장음표시 사용
661쪽
litus , non esse nomina integra , sed partest nominis. Nomen integrum est , Marcus Tullius Cicero , cujus frater Quintus Tullius Cicero vocabatur. Sed quum ambiguitas non timetur , parte nominis contenti 1umus; ut , Cicero diΣit. Novi ego Salmanticae fratres tres generosos , qui ta tonii vocabantur , sed cum distinctione Mavores, Secundi , Tertii. Exploditur Grammaticorum Antiphrasis.
AD nauseam usque repetunt indocti
Grammatici Antiphrastin figuram : Pareas enim assirmant dici , quia nemini parcant; & lucum, quia minime luceat, & hujusmodi sexcenta monstra : sed ego illos hic , ut in aliis omnibus , in media luce caligare, vel potius caecutire ostendam. Ac primum omnium vocem ipsam Antiphron ignorant :mς enim non dictionem , , , faut vocemo potius 4 unicam significat , sed orationem, aut loquendi modum ; ut si quaeras , an optis habere , sit Latina phrasis , necne Z itaque sieset Antiphrasis quam illi somniant , aliter esset appellanda : Ego vero Antiphrasin esse non inficior , sed longe aliud esse ', quam quod isti opinantur , assevero : est enim Ir niae quaedam forma . quum dicimus negando, id quod debuit affirmari: ut, non mihi duplicet ;non male disputat, pro, placet, dc bene disputat. Plutarchi verba in Homerum haec sunt ; .
νον σημον, id est, antiphrasis es sermo, Sic
enim tia ad nomina appellativa, quae . quod significanti significans ex arbitrio dc consentiente usu totiua populi.
662쪽
enim interpretor eXAristotele 3. Rhet. in principio) contrarium, quampositum est,signi
frani. Confirmat hoc tali Homerico exemplo, Neque hos videns gavisus est chillis. Voluit, Inquit, contrarium signi care, id est, videnae ho masti uit. Haec Plutarchus. Antiphrasin etiam Julius Russinianus non inter figuras Verborum enumerat, sed sententiarum : qui mihi tamen non placet, quddeam Latinδ vocari ait Omi Donem, ut quum fingimus omittere ea, quae tamen dicimus. Virg. uuod repetam exustas Erycino in littore Hassi 'Atque haec de nomine: nunc rem ipsam excu
Si Platoni credimus in Cratylo , & Aristoteli tertio Rhetoricorum , qui nomina simulachra quaedam , & imagines esse asserunt rei illius quam imitantur , & nominant , eX- tremae dementiae fuerit , nomina per tontra rium sensum excogitare : quid enim putidius, quam rςm aliquam vocari levem , quia sit gravis p vel obscuram , quia lucida sit 8 Nec obstat illud Terent. & aliorum : Ehodum bone vir, id est, pellime. Nam haec mera est Ironia , quum contrarium significamus aliudque est tropum essicere , aliud , nomἰna imponere : tum Praeterea , Ironia Pronunciatio
ne ' gestu indicat , quid velit : Antiphrassi
vero si esset , ex usu sic significaret. Antiphrasin Quinctil. lib. 8. cap. 6. seb Ironia recenset. Aristophanis interpres in dictione, ' negat dici verba a contrario sensu , sic ς. Negat diei Verba a eantraria sensen d Male Id Auctor ex
Graecis his quidem verbis elicit , ἡ μῆν τἐμπαλιν .
