장음표시 사용
61쪽
Aruns, ubi Brutum agnovit, inflammatus ira Ille est vir. 'inquit, qui nos patria expulit en ille nostria decoratus i signibus, mas nitie incedit. Tum concitat calcaribus Squum, atque I ipsum consulem dirigit Brutus avid se certamini osse i Adeo infestis animi concurrerunt, ut umbo, hasta transfixi, ceciderint sugatus est tamen Tarquinius. Alter consul Romam triumphans rediit; Bruti collegae lanus, quanto potuit apparatu secit Matronae aer
tum ut parentem annum luxerunt. IoΗΟRATIUS, SURNAMED AEOCLBa.
4. Porsena rex Etruscorum, ad restituendum Tarquinios cum infesto exercitu Romam venit. rimo impetu Ianiculum cepit. Non unquam Mik ant tantus terror Romanos invasit ex agris in urbem demigrant urbem ipsam sepiunt 1ο praesidiis. Alia urbis pars muris, alia Tiberi objecto, tuta videbatur. ons sublicius iter paene hostibus dedit, nisi unus
vir fuisset, Horatius Cocles, illo cognomine, quod in alio
praelio oculum amiserat. Is pro ponte stetit, et aciem ho tium solus sustinuit, donec pons a tergo interrumperetur so ipsa audacia obstupefecit hostes ponte rescisso armatus in Tiberim desiluit, et incolumis ad suo transnavit. Grata erga tantam virtutem civitas fuit ei tantum agri datem est, quantum una die circumarari potuisset. Statua quoque in comitio posita. 2
5. Quum orsena Romam obsideret, Μucius, vir ωmanae constantiae, senatum adiit, si veniam transfugiendi petiit, necem regis repromittens. Accepta potestate, in castram senas venit. Ibi in consertissima tiarb prope re sogium tribunal constitit Stipendium uno ori militibus dabatur et scriba cum rege pari sere ornatu sedebat. Μucius illum pro rege deceptus occidit. Apprehensus et ad regem pertractus, dextram acoena ad sacrificium s ulo injecit hoc supplicii ab ea exigens, quod in caede peccasset ab Attonitus miraculo rex, juvenem amoveri ab aliaribus tu sit. Tum Mucius, cui Scaevola cognomen a clade dextrae manus inditum, inuasi benefiesum remunerans, ait, trecen
62쪽
ritus, bellum, acceptis obsidibus, deposuit.
6. Porsena Cloeliam, virginem nobilem, inter obsides ac cepit. Quaen ejus castra haud procul ripa Tiberia locata essent, Cloelia, deceptis usui libus, noctu egressa, equum quem sora dederat, arripuit, et Tiberim trajecit. Quod ubi regi nunciatum est, primo ille, incensus ira, Romam legatos misit ad Cloeliam obsidem reposcendam. Romani eam ex Io foedere restituerunt. Tum rex, virginia virtutem admiratus, eam laudavit, ac parte obsidum donare se dixit, permisitquctu ipsa, quos vellet, legeret. Productis obsidibus, Cloelia Virgines puerosque elegit, quorum aetatem injuriae obnoxiam sciebat, et cum iis in patriam rediit Romani novam in scea minu virtutem novo genere honoris, statu equestri, donavere. In summa Via Sacra suit posita virgo insidens equo.
PUBLIUM FALERI Us, SURNAMED PUBLICOLA.
T. Tarquinius Collatinua se consulatu abdicavit, quod invisum esset populo Tarquinii nomen. Itaque consul cre so atus est Publius Valerius, quo adjutore Brutus reges Hec rat. lio tamen, quia in looum Bruti mortui alterum consulem non subrogaverat, et domum in alto atque munito loco habebat, in suspicionem regni affectati venit. Quo cognito, apud populum queatus est, quod de se tale aliquid timuissent,a et misit, qui domum suam diruerent. Dempsit etiam a cureainacibus, eosque in populi concione ubmisit, quasi major populi, quis consulis majestas esset. Gratum id multitudini spectaculum fuit. Ind Valerio cognomen Publicolae datum est Quum quaritim consul fuisset, mortuusa est adeo pauper, ut laneri sumptus deesset. Collectis at
Pulo nummis est sepultus, et annuo matronarum luctu hon
ratus. TRE IN RE HUNDRED AND AEIX FABII.
