장음표시 사용
41쪽
Austrum senem, ac sermo coelo sanum, Roma etiam plerunque utilem, ac salutarem; v hementem vero, ac turbidum esse infa-lubrem; semper tamen , aestate praesertim, perniciosum, cum per vicina palustria, ae en a loca transierit. A P. I RU A N QN Α M Austrum Romanis, quemadmodum penEomnibus Europeis, incommodum afferre certum habuerim, nihilominus tamen, cum attento animo diverses, immo contrarios hujus venti effectus aliquando revolverim;jam mi
hi visum est veritatem quippe unicὸ quaero cum
distinctione esse procedendum. Etenim Auster vel sereno, tranquilloque coelo lenisssimus est, vel nubilo, denseque aere furit, ac debacchatur. II. Si primo modo flaverit, quod Romae a Verno aequinoctio ad autumnale saepe contingit, adeo civibus non est noxius , ut sit potius summopere utilis ; hic siquidem ventus, quemadm dum
42쪽
COELI QUALITATIBUS. 23 dum in frugibus, arboribusque florum eruptionem ' , aut austerorum fructuum maturitatem ci- Consule Verutissime promovet I ita nostris corporibus, liberiori pra n. M. qui
etiam transpiratione, mirὶ blanditur. Dulce enim ., Az;' i, .sulphur, quod a Zona torrida cum Austris de- erumpere, aequo fertur , leniter ingeritur , laxatque tam selidaia, 'quam fluida viventium machinas constituentia . Unde crises in aegrotantibus per sudorem, haemorrhagiam, bc potiss1mum per anacatharsim qua Aquilone obtinente subsistunt ab eodem benigniter flante Austro saepissimὶ promoveri observamus. Itaque Urbs, quo meridionalibus excipiendis ventis pronior esse videtur, eo sanὶ, siquidem placidi, serenoque coelo flaverint, majus accipit emolumentum. III. E' contrario nubilus, ac vehemens Au- nubilus,
ster, quem valdὸ humidum, atque aestuosum ex- Δια' δ perimur, aestate praesertim, bc autumni principio, semper aliquid noxii assiare suevit, quod nostra, si quomodolibet impura inveniat fluida, eadem planὸ facilitate solet exagitare, qua vinum, aliaque mixta liquida, non sitis desecata confundit, ac turbat. De qua sane Austri specie scriptum
nobis reliquit Hippocrates Φ Austri auditum be- ιν 3. apti. s. betant, caliginem visui ossundunt, caput gravant , tarditatem, est languorem inducunt. Cum enim hujusmodi flamina sales acres, impuro a
mixtos sulphuri ad nos adducant , nil mirum, si haec
43쪽
14 DE NATIVIs ROMANI si haec, fluidis nostris sese immiscendo, ae selida
penetrando, turbas excitent in utrisque. IV. Sed haec ab Austro illata mala ejusmodi non sunt, ut inde peculiarem perniciem nobis afferri, damnatumque prae aliis reddi Romanum aerem demonstrent , nisi cum alicubi turbidas aquas , vel solum cadaveribus, aliisque corruptis, veneficisque corporibus inquinatum non procul Urbe inveniant, agitentque. U. Porro si labes, qualis vulgo reputatur, per Austrum ὸ mediterraneo, marique proximis paludibus ad Romanos usque colles adduceretur, ea certὸ multo major illis Latii civitatibus inspergi deberet, quae mare propius, quam Urbs p sitae sent, quas inter numerantur Albanum, caeteraque finitima oppida, . Am scilicet Gandulphi, Aricia, de Cynthianum 3 & quidem eo magis , quo Auster non a sublimibus ad ima, quemadmodum Boreas, cogendo corpora verum ab imis, rarefaciendo, ad sublimia seratur. Qua sane ratione quidquid per hunc ventum a maris litore everritur, in proximiores illos colles, ad eorundem aerem inquinandum, elevaretur. Sed hujusmodi loca clementis omnino coeli esse plenissimὸ demonstrat magnus, qui illuc Romanorum ci-Vium numerus, relaxandi animi, resecillandique corporis gratia, medio etiam autumno, tutissi-mὰ confluit. Modo tamen circa illa oppida nullae
44쪽
Iae sint aquae palustres, quae, cum ante nostram aetatem illic extiterint, infamem aerem iis etiam saluberrimis locis , Austro praesertim spirante , reddebant . Auster igitur , qui per paludes mari proximas , arenosumque litus transit, non maligna emuria, ut vulgus putat, Romam usque cum asportat , sed terrestri ipse in itinere, interjectis etiam collibus, paulatim dimittit. Habent enim certam . ac determinatam delationis sphaeram Gasmata, quae ex coenosis aquis traducuntur, ut alibi sese demonstravimus. UI. Auster, lateralesque venti praecipuam, utique perniciem ad nos advehunt, cum ex viciano palustri selo abstersam luem nihil immin tam , aut debilitatam Romano acri immiscent. Exindὸ ultro fatemur, quondam, post illatas nimirum clades a Gothis, Longobardis, Saracenis, aliisque , Australes ventos non Latio selum, sed ipsi etiam Urbi magis, quam nostro aevo, noxios extitisse; scilicet quia tunc temporis multa, cum intra, tum prope moenia uda loca patebant. Quo sanὸ sensu Verulamii sententia accipienda