quae non significant, non dici verba . costram sensu, sed, sicuti
663쪽
si. . - si επι το ευση υπρον μεταλὰν GH ι, . - ντ. μπαλον, id est, quae dura sunt, mali ominata verba, transmutaratur in bene ominata , non autem per contrarium. Interpres Nicandri , illud Homeri , , eγponit Per euphemismon, id est, veloces; quia αρνς, semper piger, tignificet, id est, Augustinus Dathus jam olim vidit , Grammaticorum Antiphrasin Vanum esse commentum : isque libellum edidit. De novem nomini
bus falso per Antiphrasin dictis. Ego ut illius diligentiam laudo , quod melius aliquid viderit : ita in etymo explicando longε tapE ab eo
dissentio . ut suis locis demonstrabo. Haec autem sunt, quae ipse confutat nomina: Manes, tacus, bellam , oscium, Parcae, ludus, otium, Cae
lum sseuti maου ominata seu δύσφημμ enunciantur plerurr que melius ominatis, sic vicissim non fieri, ut scit. τά-μεταλαμβάνητM εχπ το δυσπιεμώτερον. Unde reiicit ille Interpres istorum sententiam . qui putent m λη-dici h. e. docilia, ex contrario . quia sint facilia. Sic enim ευφημον fuisset enunciatum vocabulo δωρημω , quod fieri negat. Eadem vero ratio prohibet, quo minus canes veloces appellari potuerint κργὶ piori , quasi minio me pigri. Videtur potius id ἀρνς, quod velocem , & al-ham , Sc. eliseodem notat , vel aliud esse a Q αργt, piger , 'vel certe quandam tamen habere significationis analogiam. Nempe αἰ Me proprie significat eum , qui nihil habet, quod asat, & ita uni alicui rei potest esse plane intentus. Hinc roite Pro erepode positum uni rei destinato , ni proinde subito & eeleri motu tibi quo isti rei adest. Similiter Myse ἀρνὶ, quoniam Canes , si comparentur cum reliquis animalibus homini domesticis . quae Pumenta a Iabore, quo hominem juvant , appellantur, canes, inquam, nihil pene habent , quod agant , dc tanto magis discut-runt. Αρνς autem album porro notat . quia is color est plerisque rebus naturalis . non arte factus , non elaboratus. Sic enim de ager dicebatur αργς , qui erat in eultu 3. Disitig Goosli
664쪽
Iuni, Eumenides. Nos alia praeterea nonnulla curavimus refellenda.
M me , dici assis mant. quod boni non sint,
idque testimonio Servii confirmant, qui 3. AEn .. de Polydori tumulto sic inquit;
Manes asimae sunt, quae egressae corpo ibus, nondum alia, trant corpora. Sunt autem maximae , Udicuntur per c riphrasin I nam manum . bonum ; tinde mane dictum p ut Eumenidet , Parcas, be Δρο , Lucum. 4 fflii manes ducunt a manando; nam animabiti plena sunt omnia inter lunarem circulum se es terram , unde de uni. .Alii, Manes deos infernes pνtant. Hactenus Serclus. Augullinus Dathus, a manias Graeca dictione, quae furorem , aut insaniam significat, deducit: vel amavo o ait enim, manare, non tam aquarum
fluentium , quam Solis proprium esse in emittendis radiis: unde mane, originem sumpsisse, quod in ea diei hora Sol. manare incipiat. Sic ille. Sed longε aliter se res habet. Varro. De ling. Lat. Antiqui , ait, bonum dicebant Manum. Nonius Marcellus : Manum . inquit , διεγtur clarum, unde etiam Manees tenebras nori mei ars prima inde Matuta, quae Graece Leucothea et nam inde volunt etiam Deoi Manes appellari. id est, bonos, acprosperos. Fellus Pompeius: Manare inquit, antiqui dicebant, eum Sols orientis radii Apiendorem jacere coepissent, a quo es dictum putabanx mane. EAlii dictum mane putant ab eo , quod Manum , bonum, dicebant: S. paulo poli: Manei diu Manibus dixerunt: nam Mana, bona dicitur ἡtinde idi mater Matuta. Spon o Matura e & rursus ;-rrem Matutam antiqui, ob bonitatem appellabant pQ. R Ma-