S. Vexabantur incursionibus Veientium Romani. Tum a Fabia gens senatum adit Consul Fabius pro gente loquitur: vos alia bella curate: Fabios hostes Volentibus date ristud bellum privato sumptu gerere nobis in animo est.' mi
63쪽
no K II. a gratiae ingentes actae auri. Consul e curia egressus, combtante Fabiorum agmine, domum rediit Manat tota urbe rumor Fabios ad ocelum laudibus serunt Fabii postera dio arma capiunt. Nunquam exercitus, neque minor numero, neque clarior fama et admiratione hominum, per urbem in stoemit. Ibant sex et trecenti milites, omnes patricii, omnes unius gentis. Ad Cremeram flumen perveniunt. Is opportunus visus eat locu communiendo praesidio Bostes, non
semel susi, pacem supplioes petunt. s. Veientes pacis impetratae brevi poenituit. Itaque, re Iodintegrato bello, inierunt eonsilium insidiis serocem hostem captandi ulto successu Fabiis audacia crescebat quum igitur palati passim agros popularentur, pecora a Veientibus obvikm acta sunt; ad quae progresa Fabii, in insidias circa ipsum iter locatas delapsi sunt, et Onanes ad unum perierunt. I Dies, quo id totum est, inter nefastos relatus suit: porta, qua profecti fuerant, Scelerata est appellata. Unus omnino superfuit ex ea gente, qui propter aetatem impuberem, domi ictus fuerat. Is genus propagavit ad Quintum Fabium Maximum, qui Annibalem mora fregit. . M
10. Tarquinius Hoetus ad amilium Tusculanum generum suum, confugerat quum ille, concitato Latio, Romanos graviter urgeret, nova Romae dignitas creata est, quae Di tatura appellata est, major qukm consulatus. Tunc creatus saest magister equitum, qui dictatori etiam obsequeretur. Aulus osthumius, dietator Aotus, cum hostibus apud Regillum lacum conflixit, ubi, quum victoria nutaret, magister equitum equis haenos detrahi jussit, ut irrevocabili impetu ferrontur itaqua et aciem Latinorum suderunt, et castra adceperunt. Tarquinius Cumas se contulisse dicitur, in eaque urbe senio et aegritudine esse conse tus.
cordiam inter Patres plebemque restituit: nam quum plebs re a Patribus secessisset, quod tributum et militiam non toler ret, Agrippa, vir acundus, ad plebem missus est; qui, i tromissus in castra, nihil aliud, qukm hoc, narram sertur: ra
64쪽
54 I usTRlous ROMANs. Olim humani artus, quum ventrem otiosum emerent, ab eo discordarunt conspiraruntque ne manus ad os cibum serrent, nec os acciperet datum, ne dentes conficerent. At dum ventrem domare vellent, ipsi quoque defecerunt, i a tumque corpus ad extremam tabem venit inde apparuit e tris haud segne ministerium esse, eumque acceptos cibos per omnia membra disserere, et cum eo in gratiam redierunt. Si senatus et populus, quasi unum corpus, discordia per uni concordia valent.
1 12 Mao sabul Alenenius flexit hominum mentes plebs
in urbem regressa est. Creavit tamen tribunos, qui libertatem suam adversus nobilitatis superbiam defenderent. Paulo post mortuus est,enenius, vir omni vita pariter Patribus ac plebi carus post restitutam civium concordiam carior plebiis factus. Is tamen in tanta paupertate decessit, ut eum populus collatis quadrantibus sepeliret, locum sepulcro senatus public daret. Potest consolari pauperes enenius, Sed multo magis docere locupletes, quam non sit necesSari solidam laudem cupienti nimis anxia divitiarum comparatio.
