장음표시 사용
221쪽
Congregatio in aedibus Eminenti mi cardinalia
Marescotti babita ad naturam, causas , in remedia cog entium morborum
investiganda. C A P. I RUONIAM Uidemici momnon e m celeritate , qua increbuerint, declinare, bc d
sinere consueverunt , quanquam tempus flantibus Austris mitescere coepisset , dc gratia ciborum facta aliquam in ea publicae salutis spe posuissemus; nihilo tamen minus saeviebat adhuc πα -- Isaque Sanctitas Sua, quo territos Qbjectorum annuos a periculo, metuque reficeret, neque ullum omitteret paternae charitatis experiamentum , id niihi mandatum dedit, ut ad Emianentissimum Cardinalem Maues tum perferrem c nam Eminentissimus spinulae Camerarius, cujus id munus erat, confluenti pleuritide Iaborabat optare Sanctitatem Suam, ut, habito peritorum conventu, collatisque consiliis, de morbi natura, , deque impendenda propulsandis malis cura quae-
reretur. Cum autem Eminentissimus Dominus
222쪽
Pontificiae providentiae sine cunctatione obsequi cuperet, Congregatio in haec verba indicta estimi Domini Nostri in sedibus Eminentissimi, & Reverendisi. Domini Cardinalis Μarescotti die xx I. Februarii
hora XXI. super eXamine morborum nunc Romae confluentium cum interventu
R. P. D. GEoacti Spinulae Praeceptoris S. Spiritus. D. GAspAstis Orighi D. IULIANI Custodum Archiliospit. S.SM-D. TisERii Cencia vatoris ad Lateranum. D. PHuorei Patristi tomedici Generalis. D. AMNis BAPTIVAE: Fos se i Trium Medicorum D. GAsPARIs tanquam Archi hospitalis GELI Paoli , qui tunc Roma
D.ANT ii Paethioni Medici Archihospit.S.Salvatoris. R. P. D. Laneisli Archiatri Sanctissimi, de particularis, huius Congregationis Secretarii.
Erit Congregatio de mandato Sanctissi
223쪽
to HISTORIAII. Hos prae caeteris accire, Ze in consiliunia adhibere placuit , utpote qui vel Nosocomiis praepositi, vel in iisdem Medicinam facientes, partim victum, & oeconomiam aegrotantium , partim multitudinem eorundem, te epidemiae qualitatem penitus nossent, oc maturius explorassent. III. Cum ad diem cum hi adessent, Eminentissimus Marescottus de Sanctissimi Patris mente,& communis incolumitatis studio praefatus est: propterea mihi a Sanctitate Sua imperatum, ait, ut, quo singulorum consilia spectare potissimum deberent, exponerem. Imperata proindὸ facturus in hanc sententiam disserui.
De natura, causis remediis epidemiae. .
CUm diuturnae epidemiae pertinacia ,' M
consternatione , miseriaque subditoruiria suorum Princeps Clementissimus summoperὸ angatur, cumque in omnes hactenus partes animi sui sollicitudinem versaverit, id demum optimum factum ratus est, ut Eminentissimus Cardinalis Marescottus vos Viros sapientissimos, Be peritissimos
224쪽
simos arcesseret, atque hodiernae Congregationi interesse non gravaretur; in qua pro se quisque in medium aflarret , ecquid de grassantis morbi natura, causisque sentiret ; tum quibus remediis, consiliis, studiis, cautionibus saluti publicae prospici possit. Et quoniam nihil misericordia in pauperes antiquius habet Sanctissimus Pater, i teresse etiam voluit IllustrisI1mum Praesulem Spinulam, Commendatarium S. Spiritus, atque Ill strissimos Custodes No comit S. Salvatoris , ut si quid e re futurum, & in utilitatem, comm dumque cessurum aegrotantibus pauperibus censerent, audito Medicorum judicio proponerent, atque proserrent. Cum vero disquirendarum rerum cura jussu Sanctissimi Patris mihi potissimum demandata sit, pro ossicio facturus mihi videor, si quatuor in capita earum suminam dispertiar, Scgravissimis sententiis vestris discutienda producam. Primo, quae germana sit vagantis epidemiae idea,
- II. Secundo, quibus illa e causis existat; anea in sola, de communi, quae latissime pervasit, actis intemperie, an vero in maligno aliquo, dc proprio Romani coeli sermento ponenda sit. ι . III. Tertio, quid conjecturis, Se prognosticis augurari animo liceat, utrum appetente aequinOctio sedanda, an potius , quod Deus avertat, in
225쪽
aos HISTORIAIR Quarto, quibus remediis, quave cura utendum sit, non selum reparandae aegrotantium valetudini, sed servandis iis, quos nullus haedi'uus morbus assiixit.
