ipso anno Chr. y peraciam, utrosque adpellavit Colonos.
Atque hinc IIolconius ille Rusus Colo niae Patrontis salutatur , nec quidquam commune habet cum priscis Colonorum Patronis , sive Defensoribus , quos aboli-ios iam suisse ratio suadet . Is enim, etsi domo Pompeiis foret, & plura ibidem munera exercuisset, Romae etiam domicilium habuisse dicendus est , quippe Tribuntii militum a Putilo (3) suerat renunciatus. Notum est enim municipi hiis aditum ad Domanos Magistratus non patuisse , nisi Romae sedem figerent : his vero S in Municipiis dignitates gerere non fuisse in
ierdictum. Romae ergo cum degeret Nol- conius, Patronum Pompeianorum agebat, non secus ac riserculanensium Balbus. Exinde etiam palam sit , cuius generis Municipium olim scierint Pompeii, nempe Fui danum, utpote cuius cives plenum civitatis ius haberent , , munera Romae capere possent; neque deterioris suisse con ditionis, cum Coloniae cognomentum adepti sunt. Fienim praeter Uolconium Rusum , etiam A. Velum Tribunatum militum a Populo cepisse marmor docet:
Norunt autem eruditi iam usque ab anno V. C. 3s3 , ut docemur a Livio su), coepisse Tribunos suffragiis populi creari ,
cum antea ab ipss Consulibus serent. Id autem moris, etsi aliquando variatum sue rit ( : tamen ad usque extrema tempora, etiam sub Imperatoribus viguisse Aseonius testatur, qui de suo aevo in Comment. ad Vetrin. ait: Tribunoram mi itaritim dii ostinet ecnera. Primtim eo iram , qtii Rufuli (6)dictitit ir: hi in exple tu ereuri solent. Illistitit Comitiati, qui Romae eomitiis A gnanitir. Sed id luculentius e lapidibus )innotescit, in quibus diserte mentio sebat Tribunorum A. P. vel A. Pol . vel A Po-
PULO, propterea quod honestiores ipsi ,
V Alia item inscriptio in ipsa Theatri ru
deribus inuenta eodem titulo Hos conium decorat:
M . HOLCONIO . RUFO . D . V . I . D. III l . QVINO TRIB . Mi L . POPVLO . AUGUSTI . SACERDOTI . Ex . D . D.
quam Rustiis hahebantur , ut monuit Liapsus Des Mu. Rom. lib. II I ag. s . Idcirco & in Romanas leges Pompeianos iam olim iurasse nemo ambiget , Cum in tribus tota, in Romanas tribus relatos fuisse, item; M, ut Uerculanenses, marmora doceant:
ouod autem ad eius urhis Magistratus bie'
adtinet, Municipales omnes , vel Colonicos N, alii cituus uisse, aeque ac Herculanei, cum marmora municasDies. relata testantur , tum innumera programmata , quae passim in dealbatis aedificio rum parietibus loligine , vel minio picta invenimus, in quibus Duumi iri, Ouinquennales, & laediles exhibentur. Sed de hi sce prostrammatis susus est disserendum . viii Fi quidem duplicis generis videntur ea Ptoa , mas
esse : alia quae publica Magistratuum , et
praeeipue Aedilium, auctoritate propone- genetis rentur . alia privatorum libitu tu Peioris generis sunt, quibus ludi vel ela- o iurid, m pii
diatorii, vel scenici, aliaque his similia adram
dictam diem indicarentur. IIuiusmodi au- , . tem plura habes Tab. IX, u hi num. ex ni. hentur programmata , quae extra Portam urbis iam erutam ad introeuntium laevam proposita suere , quorum characteres et lipartim deperditi , partim evanidi , tamen ex his , qui restant , qua de re agatur, satis ostendunt . Nonnisi enim C adiato rum paria , Rugnas , Penationes , de certi dies adscripti comparent. Porro num. et Ptior nam in quatuor continuos dies, nem
pd ij into, Otiano, T rtio, o Pridie Ralendas Deeembres (8) fuisse decretam adcipis et itemque Venationem , etsi dies illi adscriptus interciderit. Sic iitim. d habes
e) Huiusmodi mula non alia procul dubio sunt, qDam quae in Theatri fastigio infigebantur,& e quibus vela pendebant.