13. AEqui consulem inuolum atque exercitum ejus circumsessos tenebant id ubi Romae nunciatum est, tantus pavor, tanta trepidatio fuit, quinta si urbem ipsam, non castra hostes obsiderent quum autem in altero consule parum is esse praesidii videretur, dictatorem dici placuit, qui rem a flictam restitueret. Quintius Cincinnatus, omnium consensu, dictator est dictus. Ille spes unica imperii Romani, trans Tiberim quatuor jugerum colebat agrum. Ad quem missi legati, nudum eum arantem offenderunt Salute data ad invicem redditaque, Quintius togam proper e tugurio pro serre uxorem Raciliam jussit, ut senatus mandata togatus audiret. l4. ostquam absterso pulvere ac sudor , toga indutus processit Quintius, dictatorem eum legati gratulantes cona salutant, quantus terror in exercitu sit, exponunt. Qui
tius igitur Romam venit, et antecedentibus lictoribus d inum deductus est. Postero die prosectus, caesis hostibus, exercitum Romanum liberavit Urbem triumphans ingres-aus est Ducti ante currum hostium duces, militaria signa 4. praelata secutus est exercitus Praeda onustus epulae in-
65쪽
structae ante omnium domos. Quintius sexto decimo die dictatura, quam in sex menses acceperat, se abdicavit, et ad boves rediit triumphalis agricola.
5. Caius arcius gentis patricis a captis Coriolis urbe sVolscorum, Coriolanus dictus est. latre orbatus adhuc puer sub matris tutela adolevit. Sortitus erat a natura nobiles ad laudem impetus, sed, quia doctrina non accessit, irae inse tens, obstinataeque pervicaciae fuit Quum prima stipendia sacere coepisset adolescens, e multis praeliis, quibus in Istersuit, nunquam rediit, nisi donatus corona aliove militari
praemio. In omni vitae ratione nihil aliud sibi proponebat, qutim ut matri placeret quumque illa audiret filium laudari,
aut corona donari videret, tum demum felicem se putabat. Ea oblectandi et colenda satiari non poterat. Illa cupient 15 uxorem duxit illius in aedibus cum uxore habitavit. 16. Coriolanum, post insignem victoriam ejus opera maxim partam, Posthumius consul apud milites laudavit: oum militaribus donis onerare voluit agri centum jugera,
decem captivos, totidem ornatos equos, centum boves et a rao genti pondus quantum sustinere potuisset, Merebat Coriolanus vero nihil ex his omnibus accepit, praeter unius hospitis captivi salutem et equum. Consul factus, gravi annona advectum e Sicilia humentum, magno pretio dandum populo curavit, ut plebs agros, non seditiones, coleret. Qua inde causa damnatus ad Volscos concessit, eosque adversus Romanos concitavit. Imperator a Volscis actus, ad quartum ab urbe lapidem castra posuit, et agrum Romanum est populatus. 17. Missi sunt Roma ad Coriolanum oratores de pace, o sed atrox responsum retulerunt iterum deinde missi,. ne in castra quidem recepti sunt. Sacerdotes quoque suis insulis velati, ad eum iverunt supplices, nec Inagis animum ejus flexerunt stupebat senatus, trepidabat populus, viri paritera mulieres exitium imminens lamentabantur. Tum Vetu 35ria, Coriolani mater, et Volumnia uxor duos parvos filios secum trahens, castra hostium petierunt. Ubi matrem aspexit Coriolanus patriar' inquit vicisti iram meam admotis matris meae precibus, ni tuam in me injuriam condono.'Complexus inde suos, castra movit, et exercitum ex agro s
66쪽
Romano abduxit Coriolanus postea a Volscis, ut proditor, occisus dicitur.
