장음표시 사용
91쪽
14 B. Lans ranci Archiepiscopi Cantuar.
spiritus, vita,&pax. Quoniam sapientia carnis inimica est Deo: 8. Legi enim Dei non est subiecta: nec enim potest. Qui autem in carne sunt, Deo placere non possunt. Vos autem in carne non estis , sed in spiritu : si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Si quis autem Spiritum Christi non habet, hie non est eius. Si autem Christus, id est , Amor Christi in vobis est, s. corpus, id est , concupisientia corporis , scilicet vestrum, quidem mortuum est propter peccatum , in se deletum , spiritus vero vivit propter Iustificationem. 1den, pro pter opera iustitiae quae exercet. Quod si spiritus eius, qui suscitauit Iesum a
mortuis , habitat in vobis . qui suscitauit Iesum Chri lium a mortuis, vivificabit&mortalia corpora vestra, propter inhabitantem spiritum eius in vobis. Ergo fratres, spiritui debitores sumus non carni, Ut secundum carnem vita a mus. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, vivetis. IO. Quicumque enim Spiritu Dei aguntur, ij sunt Filii Dei. 1i. Non enim accepistis, cui Iudaei in monte bra, spiritum seruitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, 12. I 3. in
quo clamamus : Abba Pater. Ipse enim spiritus, testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filai Dei. Si autem filii, & haeredes: 14. haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi: si tamen compatimur, id est . aduersa in Christo Iustineamus sicut ipse pro nobis , ut & conglorificemur. Existimo enim , quod non sunt condignae passones huius temporis ad futuram gloriam , sicilicet obtinendam, quae reuelabitur in nobis. 31. Nam expectatio creaturae, reuelationem Filiorum Dei expectat, 15. I7. Vanitati enim creatura
tu , dc concupiscentiis carnis non obedire
ibidem 8. Legi enim Dei) Hoc non potest, sed
Cap. io. prudentia carnis non potest ; vitium non
potest, non natura. Quomodo si diceres: Claudicatio rechar ambulationi non est seg. subiecta. NeqΩ enim potest, pes potest ,
claudicatio non potest. Eiit, e .ire 9- Corp- quidem' Corpus nostrum com Psal. 8s.sub paratum illi quod futurum est, inuenitur mςd x0 mortuum , quamuis adhuc habens ani
1O. I ANFR. Cuicumque enim Probatio quia facta carnis mortificantes vivant. Fi- iij enim Dei sunt, quos vivere haud dubium est. H. Non enim accepistis in Probat eos qui Spiritu Dei aguntur, esse filios. Non enim, inquit, spiritus, quem accepissis , seruos
vos fecit. Omnes namque cultores Dei, in quocumque tempore, aut serui fuerunt,
ut Iudaei , aut si ij, ut Christiani. Vnde in Evangelio Dominus dicit : Iam non dicam vos seruos, sidamico; , o c. Devexb. ' AMBRos. In quo clamamus, Abba, ' ,, Pater Ipse huic voci&animo, quo cla mamus Abba, Pater , Spiritus Dei testita moniti dat, dum manet in nobis heredes. I 3. AVGvsΤ. In quo clamam Abba, Pater) Utrumque voluit Apostolus dicere: quia videbat lapidem angularem, quem reprobauerunt; qui recipit utrumque parietem etiam de diuerso venientium. Hinc circumcisio; hinc praeputium, inde Abba,
inde Pater. 1 . Haeredes quidem Deil Si quaeratur, quomodo simus heredes Dei: cum heredItas morte decessoris firma teneatur. Renpondetur : Cum venerit quod perfectum est; auferetur quod ex parte est. Ita nobis quodammodo moritur pater in aenigmate,
dc idem ipse fit hereditas, cum facie ad faciem ' pollidetur. Is . LANFR. Nam expectatio' Probat gloria
filiorum reuelandam ab auctoritate totius Ecclesiae, quam creaturam hic vocat, sicut alias : Si qua noxa creatura in Christo. Et Iacob. Vt simus initium aliquod creaturae
eius. Quasi diceret Ecclesia Christi ex pectat reuelari sibi gloriam filiorum Dei Id est, societatem habere cu Angelis Dei. 16. manitati enim ) Quasi quis diceret. Ecclesia quς tantam expectationem habet,
cur vana cogitat 3 Cur vana nonnunquam
desiderat 3 Ad hoc respondet: non volenS hoc patitur. Sed ita placuit Deo quia vanicati eam subiecit , dans eis spem quia quandoque liberabitura seruitute vanitatis & corruptionis, cum data sibi fuerit libertas gloriae quam Fili j Dei habent.
