Jo. Mariae Lancisii ... Dissertatio de nativis, deque adventitiis Romani coeli qualitatibus, cui accedit historia epidemiae rheumaticae, quae per hyemem anni 1709 vagata est

212쪽

constitutio tempestatum autumni, atque bemis

annorum MDCCHII. ac MDCCIx.

CAP. I. V o NIA M aegritudines, qui-

bus humana corpora conflictantur , magnam partem ex

temporum vicissitudine suboriri adverterat summus ille Medicae Artis Hagister Hip

pocrates ' ; propterea, cum aggrederetur ad morbos describendos, qui per Graeciam arvo suo populariter vagabantur, semper in siletam vicinarum tempestatum conditionem, cursum, conversionemque praefatus est . Quem ducem - secuti Ballonius ' , Petronius , Cagnatus , Sylvius f , Soliena- miuss, RamaZZinus aliique magni nominis Medici, epidemicas temporum suorum habit dines accuratis observationibus explicaturi, imsuetos eorum status, sive praeivissent, sue etiamtum perdurarent, diligenter exponere nou omi

servanda.

213쪽

i 94 HIs TORIAserunt. Nos itaque tritam tantorum virorum vestigiis viam, disserendique rationem insistem tes, illorum morborum causas, quos Romae per hyemem anni MDCCix. latissimὸ grassari vidimus, ab inusitata temporum qualitate repetendas duximus .

II. Et sane unicuique compertum est , inordinatas, ac morbidas aeris alterationes otiri non posse ab ordinatis, lenibus, placidisque tempestatum vicibus, quae a Deo O. M. ad Universitatis conservationem, hominumque salutem mirifice consertae , & comparatae sunt . Cum enim Sol aequaliter quotannis ad locorum verticem accedat , recedatque; aequabilia semper aeris temperamenta , alternantibus constanti varietate caloris , ac stigoris gradibus , produceret; nisi intercurrentes causae statas anni temperies inverterent, atque turbarent . Naturalem autem temporum .

aequabilitatem interpellant spriter aspectum eorum planetarum, in quibus efficacitatem prae caeteris majorem ponunt Astronomi partim terrae, partim stagnantium aquarum exhalatio ues, quas Vel salubres venti non dissipaverint, vel adversi potius , noxiique convexerint tum pluviae vel ub riores , ac diuturniores, vel pro tempore minimὰ decidentes, ac saepe etiam nives, glaciesque siccae admodum, & pertinaces.. III. Porro autumnum anni MCCVIII. -- tem

214쪽

lem adeo, calidumque experti sumus, ut product a veluti aestas, non Romae modo, perque Om

nem Italiam, sed per Brisantiam quoque, de Belgium, videretur 3 itaut nihilo segnius militares

operae urgerentur; cujus rei argumento sunt cel bri obsidione expugnatae Insulae, vulgo Lilla, a tumno sere axeunte, atque hyeme impendente. IU. Ex ea clementissmae tempestatis blan

ditie repentὸ in rigidi 1simam hyemem desiluimus,

qua certe rigidiorem nullam sua memoria contigisse senes noliri affirmabant, suadebantque testimonia thermo netrorum. Late enim tota Europa, ac Romae praesertiin ab exitu Decembris anni M D C C v III. ad medium usque Februarium MDCCI x. Oblii natas glacies, siccasque nives,

sevissimos boreas , durissimaque frigora sensimus; tametsi duobus, aut etiam tribus ineuntis Februarii diebus austri flaverint, quos ad vigesimum ejusdem mensis diem revisimus; sed L phyro vicissim, boreaque alternantibus, pluviisque comitantibus, nive non satis seluta permixtis. Obriguerunt ea frigoris vi plurimi mortalium ene cti, de pascua, oleae, arboresque aliae pastim exaruere. Flunc temporis cursum ad septimum us,que, & vigesimum Februarii diem diligenter animadvertimus . Quae deinceps Martii mensis indoles, quaeque secuta usque ad Junium fuerit, dabimus inserius.

Autumnum anni

successit . ἰ VIde Ramaan

in sua orat. s. cui tit. Ηyelua lis constitutio algidissima anni ITO9.

215쪽

HIs TORIA

o De rest. sal. Agri Romani

I9s morbi , quaseique, qua in regione Urbis minus , per quem sexum, ordinemque bominum magis vagati sint , quae tandem in cadaveribus prae-

. - . cipue observata

fuerint. C A P. I I.

IN c epidemici pectoris morbi , Romae praesertim emerserunt. Principio coryzae, Ocrheumata cum modica tussi invaserunt ; qui morbus vulgari nomine eastronis dictus est , ut seculo. etiam XVI.& xv II. testibus Ognato ' , dc Dono nuncupatus fuerat. Sed, stig ribus minimὸ remittentibus, ingravescere epidemia occoepit ad finem Ianuarii. Etenim saevire pectoris dolores, taginam, pleuritidem, veramque peripneumoniam vidimus; siqui praesertim, neglecta simplici tussi, a consueta vitae intemperantia

non recessissent. II. AEgrotos totius corporis lassitudo primum, tum fibris cum rigore, mox vagus in pe