esse videtur, dum scribit: flante Austro pestilem
ter morbos grassari: quod multo prius adverterat Celsus , cum pestilentiam ab Austro voluit ex
citari . VII. Uerumenimvero , cum nostro aevo stagna, & paludes circa Urbem majori ex parte exic-D cata
45쪽
DE NATI vas ROMANI cata cernantur, longiusque semper, ob aggestam. a Tiberi terram, litus maris promotum sit 3 ideo Auster, etiamsi vehemens flaverit, civibus tamen nostris, quos nimirum sanos, cautὸque viventes invenerit, nihil prope in universim nocere selet; caeteroqui magnoperὸ nociturus, si quando, ob Magistratuum incuriam, vel ipse cloacae ab antiquo coeno, vel viae a corruptis immunditiis, vel vineae, atque horti, juxta Urbis muros locati, ab aquis, ει multis, & diu per aestatem stagnantibus,
VIII. Propterea mihi vel invito dissentiendum est ab Alexandro Petronio qui nonnullas Urbis regiones, idcirco duntaxat insalubritatis damnavit , quod ventos meridionales facilὸ excipiant. ac foueant. Exemplum prae reliquis adducit Uaulem hortorum, quae sua aetate pertinebat ab Ec
clesia Divi Andreae, quae ideo vulgo dicitur delis
Fratre, quia, cum primum excitata fuit, multae ibidem hortorum sepes fuerant ac radice montis
Pincii usque ad portam Flaminiam, de qua subdit : fante per iarbem diu Libe, Austro, plures aegros in bis micis, quam in plurimis Ro
mae locis reperiri. Cum tamen eadem regio n stro aevo, novis extructis aedificiis, exiccatoque selo, non amplius antiqua aeris censura laboret; quanquam eosdem nunc, quos olim, meridionales ventos excipiat, atque detineat. Non tamen
46쪽
inficior angulum radicis hujus collis, communiater Orto vi Napoli appellatum, ubi adhuc oleraseruntur, irriganturque, propter udam, coen samque tellurem aestate, atque autumno ab advenis , inclementiae suspicione , non immerito vitari. IX. Sed, ut quae iam innuimus, enucleatius
stilentibus etiam morbis occasionem praebere possint, si, per propinquam paludem transeuntes, Iethiseras illinc particulas , nullis obstantibus aut sylvis, aut collibus, de una Urbis regione in alteram deferant , vel propter inductam duntaxat in coenosis aquis, aut corruptis quibusvis corporibus sermentationem quaquaversiim diffundant. Unde Petronii tempore inclementia aeris ibi l ci non ventis , sed stagnantibus laticibus tribuenda erat ; quod sine neque ignotum, neque neglectum fuit aliquibus illius aevi Physicis; cumidemmeis fateatur et quamplurimos Bedico Ο f Loe.eit.eap.1. xium aerem Vallis bonorum, non Africo, non
Austro , sed aquae de Fonte trivio istae essu , ibique mox sagnanti, ac limo quamplurimo ibiadem existenti acceptum retulisse et cui tamen ipse sententiae minimὸ adhaesit.. X. Tandem, ut novis experimentis nostram c. lamatuν αι-
rursus confirmemus hypothesim , decem jam decursu annorum, quibus jussu, ac vigilantia San-D a ctisi
47쪽
23 DE NATI v Is ROMANID. chain, PQMisicis, me quoque pro meo munere suggerente viae, cloacae, fostae, aliaque id genus loca in regionibus Urbis frequentatis , quantia diligentissime eversa, & purgata sunt; quanquam
saepe hujusmodi austrinae constitutiones pertinaciter , valid que recurrerint ; tamen nec unquam, nec usquam malignas febres in Romanos cives, atque incolas, populariter inductas fuisse observavimus. Nimirum quia, cum summo nunc studio incumbamus, ne alicubi prope, vel intra Urbem multitudo aquarum colligatur, & corrumpatur,
morbida effluvia, quae pet Austrum ab Asrica, atque ab Ostiensibus, aliisque procul Urbe positis paludibus deseruntur, ad nos tam longo itinere adeo imminuta, atque hebetata, ut nihil sint nocitura, perveniunt, nec alia corpuscul valetudini adversa, proxime inveniunt, quae everrant, secumque in Urbis frequentiam adducant. XI. Illud ultro fatemur ab aestivo, diuque AUνD . 13bis,is Austros etiam citra paludum praesentiam , tibiaidiu flani his, sporadicos morbos interdum inserri, nempe sebres acutas, ac tertianas, capitis gravitates, ac Venugines ; quinimo in iis, in quibus concurrit teter rimus humorum apparatus cum internorum Uasorum imbecillitate , atque incoepta erosione o quemadmodum in caeteris regionibus subitaneas quoque neces induci, ut sub annis IIo . & IIo;
non sine luctu vidimus, atque nostris super hoe
48쪽
COELI QSALITATIB US. 29 argumento ι editis commentariis luculenter de- iς 'monstravimus. Verum , Superis laudes, pestilem 'tiales febres horum decursu annorum, nunquam ab Austro epidemicὸ grassatae sunt.