pe sponte peccauit, sed non sponte dam
92쪽
Commentarius in Epist. ad Romanos. 21
subiecta est, non volens , i 8. sed propter eum, qui sibi ecit eam in spe: quia
de ipsa creatura liberabitur a seruitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod 19. omnis creatura ingemiscit , Icilicet pro viaitate quam patitur; id est, cum magno conatu operatur id boni quod operatur,
& parturit usque adhuc. Non solum autem illa, sed & nos ipsi primitias spiritus habentes, id est, qui primi piritum anctum accepimus; & ipsi intra nos
gemimus, adoptionem filiorum Dei expectanteS , 2 o. redemptionem corporis nostri. 21. Spe enim salui facti sumus. Spes autem, quae Videtur, non
est spes : nam quod videt quis, quid sperat 3 Si autem quod non videmus,
speramus: per patientiam expectamus. 22. Similiter autem & spiritus adiuuat infirmitatem nostram i nam quid oremus sicut oportet, nescimus :Σ3. Sed ipse spiritus postulat, id es, postillare nos facit, pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Qui autem scrutatur corda, id est, Deus, scit quid desideret, id est, desiderare faciat spiritus: quia secundum Deum postulat pro sanctis, id est , postulare facit sancitos. Scimus autem quoniam diligentibus
Deum , 24. Omnia cooperantur in bonum, scilicet piritus , iis, qui secun dum propositum, id est, praedestinationem Dei, vocati sunt sancti. 21. Nam quos praesciuit, scilicet Deus Pater, & praedestinauit 16. conformes fieri ima
natus est. Peccatum itaque spontaneum fuit, contra praeceptum facere veritatis. Peccati autem poena , subisicit fallaciae. s. ergo. Non' enim sponte vanitati creatura subiecta est.
1biebri 38- Sed propter eum ) Propter eum qui subiecit eam in spe, id est, propter eius iustitiam, atque clementiam; qui nec impu- . 1 El. nitum peccatum ' relinquit, neque insa-O ' μ nabilem voluit esse peccantem. Conii, I9. Omn creatura ) In unoquoque ho- Pti id & mine omnis creatura intelligi potest; quia o rationalis in illo est, quam Angeli haberem c. s. to. creduntur. Sensualis cum bestiis. Vitalis -- Driuata sensu cum arboribus. Nam inno
ro LANFR. Redemptionem corporis Vere eXpectamus redemptionem corporis, quia
speramus quod est: Vbi dicit per patientiam expectamus, speramus; quia spe sal ui facti sumus : & hoc probat, quia quod non videmus , speramus; scilicet a Deo
promissum : sed redemptio corporis est promi 11 a. Probat, quod non videmus speramus : quia quod videmus non speramus. Et hoc probat, quia visio nostra non est spes. Et hoc probat, quia spes quae Videtur non est spes : quia nulla vissio , spes est.
Et hoc probat, quia quod videt quis, quid sperat 3 Quia nullus videns sperat. Vel
ita : utrum eXpectemus redemptionem λ
Respondetur vere: quia speramus quod spe salui facti sumus. Ita explicat: si spera- IDUS , CXpectamus quod est : Si autem quod non videmus speramus, per patientiam expectamus assumptio in sed speramus quod non videmus. Et hoc probat, quia quod videtur non speratur quod est; spes autem quae videtur, non est spes. Et hoc probat; nam nullus vides sperat quod est; nam quod videt quis, quid sperat31r. Spe enim j Quasi aliquis diceret. Nocne qui Deo seruiunt etiam in hac vita, a vanitate & corruptione liberantur Θ Huic obiectioni respondet Apostolus dicens: spem habemus, ut in aeterna vita liberemur ; sed nondum in hac vita liberati su
11. Similiter Quasi diceret. Sicut spes
roborat pusillanimitatem nostra;ita & spiritus adiuuat infirmitatem nostram ; insi-23. AvGVST. Sed ipse piritus postulat Sic Lib. i. eon- dictum est gemitibus interpellat, Vt intelligeremus, gemitibus interpellare noS to. 6. facit. Adest enim - nobis, & infunden- l. Vobi . do caritatem in nobis, facit interpellare nos gemitibus.1 . LANFR. Omnia cooperantur Quasi diceret. Non solum orationis cooperator
est Spiritus sanctus in his qui diligunt Deli: sed etiam bonorum quae fiunt ab eis. 21. Nam quos Responsito cur dixerit propositum. Et est Ordo. Nam quoS praesciuit conformes fieri imaginis flj sui; id est futuros imitatores vestigiorum Iesu Christi, Et praedestinauit: Ita ut ipse primogenitus sit in inultis fratribus; id est, principatum habens in collegio sancto
16. AVGus Τ. Praedestinauit Haec est prae 'RI destinatio sanctorum, praesentia scilicet, i .ec praeparatio beneficiorum Dei.
93쪽
16 B. Lati ranci Archiepiscopi Cantuar.
ginis fili j sui, ut sit ipse , primogenitus in multis fratribus. Quos autem 27. 28. praedestinauit, hos & vocavit: & quos vocavit , hos & iustificauit: quos autem iustificauit , illos 29. & glorificauit. 3 o. Quid ergo ditacemus ad haec 3 Si Deus pro nobis, quis contra nos Z 31. Qui etiam proprio filio suo non pepercit , sed pro nobis omnibus tradidit illum i quota modo non etiam cum illo Omnia nobis donauit 3 Quis accusabit aduersus electos Dei ' Deus qui iustificat quis est qui condemnet 3 Christus Iesus , qui mortuus es , imo qui & resurrexit, qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Quis ergo nos separabit a charitate Christi 'Tribulatio 3 An angustia ν An fames 3 An nuditas Θ An periculum λ An persecutio 3 An gladius3 32. Sicut scriptum est: 33. quia propter te mortificamur tota die : aestimati sumus sicut oves occisionis.) Sed in his omnibus
superamus, propter eum, 3 . qui dilexit nos certus sum enim, quia neque 3j. mors, neque 36. Vita, neque Angeli 3 7. neque principatus ,scilicet matus, neque Virtutes,scilicet malae, neque instantia, scilicet bona, mel mala, neque futura, id est, bona, mel mala, neque fortitudo, id est , vis, neque altitudo , id est, promisio altitudinis, neque profundum, id est, comminatio h miliationis , neque 38. creatura , bona, vel mala, alia poterit nos separare a a charitate Dei, quae est, scilicet quam habemus per Christum , in Christo Iesu Domino nos fro.