I S. A. U. 300 A. C. 452 Anno trecentesimo ab
urbe condita, pro duobus consulibus decemviri creati sunt, qui allatas e Graecia leges populo proponerent. Unus ex iis, Appius Claudius, virginem plebeiam adamavit, quam quum Appius non posset pretio ac spe pellicero, clienti suo negotium dedit, ut eam in servitutem deposceret: facile victurus,1 quum ipse esset et accusator et judex Lucius Virginius, puellae pater, tunc aberat militiae causa Cliena igitur virgini venienti in forum injecit manum, assimans suam esse servam eam sequi se jubet ni saciat, minatur se cun tantem vi abstracturum. lavida puella stupente, ad cla-11 morem nutricis fit concursus Quum ille puellam non m se abducere, eam vocat in jus ipso Appio judice. Is Interea missi nuncii ad Virginium properant. sprima luce Romam advenit, quum jam civitas in sero, e pectatione erecta, staret. Virginius statim in forum, lachry- is abundus et civium opem implorans, filiam suam deducit. Appius, obstinatum gerens animum, in tribunal ascendit, et
Virginiam clienti suo addixit. Tum pater, ubi nihil umquam auxilii vidit Quaeso,' inquit, Appi, ignosce trio dolori sine me filiam ultimo alloqui. maia venia pa-as ter filiam in secretum abducit. Ab lanio cultrum arripit, et pectus puellae transfigit. Tum serro sibi viam facit, et respersus cruore ad exercitum profugit. Concitatus exercitus montem Aventinum occupavit decem tribunos militum creavit decemviros magistratu so abdicare coegit, eosque
ad omnes aut morte aut exilio multavit ipse Appius Claudius
in carcere necatu est. CAIυν LIGINIUS AETOLO.
20. Fabius Ambustus ex duabus filiabus majorem Aulo Sulpitio patricio, minorem Licinio Stoloni plebeio, conjugemas dodit Aulus Sulpitius tribunus militum erat potestato consulari. Quum in ejus domo sorores Fabiae inter a tempus aermonibus tererent, fori incidit, ut Sulpitius de soro domum so reciperet, et ejus lictor sorem, ut mos eat, virga Pedi
67쪽
cuteret minor Fabia, moris ejus insueta, id expavit risui sorori sui miranti sororem id ignorare. Confusam eam
quum pater vidisset, sciscitanti consessa est, eam esse a
sam doloris, quod viro plebeio juncta esset. Consolatur filiam Ambustus, polliceturque eosdem honores domi prope odiem visuram, quos apud sororem videat. Inde consilia inire coepit cum genero, qui, ubi tribunatum plebis aggressus est, legem tulit, ut alter consul ex plebe crearetur Lex, resistentibus patribus, lata tamen est, et primu Licinius Stolo consul e plebe factus
2 l. . . ML A C. 39L Quummarcus Furius Camillus urbem Falerios obsideret, ludimagister plurimos
et nobilissimos inde pueros, velut ambulandi gratia educatos, in castra Romanorum perduxit quibus Camillo traditis, non a5
erat dubium quin Falisci, deposito bello, aese Romanis dedituri essent; sed Camillus, perfidiam proditoris detestatus: ' Non ad similem tui. inquit, venisti sunt belli, sicut
et pacis, jura arma habemus, non adversus eam aetatem,
cui etiam captis urbibus parcitur; sed adversus armatos, qui mo stra Romana oppugnaverunt.' Denudari deinde ludim gistrum jussit, eum, manibus post tergum alligatis, in urbem reducendum pueris tradidit, virgasque eis dodit, quibus euntem verberarent. Statim Falisci, beneficio magis, qukm armis victi, portas Romanis aporuerunt. 2522. Camillus post multa in patriam merita, judicio populi damnatus, exulatum abiit. Urbe egrediens ab iis
precatus esse dicitur, ut, si innoxio sibi ea injuria fieret, desiderium sui sacerent ingratae patriae quamprimum neque multo postea res evenit. Nam Galli Senones Clusium, Etru astriae oppidum, obsederunt. Clusini novo bello exterriti, ab Romanis auxiliaim petierunt issi sunt Roma tres legati, qui Gallos monerent, ut ab oppugnatione desisterent. Ex his legatis unus contra jus gentium in aciem processit, et ducem Senonum interfecit. Qua re commoti Galli, petitis δοin deditionem legatis, noc impetratis, ad urbem venerunt, et exercitum Romanum apud Alliam fluvium ceciderunt, die decimo sexto Calendas Augusti qui dies, inter nefastos latus, Alliensis dictus est.
