장음표시 사용
111쪽
B. Lan hanc 1 Archiepiscopi Cantuar.
id est, mors Christi eam simpliciter intel- nis, & quibusdam aliis Sacramentis, per-lio entibus euacuari videtur : quia Deus spicaciter tamen intuentibus, dialectica immortalis, Christus autem Deus; Chri- sacramenta Dei non impugnat; sed cum stus igitur immortalis. Si autem immorta- res exigit, si rectissime teneatur, astruit lis; mori non potuit. Sic de partu Virgi- dc confirmat.
Σ. in sapientia verbi, 13. ut non evacuetur crux Christi. 14. Verbum, id est, praedicatio, enim crucis, pereuntibus quidem stultitia est: iis autem quis alui fiunt, id est , nobis, 13. Dei virtus est, id est, dans evirtutem credenti, per quam, cum res exigit, miracula sunt. Scriptum est enim, non in optentia verbi, quia Deus reprobat sapientiam verbi mundi, m hoc probat, quia scriptum est) is . perdam sapientiam sapientium, causea cur in sapientia verbi non prae icauerit in & prudentiam prudentium reprobabo. Vbi sapiens perdituse'. Vbi scriba' 17. Vbi conquisitor , Di putator mundanae sapientiae huius saeculi ' Noluit Deus per apientes mundisaluare credentes: nam perstultos praedicatores, secularium literarum imperitos. 18. Nonne stultam fecit Deus sapientiam huius mundi 3 Nam quia in Dei sapientia , diuino consilio , non cognouit, non est placitum ut cogno ceret mundus per sapientiam mundanam Deum: 19. Placuit Deo per stultitiam praedicationis, stultos praedicatores , ide' , per imperitos secularium literarum praedicatores salvos facere credentes. Quoniam & ro. Σ1. Iudaei signa petunt, ut praedicatores miracula faciant
runt e nos autem praedicamus Christum crucifixum , 23. Iudaeis quidem res, id est , de ipsis artibus praecepta dantes. Conquisiitores sunt argumentatores ex praeceptis ipsorum artium aliquid ap- prociantes. Sapiens generale viri usque vocabulum est. Hos adnihil atos esse perhibet: non quia doctrinas eorum omnifariam improbet: in multis enim facris litteris concordant; sed quaedam senserunt dc scripserunt contraria Christianς religioni, maxime de cultura unius Dei. 18. AvGVsT. Nonne saltam ) Dicitur a. liquando in scri yturis sapientia pro astu tia, abusione verbi, non proprietate. 19. LANFR. Piacuit Deo perfluit ilia sec.
Non in sapientia verbi praedico; Quod probat 3 quia per stultitiam placuit Deo
salvos facere credentes : & hoc probat, quia sapientia mundi non placuit, quod est in Dei sapientia, non cognouit mundus per sapientiam Deum.1o. Iudaeiὶ Ιud i scandalizabantur; quia regem suum crucifixisse dicebantur. 2I. AMBROS. Iudaei signa petunt Vnde dicunt, nos scimus quia Moysi locutus est
Deus: cum maius sit Lazarum de monumento vivum exiisse.