Lilc 1 f. de 27. Conformes fieri Potest secundum Civit. Dei hominem interiorem intelligi. Vnde no-i bis alio loco dicit: Reformamini in nou tate mentis Osrae. Potest & sic accipi, ut nos illi essiciamur immortalitate consormes. Quod ad ipsam resurrectionem pertinet; secundum quod primogenitus
D ἡ-ό Praedestinauit Praedestinauit nos
Apost. ter. DeuS,antequam essemus. Vocauit autem,r6. cap. L. cum auersi essemus. Iustificauit, cum peccatores essemus. Glorificauit, cum mortales essemuS.
29. LANFR. Glorificauit in Hoc nondum factum est, sed fiet in futura vita. 3O. uid ergo dicemus' b Id est, quas dignas gratias referemus Deo, pro his tantis bonis 31. taui etiam sillo Quasi dicat, non solum dat nobis Deus non timere aduersa rios: sed etiam dat nobis omnia, sicut illum dedit nobis. 3r. An gladius Subaudis, nihil ho
33. Sieuiscriptum est 3 Et hoc probat. 34. c Propter eum Id est, propter eius a
36. Vita Id est, promissio vitae. 37. Angeli Scilicet, Mali.
38. AMBRos. Neque creatura Nec si arte & sublimitate astutiae sive , aliam fingat creaturam ad horam; sicut finxerunt Iamnes & Mambres coram Pha
i. Eruatem dico ne quis diceret deprimere se legem, quia inimicaret Iu-V daeis. in In Christo, non mentior, testimonium mihi perhibente conscientia mea Σ. in Spiritu sancto: quoniam tristitia mihi magna est, & con-
I.π ANFR. Veritatem Quasi quis di- ceret. Qiu quondam Ecclesam Dei persequebaris , quomodo nunc ita loqueris Θ Incessanter , inquit , doleo quod fecerim. i. In Spiritusancto Id est, per Spiritum sanctum, quem in se habet, a quo sibi veritas inspiratur.
94쪽
Commentarius in Epist ad Romanos r
tinuus dolor cordi meo. 3. Optabam enim ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis, qui sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israe- Iitae , quorum adoptio est filiorum , id est, qui adoptati sunt in filios, & . , Joria, & testamentum, & lemsatio , & obsequium , & promissa : quomini patres, de ex quibus, est Christus secundum carnem , qui est super omnia Deus benedictus In tacula. Amen. Non s. c. autem quod exciderit verbum Dei. Non enim omnes qui ex Israel sunt, scilicet e cundum carnem, ii simi . Israelitae: neque qui semen sunt Abrahae, 8. omnes fili j, scilicesecundum carnem ; s. sed in Isaac vocabitur tibi semen , scilicet haereditatu : id est,
non qui fili j carnis, hi fili j Dei: sed qui filij sunt promissionis, aestimantur
in semine , scilicet pirituali, id est, quales promissisti , sunt iusti videlicet. Promissionis enim verbum hoc est: secundum hoc tempus futuri anni, hac die veniam, & erit Sarae filius. 1 o. Non solum autem illa: D. 11. sed & hoc probat quia non omnes silij carnis , flij sunt Dei in Rebecca ex uno concubita habens, Isaac Patris nostri. Cum enim nondum nati fuissent, aut aliquid boni egissent, aut mali, ut secundum electionem, id est , gratiam, propo-3. Optabam enim j Exponit cur doleat, videlicet quo tempore persequebatur Ecclesiam Christi optabat esse alienus a Christo : & hoc bono reto fecisse indicat pro fratribus suis; quorum legem in praedicatione Euangelij destruere videbatur. g, 1 s AUGUST Et gloria in Et quae gloria eo eoni rum, nisi praecipuE illa, quia credita sunt
Manichisi. illis eloquia Dei. Iam vero testamenta curis a t dixit ad Israelitas , nisi quia & verus te praeeita stam enitum illis est datum,& nouum in ve-pς ' tere figuratumλS . LANFR. Non autem quod exciderit Superius dixit quia promissa aeternae haereditatis, facta sunt ludatis. Sed quia Iudari magna ex parte Christo non crediderunt, videbatur verbum Dei non esse comple- tu. Ad hoc respondet: Non autem excidit verbum Dei. Verbum Dei excidere, vel excedere est, non implere promissa. 6. AvGusT. Nunquid exciderit verbum Dei Quoniam dixerat dolorem habere se cordis continuum, causa incredulitatis eo rum; nunc consolabatur se, enim lege inuenit, quia non omnes qui ex Israel, vel Abraham sunt credituri. Minuit ergo dolorem inueniens hoc olim praedictum. Quorum adoptio ad Galatas dicitur: Cum menit plenitudo temporis , misit Deus filium suum 3 ut adoptionem fliorum reciperemus. . LANFR. Israelita) Non omnes fuertit Israelitae, qui fuerunt sub cultura Dei de obseruantia legis. Quidam enim transierunt in ritus Gentilium dc culturam idolorum; sicut tempore Ieroboam maxima pars eorum. Hoc significante Deo, quod in aduentu Christi quidam essent credituri ; dc maximapars eorum in infidelitate
8. Omnes j Filios vocat liberos ex legali coniugio procreatos : sicut ad Hebraeos 1 Ergo adulterini se noni j estis. Ij soli Patris heredes sunt.' AvcvsT. Sed in Isaac Exponens A. Iib. I. . depostolus quid sit; In Isaac vocab tur semen. , ψ ς'
inquit, Non fili sunt carnis, hi sunt Fili, Dei. Sed flli romisionis deputantur in se mine. Ac per hoc filii promissionis, ut sint
semen Abrahae in Isaac, in Chris uin vo Cante gratia congregantur. Io. LANFR. Non 'lum autem Vel non solum illi sunt electi, alij reprobi: nam n que ex operibus patris, aut matris , quia ex uno concubitu sunt; & suis non, quia nondum aliquid fecerant, quia nati non
H. AUGUST. Sedes Rebecca Quo per δἰ pςxtintinet ut adderet ex uno Concubitu; nisi ut Epist. tos. non solum de suis , neque de parentum δ4 Si inmeritis , sed nec de ipsius, id est , unius
patris mutata forte in melius volunta- te gloriatur Iacob dicens ideo a Creatore al. gloria-
se dilectum, quia pater eius quando eum R 'seminauit melioribus laudabilior moribus fuit. EX uno, inquit, concubitu fuit unum tunc ad eos seminandos meritum patris,
unum ad cocupiscendos matri S meritUm: , ut cum eodem patre, eadem matre, Uno piendos.