XII. Contra vero, cum anno I s. sessia, Recenti eventu
Hadrianicae arcis, dc cloaca magna Civitatis Leoninae multo coeno scaterent; statim atque per aestatem Auster flare coepit, pestilentiales febres in incolas illius regionis desaevierunt. XIII. Itaque monendi sunt posteri, ut tam Misistim Roma- ldiverses , immo pend contrarios Austri effectus intra Urbem servantes, sedulo animadvertant, ne eInduis. potissimum aquaeductuum, fossarum, cloacarum,
uno verbo, aquarum curam ullo unquam tempore negligant. XIV. Postremo illud quoque Romanis curae es.se oportebit, ut aestivo praesertim tempore caveant, ne rustici lucro inhiantes , vel intra, vel prope Urbem, praesertim ab ortu, ac meridie ad occasum usque, comburant herbam Rali, vulgo Asoli,
cujus ex cinere vitrum conflatur ; illius enim haia de noxivi.
litus acres, sulphurei, atque erodentes, fiant potissimum iis ex regionibus vento, per aerem delati, atque in pulmones incolarum faciti influentes, non exiguam labem afferunt. Quod cunia
SS. Pater provi4ὸ intellexisset, legibus, poenisque propositis, ne in posterum publicae incolumitati ea lucri aviditas intensa esset, graviter interdixit.
49쪽
Inconstantiam aeris, que Romae a facili contrariorum mentorum aditu proficiscitur, neque magnam esse , neque nostris ineolis
infestam, sed potius formandis
A P. U. UANQNAM longius sersitan praecedenti capite progressi
sumus, fallente nos utilitate scientiae ventorum ue ea tamen nunc praetereunda nobis minimὸ videtur animadversio, quam cap. 3. non excitavimus; scilicet admodum cre- esse Romae ipsius aeris in contrarias intemperies mutationem, ut idcirco sint, qui asserant, nonnullos advenas conqueri, uno iape, eodemque autumni die hic omnes vigere anni tempestates . Hanc vero frequentem atmosphaerae mutationem ex iis, quae hucusque de Romanis ventis dicta sunt, non aliunde, quam ex facillimo in Urbem flaminibus omnibus aditu pendere , uuisque per seipsum cognoscere poterit. At Di itiam by Conle
50쪽
COEG QSALITATIBUS. 31. II. At enim vero isthaec Romani coeli inconstantia, quam nimis exaggerat, atque in crimen trahit insalubritatis ipse Donus - , non certe o Lib. cit. pag. magna est , ac diuturna , ut improbari queata es tanta, ae Nam incolae , si talis esset . eam proculdubio sine , valetudinis detrimento, quod abeu Ommno, Ierre non possent. III. Scio ab Hippocrate Φ illas damnari re- β 2.acutorum,&giones, in quibus tempora maropeia simul, Becreberrime mutantur . Sed aeris inaequalitas in Urbe lenis est, ac mitis, qualem profecto collium , & planorum genio congruere idem Cous asserit, qui comparando Asiaticos, seapte natura valde timidos, molles, & bellicarum rerum plane imperitos, cum Europeas magnanimis, ac beblicosis, omnem diversarum adeo, quinimo contrariarum affectionum causam refundit in earum regionum contraria coeli temperamenta. Etenimi
in Asia, ubi venti perpetuo ferὸ silent, ipsa amni tempora magnas mutationes non admittunt. Secus vero , cum in Europa propter crebrum, ventorum recurium coeli temperies fi equenter mutetur, ideo fit , ut Europeorum mentes ad peregrinas opiniones jugiter excitentur, nec a variis temporum vicibus sinantur quiescere. IV. Et quidem quot, quantas,& quam incredibiles mutationes, intra naturae tamen tot rantiam , subeant liquida, ac selida nostri corporis