11. Et Graecisapientiam uia nolunt audire praeter quam, quae mundi ratione possibilia sunt.
z3. Iudais quidem scandalum Scadalumiet. In sapientia verbi) Non syllogistice probando : quia sic potius posset improbari. Vel si syllogistice conuicti&crederent, non prodesset eis. Fili . de I . AUGUST. Vt non evacuetur Euacua-n x. g x. tur autem si quo modo praeter illius sacra cap. .lo.'. mentum, ad militiam, Vitamque aeternam
perueniri posse dicatur. 14. LANFR. Verbum enim ) Ratio cur non praedicet in sapientia verbi. Studiosi etenim ipsius artis, qui tamen Christianae religionis expertes sunt, quos pereunteSvocat. Vel quia doctrina eorum in qui busdam perit. Vel quia in aeternum perituri sunt : stultitiam deputant mortem
Chesisti 1 1. Virtus Dei es ) Id est, dans virtutem
Dei credenti, per quam miracula, cum reSexigit, fiunt.16. Perdam sapientiam J Alia ratio cur non praedicet in sapientia verbi : prophetia enim auctoritate reprobata est. Potest etiam responsio esse, quasi aliquis diceret:
cur dicis pereuntibus ' Ιn Abdia hoc legitur : Nunquid non in die illa, dicit Dominus , perdam sapientes de Idumaea, se prudentiam de monte Esau
i . Vbiscriba Verba Apostoli sunt. Scribbae sunt moralium & naturalium librorum auctores, re actuum secularium scripto
112쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. 4ς
scandalum, quia regem sevum crucifixisse dicuntuis, et . Gentibus autem stulta titiam ; ipsis autem vocatis, praedestinatis ad uitam Iudaeis, atque Graecis, Christum Dei 21. 26. virtutem, & Dei sapientiam: 27. 28. Quia 29. quod stultum fincarnatio, pasilo insidelibus est Dei ex Deo sapientius est hominibus & 3Ο. 31. quod infirmum est Dei, i persidem enim eorum peccata remittuntur, daemones expelluntur, quod homines nequeunt ) fortius est hominibus. Videte enim vocationem vestram, id e i, per quos vocati sitis, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem , praedicauerunt mobis regnum Dei ,32. non multi potentes , sicilicet praedicauerunt verbum Dei, non multi nobiles rsed quae stulta sunt mundi elegit, probat quia si ultos my in 'mos Hegit Deus: v t confundat, erubescere faciat, sapientes: & infirma munὰi elegit Deus, ut confundat fortiar & ignobilia mundi, & 33. contemptibilia elegit Deus,& ea quae non sunt, non esse uidebantur, ut ea quae sunt, esse videntur, destrueret ut non glorietur omnis caro in conspectu eius. Ex ipso autem, ex ipsius gratia vos estis in Christo Iesu, ins de Chri fili Iesu ,34. qui factus, incarna- est Iudaeis dum audiunt Christum Filium
Dei se profitentem, & Sabbatum euacuan
1 . Gentibus autem stultitiam) Qin ea audiunt praedicare ; quae dum rationi humana non congruunt, insensata videntur; ut partus Virginis; & resurrectio mortuo
as. Virtutem es Dei apientiam ) Virtus Dei est, quia per ipsum omnia fecit Deus Pater; sapientia, quia per ipsum cognitus
est DeuS. Ex lio. 1. 26. AUGUST. Virtutem Dei es sapientiam)qu, Euan. De Domino nostro dixerunt Iudaei; Vnde
to. .. Japsentia haec, O virtutes s Sapientia in his quae loquebatur. Virtutes in his quae operabatur. Ideo Apostolus dicit Christum Dei virtutem & Dei sapientiam. Virtutem retulit ad signa propter Iudaeos. xl. sapiἴ Sapientiam autem , aut doctrinam adllimi amem Graecos, id est, Gentes. nam ho 27. in quod stiatum est ) Quid enim pter Grae- tam simile imprudentiae ; quam cum ha- 'ph, is beret in potestate, una voce suos persecu-psal. cf. toreS prosternere; pateretur se teneri, fla-ς0nci I- gellari, conspui, colaphigari, spinis coronari , ligno assigi ' Imprudentiae simile est,& stultum videtur. 18. LANFR. Quod stultum e s Incarnatio & pastio Dei & hominis Iesu Christi, quae huiusmodi sapientibus, stultitia videbantur ; maiorem sapientiam continent, quam homines possint inquirere: & maiorem fortitudinem habent, quam homines possent habere. Per fidem enim eorum Ni eccata remittuntur, & daemones expeluntur , dc alia , cum resurgit, miracula fiunt.