concubitu antequam aliquid egissent bo 'ex eo ni, aut mali, alterum Deus elegit, alterum odit. Intelligat Iacob ex illa massa iniquiuratis originalis: ubi fratrem cum quo habuit omnem causam, videt per iustitiam
meruisse damnari, nonnisi per gratiam se potuisse discerni Ir. LANFR. Sed se Rebecca Ordo. Rebecca habens filios, ex uno concubitu Isaac.
95쪽
18 B. Lan ranci Archiepiscopi C an tuar.
positum Dei maneret, proposivum Dei fuit Iacob praeferre Eseu fratri uo. non ex operibus, sed ex vocante, id est, ex gratia vocantis, dictum est ei, quia maior seruiet minori, sicut scriptum est: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Hoc tistimonium est in Malachia Propheta, Cap. i. Quid ergo dicemus 3 13.1 . Nunquid iniquitas apud Deum Θ Absit. 11 Moysi enim dicit, 16. mi serebor, cuius misereor: & misericordiam praestabo, cuius miserebor. Igitur non Volentis, neque currentis, silicet ut salvetur ) sed miserentis est Dei. Dicit enim 1 . scriptura Pharaoni : quia in hoc ipsum excitaui te,
ut ostendam in te virtutem meam: & ut annuncietur nomen meum in V ni uersa terra. Conclusio mi inlue quaestionis. Ergo cuius vult miseretur , &quem vult indurat. Dicis itaque mihi : 18. IV , quid adhuc quaeritur Voluntati eius quis resistit3 ΣΟ. O homo, tu quis es, qui respondeas Deo 3 Nun
quid dicit figmentum et , qui se finxit: quid me fecisti sic 3 An non habet
potestatem figulus luti , ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem , aliud vero in contumeliam 3 M. Quod si Deus volens ostendere silicet in futuro seculo in iram , & uotam facere potentiam suam, sustinuit in multa patientia , vasa irae apta In interitum , Ut ostenderet diuit1as gloriae silae in vasa misericordiae , quae praeparauit in gloriam. QuoS & Voca uit nos non solum ex Iudaeis, sed etiam ex Gentibus probat quia uocauit ex Gentibus: scut in Osee dicitur. c. 1. Sicut in Osee dicit, Q. Vocabo non
33. Nunquid iniquitas) Iniquitatis videabatur esse, Esau non peccantem reprobasse. Neque tamen hanc magnam arduam quaestionem soluit. I 4. AvcvsT. Nunquid iniquitas 3 Cum enim dixisset , absit ut sit iniquitas apud
Tiquiin. Deum: - Itaque ei dicemus : Vnde hoe ostendis , cum asseras non Qx operibus,
sed ex vocante dictum est maior seruiet minori t Moyses enim, inquit, dicit. I 1. LANFR. Moysi enim j Non respondet quaestioni , sed superiori sententiae , qua dictum est; Iacob Hlexi, sec.16. Miserentis In Iacob, inquit, potest
videre , quia neque voluntaS, neque vita
saluat hominem ; sed misericordia Dei, qua bona voluntaS, dc bona opera inspi
16. Miserebor , se ) Probat quia dilexit Iacob, quia omnes diligit secundum pro- PQ situm, id est, gratiam; nam dicit: Mise
et . Scriptura ) Quamdam tantum utilitatem ex induratione infidelium prouenire ostendit : neque probat tamen, quod iniquitas non fuerit Esau reprobas
la, quod Deum offendimus matb vivendo, cum illius voluntati nemo possit resistere, qui nos obdurauit misericordiam non prC- stando, I9. LANFR. Quid adhuc queritvry Αudito hoc verbo, quem vult indurate inter rogare poterat carnalis homo, ic voluptatibus vivens; aduersus Deum murmuranS, dc diuinae voluntati, non vitio suo deputans quod talis sit. Quid adhuc disputatur ' Intelligo quod sequitur. Nihil valet contra vitia labor meus , inutilis est industria mea. Talis ero qualem me Deus voluerit esse. Voluntati enim eius quis