665쪽
w Masurum, idoneum est; es mane, priseipium diei ; is inferi dii, Manes, ursuppliciter appellati
bono essent. Vides Festum , Piopter codicum depravationem, libi non constare; nihilominus tamen Elicimus ex illo, Manes, a manum, quod est bonum, deduci. Acron in Horati im : Dii Manes , dii sens ; is manum, quod es bonum. . liqui animum a corpore separabant, Manem Deum nuncupabant. Haec ille. Cic. 2. leg. moram , --num Iura sancta sunto. Sed nullus essetonis, si quae de Manibus . Lemuribus, 'atque Laribus sunt disputata a Platone , Plotino, Porphyrio, Psello, Proclo, ApulMO ό coner in medium afferre: nam nullus fere eum altero convenit. Divus Au ust. lib. 9. cap. Ir. Civstatis Dei, Plotini sententiam sic Proponit , Dica quidem , is animaue hominum daemones esse, ae ex hum nibus sieri Lares , si meriti bonisint; Lemures, seu Larvas, si malis Manes autem deos dici, quum . incertum est , bonorum eos, seu malorum esse meriis forum. Sic Augustinus. Apulejus de Deo Socratis, posteaquam quid Genius, quid Lemu res: quid Larvae sint, explicuit i subdit: stuum
vero incertum est , quae cuique eorum fortitio evenerit , utrumne Larsit, are Larva, nomine Manium. Deum nuncupant, 'is honoris gratia Dei vocasulam
additum est; quippe, quum eos dcos appellent, qui
ex eorum numero. Iuste a prudenter vitae curriculo . gubernato , fanis ae ceremoniis vulgo admittuntur ; .
tit in Boeotia , LAmphiaraus; in . Aphica , Molfus et in a veto, Viru, alitu alibigenrmm; , sculamιM . tibique. Haec ille. Hinc natum eibillud vulgatum in sepulchris, quod a multis, quid sit, video ignorari. . '
666쪽
hoc est, Diu Manduae Achillis: putant enim sepulcrum dicari ' diis inferis. Quare nostri Christiani, ut felicius ominarentur emendarunt, seu Corruperunt Potius sic:
Sed , Diis manibus . Achilliae, aut jacis, idem es ac si dicat; Ipsi Achillisacrum,aut Genio Achillis.,, ΓLiv. lib. 3. Tribuni instare Claudio, ut collegaeis Deos manes fraude liberaret, id est, animam ce-
, . iuncti. J Postremo nemo mihi melius quid sint Manes, explicasse videtur, quam Pomp. Nela lib. i. quum de Augilis Nasamonibus, id est, arenosis ) loqctur: vita, inquit,
Manes tantum S x putent, per eos dejerant, eox ut oracula consulumi, precarique Puae volunt, ubi . rumuli. iucubuere, pro responsi erunt mula. Qua
verba sumta sunt ex Herodoto in Melpomene, quum de Nasamonibus loquitur, in hunc mo-oum; Jurejuraudo , ac divinatione tali utuntur ;per eos νιros, qui Iustusimi , atque optimi apud illos fuissse dicuntur, Iurant, illorum pulchra ιangentes divinant, ad suoruin accedentes monuiueraa; idi illic,
' Diis inferi, J Nempe Dii Manes Achillis, sunt eius Ge
nii. Nam qui vivorum hominum Genii, quos duos eum si gulis hominibus nasci credebant, apellabantur , illi defunctorum dicebantur Dii Manet. Ceterum Ssi V mes sim inpliciter 8c absolute me rati notant plerumque Deos inseros seu multitudinem illam animarum vel Geniorum in s ieris locis conjunctam. Florus I. 23. Devovente Pont sca Diis, se t Manibns consecrant. sues. Tib. I . Terram Masrem . Devine Manes probant, ne Marι sedem aulam nisi ι. rar impios darent.
667쪽
ubi preera peregerunt, in ormiunt; ubi quo nunque per quietem insomnium viderunt, eo utuntur. Mela Itaque vocavit Manes, quod HerodotusIustissi-επos , atque optimox, post mortem. Plinius, quum haec a Pomponio accepisset, sic mutavit: Aunia inferos tantum colunt. t ursus h Plinio Solinus: qu lia ver olos colunt inferos: quam rectε mu
tarint ipsi viderint. Obscure dixit Virgilius AEneid. 6.
