장음표시 사용
191쪽
I72 DE AD vENTITI Is ROMANI removentur . Hanc senὸ obstructionis causania optimὸ subolfecit emunctae naris Poeta Lucre
tius, & his versibus perstrinxit era quoque uti possit magnus congestus arenae Fluctibus adtersis oppilare ostia contra,
Cum mare permotum ventis ruit intus arenam,mo sit, uti pacto tiber minus exitus amni, Et proclivis item fiat minus impetus undis. XI. Quod vero spectat ad impedimentia quae Romae perpetuo existunt in Tiberis alveo, haec quidem multa sunt, simul quae causiae, cur flumen nusquam saepius, quam in Urbe soleat exunc
XII. Primum sane impedimentum est frequenter occurrens anguitia alvei propter tot pontes, qua erectos, qua dejectos. Quinimo est ipsum quoque tortuosum iter, cujus repagula, dum aquae Oflendunt, retardantur in motu, & augentur in mole, quae a novis insiuentibus majori copia laticibus , ita crescunt, ut ab angustia riparum contineri nequeant. Unde Tiberis primum per cloacarum fauces, deinde, superatis etiam ripis, liberius per ipsam Urbem diffluit. XIII. Secundum est ejusdem pariter fund1 inaequalitas, atque elatio, quas nunc longe majores , quam olim fuerint, extitere, post tot, tantasque Diotirco by Coos '
192쪽
tasque Urbis clades; nemo certe dubitabit, qui advertat diruta juxta Tiberim aedificia, pontesque collapsos modo sundum tenere, atque hic illicque
necessariam aquarum velocitatem retardare. 'XIV. Ad haec accedunt AEdilium saepe negligentia, N perpetua plebis temeritas, propter quas multis intri Urbem locis serdes, saxa, aliaque id genus solida, de ima petentia corpora in flumen dejiciuntur, quibus necellario fit, ut de ripae semper angustiores, de sun dum inaequale, atque altius reddatur . Quapropter his etiam obstaculis ita subeuntibus undis minuitur velocitas, ut Tiberis, aliis concurrentibus causis, auctu suo per omnia Urbis plana facilius stagnare interdum consue-
XV. Denique Tiberi intra Urbem cursui non levia ponuntur impedimenta ab ingentibus illis Moletrinis Pilis staflitariis ab Holstento appellatis quae, licet flumini innatare videantur, sexta forsitan parte immeria sunt, de fluentibus undis eo magis, ac deterius opponuntur, quo an gustioribus insistunt fluvii sinubus, qui propter artefactos palis aggeres, ad colligendam, ducendamque illuc aquam comparatos, jam pene o structi sunt. Merito idcirco Raphaci Fabretius fnostram inertiam his verbis inclamat: farius, necessitate dictante, incisis videlicet peν Gotbos in Drbis ob dione aquaeductibus , adim
aquaed. diis. n. 348. & seqv. Vide etiam quae in liun eund. errorem admonet Bonit . Oper. eit. lib. cap. a
193쪽
174 DE ADvENTITI Is ROMANr' venit 3 cur, ea cessante, maxima eum deformiatate ob occupatum alveum, nec minori incom- . modo ex interrupto inter supernatem, in inferinatem rivum commercis, per damna, atque pericula perdurare patiamur Etenim non si
tum privatis jacturis instruimur, impendia su-iiatilium ejusmodi molarum rutilitatemvincere;
nam, ses semel absumptis, vel in praeceps ut
non raro accidit excrescente fumine raptis, alia non sussciuntur: sed publica b ιe inundationum Urbis damna plurimum augeri ex σῖ- metricis demonstrationibus patet 3 retardato enimaque cursu per ingentes illas, quibus ripae alligantur, moles , sequitur , aquae mensuram auis geri , quae contra Efflatis impedimentis , majorem melocitHm .c ireret I unde ele2atio cessaret . Additque: Illud puus in Hsce molestianis accidere , quod in occupandis Tiberis ripis , novo invento , in non ex Telisarii imitatione
peccatum fuit: non enim Telifarius pilis p Llariis ripam impediit , sed prorsus innoxio moliacus es,'e' Prst Uiui. describit, mactinam sub Ianiculo ex pontii fornice suspendit, in , aptatis , extensisque ab utraque fluminis ripa funibus , binos lembos colligatis... remori. h.. XVI. Sed jam conqueri desinamus , cunia
, Sabbatino ex lacu in summum Ianiculum perduina, versandis nunc in ejus dorso motis ut olim
194쪽
COELI QUALITATIBUS. IT solim eodem teste Procopio ) a Sanctissimo Pontifice Innocentio XI. merito suerit destinata, nosque in spem erigat, sere, ut, cognitis damnis, quae ex molis Tiberinis oriuntur, aliae rursus in . eodem clivo addantur, illaeque igni damnari alia quando possint. XVII. Ex jis autem sapiens Lector duo co--e pina rollaria non aegre deducet λ primum quidem, ideo Tiberis exundationem nusquam prius intra V bem apparere, quam in cloacis, hiantibus in via
Ursi usque ad p9ntem um, seu Sancti Angeli; quia nullo prius in loco, quam inter praedictunia pontem, & Nosedochium Sancti Spiritus in Saxia,
cursui fluminis majora occurrunt impedimenta et alterum vero propter varium invicem concursum illarum causarum, quae molem aquae tam influentis augere, quam effluentis retardare possunt, varios quoque haberi Tiberis auctus, ditque alluviones; ut, cum supremo gradu omnes causae colverint, extremae pariter, ac planὸ miserandae exundati
nes contigerint, ipsaque Roma penὸ tota suerit adnavigata: quemadmodum Divi Gregorii tempore accidisse ex Paulo Diacono alias k retulimus. ' , XVIII. Sed quanquam hujusmodi causae Λωιa-TA
luculenter patuerint, nullus tamen Lanae mentis ρ. M.