α'. nod fultum est ) Probat Christam sapientiam esse , quia etiam in hoc sapientia est , quod videtur stultum de
eo; & tanta sapientia, quod nequeat comprehendi ab omnibus quod est sapientius hominibus. Post vero probat Christum virtutem esse, quia in hoc quod infirmum videtur de eo, in hoc virtus est ;&tanta virtus, quod fortius est hominibus, id est, nequeat ab illis comprehendi: hoc stultum & infirmum , Incarnatio , & Passo Christi, quibus tanta sapientia & virtus est, ut euincatur diabolus , ec redimatur
3O. AMBRO s. uod infirmum es Dei )Quia infirmitas Christi , magna victoria;
vicit, cum victus videretur.3 I. AUGUST. Et quod infirmum es) Quid
igitur facta est mulier in costa, tamquam fortis. Factus est Adam in carne tamquam infirmus ' Christus est & Ecclesia, illius infirmitas, nostra est rtitudo. 31. LANFR. Non multi sapientes Fortasse propter se dicit hoc ; quia solus inter a lios Apostolos, scholarium litterarum peritus , terrenarum opum diues, Roinan dignitatis parentela conspicuus fuit; sicut testatur ipse in Actibus Apostolorum. Ego
quidem homo sum Iudaeus, a Tharso CicIis enon ignotae riuitatu municeps. Et alibi interroganti tribuno utrum Romanus es set; respondit: Etiam. Et tribunus : Ego multam summam a ciuitate hac consecurus sum. Et Paulus ait: Ego autem se natus um. Et alias eo rationem reddente, eXclamauid Festus: Infanis Paule s multae litterae te ad
33. AVGusT. Contemptibilia) Quae non
3 ciui factus es nobis in Elegit Deus
quae non sunt, id est, quae non computan
Se s de tribus vir gis, inter fragment.
113쪽
6 B. Lan ranci Archiepiscopi Cantuar.
ius, est nobis sapientia, dans sapientia n , a Deo , & iustitia , tu litiam , &sincti sentio, sancilificationem & redemptio , medemptionem: Vet quemadmodum scriptum est: 33. 36. qui gloriatur , in Domino glorietur.
Factus est nobis i itia a Deo ) Sicut amari Consen. tem cum sit in seipso vita , etiam sit nobis φ sita cum eius efficimur participes ue ita cum in seipso sit iustitia etiam nobis fit iustitia cum ei cohaerendo bene vivi
tidiri. lib. nisi in Domino glorietur , cum cognoscit
non suum, sed illius esse; non solum ut sit, Verum etiam ut non nisi ab illo bene sibi sit, a quo habet ut sit. 36. LANFλ. stui gloriatur in Domino glorietur Hoc testimonium in Ieremia ita legitur : In hoc glorietur , qui gloriatur scire se nosse me; quia ego sum Dominus.
ET ego, cum venissem ad vos, fratres, veni non 1. in sublimitate serArmonis, cum ollogisticis probationibus, aut sapientiae, annuncians vobIs testimonium Christi. 2. Non enim probat quia stultos elegit; na quod est sc ego cum venissem, esto. ) iudicaui me scire aliquid inter vos, nisi Iesum Christum, & hunc crucifixum. Et ego item probat quia in irmiores elegit,qsias, quod est ego in in irmitate, c. in infirmitate, & timore animae,
tremore corporis multo fui apud vos : & sermo meus, S praedicatio mea,
nonfuit in 3. persuasibilibus humanae sapientiae verbis, dialecticis probationibus, , sed in ostensione spiritus , t non dixi, nisi quod spiritus ostendebat mihi J & virtutis, miraculorum: ut fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in virtute Dei. ne dicerent eum nescire, ikbdit J Sapientiam autem
loquimur inter perfectos : sapientiam vero non huius seculi , . neque principum, vel daemonum huius saeculi, qui destria untur : s. s. sed loquimur exponendo Dei sapientiam 7. in mysterio , quae abscondita est, quam praedestinauit Deus ante saecula futura in gloriam nostram , id est, per eam
l nnitatem sermonis vocat logicam, quia ipsa tota de artificiose oratione est. Quadii Sapientiam Vocat quadruvium,&maxium . nae libros Platonicos, speciem nomine generis designanS. r. AVGvST. Non enim iudicaui me scirε aib. 'e, . Eis loquebatur , qui capere altiora de δα. xo.3. Christi Deitate non poterant. Et hoc solum se scire dicebat , quod eos per illum scire oportebat. Hoc inter illos nesciebat, quod per illum scire non poterant. 3. LANFR. Persuasibilibuιὶ Rhetoricam rangit, in qua dantur praecepta apposite loqui ad persuasionem. 4. Neque principum i Principes hic vocat egregios Philosophos, a quibus, & per
quos philosophia inuenta est. Quo nomitie in s cularibus etiam litteris censentur, ut Cicero in topicis: Vtriusque, inquit, princeps , ut mihi videtur , Arsoteles finit. . Aucius T. Sed loquimur) Gratia ista Ex serio MChristiana quia omnia Christo tradita 16, in qui sunt a Patre) omnes latuit sapientes huius Bedam mundi. Hanc Moyses vidit, Propheta: viderunt. Sapientes illi magni, arguti di
putatores omnino ignorauerunt: hoc est
m3sterium, quod absconditum fulta istaculis in Deo. 6. AMBRos. Sed loquimur Dei sapientia )Abscondita est ergo sapientia Dei, dum
non in verbis, sed in virtute est: non humana ratione possibilis, sed spiritus emcacia credibilis. 7. I ANFR. In mserio j Exponendo mysteria veteris Testamenti ; in quibus Christum figuratum fuisse asseri
114쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. I.