V. Quatripartitae huic inquisitioni, ut ipsis
aditum, viamque muniam, non ea repetania,
quae vobis Medicinae Prosessoribus eximiis , Maegrotos quamplurimos quotidie invisentibus , sunt compertissima, quippe qui symptonuta , hane videmiam praecurrentia, comitantia, te subtaquentia, diligenter explorastis. Itaque
aggrediens aio , praesentem morbum esse epid micum , unum scilicet, eundemque nec per Urbem solum, atque Italiam , sed per totam ferὸ Europam, sicut accepimus, populariter vagantem. VI. Est autem is morbus genere quidenta rheumaticus, sed qui, cum plerunque in rheumata completa secessat, alienam speciem, ac naturam induere videtur, proindeque nonnullis dolo. ID -ιυνὰ , ius ex parte dicitur. Enimvero, modo a simplu.. '' in pectoris dolore sine sebre, modo a seia cor H cum tussi ducit initium ; at in quibus noxii
humores collecti latent, aut levi nuto decumbentes valetudinem incuriosius habent, brevi in acutas sebres commutatur; quibus accedunt nunc faucium, & laryngis, nunc Pleurae, extemaeque pulmonum partis , nunc denique omnium pra
226쪽
.eordiorum inflammationes . Unde liquidis con-
stat, in praesenti videmia febrem morbum esse θωμοmata. praecipuum, cujus symptomata sunt ejusmodi inflammationes. Etenim in aegris non selum rubentes urinae, atque interdum turbidae sunt, sed pa-roxysmi quoque statis recurrunt periodis, re iis μἀettim desinunt crisibus , quae in acutis sebribus , quas stholae appellant elisentiasti, solent a
VIIo Et quoniam iisdem Lucium , pecto. risque symptomatibus omnes , qui hoc tempore aegrotant , laborate videmus , compertum vobis is opinor, veram hanc esse epidemiam, cujus ea est natura , ut unus , idenique morbus aegrotantes populariter corripiat. Discriminis alio quid, non inficior , in tanti morbi sevitie observatum est; nam plerique ista eoryra eum rau- Cia2 eedine , tussique modica vexati sunt; alii acuta fit observata, ετ fibri, pectoris itulammatione accedente, quorum 'disiectis in cadaveribus rubra praecordia, M sph celi, tentata apparuerum : hae tamen disseremiae non causarum diversitatem innuunt; sed assectos diverses corpotum locos ab eadem causa pro diaversa eorum habitudine vehementius, aut remis sus agente. Hinc factum est, ut homines fit valetiane, rectaque victus ratione utentes, atque ab aeris inclementia protecti, tutos sese ab omni praesentium irratorum incursu praestiterim cus
227쪽
ΣΟ8 HIs TORIA contra egenis, rusticisque Nosocornia redundent, quibus neque opes , neque consilia ad morbum propulsandum plerunque praesto fuerunt, de quorum calamitas alienae quoque incuriae accessione cumulatur , vix enim quarto, aut quinto, aut etiam sexto, quam decubuerint, die, in Ualet
dinaria, hoc est, sepeliendi potius, quis curandi
inferuntur. Venio nunc ad IN IsmoNEM CAPITIs SECUNDI., VIII. Porro epidemiae hujus causas explanatu rus, quas falsas censeo, praeterire, quam resutare satius puto. Etenim sine operae pretio, immo cum erroris periculo verisimilitudinis speciem sectari non licet, ubi cum ratione auctoritas, cum . auctoritate experimenta conveniunt. Causam igitur epidemiae ut ab externa incipiamus) neque unam, neque simplicem illam existimo, sed mixtam ex insuetis superioris autumni , Se praesentis hyemis viribus, atque effectis potissimum cos
scentem aExpli AE Continenti illa autumni clementia, quM ,id i=ὰsta. is productam aestatem praestitit nullis pluviarunia autum i ci me ' frigorumque vicibus, volatiles, igneique aeris sa-
les dilui, ac temperari potuerunt, praesertim qui nostrorum corporum liquidis permistentur, ac potissimum bili, quae per aestum plus nimio incan
228쪽