ctore, insta, supraque dolor, assidua tussi, iciniatio

216쪽

ROMANAE EPIDEMIAE. I97tio quidem sicca comitante, invadebat . Duros pulsus, flammeas urinas, atque interdum turbidas observabamus 3 nec mora sanguinis sputum subibat, ac respirandi facultas magis intercludebatur. Tum rubere genae, ac flavus toto corpore, icteritiae similis , sustusus color. III. In magna aegrotantium frequentia carceres , aedesque S. Inquisitionis nullo morbo temtatae sunt; aere nimirum e vicinis fornacibus tepefacto, locique situ ab aquilonibus tuto. IV. Pauciores viris mulieres epidemicis illis inflammationibus, de febribus correptae. E nobilibus etiam, atque opulentis viris, qui cavere sibi a frigore poterant, haud sane multi morbum, aut mortem saltem subiere ; quanquam plurimi Sc coryzam experti, dc raucedinem, Sc externum quemdam pectoris dolorem, cum levibus rheuniaticarum febrium accessionibus. Incautos vero, de tenuiores ex plebe homines quamplurimos popularis morbus extinxit 3 praesertim quos repetita aegritudinis inclementia, postquam convaluerant, rursus invasit., U. Plerique aegrotationi, Sc periculo erepti sunt, aut sudore, aut narium haemorrhagia, aut alvi fluxu, aut copiosis urinis, aut simul omnibus his evacuationibus opitulantibus, comitante utpl rimum sputo concocto. Saepὸ etiam sine sputi co

pauciore/ agrota verunt.

217쪽

VI. Dissectis autem cadaveribus praecordia rubentia usque ad diaphragma , dc nigri cantia sanguine coacto, inque magnis cordis vasis polyposo, inspecta sunt 3 unde nullus dubitandi locus reliquus lait, quin aegri perimerentur ex fluidis ad pulmones potissimum stagnantibus.

tuae adbibita a Teatissimo Patre publicae

incolumitatis praesidia. P. III. oia sine Divino Numine semim est, ut haec Populi

Romani incommoda in ejus Pontificis tempora inciderent , qui, cum infractunia animi robur tam in sacris, quam in civilibus rebus omnibus praestitisset , maximam charitatem in se ectis suis ab aeris inclementia tuendis, atque a communi morbo vindicandis , adhibuit. Itaque mirum est, quanta selitacitudine diu, noctuque exercitus, nihil ad Civium valetudinem protegendam praetermiserit, quae quietdem ad posteritatis eruditionem, ac Principum incitamentum, praesertim vero ad lucem nostrae dis sertationi aspergendam, atque historiae ordinem retinendum , subjicienda existimamus.

218쪽

sECTIO I. Mandatum de Urbe a fordibus

expurganda.

JAm tum ab initio Februarii , cum ingravesceret epidemia , veritus sueram , ne in mortia feram naturam cederent pectoris inflammationes 3 eo quod, properὶ habito militum delectu ad tuemdam Urbem ab externis armis, quod tunc temporis ratio postulabat, eorumque stationibus per diversa Romae loca dispositis, fimo, de servibus hi, ia... ultra modum inquinatae essent viae. Cum vero alias experti essemus, lethiseros morbos emersisse, si quando per hyemem compita, Viae, cloacae, cellaeque vinariae 2rdibus redundaverint, ac dei ceps hyberna frigora subitus, oe diuturnus aestus exceperit; propterea, ne officio deessem, Sanctissimum Patrem impendentis periculi certiore

feci, qui statim pro consueta publicae salutis curi, s descentia loca purganda matui rissi, jussit, cujus Edictum '

219쪽

SECTIO II. De relaxando quadragesimali ciborum delectu risce an r. ΡRaeterea, cum plerique increbrescentenia

aegrotantium, ac decedentium numerum i tuentes existimarent, salsamenta insalubria, Molerum penuriam quadragesimali tempore pauperibus, egenisque Civibus maximo detrimento sttura, idcirco Sanctissimus Pater Congregati nem habendam apud Eminentissimum Cardina- Iem Carpineum Sanctitatis Suae Vicarium designa- .vit, ubi de ciborum delectu, vel retinendo, vel inam eoninis relaxando disceptaretur. Igitur xv. kalendas Mam

interfuerint apud . a in . - π

Illustrissimi Praesules Archiepiscopus de Zaulis Uiacesgerens, & Bichius Annonae Praesectus, R verendissimus Pater Commissarius Sanctae Inquia sitionis, ac DD. Doctores Lucas Thom sinus , Protomedicus generalis, de Ioannes Baptista Fos sembronus ejusdem Eminentissimi Domini Medicus et mecum denique Duus Canonicus Cuggio a Secretis.

Cur earnium Uu I I. Concedendum carnium usum nonnulli

μ μ α.anuuis. censuere , eo quod sales acres, in quibus tota vis erat videmiae, facilius diluerentur carnium jure, quam Diqitigeo by Corale

220쪽

ROMANAE EPIDEMIAE. 2 I

liam lacticiniis, ovisque, quorum, sicut & olerum, immodicus hyemis rigor summam caritatem secerat . Verum de selo lacticiniorum usu Sanctissimo Patri supplicandum placuit ; tunia quod morbus extra Quadragesimam ortus , bacchanalibus maximὸ diebus increvisset; tum etiam, quod Romanam Ecclesiam , cunctarum magistram, magnoperὸ deceret, ut avitae observati nis , & abstinentiae, vel inter ipses morborum impetus , Sc mortis discrimina, exemplum caeteris exhiberet. Itaque Edictum ' manavit iis . ex causis expressum, quae aditum iejusmodi imposterum gra-