ao. AvGusT. O homo tu quis es ) Satis sit interim - ex Christiana fide adhuc viven- mino tati, ic nondum cernenti quod perfectum fide. est ; sed ex parte scienti nosse vel credere; quod neminem Deus liberet, nisi gratuita misericordia per Dominum nostrum Iesum Christum. Et neminem damnet, nisi aequissima veritate per eumdem Dominum nostrum Iesum Christum. Cur autem potius illum , quam illum liberet, scrutetur qui potest iudiciorum eius tam magnum profundum , Verumtamen caueat praecipitium. 2I. LANFR. Θισυ Deus volens Causam reddit cur infideles obdurentur,videlicet, Vt per patientiam tribulationis ab illis ilia latae, fideles coronentur, retribuente Deo in futuro. 22. Vocabo non plebem Probatio quo a vasa misericordiae ex Gentibus vocaverit Deus. Gentes enim non plebs Dei ante
96쪽
Commentarius in Epist. ad Roman OS. 20
1icordiam consecutam, misericordiam consecutam. 23 Et erit, in loco, ubi dictum est eis: non plebs mea vos: ibi vocabuntur Fili j Dei vivi. Probat quod ex Iudaeis vocavit, quia testatur Usis. c. I. I sayas autem clamat pro Israel pro conuersione Israel: 24. Si fuerit numerus filiorum Israel tanquam arena maris, 23. 26. reliquiae saluae fient. 27. 28. Verbum et verbum
Christum breuiatum : sicut illud , minuisti eum paulo minus ab Angelis 3 enim
consummans, & abbrevians, id est, praecepta legis, in aequitate: quia verbum breuiatum faciet, scilicet iubebit obseruari, Dominus super terram: & sicut praedixit Isaias: Σ'. nisi Dominus Sabaoth reliquisset 3 o. nobis semen , sicut Sodoma facti essemus, id est, penitus periclitati, & sicut Gomorrha similes fuissemus. Quid ergo dicemus 3 Conclusio quod dicit ex Gentibus iocauit. Quod Gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam; tu stitiam autem, quae ex fide est. Israel vero sectando legem iustitiae, id est, carnales obseruationes, quae per fidem iustificantur, in legem iustitiae non peruenit. Quare 3 Quia non ex fide , scilicet putabant hominem iustificari, sed quassi ex operibus: 31. offenderunt enim in lapidem offensionis, 31. sicut scriptum est : ecce pono in Sion lapidem offensionis, & petram scandali: de omnis, qui credit in eum , non confundetur.
13. Et erit in loco ) Iudaei per multas nationes etiam ante aduentum Christi sparsi erant: a quibus dicebatur saepe Gentibus, quia plebs Dei non ement. 24. Si fuerit ) Probatio quia vasa misericordiae ex Iudaeis a Deo vocata sunt. fuerit, inusitata trassatione ita reperiatur. Si fuerit populus tuus Israel quassi arena
maris , reliquae conuertentur CX eo con
summatio abbreviata mandauit iustitiam; consummationem enim & abbreviationem Dominus Deus exercituum faciet in
23. Reliquiae) Id est , viles pauci , qui
de numero infidelium impiorum regna
α 6. AMBRos. Reliquiae sat flent) Recedentibus Iudaeis a merito&promissione patrum , hi reliquiae sunt , qui in fide persistunt. 27. Verbum enim ) Quoniam sublatis omnibus carnalibus legis obseruantiis , sola fides est posita ad salutem.
28. LANFR. Verbum enim ) Verbum consummans vocat dilectionem Dei &proximi, per quam saluati sunt plures sine legalibus obseruationibus. 29. A M B RO s. Nis Dominus Sabaoth ὶ Saluatorem relictum nobis dicit ad suffragium vitae quem ab initio Dominos nasci decreuit: quem idcirco semen dicit , quia per ipsum reparatum est genus
3o. LANFR. Nobis femen) Semen vocat A postolos, & primitivam Ecclesiam. 31. enderunt Causa cur non peruerunt in legem iustitiae; & cur non credant hominem iustificari ex fide. 32. Sicut Scriptum es ) Subaudis in quo
fida aemulatio. Telo bono nos aemulantur, si nesciunt quid faciunt, iustitiam Dei quae per fidem Christi est.
FRatres, voluntas quasi quod dico, non dico pro odio Iudaeorum, quia pro eis oro Deum ) quidem cordis mei, & obsecratio ad Deum, fit pro illis in saluteis. Testimonium enim perhibeo illis , quod aemulationem Dei habent, ideo obsecratio, quia aemulationem Dei habent,sed non secundum scientiam. Ignorantes enim iustitiam Dei, quae est per fidem Iesu Christi, i. & suam
r. LANE R. Et suam ρ rentes) Quam pu- tant esse per carnales obseruationes.