76쪽
ditur O. Proetirator , h. e. nomen ( puta Oue fimum, Ocraotum ) eius, qui Procurator erat Ludi Familiae Gladiatoriae. Demum boni ominis ergo adclamatur: FELICITAS.Sic denique num. 6 legis: VALENTis
FLAMs Nis NERONIS AUGUSTI FILII PERPETUI D. LUCRETII VALENTIA
IJ LII .... V RA L. APRILES VENAI so ET VELA ERUNT . Deinde ad laevam ,
ut modo diximus , aliena manu ad pictum P. ( h. e. Pompeii ) Colonia , quati epo- eam huius venationis is nare vellet, nempe cum Pompeii Coloniae cognomentum adepti sunt . Eiusdem quoque generis esse videtur lo cationis programma, de quo supersus Cap. VS. XII verba secimus ; de in quo tamen
parumper immoremur , oportet .
IN . PRAEDIS . IULIAE . SP . F . FELICIS LOCANTUR
Craphice descriptum habes Tub. IV prout
in Regio Herculanensi Museo adservatur .Fst autem hene magna parietis pars albario opere obducta, in qua praeter ea, quae supra adseripsimus, nigris characteribus exarata, si glae aliae bene multae suhduntur rubrica depictae, sed aliena manu , ut ipsa elementorum forma , & versuum dispositio primo statim obtutu demonstrat ; ita ut a superiori programmate alienum esse totum id , quod postea subditum ipsi fuit , constet. Et tamen Fruditorum unus & alter id non adtendit , ne Cl. Naχochius quidem , qui in Tabul. ueracl. p. os n. ubi de esito veterum eruditissime disserit, hoc ipsum locationis programma in exemplum profert, diu que alibi ni eris , alibi rubris charaeieribus depicium narrat, quod salsum est. I ine eruditus Win kel mannus in eodem errore versatus , superioresques glas cum inferioribus napte consarcinans, sic eas lepide interpretatus est (ici) : Si otiis Dominam Ioel Eitis Aon Coenooerit adeat Iticium Scottium . ouid autem declis fglis , totaque programmatis sententia opinari liceat, brevi dicam .
xvi. In antecessum tamen sciendum est, hoc otio loco m- locationis pro ramina suisse inventum ab
ulque anno igis in externo perampli aediscit pariete propos tum , quod in e Xtrema Urbe orientem versus exstabat , parum ah Amphitheatro disiunctum , qua scio licet parte Nuceriam Urbs spectabat , &Sarnus amnis praeterquebat. In eo autem aedificio praeter conclauia multa , halneum,
thermasque suisse exploratum est : ibidemque positum erat sacellum illud , quod
nunc integrum in Herculanense Musium translatum vis tur , in cuius medio tripus exstabat tribus obscenis satyris subsul tum . Qui istis o nibus cum cetera supelle-Hili, ornamentisque ablatis, aedificium ruta sus , prout illa serebant tempora , obruatum suit: sed exactissimam eius ichnographiam nobis servavit Caroli vehor diligentia , quam p cum reliquis Pompeianis suo tempore dabimus . Interea vel ex uno balnei indicio novimus, domum eam unum ex ipsis Iuliae urbanis praediis suisse , cui fortasse reliqua in ea vicinia adiacebant , quaeque ingentem illum tabernarum numerum continebant . Locus autem opportunissimus mercatoribus erat, utpote Sarno proximus , cuius ope meristes in mediterranea commercii gratia exportarentur . illud tamen adhuc ignoramus , an intra pomerium id praedii foret. Quin imo oborta suspicio est, extra Urbis moenia suisse postum , atque ad Paeum Augustum Felicem pertinere , de quo hina litterata marmora loquuntur , quae infra ad C . XII adnotabimus . Felieis enim Pael a nomen, cum Iuliae Foticis nomine conveniens non spernendum indicium prae hel, inde potissi num ortum, quod ibidem Ff leo, isti possessores tot lati senilia habuerint , quae sola pagum non minimum e formare possent . Sod ad ipsum programma adcedamus . Prima verba satis per se clara sunt i altera in voco Vestieritim dissicultatem praebent. Sed nullus dubito , quin Veneritim idemst, ae Athenaei lib. V cap. to Aeso)iaiorum , ut iam pridem vidit noster Marochius in
Tubii I. corach p. deI n. Io, h. e. triclinium eleganter ad Venereas voluptates instructum , ad quod procul dubio sacellum
illud cum obscenissimo tripode pertinebat . Venerium igitur heie balnei epithe tota non est, sed locum indicat balneo ad iunctum pro inquinatissimi eius temporis
ratione, cum balneatores plerumque lenocinium sociebant a & proinde pluries in Romanis legi hus balneatores cum lenoni
77쪽
hus , de balneum cum eaneo copulantur. Substantive igitur V noritim heic sumen dum est, ut sit conclave , vel cubiculum Venerium , itaque Lexicis adiungendum . ouod dubitare non sitit, altera epigraphe
hin re respondens, quam modo explanabimus.