Quod sic explico : quemadmodum qui alios
riserunt , aut necaverunt , patiuCtur Lemures & Larvas interfectorum , ut Orestes,
& alii; sic Anchises, & alii boni viri pauehantur inoprios Manes , id eit , non imus transibant ad Elysios , ' quam propria crimI
na purgarent. , , sEt hanc interpietationem confirmant laaec Apuleji verba in L. Florid. Brachmanae Pythagoram docuerunt, quae Diis ma-1tibus pro meritosuo curlue tormenta , veIpraemia-Omnino autem Manus, lingua sacroi um dictum videtur, pio Mani, id est, Boni: sicut Porci sacrer, pro sacri, apud Plautum : Marrι- mes, et Patris es, apud Festum , pro, M trimi , Cc Patrimi. J
LIAM , inquiunt. a lucendo, quia minime Lia erat. Hoc refellens Dathus, ait, a lucen-d dici fateor ;fed per contrarium nequaquam. Idem putat Qui uctiliam in sentire , lucum
668쪽
per Antiphrasin dici : sed ipse , caeterique
Grammatici falluntur , quum , Quinctiliano
Ruthore . lucum a non lucendo deducunt:
imb vero Quinctilianus trudet illos , qui tam
lia comminiscuntur: Inquit enim lib. r. ca P. 6. Etiamne a contrariis aliqua sinemur trahi r ut lucus , quia umb ra opacus, partim luceat ; ae ludui ; quia
sit Iovi ime ab lusu i S Dis, quia minime dives 'Haec Fabius. ' Eeo verb . mistis aliorum
' Ego vers misssis aliariam ere. J Eaclem 'c' plura habet ScopPa lib. I. COlleel. cap. I 8. ut proinde nullam hic fierio ejus mensionem mirex. Sed tamen neque hanc illius & Sanctii , neque etiam .illam vomi Liscum a Grω. λοχος deducentis , jamque ab unge refutati a Georg. Henr. Ursino cap. g. Observ. Philol. sententiam probare que s sed cum Datho sine ulla haesitatione Laeum a lucendo derivo. In qua etymologia, licet eam ceteris PrMierata' nescio quid ita tamen haesit et ille Ursihus. Scilicet antiquissimis temporibus nulla erant templa et Sacra iaciebant homines in altaribus sub dio positis. Verum qma illa .altaria ita in propatulo postsi nullam habebant ma testatem , nullumque religionis horrorem accedentibus incutiebant , hinc lylvam iis coeperunc circumdare a quidem opacam ac tenebricosam , quia . ut ait apud Eu ripidem Bacchus , σ3μν ni et εχει , ara iron Q iaci venerabile habent tenebrae. Unde & Ο.id. in saliis I f. 'Σ93. Lncus Avent no Dberat niger ilies .mbra, ἶφipupε viso direre. NUMEN INEST. Quoniam itaque in meo iovalium syisarum erant altaria , inque iis solis fiebant sacra , dc proinde quasi perpetuus Iucebat ignis P & Prae- terea frequenti stimus in sacris propter quaesitas illas tene bras erae usus taedarum 8c lampadum , religiosum istum horrorem suo lumina ex mediis tenebris immane quisitum
augentium , hinc eκo saerae illae sylvae dici proprie Luci
coeperunt , utpote propter istum in altaribus ignem pen semper , certe constitutis jam religionibus, lucantes. A nalogia formationis ab illo Uerbo eadem est , quae in No 'ctiluca, quo, ut Varro ait libu IV. de L. Lai spnificabatur Luna Sic Ludas a Ludo . Vola a Volo . Tus rapus apud Plaut. Pseu. I. 3. I 27. . Rapio , Naufragus a Fran
669쪽
rationibus, Lucum, ab Etrusca voce deductum existimo : Etrusca enim' esse nomina Varro in Originibus asserit, Luceres, & Lucumones.