glorificemur ; 8. quam s. nemo principum huius saeculi cognouit : si enim cognouissent, IO. nunquam Dominum gloriς crucifixis lent, crucifigi infiigassent. Sed sicut scriptum est: hoc cilicet quia , II. quod oculus carnis
non vidit, nec auris carnalis audiuit, nec in cor carnale hominis ascendit,
quς prς parauit Deus iis , qui diligunt illum : nobis autem reuelauit Deus per Spiritum suum : o. Spititus enim, spotest hoc Spiritus Dei3 Restondet omnia scrutatur, id est, est , scire facit, etiam profunda Dei . Quis enim ά silmili. 2uia Spiritus hominis est quae hominissunt hominum scit quς sunt hominis, quia nullus alius , nisi spiritus hominis qui in ipso est 3 ita asmili. Illatio & quae Dei sunt nemo cognouit, nisi Spiritus Dei. 13. 14. Nos autem non spiritum huius mundi accepimus , sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus conctis o principalis. Ergo nobis reuelauit J quc a Deo donata sunt nobis: quς & loquimur 1 s. non in doctis humane sapientiς verbis , sed in doctrina Spiritus, quam Spiritus administrat, D . spiritualibus, prout possunt
capere, si ritustirapromensura comparantes. I p. 18. 19. Animali S autem ho-8. AMBROS. Guam nemo principum JPrincipes huius secuti,non tum homines accipiendi sunt; sed & ij aduersus quos nobis colluctatio esst; qui sciebant esse Claristum in lege promissum ; m3sterium tamen eius , quo Filius Dei est, nescie
s. LANFR. Nemo principum , sec. J Probat quia nemo principum , quia scriptum est. Item quia non cognouerunt, quia hi qui diligunt eum tantum. Nam nos,quod est nobis autem reuelauit. Probat quia reuelauit, nam per Spiritum , &c. Et hoc probat, quia nos accepimus Spiritum &c. quod est, sed Spiritum qui ex Deo est, dcc. Et probat quia Spiritum Dei acceperit: quia non accepimus Spiritum huius mundi. IO. AUGUST. N rdinam Dominum gloriae Ex forma serui crucifixus est : talis enim erat illa susceptio, quae Deum hominem faceret, & hominem Deum Quid tamen, propter quid, & secundum quid dicatur adiuuante Domino , prudens & diligens, dc pius Lector intelligeret. II. LANFR. saeuod oculus non υidit) Probat quod superius dixit. Nemo principum huius oculi cognouit. Sapientiam enim Dei, id est, Dominum Christum, quae diligentibus eum in premium praeparata est,
nec oculus vidit,&c. Habet aute scriptum in Isaia sic: Oculus non Cidit, Deus,absque te quae praeparam diligentibus te. Ir. AVGVsT. Spiritus enIm omnia Isinita
tur De Spiritu Dei dictum est; qu bd omnia scrutetur, etiam altitudinem Dei: non quia ille scrutatur, qui nouit omnia ; sed quia tibi donatus est Spiritus, te scrutari fecit; & quod dono illius facis, ille facere
I 3. Nos autem non Spiritum )Spiritus bu Ex Ct. deius mundi, Spiritus est elationis; quem qui Massylis, habent, superbi sunt, & ingrati Deo. Sem. t. I 4. AMBROS. Nos autem non Spiritam J dς diWςxi. o paritus mundi est, per quem arripiuntur
fanatici, qui sine Deo sunt; quem Pythonem appellant. Hic est qui per Sγbillam
manae scient 1ae verbis se loqui abnegant: Et tamen in scripturis eius tanta locorum disputationum subtilitas: tanta4tam subtilis beneuolentiae captatio. cum res CXigit, inuenitur: ut tanta, vel ea maior, in nullo seripturarum genere reperiatur. Vnde proculdubio credendum est, non eum
regulas artium secularium in scribendo, vel loquendo cogitasse. Sed per doctrinam sancti Spiritus, a quo, Sc per quom est omnis utilis peritia, talia & taliter dixisse, quae per singula exponerem, nisi imperitorum talium doctrinarum murmur time
16. Spiritualia comparantes in Id est, compensantes spiritualem doctrinam, secundum quod capax est spiritualis auditor: quae spiritualiter auditis, spiritualibus pro
17. AMBROS. Animalis homo in Pecoribus enim similis, in terram sensum depri
ex corpore , carnalis homo vel animalis quaest. O . Vocatur. Carnalis, quia carnalia sectatur. V Animalis autem, quia fertur dissoluta lasse ciuia sis animae, quam non regit spiritus, neque coli rei intra metaS naturalis ordinis. Qui autem spiritu animam regit, vocatur spiritualis.19. LANFR. Animalis homo Quia anima.