97쪽
32 B. Lanlianci Archiepiscopi Cantuar.
Maerentes statuere, iustitiae Dei non sunt subiecti probat quia Chricto non sunt obiecti. quare non legi quia Chrictus ad implementum legis e st. Σ. 3. Finis enim legis , Christus, ad iustitiam omni credenti. 4. Moyses enim scripsit, quoianiam iustitiam , quae ex lege est , qui fecerit homo, vivet in ea. 1. Quae autem ex fide est iustitia, sic dicit. C. Ne dixeris in corde tuo: quis ascendet in caelum 3 Id est, Christum deducere t 7. aut quis descendet in abyssum hoc est, Christum a mortuis reuocare. Sed quid dicit Scriptura Scilicet Moyses, prope est, id est, prope esse debet, dicit Myses, verbum in ore tuo , &in corde tuo: hoc est verbum fidei, quod praedicamus. Rutio cur in ore non in corde debeat esse verbum Dei. Quia H confitearis in ore illo Dominum Iesu , & in corde tuo credideris, quod Deus illum suscitauit a mortuis, saluus eri S , quia omnis credens, confitens. Corde enim creditur ad Iustitiam scilicet ruandam: ore autem confessio fit ad salutem scilicet consequendam. Dicit enim Scriptura: omnis, qui credit in illum , non confundetur. Non enim est distinctio Iudaei, & GLecie nam idem Dominus omnium, 8. diues in omnes, vita. qui inuocantillum. Omnis enim, quicumque inuocauerit nomen Domini, saluus erit. Quomodo ergo inuocabunt, in quem non crediderunt Aut quomodo credent et , ix. quem non audierunt Quomodo autem audient sine prς dicante s. io. Quomodo Vero praedicabunt, nisi mittantur 3 Sicut scriptum est: ii. quam speciosi pedes Euangelizantium pacem, Euangelizantium bona i Sed non omnes obediunt Euangelio. Isaias enim dicit: Domine quis credidit auditui nostro Ergo fides ex auditu, ix. auditus autem per verbum Christi. Sed dico, nunquid
non audierunt conclusio seuperiorum versuum Iabi dicit e quomodo credent ei, quem non audierunt, quomodo audient sine praedicantes Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum, & in fines orbis terrς verba eorum. Sed dico: 2. Finis enim legis Exponit quae sit iustitia Dei: videlicet credere in Christum: in quem credere etiam legales obseruationes spiritualiter intelle suadebant. Et est sensus; intentio legis, ut iustitiam habeat homo, est: id est , fides Christi. 3. AMBRos. Finis legis ὶ Quoniam perfectionem legis habet . qui credit in Christo. . LANE R. Moyses enim in Exponit legis iustitiam, per quam Iudaei sine fide Christi iustos se esse putabant. F. Vuae autem ex fide est ordo. Sic dixit Moyses iustitiam : quae iustitia est ex fide. 6. Ne dixeris in Cum audieris , inquit, praedicari Christum post resurrectionem
tuam ascendisse in coelum moli dicere in Corde tuo mendacium est : quis enim aDcendit in coelum Haec enim tua infidelitas , quantum in te cst, Christum de coelo ad terram deducit.
. Aut quis descenditὶ Similiter cum audieris praedicari descendisse eum in infer.
num : ne dicas in corde tuo mendacium
est: quis enim descendet in ab sium ' Hςc enim infidelitas tua , quantum in te est,
8. AMBRos. Diues in onmesὶ Non dixit credentibus; sed inuocantibus: fide enim sola datur remissio ; precibus datur quod
promisit Deus toto corde vigilantibus. VIII. LANPR. sur inuocant eum in Huic
inuocationi adhibenda est fides : quia si
non creditur, non inuocabitur.
IX. Quem non audierunt Et fidei adhibendus est auditus & auditui praedicatio,& praedicationi missio.'. AMBROS. uomodo vero praedicabunt Nisi enim a Christo mittanrur, nulla his
signa virtutum perhibent testimonium. IO. LANFR. uomodo vero praedicabunt H1c auctoritatem suam & aliorum Euangelium praedicantium commendati ex eo
quod sicut de Christo, ita & de his a Prophetis praedictum erat. Sicut Scriptum est ) Hoc rotum commendatio Euangeli j est, Vt ei credatur. 1 AMBRos. squam 'rei pedes Pedes vocando, aduenisi designat Apostolorum
Ir. LANFR. Auditus aute) Quasi diceret: No ex omni auditu fit salubris fides; sed eκ eo tantum,in quo auditur verbum Christi.
98쪽
Commentarius in Epist. ad Romanos.
13. nunquid Israel non cognouit 3 cognouit, quia Moyses, iratas dixerunt. Primus Moyses dicit. 14. 13. Ego ad qmulationem vos adducam in non Gent m. in Gentem insipientem, in iram vos mittam. 16. Isaias aurem au det , & dicit: inuentus sum a non quaerentibus me: palam apparui iis, qui me non interrogabant. Ad Israel autem dicit . tota die 17. expandi manus
meas ad populum non credentem, & coΠtradicentem. 13. AMBRO s. Nunquid Israel non cogno-iut Hoc est, cognouit mel Quia arguerat eos incredulitatis, de omnibus videretur queri. Non negat Israel assecutum este,
quod illi promissum fuerat in lege , sed cum qui spiritu Israel est.
I . Ego ad aemulationem J A mulatio italis data est inuidentiae, dum vident Gentem quae prius sine Deo fuit; Deum suum appellare, qui fuerat Iudaeorum. II. LANFR. suo ad aemulationem j Ad aemulationem dicuntur Iudaei , videntes gloriam & exaltationem sanctae Ecclesiae, quae ante fidem non gens Dei erat.16. Isaias audet) Isaias, inquit, pro Iudaeis non dimisit, quin bonum Gentibus, quod futurum erat, & malum quod Iudeis
futurum erat, prae)iceret. 17. Expandi manus meas ) Vel manus in cruce extensas dicit ; vel potius opera quae inter Iudaeos Dominus operatus est.