h. vi. i' ' O e. tabernae cum pergulis , &' coenaculis . Tabernas enim dici latine ea loca , u hi vel merces venderentur , vel
artifices artem suam exercerent , ut libraria , argentaria, cavonia , Oinartia , mertatoria eos. tam notum est , quam quod notissimum . Tahernis autem pergulas suisse adiunctas, h.e. exporrecta e pariete pulpita, ubi merces venales proponerent (ii), , coenacula imposta, h.e. superiores contignationes , ulli mercatores , vel artisces cum semilia degerent, non est ambigendum. Propterea copulativa 6 non ante coenacti ea , sed ante nongentum tabernas posta fuit; quia videlicet tria locanda proscribebantur, Malneum, Venerium , S nongentum Tabernae una cum pergulis & coenaculis , quibus singulae tabernae suerant instructae . Nix Sequitur . Ex Idibus lati . primis in
An cera iihi. Idus lati . Sextas. Duo , quae in hiscellaeut iritium verbis observentur, digna sunt . Alterum te sola. scilicei , quo tempore mos suerit urbana
saltem praedia Pompeiis locari , nempe Idibus oti tisi . Ut propterea secillime componi hinc possit quaestio illa inter suuris Romani peritos agitata , an praeter Lalendas Iulias , etiam e Talendis Mariatiis locationum tempus apud veteres inciperet. Isinc enim discimus, varias pro locorum varietate consuetudines suisse. It
que dicendum , Romae solemne suisse ex Lalendis Iuliis domos , landosque locari solitos , ut plura Digestorum , Suetonii , , Martialis exempla docent, quae videsis apud Ileinecium, Reine sum , aliosque; ali-hi vero , praesertim cum de praediis rusticis ageretur , ( ut Brissonius de Forol. lib. IV morem viguisse , ut e Xal. Martiis locarentur: quo sane speciat g.ISpi st. de Ur. Exponit enim ibi ictus Scevola legis casum , uti sibi propositum suerat, cui de iure responderet, nempe : Destincta fr&Ηvaria mense Docombri, tum omnibtis fri/egibtis mense Octobri per colonos sublatis , quaesitum es, utrum sensio heredi fructuariae soZoi deberet , qutim fructuaria ante g. Martias , qtiibtis penso sibi deberet, decesserit. Ita , s Pompeiis lis ort3 esset, dixisset utique et ante Idiis Iti tisti . Alia terum porro est formula illa d ex Idilti, Irimis , h. e. pro inae 3dvenientibus, qua(itu Vide Marochium in Tabul Herues. I. c. concipi programmata sol rent i quae sane
respondet illi , quae in Ieg. s J. qui po
tiores in pign. hab: qui balaetim ex cilendis proximis conduxerat: ubi intelligendas esse siti endas Itilitis, idem legis contextus declarat . Neie autem perspicuitatis gratia non tantum eae Idibus primis ire
Idus foretas , quod satis fuerat , sed plenius eae Idibtis vitietisti primis in Futis lati .gusii ferulas . Nisi mavis dicere , idcirco mensis nomen ad postum suisse, quia praeter morem alieno tempore ea locatio peragenda proponebatur. Quod tamen vel se suffcie , ut concludamus non ita certum huiusmodi tempus suisse, ut aliquando immutari non quiverit. Ilanc autem locationem ex Idihus pri- i, hamis , ad usque sextas in quinquennium quinque osse, satis per se patebat, verum ad omnem nrum, ambiguitatem tollendam , subditum suit et
plum locationum privatarum in lustrum , seu in integrum quine tinitim stipulari solitas adiungi potest iis omnibus , quae su- se disputat Barnahas Drissonius lib. IV. de
Sed hactenus non Idmodum implexa x t
erat programmatis nostri sententia ; ia vere istud aedili
ro , quod negotium sacessit , sunt postre-xium. Nae illae sillae S. O. D. I. E. N. C. In iis autem nonnisi formulam solemnem iustaque trietam contineri posse , quisque atim videt . Ecquis enim mente sanus aenigma proponeret in re , quam clarissimam esse oportet g Tales igitur illae figlaeesse debuerunt , quae statim a viator thus inspectae , suam sententiam aperirent. Id autem certius evadet, si consideres huiusmodi programma aedilitium suisse, ut sagacissimo Marochio suboluit, qui laedilititim illud vocat L e. mos n. S , eis , cur ita adpellaret, ostendere distulerit. Sed ratio procul dubio ea est , quod in programmate de Atila , & Venerii locatione sermosat. Quippe explorata res est, eorum locorum curam Aedilibus suisse peculiariter demandatam , ut colligere licet ex Suetonio in Tiberi e. ubi legimus : dato Iodilibus negotio positias ganeasque usque eo in hi adi , tit ne opera qtiidem; pistoriapi votii oenalia sinerent e & e Seneca v