fuerit, qui sperare possit, ut vitandis omnino Tiberinis alluvionibus certa praesidia aliquando inveniantur, quae in ipsa florente Romani Imperii
195쪽
lib. r. cum ea re consultus es t Senatus , nibu
majestate vel penitus inutilia, vel malo ipse priora
existimata fuerunt. Etenim , Tiberio imperante, cum semel, serioque de remediis coercendi fluminis Romae ageretur, Senatus in Pis is se tentiam concessit, qui nou mutandum censierat: natura quippὸ optime rebus mortalium consuluit, cum, ut sua ora fluminibus, sitosque cursis, atque origines, ita fines dederit, nec Tiberis, accolis prorsiis fluviis orbatus, minori gloria fluere debet. Uel igitur ima Urbis loca deserenda, &colles duntaxat incolendi, aut quae nos patimur, de quae majores nostri passi fiunt, ferendunta, sinendumque, ut posteri etiam patiantur. Illud unum non leve foret praeservativum remedium, si nimirum a Pontificibus, priscorum more, curatore alvei, & riparum Tiberis constituerentur, qui, ut Baccius L ait, alveum mundare, εc ripas usquequaque fluminis dilatare sedulo sti derent. XIX. At quoniam, quae ex Tiberinis alluvionibus accidunt mala, & multa , dc varia sunt, alia quidem ad architecituram, ut aedium casus , alia ad agriculturam, ut camporum vastatio, ac sterilitas ue alia ad jus civilς , ut terrarum alicui accessiones, alicui detractiones , alia denique ad pietatis officia , vi populorum regimen spectantia ; nos modo suas cuique facultati animadver
siones relinquentes, illud tantummodo perindὸ ut Arti Medicae proprium, de consentaneunia γ
196쪽
hic perpendendum assumimus , scilicet quod ad
morbos avertendos , propulsandosque contacit . Ex Tiberis itaque exundatione adventitiam aeri noxam revera nasci, eamque peculiari diligentia posse vitari, ostendamus.
Ex Tiberis inundatione palustrem aeri noxam accedere , nisi eidem opportunis praesidiis
Occurratur , Ur missa sint, . ostenditur.
Ia E RINI s alluvionibus Incolas humilium Urbis regi num saepe diuturnis, cipe etiam tavioribus aegritudinibus laborasse, luculentius ipsa plebis clades , luctus testatur, quam ut ab auctoritate , vel ratione testimonia repetamus . Et quanquam doctissimus Cagnatus ', avitum illum, penitusque insidentem Romanorum animis metum Tiberis inundantis abigere studuerit, majoresque nostros, anili, vanaque religione ductos, inter prodigia suturarunia calamitatum, atque portenta urbanas inundationes posuisse, ostenderit , minimὸ tamen inficia Z tur,
a Ia dissipui. de Tiberis inund.
Anitis metu rum , qui Tiberis exundationem inser futurarum ealamitatum Por tenta reponebant.
197쪽
in qua ea sint. Ea neglecta ma
Da A DvENTITI Is ROMANItur, ex. Tiberi inundante eos populares morbos
impendere, qui a vitiato, corruptoque aere solent proficisci. Quod sanὸ tunc praecipuὸ usu-nire existimat , cum aquae jam essitis diu terram madefecerint.