DIco ergo: nunquid Deus repulit,)cilicet ex talo, populum suum' Absit. Nam & ego Israelita sum, ex semine A braham, de tribu Benjamin: cus nou repulit plebem suam: non repulit Deus plebem suam, Icilicet creaturam, qliam praesciuit. An nescitis in Elia quid dicit Scriptura: id est, γbi lo quitur de Elia: quemadmodum interpellat Deum aduersum Israel 3 Domine Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt: & ego relictus sum solus, & quaerunt animam meam. scriptum in tertio lib. Regum. Sed quid dicit illi diuinum responsum ' Reliqui mihi septem millia virorum , qui
non curuauerunt genua ante Baal. Sic ergo & in hoc tempore, reliquiae secundum electionem gratiae fatuae factae sunt. Si autem gratia, iam non ex
Oteribus: alioquin gratia iam non est gratia. Quid ergo ' Quod quaerebat
Israel, hoc non est consecutus: i. electio autem consecuta est: caeteri vero excaecati sunt sicut scriptum est: dedit illis Deus h. spiritum compunctioni S: oculos, ut non videant, & aures ut non audiant, usque in hodiernum diem. Et David dicit: fiat mensa eorum in laqueum, & in captionem, &in scandalum , & in retributionem illis. Obscurentur oculi eorum ne videant e & dorsum eorum semper incurua. Dico ergo: s. nunquid sic offenderunt, ut caderent 3 Absit. Sed illorum delicto , salus est Gentibus, 4. vi
LT ANFR. Eleetio autem ) Non secun I dum merita. a. Spiritum compunctionis) Malam comis punctionem laic significat i qua saepe fit , ut etiam bonum homini si mole
z. ut mensa eorum in laqueum j In laqueum , & in caetera quae sequuntur, facta est Iudaeis Scriptura ipsorum, quam male intellexerunt. scriptura autem mensem vocat, quia intelligetibus panis est animς. 3. Nunquid μ offenderunt in An , inquit,
peccatum eorum tantummodo operatum est casum animae eorum.
. Vt illos aemulentur) Hoc carpe factum est, & plenius fiet in fine si culi: quando Iudaei Christianos persequentur in fide Christi. Potest etiam intelligi ut Gentes
99쪽
31 B. Lan ranci Archiepiscopi Cantu ar.
illos aemulentur, 1. Quod si delictum illorum diuitiae sunt mundi, & 6. 7.
diminutio eorum diuitiae Gentium: 8. quanto magis plenitudo eorum 8 Vobis enim dico Gentibus : quandiu quidem ego iam Gentium Apostolus, '. ministerium meum honorificabo, Io . si quo modo ad aemulandum pro uocem carnem meam , II. & salvos faciam aliquos ex illis. λ. Si enim amissio eorum , reconciliatio est mundi : 13. quae assumptio , nisi vita ex mortuis ' Quod si 1 . delibatio sancta est, & massa: &1i radiYsancta, &rami. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, in sertus es in illis, & socius radicis, & pinguedinis i 3. oliuae factus es , noli gloriari aduersus ramos. 16. Quod si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Dices ergo: fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene : propter incredulitatem fracti sunt. Tu autem fide stas i noli altum sapere , sed time. Si enim Deus naturalibus ramis non pepercit: ne forte nec tibi parcat. V 1 de ergo bonitatem , & seueritatem Del : in eos quidem, qui ceciderunt, seueritatem: in te autem bonitatem Dei , si permanseris in bonitate , alioquin & tu excideris. Sed & illi, si non permanserint in incredulitate, inserentur: potens est enim Deus iterum inserere illos. Nam si tu ex naturali
excisus es oleastro , & contra naturam insertus eS 17. 111 bonam olivam.
quanto magis ij, qui secundum naturam inserentur suae olivae ' Nolo enim
VOS Iudaeos aemulentur, id est ut credant, sicut & ipsi credebant. Vel ut Dei aemula
tione circa opera eorum mala moueantur.
1. quod si deli tam illorum ) Delictum
Iudeorum altauit mundum: quia nisi ipsi Dominum crucifixissent; crux Claristi, &resurrectio, & ascensio eius praedicata , &credita in mundo non esset. 6. AMBxos. Diminutio eorum Diminutio vel amissio eorum est, damnum promissionis, pex quod gentes lucratae sunt vitam
7. LANFR. Diminutio eorum ὶ Diminutionem Iudaeorum vocat Apostolos: quia illis discedentibus ab infidelitate eorum: populus ille in sua infidelitate persistens, ex quadam parte mansit diminutus. S. atranto magis plenitudo , Plenitudo Iud orum qui in fine mudi credituri sunt;
maxime ditauit Gentes; quia exemplo eorum prouocalx conuertentur ad Chri
9. AMBRos. niuerium meum J Ministerium suum, quo Apostolus Gentium est, honorificat; si & illos ad quos non est
missus, lucretur ad vitam. IO. LANFR. Si quomodo ad aemulandum lQuasi diceret. Iudeos quos predicando ad Christum conuertere non possium; honore saltem quo vos honoro, ad credendum Christo inuitare conabor. II. Salvos faciam aliquos in Quid ad te de Iudaeis, cum Apostolus Gentium sis ' Volo honorare ministerium meum i quod quidem honoraretur si Iudei crederent; qui in lege sapientes erant. Gentes autem quasi stulti reputabantur & mobiles, quia tam cito credebant: quod illis non exprobraretur si Iudei crederent, qui stabiles & siapientes esse putabantur. 11. Si enim amigio) Repetitio superioris sententiae. Quod enim superius voca uit diminutionem , hic vocat amissionem.