D, ubi sestivisi ne bugnea 6 popinas loca
laodigem mettientia adpellat e Inbentes Os Iutatem circa bagneti, is popinas , S lo- ea aeuiram ni tu titia; nec Pon ex aliis ,
quos refert Lipsus de Magi it . Vet. Pu Rom. cv. X p , in Commeat. ad Tac.Λati. IV SI. Nee porro tabernae vena lium s
78쪽
lium , & promerealsum ab Aedilitia i*risdictione, ut omnes norunt , eximebantur , quales fuisse nongentum illas locandas vero millimvm est . Et quidem in pro- grammate non a Iulia Felice locanda ea
omnia proponebantur , sed in eius praedita illa ego ista notum siehat a quippe
locatio Aedilium nomine peragebatur .s; L- . bis 'agitur positis nonnis Aedilitiam someantiit . paulam in hisce silli. contineri ducimus , easque propterea se interpretandas remur i
cio Lenoni h ps , , Meretriculis vetitum erat, ne praeter Veneritim aliqua ex illis tabernis ad ganeas parandas abuterentur, quas unice venalitiis, mercatoribusque addicias volebant . Neu dicas eas tabernas cum pergulis scortationibus minus idoneat isse . Novimus enim ex Plauto Psevd.
I a dis in lenonum pergulis scortilla venalia fuisse proposita. Ad summam lenocinium facere tantummodo Dalnei, & Venerei conductore; ( notum est enim ex Pomanis legibus balneatores insemem eam artem exercuisse a sinebant Aediles , aliis in domibus , sive tabernis interdicebant . AO llatione enim donitis ( ait Papinianus sim in T. Tag. A ΛAlter. I. 8 e. et I habitationem quoque sieni eati palam es. x rar. Quod si quis interdictum illud de Leno- h. s. cinio universos conductores , & in primis balneatores , qui nequitiae artifices erant, spectare putet , tum paullo aliter se leugat i Si qtiis damno tim lenocinitim erue meetit ne conducito. Eis enim lenones praeter infamiae notam , nulla alia tenebantur poena, cum eam artem prostebantur, &per quae uaria mancipia exerceiani ; attamen liberis abuti, & puerorum stupra, vel matronarum adulteria conciliare severissime Lege Iulia de Adulteriis s erat interdictum , interminata criminosis adulterorum poena . Sic I. S J. in Ie o Iul. Id hest. S. , statuitur et otii Amtim suam, ut stuprum, tisitieritimque crim alie- si a m ere familias , o Z cvni Massio F cet, sciens praobuerse .... quasi cdulter xvstitvr s & I. s S. si eodesm u . : Sed Ss quis in agro, balti ope flvitim praebuis et, comprehondi Aloe . Eo igi iur interdicto cautum fortasse suit , ne mangones Venerii conductores satis se tutos ea Aedi litia venia putarent, & damnata huiusmodi flagitia , & in primis monstr sam Venecem in suis officinis pararent . J aDC alteram lectionem , explicationemque , si cui adrideat , non improbo et sed primam tueor, donec alia sertasse opportunior cru-
ditis Giccurrat. Atque de Iacationis pro-
grammate satis . Veniamus nunc ad alias eidem parieti adpicias epigraphas . Eae ad minus tres phae alcerius sunt diversa manu diversoque tempore im perii , positae, et ex varia characterum forma , colore, & inscriptorum nominibus patet. Atque eae nempe sunt , quae ad alterius generis pr grammata, privata scilicet auiactoritate pio posita , referri debent . Ut autem ipsaxum sententia , & usus intelligatur , noverint lectores eiusdem exempli epigraphas passim in Pompeianis domorum parietinus iuxta tabernarum portas inveniri , in earumque initip constanter quarto casu adscriptum legi proprium viri alicuius nomen , qui plerumque u dilis, aliquando IIbir l. D. vel Ouinquennalis salutatur ;postea subnecti in recto nomen aliud vel proprium, vel adpellativum et denique sere semper claudi curtata voce BoG. , vel hisce sigiis o. V. F. vel una , quae per compendium tria illa elementa simul reserat, ut cernere est post vocem PRO 'Min eadem tabula. das ergo si glas facili negotio interpretandas reor et orat, Vt Ea Peat , scuti alia procul dubio explicanda est Rogat, ut aperte legitur Tab. XIII n. 6, vel Rogat titi faboat, sicut habes Tab. Xnum. et . Itaque num . a sententia eriti I.