115쪽
8 B. Lan franci Archiepiscopi Cantuar.
mo non percipit ea quς sunt Spiritus Dei: f causea J stultitia enim est illi,
& , ergo, non potest intelligere: quia spiritualiter, secuniam interiorem homitanem, examinatur, id est, damnatur. 2 O. 21. Spiritualis autem iudicat intelligit, m reprehendit omnia, . & ipse a nemine iudicatur, reprehenditur. 13. Quis enim s spiritualis, inquit, homo a nemine reprehenditur, quia . nemine infimitur) cognouit sensum, Spiritum, Domini, et . qui instruat eum Z Nos autem sensum, Spiritum, Christi habemus. lis est, quia ipsis spiritualia improbat, &ideo laborare non potest, Vt intelligar.
... , 2O. AVGVSΤ. Spiritualis autem in Omnia
vela relig. ergo Iudicat, qUla super omnia est, quan- λῖ- L. t . I do cum Deo est. Cum illo autem est,
quando purissime intelligit; &tota charitate quod intelligit, diligit.
2I. LANFR. Spiritualis autem J Spiritualis, inquit intelligit de reprehendit omnia, quae intelligenda & reprehendenda sunt: M ipse a nullo carnalium vel reprehenditur vel intelligitur : In utraque significatione hoc verbum reperitur. 22. Et ipse a nemine J A nemine spiritalis homo intelligitur; quia nemo intelligit; non enim cognouit quis sensum Domini. A causa probat iterum, a nemine repre henditur, quia nemo reprehendit; &hoc probat quia non instruit. 23. Quis enim cognouit Hoc refertur ad superiorem verbi significationem et . Qui instruat eum JHoc ad posteriorem. Qui enim reprehendit, 1 cientiam instruendi habere debet.
CAPUT TERTIUM. ET ego, Fratres, non potui vobis loqui quasi spiritualibus , sed quasi
carnalibus f ratio cur non locutus sit eis spiritualia.) Tamquam paruulis in Christo, lac, minora praecepta , Vobis potum dedi, non escam: noualtiora nondum enim poteratis, sed nec nunc quidem potestis: ad buc enim carnales es fis. Cum enim sit inter vos zelus, & contentio: nonne carnales estis,& secundum hominem, non secundum Spiritum Dei, ambulatis Θ humanitus tuitis. Exponit quomodo secundum hominem ambulent. 1. Cum enim quis dicat, ego quidem sum Discipulus Pauli: alius autem: Σ. ego Apollo mon
ne homines estis 'humanitus agitis ' Quid igitur est Apollo 3 Quid vero Paulus 3 Ministri eius, cui credidistis, & unicuique noctrum sicut Dominus alii plus, alij minus 3 dedit. Ego pnedicando in fide plantaui , Apollo rigauit baptitando sed Deus Paulus , inquit, Ο oko nihil unt, quia Deus
tantum, qui dat incrementum) incrementum dedit. Itaque, quia Deus tantum , neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat : sed , qui incrementum dat Deus. Qui autem plantat, & qui rigat, unum sunt in fide. Vnus
quisque autem propriam mercedem accipiet, diuersam tamen habebunt memcedem secundum suum laborem , pro meritorum suorum qualitate. 3. Dei enim
positio Zeli & contentionis. 2, AMBROS. Ego plantaui) Plantare est euangelizare, & ad fidem trahere. Rigare vero baptizare solemni bus verbis.