13. suae assumptio in Assumptio Iudaeo rum cum aa fidem Christi in fine mundi
assi ampli fuerint, vita erit ex mortuis. V et quia multos mortuos peccatis, eXemplo
illoru prouocatos, inuenit in fi)e Christi. quia paulo post certe erit resurrectio mortuorum; id est, finis mundi. I . Delibatio sancta in Ammon et Gentes ne superbiant; & ne Iudeos despectui habeant, dicens , quia si Apostoli sancti sunt, certum est etiam quod in ipso populo multi sancti sunt; & si nondum re , spe tamen So praesentia diuina. Est autem delibatio praua ex aliqua re assumptio, Vt ex pomis, vel ex cibo, vel ex potu. 11. Olivae ὶ Olivam vocat populum Iu-d orum. Radicem, fidem. Pinguedinem,
16. Quod si gloriaris in Audi quid tibi dicam. Non tu radicem portas; sed radix te. Id est, populus Iudaeorum a te fidem Don accepit, sed tu ab eo. II. AMBROS. In bonam olivam in Olivam
fidem per quam Abraham iustificatus est,
100쪽
Commentarius in Epist. ad Romanos. 33
vos ignorare fratreS 18. mysterium hoc ,19. ut non sitis vobis ipssis sa pientes ὶ sibi sapientes essent , si Iudaeis non amplius posse putarent, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo Gentium intraret , & sic omni; Israel saluus fieret, sicut scriptum est zo. Veniet ex Sion , 2I. qui eripiat, & auertat impietatem a Iacob. Et hoc illis a me , scilicet complebitur,
testamentum : cum abstulero peccata eorum. 22. 23. 24. 21. secundum
Euangelium quidem , inimici propter Vos : secundum electionem autem, charissimi propter Patres, 26. 27. sine poenitentia enim sunt dona & vota catio Dei. 28. Sicut enim aliquando & Vos non credidistis Deo, nunc auiatem misericordiam consecuti estis propter incredulitatem illorum : ita de isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam, ut & ipsi misericor diam consequantur. 29. Conclusit enim Deus omnia in incredulitate: ut omnium misereatur. 3 o. O altitudo diuitiarum sapientiae,& scientiae Dei
quam incomprehensibilia sunt iudicia eius, & inuestigabiles viae eiust Quis enim cognouit sensum Domini ' Aut quis consiliarius eius fuit: ' Aut quis prior de)it 1lli; & retribuetur et ' 31. Quoniam ex ipso, & per ipsum, & in ipso sunt omnia : ipsi gloria in saecula. Amen.
accipiamus. Oleastrum vero, quia agrestis est, & infructuosa natura, perfidiam significat.18. LANFλ. M sterium hoc) Id est, quo Iudaei excaecati sunt eX parte. 19. Vt nonsiuis vobG ipsi) Id est ut non videamini vobis netipsis sapientes. 2o. Veniet ex Sion ) Posteriorem sententiam probat ex auctoritate prophetica; &sic omnis Israel saluus fieret. M. Qui eripiat) Et haec ereptio non secundum corpus erit; sed hoc testamentum, id est , quod testor eripiendos illos, erid auferendo peccata eorum. Vel quia di Xerat ne quis putaret hoc ab alio fieri, dicit; quod testora me factum erit χχ. Secundum Euangeliam ) Propter Euangelium, inquit, quod praedico propter vos saluandos, inimici mihi sunt Iudaei. Electi tamen eorum charissimi mihi propter patres, id est, Patriarchas & Prophetas; quorum fidem imitantur. 23. Secundum Euangelium quidem inimici, sec.ὶ Ne quis diceret Iu)aeos in corde odio habuisse, foris autem verbis eis pla cere; & ita adulari, dicit : secundum Euangelium, quod est contrarium.
sinct. lib. i. Quid est secundum Euangelium quidem ri δ' V inimici propter vos. Nisi quod inimicitia qua occiderunt Christum, Euangelio, sicut videmus , sine dubitatione profecit ZEt hoc ostend1t ex Dei dispositione venis-al. qui. se, quam uti bene nouit etiam malis;
non vi eis prosint vasa irae, sed ut Ipso il- al. es. lis bene utente , prosint vasis misericordiae
et s. AMBROS. Secundum Euang lium Causa incredulitatis inimici sunt Euangeli j ; ut error & delictum eorum, Gentibus aperiret viam intrandi ad fidem. 16. Sine poenitentia j Gratia in baptismate non quTrit gemitum aut planctum 27. LANFR. Sine poenitentia ) Ratio cur dixerit secundum electionem. Quibus enim Deus fidem suam inspirat; sine praecedente poenitentia eorum inspirati seu quos ad vitam aeternam eligit, sine mutatione sui consili j eligit.
18. Sicut enim aliquandoὶ Sic iterum exponit mysterium; cur Iudaei ex parte miscati sunt. 19. AMBROS. Conclusiit enim Dem) Hoc est omnia conclusisse in incredulitate ;vt tunc decretum donum a Deo veniret, quando omnes diffidentia laborarent, ut gratia muneris esset gratissima. 3o. LANFR. O altitudo )Nequis profundiora in superioribus quereretur, occurrit , dicens: O altitudo I sec.3I. AMBROS. Quoniam ex imo ) Quia omnium creator Deus est. Ex ipso sunt omnia Patre) re quia ipse operatur per Filium,per ipsum sunt omnia; & quoniam quae ex Deo, per Deum sunt, post renata in Spiritu sancto sunt, in ipso sunt omnia: quia Spiritus sanctus de Deo est Pa.