68쪽
23. . U. 3ω A. C. 387. Galli victores paulo ante
solis occasum ad urbem Romam perveniunt. ostquam hostes adesse nunciatum est, juventu Romana duoemanlio, in arcem conscendit seniores verb, domos ingressi, ad ventum Gallorum obstinat ad mortem animo expectabant. Qui inter eos curules magi3tratus gesserant, ornati honorum
insignibus, in ostibuli aedium eburneis sellis insedere, ut, quum venisset hostis, in sua dignitate morerentur. Interim Galli, domos patentes ingressi, vident viros ornatu et vultus a majestate Diis simillimos quum Galli ad eos, velutissimul ora conVi si starent, unus ex his senibus dicitur GaIlo, barbam suam perinulcenti, scipionem eburneum in caput in zussisse. Iratus Gallus eum occidit ab eo initium caedis ortum est Deinde caeteri omnes in sedibus suis trucidati
. 24. Galli deinde impetum sacere in arcem statuunt. Primo militem, qui tentaret viam, praemiserunt. Tum, nocte sublustri, sublevantes in vicem et trahentes alii alios,
in summum saxum evaserunt tanto silentio, ut non solumas custodes allerent, sed ne canes quidem, solicitum animal, excitarent. Anseres non fefellere, quibus in summa inopia Romani abstinuerant, quia aves erant Iunoni sacrae quae res Romanis saluti fuit. Namque clangore anserum alarumque crepitu excitus antius, vir bello egregius, caeteros ad ra arma Vocans, Gallos ascendentes dejecit unde mos iste imoessit ut solemni pompa canis in furca suffxv seratur; anser vero, Velut triumph ns, in lectica et veste stragula
25. uno consensu omnium placuit ab exilio Camillum ad acciri missi igitur ad eum legati, ipseque dictator absens dictus est Interim sames utrumque exercitum urgebat Et, ne Galli putarent Romanos ea necessitate ad deditionem cogi, multis locis de Capitolio panis jactatus est in hostium stationes. Ea re adducti sunt Galli, ut haud magna mera cede obsidionem relinquerent. lactum est pretium mille pondo auri ondum omni auro appenso, Camillus dictator intervenit, collectis Romani exercitu reliquiis auferri aurum de medio jubet, denunciatque Gallis, ni se ad praelium expediant. Instruit deinde aciem, et Gallos internecione d occidit nuncius quidem cladis relictus est Dictator, recuperata ex hostibus patria, triumphans urbem ingressus
69쪽
est, et a militibus, parens patriae, conditorquo aver urbis pestatua est.
m. Titus antius, ob ingenii et linguae tarditatem, a
Patre rua relegatus sumat. Quum audisset patri diem die stam eam a Pomponio, tribuno plebis, cepit consilium rudis quidem et agrestis animi, sed pietate laudabile. Cultro su cinctus, man in urbem, atque a porta confestim ad Pomponium pergit introductus, cultrum stringit, et super lectum Pomponii stans, se eum transfixurum minatur, nisi ab in Iocoepta accusatione desistat Pavidus tribunus, quippe qui
cerneret serrum ante oculos micare, accusationem dimisit.