Vettium rerum laedilem vetet i orant , ut sapeat; num. et L. Vitim Secundum vipdi lem orant, tit faueat, Homus, e ea traui, es , Qua vero de caussa id seri soleret, sa- cite die , o cile est divinare . Nempe venditores, ponerentur . artifices, ut novi Aedilis, in cuius is risdictionem veniebant, vel aliorum Magi ratuum gratiam tibi demererentur, huiusna di epigi phas proponebant, quae adclamationis simul , commendationis vices gererent. Non alios autem plerumque e se, quam opifices , , tabernarios , qui eas proponerent , ipsae epigraphae dubitare non sinunt: praeter enim locum , ubi prostant , adpella;iva opificum nomina id de clarant . Sie legitur Tab. XIII titim. Si
Tob. VII ti. st i SALINIENSES , ibid. iis,. MILIONES , Tah. X titim. et i FVRNA CATOI: . Imo & Corpora, sue Conle- Lia Magistratuum opem hucte pro rammatis etiam implorabant , ut Tab. VII n. S isssACI UNIVERSI , quod programma Isidis templo ad pictum erat : & Tab. Xntim. , , S a VENERI, h. e. Von rit artu ces , de quibus paullo ante disseruimus . Aliquando nomen eius , qui Magistratus savorem imploraret, reticetur, ut Tah. VII
79쪽
intelliat daretur ex loco ipso, ubi proposita erat epigraphe . Non alius enim esse Poterat , quam opifex , vel venditor , ad cuius tabernam, vel domum ad pingehatur. II ine Magistratuum nomina honoriscis onerabant epithetis . Sic Aulum Suettium fglae V. A. S. P. P. D. R. P. salutant, h. e. Tram Implissimum Seroatorem Populi Pompeio ni Dignum Rei Publiecte Probtim esse Tab. XI: Coitim Itigium Hotrum I. D. Potibium Dig. Rei Ptibi. , quod manifesto indicat si glas illas D. R. P., quae pluries occurrunt, non aliud significare. quam Di. num Rei Ptiblicae: sic eadem in Tabula videar Soettium etim Didio IIbitos l. D. C. V. F. DIG. SVNT. h. e. digni sint. Alibi legitur V. B. h. e. Virum Bonum ,
ut his in eadem Tab. XI , Tab. VII
His denique aliquando subnectebant ad
' clamationem in laetitiae argumentum quisque e sua arte petitam . Duas autem eius modi habes, alteram Tab. X ηtim. 2 . quae
se habeti A. VETTIUM FIRMUM AE DILEM ORAT UT FAVEAT Dio NVM REI PUBLICA F ORAT UT FAVEAT:
haec utique repetitio exultationem satis
indieat: deinde subnectitur : PILI CREPIFACITE , h. e. qui pila heic luditis ma gno pilarum crepitu plaudite. Inscriptiores enim illae , quae ea tabula habentur externum balnei murum implebant , de quo modo sermonem secimus. II inc ibi dem vides , quam epigraphen Furnocatormetindo Iedili posuit; alteram . quam Itiquio Duum tiro I. D. Venerit . Etenim reti rit , ut supra docuimus , illi erant , qui Venerio, h. e. ganeo operam dabant, quod balneo adiunctum erat , non secus ac Furnacator , qui balnei sornacem suciacendebat, pro quo apud Paul. Ictum Die. Ss rica leg. id legitur Fornacator . Fodem etiam Pilicrepi pertinebant, ut benesidit Lipsius in Senecaed P. I C: Pilicreposotiti inretisti eos, qui lusoria pila se exemeebant in balaesis , per raptigatis oestae eruiseti ervantibus . Idque datur intellicere ex inscriptione apud Crater. Rae. 633 n. e
Itaque salsi sunt, quotquot Pilicrepos esse duxerunt . qui pilos vellerent, ut Turne-bus, Rhodi inus , aliique . Igitur Pilicrepifacite non aliud, puto, vult, quam pilassaciendo plausum edite a quo etiam sensa est illud: O antes consonito Pilior i. Alteram vero habes Tab. XIII num. : POSTVMIVM PROBUR AEDILEM P o TITINUS ROGAT. Deinde: FER TUMNUM, h. e. THUNNUM: adspirationem