III. QVid igitur est Apollo') Non debetis dicere, ego sum Pauli vel Apollo, sed Dei;
quia Apollo & paulus Rihil sunt Deo comparati, sunt enim ministri eius sicut unicuique Dominus dedit; enumerat autem artes ministeri j , praedicandi scilicet ecaptizandi. 3. LANFR. Dei enim fumus Ratio cur dixerit mercedem. Operarii enim, quos adiutore.
116쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. I. 4 9
enim sumus acliutores , praedicatores : Dei agricultura mos estis , Dei aedificatio estis, ego. Secundum gratiam Apostolatus Dei, quae data est mihi, ut sapiens architectus fundamentum , sidem Chrissi, posui: alius autem sit peraedifica . Vnusquisque autem videat quomodo super aedificet, opera faciat. q. F. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter ia quod a me positum est , quod est Christus Iesus, Christis des. Si quis autem super- aedificat super fidei fundamentum hoc sper haec tria bona opera) aurum, argen tum, lapides pretiosos, per ista minora peccata) ligna, foenum, stipulam: uniuscuiusque opus manifessum erite Dies enim Domini, iudici , declaratabit, quia in igne, per ignem, reuelabitur: & uniuscuiusque opus quale sit, ignis purgatorius probabit hoc modo. Si cuius opus manserit, quodsidem stata persedificauit: mercedem accipiet. Si cuius opus arserit, detrimentum parietur ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem. 8. 9. Nescitis nes ut in voἶis schismata ) quia i x. templum Dei estis , & quia Spiritus Dei ha bitat in vobis ' Si quis autem templum Dei violauerit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est , quod estis vos. io. Nemo sputans hoc Deum negligere et non acquiescere merbis in se seducat. Si quis videtur intarer vos 11. tapiens else in hoc saeculo, in astutia huius seculi stultus fiat , sul tum se e se intelligat, ut sit sapiens. Sapientia enim huius mundi, stultitia est apud Deum. Id est , sapientiam suam deponat: debet autem deponere, omne
astiutores hic vocat, mercedem solent ac cipere.
c A. to. . tiae Christianae, id est, ea quae per dilectio . nem operatur, posita in fundamento; ne minem perire permittit. Super hoc tundamentum at ius aedificat aurum, argetum,
lapides pretiosos, is videlicet qui cogitat quae Dei sunt , quomodo placeat Deo. Alius aedificat super idem fundamentum ligna Mnum stipulam: is videlicet qui cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat
Ee Ariel, VXOri. IlliuS OpUS non exuritur, qui non ait L. irent. ea dilexit, quorum amissione crucietur. ς, 63- x0- Exuritur autem huius, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore posse Lal. alteru- fa sunt. Sed quoniam alterutrum conditione proposita , eis potius mallet carere, quam Christo, nec timore amittendi talia, deserit Christum; quamuis doleat cum amittit: saluus quidem est; sic tamen' ibi lem quasi per ignem. Est ignis iste tentatio P io Rutz. tribulationis, de quo scriptum est :. V-ρ- gati probat fornax , cr homines in os tenta
I. I ANFR. Fundamentum enim ) Quasii aliquis diceret. Cur dixisti tantum supe aestificet; de non dixisti fundamentum ponat ξ Absit, inquit, fundamentum enim aliud, &C. 6. AMBλος. Si quis autem super.edisicet, o c. Tribus prioribus, bona; tribus sequentibus vana doctrina signatur.