II. Sed quoniam frequenter accidit , ut nos minora spernentes, summis tantum, supremisque malis ad inquirenda, adhibendaque remedia excitemur , propterea, experientia doctus, advertendum censeo, luem aeris non ex magna duntaxat, sed ex parva etiam, atque vix inchoata alluvione metuendam esse, illis praesertim Urbis regi nibus , quae vineis, ac pratis sinitimae sunt. Etenim interdum accidit , ut semitis Urbis , nondum inundatis, per scrobes tamen, de fossas clim arcis Sancti Angeli, tum continentium pratorum, utpotὸ situ humiliores, aqua, vel Tiberina regurgitet, vel saltem pluvia, ab elevato nimirum flumine impedita, restagnet. Quamobrem paulatim, obstructis coeno canalibus, etsi mox Tiberis detumescat, iis tamen locis aqua residet, & cum semdibus in secietatem criminis venit. III. Hoc vero fluminis incrementum, & soLsarum, scrobulorumque repletio, licet vulgo exiguum malum videri possit, attamen , si contemnatur , pestiferum penὸ semen maximarum evadit calamitatum; pedetentim namque, ineunte aestate, corrupti, inquinatique latices castrenses p ti D
198쪽
tissimum febres in proximos Leoninae Civitatis
habitatores inducunt. IV. Sed exundatio non tantum ossicit, quatenus morae, & corruptioni aquarum ausam praebet, verum etiam, quia cum Tiberis ad suum alveum recurrit, tunc lateritios, ac tophaceos domorum parietes, ipsaque pavimenta madefacta relinquit ; ac proinde si incolae udas adhuc repetant aedes , propter praepeditam transpirationem juxta varios, quibus iidcin donantur, corporum habitus, pravasque plus minus, quibus inquinantur, fluidorum dispositiones, varia itidem, cumrente eademmet hyeme , malorum genera contrahunt, quae inter frequentillimae fiunt febres acutae , vel chronicae, viscerum obitructiones, necnon
rheumata tum simplicia , tum completa ; simplicia appellamus dolores articulares , dc pectoris, destillationes , ac tusses ; completa vero spurias pleuritides, peripneumonias, sopores, apoplexias, paralyses, be similia; quae sane eo facilius solent accidere, quo magis post Tiberinos auctus, vesboreas flaverit , vel ninxerit. U. Hactenus de malis ab alluvione productis; nunc de remediis aliqua dicenda supersunt. Haec autem in privata distinguimus, & publica, utraque tamen erunt morborum praeservativa.
VI. Privata appellamus praesidia, quae a singulis habitatoribus regionum, a Tiberi obruta-
Mala prognata ab bumidis domo rum parietibur s
199쪽
ago DE AD vENTITI Is ROMANI rum, debent adhiberi. Primum ut caveant homines , ne ad humidas aedium partes incolendas, priusquam exiccatae suerint, redeant; sed vel ad colles migrent, vel saltem ad sublimia domorum se recipiant . Secundum, ut accenso igne, uda cubicula studeant arefacere. Tertium, ut relictas
a Tiberi serdes suis ab atriis, subterraneisque locis, vel ipsi pro viribus extrahant, vel pubi cis AEdilibus indicent removenda. Tandem, ut
optimo vitae genere, ac luculento camino utan
VII. Publica vero praesidia spectant ad Ti
beris Curatores, atque AEdiles. Sed quoniam hi hac in re nunquam ea, qua opus est animi sellicitudine se gerere poterunt, nisi probὸ noverint, quantum futurum sit Reipublicae detriment unia, si domorum, viarum, cloacarum, aliorumque jux ta Urbis moenia locorum, in quibus Tiberis resederit, expurgatio praetermittatur; opportunum arbitror his attexere Consilium , quod Sanctissismo Domino Nostro exhibuimus, cum per initia sui Pontificatus flumen exundasset. CON-
200쪽
Humiliter subjectum SS. Domino Nostro
Ut, postquam die xx III. mensis Decembris anni M D C C II. Tiberis inundasset, ima Urbis loca ab illato caeno, pro conservanda Romano aeri falubriatate celeriter abstergi, acviindicari juberet.
JUre optimo Tiberis apud Psinium si religiosus monitor dictus est , quoniam in summa cu=Tiseris νεμ etiam Romani Imperii potestate ut Livius , .& Dio testantur tanto impetu exundare consuevit, ut magnam non raro tectorum , pec rumque , atque hominum stragem secum traxe rit , quamobrem egregios illos Reipublicae M deratores admonebat, ut animum ejusmodi praecavendis detrimentis diligenter adhiberent . Et quanquam hoc munus Tiberis Curatoribus decretum fuerit, decuit tamen aliquando Principem sua quoque vigilantia avertendis hisce malis sin-cla Vita octav. gillatim incumbere . Hinc a Suetonio accepi