Ea res adolescenti ovori suit, quod animum ejus acerbitas
paterna a pietate non avertisset, ideδque eodem anno tribunus militum saetua est.
27. Quum postea Galli ad tertium lapidem, trana Anienem fluvium, castra posuiment, exercitus Romanus ab urbe Prosectus est, et in citeriore ripa fluvii constitit. Pona in medio erat tunc Gallus eximia corporis magnitudine in v cuum pontem processit, et qukm maxima voce potuit is
Quem nunc ' inquit, Roma sortimimum habet isor cedat ad pugnam, ut eventus ostendat, utra gens bello ait melior.' Diti inter primores juvenum Romanorum allentium fuit Tum Titus Hinlius ex statione imperatorem pergit: 'Inium tuor inquit, ' imperator, extra ordinem nunquam asPugnaverim, non a certam victoriam videam; si tu permi tis, volo isti belluae ostendere, me ex ea familia ortum esse, quae Gallorum agmen ex rupe Tarpeia deturbavit.' Cui imperator Macte virtute, inquit, ait Manli, eato: Perge, et nomen Romanum invictum praesta. min. Armant deinde juvenem aequales scutum capit, Hispano eingitur gladio ad propiorem pugnam habili. E pectabat eum Gallus stolid laetus, et linguam ab irrisu ex rens. Ubi constitere inter duas acies Gallus ensem cum ingenti sonitu in arma Manlii dejecit. Manlius vero insinu asstvit sese inter empus et arma Galli, atque uno et altero ictu ventrem transfddit, jacenti torquem detraxit, quem, cruore respersum collo circumdεdit suo. Defixerat pavor cum Gmiratione Gallos Romani alaore obvikm militi suo pro.
70쪽
grediuntur, et gratulantes laudanteaque ad imperatorem pediducunt Manlius inde Torquati noma accepit. m. Idem Manlius, postea consul sactua bello Latino, ut disciplinam militarem restitueret, edixit, ne quis extra ordia nem in hostes pugnaret. Forth filius ejus accessit prope stationem hostium is, qui Latino equitatui praeerat 'ubi consulis filium agnovit, sisned inquit, 'congredi mecum, ut singularia praelii eventu cernatur, quantum eques Latinus Romano praesteti ovit serocem animum juvenis seu. I ira, ae detrectandi certaminis pudor oblitus itaque imperii paterni in certamen uix, et Latinum ex equo excussum transfixit, spoliisque lectis in castra ad patrem venit. E templo, filium aversatus, consul milites classico advocat; qui postquam frequentes convenere Quandoquidem,' inquit, 15 tu, fili, contra imperium consulis pugnasti, oportet ut di ciplinam poena tua restituas. Triste exemplum, sed in m terum salubre juventuti eris. I, lictor, deliga ad palum.
tu omnes obstupuere; sed, postquam cerVIce caesa, susus est cruor, in questus et lamenta erupere Manlio Romamu redeunti, seniores tantum obvilim exierunt juventus et tunc eum et omni deinde vita execrata est.
30. . Decius sub Valerio consule tribunus militum fuit. Quum exercitus Romanus in angustiis clausu esset, Decius a conspexit editum collem imminentem Matium castris A cepto praesidio verticem occupavit, hostes terruit, et spatium consuli dedit ad subducendum agmen in sequiorem locum. Ipse intempesta nocte, per medias hostium custodias somno oppressas incolumis evasit. Quare ab exercitu donatus esta corona civica, quae dabatur ei, qui obsidione cives libera set Consul fuit bello Latino cummanlio Torquato. Tunc quum utrique consuli somnis obvenisset, eum populum vi torem fore, cujus dux in praelio cecidisset convenit inter eos, ut is, cujus cornu in acie laboraret, iis se Manibusas devoveret inclinante sua parto Decius se et hostes Diia Manibus davovit. Armatus in equum insiluit, a se in medios hostes, immisit. Corruit obrutus telis, et victoriam suis reliquit.