enim Pothino Cetario excidisse non mirum . Et quidem non alia Cetario exulutationis vclx opportunior suppetebat, quam ut Thunni , h. e. maximi pisces in tanta laetitia sibi uendendi adserrentur . Hisce etiam programmatis similia erant, exvitru quae non privato quidem nomine , sed biheles. - publico proponebantur , & quibus selici ias de re publica henemeritis ad precabatur ;etsi non publica auctoritate , sed privatorum arbitrio fortasse id fieret. Tale est illud Tab. XIII nti m. a , de quo disserui
Postrema enim vox , quam interpretorere meatu, id , quod diximus, indicat, nempe propos tam sitisse eam epigraphen in va. lentis honorem ob eius muniscentiam ex
multorum meatra; atque adeo contra ipsum
Theatrum, ubi ludos eliderat (i 3b, adpu
Ex hactenus autem dictis satis superque conciusio. constare opinamur , Pompeios vetus Municipium suisse cum pleno civitatis iure , non secus ac Nerculaneum et eosdemque a Nerone , h. e. Niginti circiter annos ante Ditimum satum . ius & cognomentum Coialoniae fuisse adeptos et per quae tamen nulla et,c diro im iuc secta est immutatio, sed tantummodo honoris adcessio.
(ig Exstat ea epiptaphe illi ratioti ad picta , lui posticam scenae portam respicit Asia vero de qua paullo ante sermonem habuimus, sisn ex Tab: Ix istim. 6' di Ips ut Lucretis valoni eludi indicuntur, est contra posita ad eius portae
80쪽
De ultimo uereti lanei, Pompeiorem, Stabiartimque exitio e deqtie i litis Pastitatis Phaenomenis . SEd iam ad ultimum harum urbium se. m; s,h, '. tum edisserendum adcedamus, in quo non 'itas adcide, pauca scitu dignissima investigare nobis licebit . Et primo quidem quo anno , qua tempestate , quo die tantae urbes ex hominum oculis disparuerint , inquiramus .
Sane , quod ad annum adtinet , concors est veterum testimonium tantam cladem primo Titi imperantis anno consignantium.
Ita Tiphylinus ex Dione lib. X cv.as , et . : Fusebius in Chronico, Zonaras ann.Su, Nicephorus uis. Heg. lib. II cap. a , Eutropius Rem Rom. lib. IX, & Orosius lib. I cap. S, Cum autem inter Chronologos constet, Vespasianum Patrem VIII Κal. Iun. anno V.C. 83 a & vulgaris aerae Tyoccubuisse, cui statim Titus scissectus suit;
eumdem annum tanto excidio in mem
suisse indolemus , si quidem ipsum Regni
eius clementissimi initium sunestavit. ou J ,hh; Q io. autem anni tempore excidium illud
tempore, quo evenerit, ex Dionii epitome innotescit; ait
tum od Axistim seergente , ut Leunclavius, , Tillemontius animadverterunt, praeeunte
Stephano; seu pressius sub j m Autumni
exitum; non vero Ab Autumni tempus, ut
Blancus X iphylini interpres reddit. Is enim sortasse , ut C. Plinio , apud quem v. t Stib. VI notari solet IX Ral. AH, , concineret , ita vertere maluit; sed in mendo Plinii
textum cubare, plurima ex egossis urhibus arguunt indicta . Etenim inter alia tam remotae antiquitatis , ix , quae in suo ga-etophilacio Rex noster beatissimus servat ,
non deest omnigena fructuum poenus, qui igne licet exusti, nativam formam nitidis sine praeserunt. Nos inter fructus cernere est castaneas , caricas , uvamque passam . qui sane fructus in noi ra Campania non ante mensem octobrem , colliguntur, Aee saccantur: quod satis excludere valet in Plinio lectionem IT MI. Sept. Sed alia vulgaris lectio Noo. Ea l. valde suspecta est . Etenim cernere est etiam in Re
giis thecis pinus, earumque nucleoS, quae non ante Novembris idus apud nos colligi mos est , nec ex antecedenti anno nu clei in pinu inclusi, quin putrescant, servari commode queunt e praeterea dacillos, qui non ante brumam ex Oriente huc ad.