descit. Hinc collectus extitit pravorum humorum apparatus in iis, qui vel a natura imbecilliores, vel incautiores, vibu salubri, aptoque succos exaltatos frangere, & emendare nesciverunt: quamobrem interna causa sensim colligi, ac praeparari coepit. X. Subitus deindὸ rigor hyemis ineuntis siccae plurimum, de nivosae, duos, apud illos praesertim, qui minus firma erant valetudine, effectus edidit. Nam 3c transpirationem tam exte nam cutis , sive universalem , quam internam, sive particularem oris, narium, faucium, Sc puumonum violenter interclusit, εc vi frigoris, aeventi prementis, urgentisque extraneos sales in tim insedit, qui sicubi rigidiori, ut nobis accidit, acri misceantur, nitrosii, Sc subacidi ab experimem talibus philosophis censentur. Quare, quemadmodum sales volatiles urinosi, igneique, proximo autumno minime temperati, atque ob interclusam transpirationem in sanguine detenti, silibusque nitrosis ab acre insulis admixti facile diversas sebres pro diverso humorum apparatu invexerunt; ita simplex atmosphaerae sal acidum lympham st gnare coegit, iis praesertim in locis, quae imm diato aeris contactu apud homines vel corpore minus tectos , vel non satis valetudine firmos, maximὸ patebant; quamobrem in organis succu-taneis lassitudines intulit, atque in stiperficie i D d ter-
229쪽
terna narium , faucium , ac pulmonum , scilicet secundum locorum varietatem, modo solas cory-Zas, raucedines, ac tusses, modo pleuritides etiam, atque peripneumonias induxit. XI. autem rem chymicam , & anatomicam mediocriter versaverit , non mirabitur,
quod ab uno, eodemque nitrosi salis principio
tanta diversorum, ne dicam, contrariorum effectuum varietas Oriatur, nervorum videlicet punctiones, sanguinis perturbationes, lymphae stagnationes. Non enim ignorat, nitrum maxime aptum ella ad penetrandam fibrarum, nervorumque texturam, ad excitandam cum sulphureis particulis effervescentiam,atque ad coagulandos aqueos
humores , ex quibus fere tota sanguinis moles coalescit. Itaque sal ejusmodi nitrosum, partim nivibus identidem decidentibus , partim ventis a Septentrione flantibus, ad nos advectum, primum irritare, & constringere valuit internam , ner-veamque superficiem meatuum narium, saucium, ac pulmonis, unde transpiratio praepedita ; tum coagulare lympham minimarum glandularum , quibus iidem meatus stipantur, simulque praeternaturalem fermentationem edere potuit cum vo
latilibus salibus, & sulphureis sanguinis partibus,
quae per aetutem plus nimio exaltatae, subito rigenti Isimae hyemis algore compressae suerunt. Quapropter non alum ortae sunt omnes rheumaticae affe-
230쪽
assectiones, verum etiam in corporibus nec validis, nec tutis, acutae febres cum croceis urinis,& idterico ferὸ habitu sese interdum prodente. XII. Quoniam vero qui liberalius nutriti, γ'
& ambientis aeris algori minus Objecti sunt, veluti minus vexat..
mulieres, virique honestiores, & prudentiores, minorem externorum filium copiam imbiberunt, minusque diminutam transpirationem habuerunt; idcirco, aut ab omni penitus morborum incursit immunes fuere, aut levissimos passi sunt. Quo pacto apud Hippocratem ' legimus in algida qua- a 6.Epid. see. . dam constitutione sexum muliebrem a communi motbo fuisse exemptum: Ceterum mulieres non
similiter a tussi Oi te sunt , verum paveae fe
bricitarunt, ex iis valde paucae ad peripneumonicam assectionem devenerunt: cujus addit rationem : causabat autem hoc fieri, eo quod non similiter, velut viri, prodierunt. Contra vero plebs egena, nec Veltibus satis protecta , nec
ignibus, aliisque subsidiis adversus frigoris inclementiam instructa, cum sub dio laboribus perfungi debuerit, aerisque rigiditati sub aperto coelo patuerit, gravius, & saevius amicta est. Hi ne milites ad Centum Cellas novis vestibus induti, nulla epidemiae damna senseruntue cum caeteri, detritis, & obsoletis conteisti, veluti armis contra impetum frigoris minus aptis, decumbant, dc plurimi intereant. Simile quid evenisse etiam R D d a mae