SAU per ignem Ignis extremi iudici j tamdiu durabir, quousque purgati sint,
qui saluandi erunt. 8. AvGusT. Nescitu quia templum Dei ) Extract. in omnes adhuc infirmi S secun um fidem Pi Ri λδ ambulantes , secundum fidem templum sunt Dei; di templum Dei erimus aliquando i & iam secundum ' spem. Quam- a I. specie.
diu sunt templum secundum fidem' Quamdiu in ipsis Christus per fidem ha
I x. LAN pK Templum Dei estis Ergo ne perdatis templum Dei peccando, violare non debetis: si enim hoc facitis, disperdet
vos Dominus: Nam omne qui violat tem
plum Dei disperdet Dominus: vos autem peccando violatis ; quod sic probat. Vos estis replum Dei, quia Spiritus Dei habitat in vobis; hoc est dicere, vos estis habitaculum Dei. Item omne sanctum est tem plum Dei , sed vos estis sanctum , ergo Dei templum : Vos autem ipsos dum peccatis , Violatis , ergo templum Dei viola
9. AMBRO s. Nesicitis quia templum Dei Haec idcirco prete misit, ut illos compsigat:
quia turpiter vivendo corpora sua violando corruperunt.
o. Nemo se seducat Id est , nemo proprio vel humano consilio putet se stibi prodesse. Ad superiora redit. II. I ANFR. Sapiens est e in hoe acuti id est, in astutia huius s*culi fiat, id est, stul tum se intelligit,& sapientiam suam stulatitiam deputat.
117쪽
so B. Lan ranci Archiepiscopi Cantuar
enim stultum deponendum. Scriptum est enim : in Iob. cap. S. 11. Comprehendam sapientes in astutia eorum. Et iterum e Dominus nouit 13. cogitationes sapientium , quoniam vanae sunt. Nemo itaque glorietur quia Paulus , Apollo nihil, in hominibus, Praedicatoribus, Pel baptizatoribus I . 13. Omnia enim ratio cur non debeant gloriari in dostoribus f Icilicet quia sunt mini iri in vestra lunt, siue Paulus, siue Cephas , 16. siue hic mundus, i . sive vita, doctorum, quς ad aedificationem subditis esse debet, siue mors,sime praesentia , siue futura omnia enim vestra sunt : vos autem Christi: 18. Christus autem secundum hominem) Dei.
D. Comprehendamsapientes in In Iob scriptum est ita: civi comprehendit sapientes in asotia eorum. Omne quod illaqueat deponendum; astutia autem illaqueat scriptum est enim comprehendam,&c. ergo,
I3. Cogitationes sapientium in Inusitata translatione legitur , cogitationes homi
14. AMBRos. Omnia enim vestra sunt vita praesens nobis concessa est, ut ad Dei gloria ea transigamus. Mors, ut pro Christo mori velimus spe futurae promissionis. Praesentia, ut sic praesentibus utamur, ne offendamus futura , ut ea credentes ipsis
Is. LANFR. Omnia enim j Quasi diceret de se , maioribus & excellentioribus rebus cuique gloriandum est; non de his que sua sunt.16. Sive mundus) Mundus enim propter utilitatem hominum factus est. 17. Sive vita) Vita dc mors doctorum ad aedificationem subditis esse debent. Possumus etiam per vitam homines sani hos,&Angelos intelligere. Per mortem diabolum de membra eius; qui dum consulunt, vel persequuntur, utilitati seruorum Dei inseruiunt. palibI8. AvGusT. Christus autem Dei Non tamquam dissimilis aut alterius naturae 3 m. . sed tamquam Patri Filius.
1. CVc nos Apostolos existimet non t aliquid, homo ut ministros Christi,
non mi Dominos & et . dispensatores mysteriorum Dei , prςdicationis, vel j cerdotis, su aliorum sacrorum ordinum. 3. Hic iam quaeritur horum verborum occasione arguendos) inter nos dispensatores , 4. Vt fidelis quis inueniatur. F. Mihi autem pro minimo est, ut a vobis iudicer , in ministeriis dis en Iandis reprehendar, s. aut ab humano die , intellectu et sed neque meipsum
iudico , in his quς ad offlictum pertinent, reprehendo, quod facerem , si faciendum esset. Nihil enim mihi in musteriis di ostensandis conscius sum : . sed non in
i. MBRos. Sic nos existimet homo )significat quia minus bene SC-tiebant de illo aliqui Corinthiorum. 2. I ANFR. Dibpensatores Apostoli disse pensabant mysteria Dei; alios Episcopos, alios Presbyteros , alios in hunc modum
3. Hic iam quaeritur Id est, occasione horu meoru verborum, quibus Apostolos dixi debere existimari ut dispensatores. Quaerit aliquis, quis inter nos dispensator reuera fidelis inueniatur; voles ordinatio nes nostras iudicare secudu merita nostra. 4. Vt fidelis) Vt, pro reuera. Sicut illud: Ei habitu inventus ut homo. 3. Mihi autem J Quasi diceret. Quid alij dispensatores super hoc sentiant nescio. Sed ego vituperationes vestras nihili pendo, scies per nos, seu dignos seu indi gnos, opus suum Deum operari. 6. AMBxos. Aut ab humano die Humanum diem dum dicit; significat diuinum, in quo iudicaturus est Christus.