veniunt . Quid vero , quod minime dubia invenimus in exeavationibus indicia, rigescente iam hyeme illarum urbium incolas Vesuvii adgestion thus suisse oppressos Pom. petis enim pavimentum mus vi operis tapeto stratum fuisse deprehendimus , de in domus cuiusdam atrio eae tincti ignis , quo circumstantes calesieri oportuit , reliquias agnovimus. ouihus sane arvumentis persuasissmum nobis est , verissime a Dione
dictum diuro eq.vonsepoti, stricteque inter
petrandum , Db Ostim autumni exitum . Hinc quando variae Plinii lectiones ama
satiensium erratum manifesto in notis numericis arguunt , obvium nobis erit re
singere IX l. Deeombris. In nono enim omnes sere lectiones conveniunt; siquidem ex ipsa nota IX vel Non. alii eruerunt illud Nooembris, , propterea verum mentis nomen , quod post Ral. sequebatur , era. runt et alii vero de suo addiderunt ilia lud Sutemb. ut mensis nomen, quod sortasse evanuerat, supplerent ; alii denique inepte nimis , sed religiosus illud Noti. l. retinuerunt (ib. Notitis igitur Ral.
1 veti CCuic Um tum manu scriptorum, tum edito
rum iee iones, libenter adscribam, quhe eruditissimus diligantissimusque Auctor Dimisit oritim mimaniarum Ab M p. i , adnotavit: si Ex Codicim, , in conliantia squam primus omnium notaviis Catanaeus ) diem Pliniani obitus referre nolm potie indoluit palerimus, cum in uno VIII. Ra M Aprem ., ita altero III Non. No msn obsistim T redierente straptitet'. Duo Ambrosianaisi Bibliothecae . membranacea exemplaria, cun,, laanc P msi iunioris epistolam exhibeant, in pte legunt Nonum Rah , nec differt alter B l. M tiliothecae Capitulans Mediolanens , ubi Non se Aa . quod pariter in editione epistolarum prin-H cipe anni In I inrepsit. In pluribus naturalis G his omae exemplaribus VIIII cI. In Escoria.,, tensi Pirere Caecilii codice Nonis condat. Irri altis VIII cI. Adparet ex iis Aldino exem. si plari comparatis addendum Sept tres: neque M unicus i ii iis omissus lectorem a vera scription
,, Ia Ris. Sutonis. debet avertere. Nescio igituli, cur Raptista palmetium, & Alexander Penedi
, , eius exhibeant Non. Ral nulla mensis habitari ratione, quod insulsum omnino. Joannes Ariari duinus habet I Cis. Noo. , alii Ru . seu CA D Novemb. , quos inter Aldi nomine usurpato,, Andreas Asilanus pugnantia genero edens , ,, qui in plinii Caecilii epistolis ubique vulta- , , vii Non. I. Irat. Atalano conveniunt Bru-,, ciolus , Daleeampi s , Recupitus , Proustiussi Gellii enarrator, Tille montius, Sarnelius, Se-,, thus Calvisius, Joh. Asbstrius Fabricius. Nea-,, politana Plinii Caecilii Epistolarum editio ra-,, exemplo in idem collineat Novoms ij m- ondis . D Haec Cl. Auctor . E quibus uide quam multi conveniant in Non. Ris . vel Ixm suppresso mensis nomine, quam pauci vero Sem exhibeant. Itaque vel legendum MDpm-HA R. . quid enim sacilius, quam pro Noυ in repserit Non. vel potius, si liberum est mensis nomen adponere , hoc mihi erit Deccmbris , nos utique Septembris.