Est porro Etrusc. vox Luca , Cum accentu in ultima , sut Taltaudistae asunt idem quod,
senex sive senator. Et de antiquitate Lucorum, & illorum religione , pleni sunt poetarum libri. Templum Pici , inquit Virgilius, horrendum erat silvis, o peligiona parentum , , sest , venerandum , ut Servius exstonit : sed extat apud Ducanum elegans Luci descriptio
lib. a. Lucus erat Iongo nunquam violatus ab aevo, Oe. μ
BEllum dicunt, quia non bellum sit. Ridet
Dathus, & a Beuuis, dici contendit . adducens illud Ciceronis ossi c. I. Nam cum sint duo genera decemnai, unum per disceptatis rem. alterum per vim, cumque proprium sit hominis illud, hoc Hliuarum, confugiendum est ad posterivi, si uti non licet Iuperiore. Sed fallitur Dathus : haec enim verba nihil quod ad etymon pertineat, probant. Accipe igitur veram sententiam, Antiqui, duellum antε dicebant, quod D. st ea
Antiqui duelitim cte J Varia Pelli eryma vide apud
Volsium , sed qui recte consuit Solrem a Duella icirma iatum , & Duellum porro Duobus deducit, qu ciniam semper in bello sint duae paries. Possis forte non absurde item a divello repetere vocabuli hujus originem , ut indest dis limo, sicuti Sc Ve/lus a Vella est, Tergui & Teutima Teu o , vel Tergo : dc fac deinceps elisa vocali Drieι- tum , q mmodo Zc 'Dortium pro ri oortium nonnulli dixere et Uide Scaliger uin. ad F ellum in V. Anrs m. 8c qi modo Deto ex Devia, Praebeo ei Prohibeo, Prator ex erat tar ,
670쪽
stea belum vocarunt. Ciceronis haec sunt verba in oratore perfecto : Quid vero licent x, quam quod hominum etiam nomina murrahebant , quo essent aptiora 3 nam ut , duellum . hellum, diduis, bis; se, Duellum. eum qui Poenos elas devicit, milium nominarunt, quumjuperiores V pellari ossent semper Duelli. Ex etiam Ciceronis verbis riclere poteris Grammatistas , qui inter duellum, dc bHIum, differentiam constituere solebant, quum idem prorsus significent: nili velis dicere, illud vertus, hoc autem P stea usitatum. Antiqui enim dixit Horcstius, Graecia Barbariae Iento col a duello. Vide Festumin; Duelium , misenon; Duidens hosia ' Duix, Duonum, bonum. R
Orficium, a junt ab inciendo , quod nemiar
ciat. vel noceat. Hoc recte refellit August. Dathus, eκ sententia D. Ambrosii , in lib. de Officiis , dum inquit:.cium, littera o , murata, quasi e tum dicitur, propter decoremsermonis. Haec ille. Donatus in
'Proles ex Prootes . Capta ex conpia contracha habemus. Immci quae propius accedunt ad noc exemplum , sacetii fle similia haud dubie dicta sunt pro Misce vi , Rapniprci Rastiυi. Certe sic enus focmatum est ex Vacivus , cures ex Nocivus, tua ex fa iυa. Denique ne auctoritate Veterum destituamuri in Glossariis Labbaei inveni-nimus Divellio πό μγ , Divelliones Ηλυκυ , wρπα σὲ . Quae vocabula si olim tuerunt in usu . ut lane illa GIDiIaria nos docent. certa pene est nostra Etymologia , .it te
uum manifesta ratione inde sit formatum γενήnesis, quod Pr Prye rimat crimen , quo quis tanquam hostis publicus hcivitate. sua censetur divulsus. Si verta eam orninem habet hocce vocabulum, trandem omnino habere debuit PertieIIta& D.ellum.