7. Se non in hoc iustificatussum Nunc
118쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. i. si
hoc iustificatus sum: 8. qui autem iudicat me stos, inquit, non debetis me iudicare, quia Dominus flust Dominus est. Iraque nolite ante tempus iudicare quia Domini est iudicare ) quoad usque veniat Dominus, 9. qui & illuminabit abscondita tenebrarum, occulta crimina iniquarum tenebrosorum, de manifestabit consilia cordium : & tunc laus erit unicuique a Deo. Io. Haec autem , fratres, tranSfiguraui in me & Apollo, propter vos, humiliandos ovi, iidelicet, in nobis discatis, ne ii . supra quam scriptum est , operius de nobis, unus aduersu S alterum infletur pro alio. 12. 13. Quis enim te discer
nit Dicit in doctoribus non esse gloriandum, quia j si nos si peccatis non disceria nunt , Deus enim tantum ) a peccatis separat, nisi Deus Quid autem habes, quam gratiam habes, quod, quam non accepisti Si autem accepisti , quid
gloriaris quasi non acceperis 3 13. Iam saturati estis, terrenis, iam diuites facti essis ne nobis regnatis : terrenam potentiam habetis e dc 16. V tinam regnetis, regnaretis , scilicet cςlesii regno , ut & nos Vobiscum regnemus. Puto enim demonstratio qualitersine Apostolis regnent quod Deus nos Apostolos 1 . nouissimos, vilisiimos apud mentes infidelium, ostendit, 18. tam
quam morti destinat : 19. quia i essectus J spectaculum facti sumus huiu
humiliat se & loquitur ut homo , qui possit culpam incurrere nescius.
8. ui autem judicat me) Recte Domino
Christo plurimum dedit; quia potest quod
hominem latet, dum occulta iudicat manifestare. Eneliit ad 2. AUGUST. tu se illuminabit ὶ Non
Lam . cap. enim scimus mortales, corda mortalium:
tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, & manifestabit co itationes cordis ; & tunc laus erit unicuique
Deo: quia id laudabitur & diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. IO. LANFR. Haec autem fratres) Id est, superiora humilitatis verba , quibus me plantasse , Apollo rigasse. Sed nec plan-ran Tem, nec rigantem aliquid esse dixi. Ideo praeterminis caeteris, in me & Apollo transtuli; vi humilitatem in nobis discatis
U. Supra ouam Supra scriptum est nullo modo pro doctoribus esse superbie dum: quia ipsi doctores, ministri tantum sunt; nec aliquid esse existimantur, ad comparationem eius, a quo & per quem incrementum datur.
H. enim te di carnis) Quasi diceret:
Si a massa perditorum te doctor tuus discerneret, tolerabile forsitan esset, si pro eo superbires : nunc vero minime, sed per eum discernit te DeuS. Epist. ς. I 3. AUGUST. siluis enim te di cernit Quod VMς leo dicit, quia de massa illius perditionis , quae facta esst ex Adam , non discernit hominem, ut eum faciat vas in honorem , non in contumeliam, nisi Deus. Sed quoniam homo carnalis , & inaniter inflatus, cum audisset: ciuis enim te disce rit Z Posset respondere, vel voce, Vel cO-gitatione & dicere : Discernit me fides mea, discernit me oratio mea , discernit me iustitia mea εἶ mox Apostolus occurrit cogitationibus eius, S dixit : Suid enim habes, quod non accepisti λ
genus arrogantiae, amoVere conatur, Vi
delicet ne homo superbiat propter aliquam gratiam, sibi collatam ; putans eam se habere a se, ideo dicit, quid autem habes, &c. ac si dicat, si autem sis separatus a peccatis , ideo non debes gloriari in nullo enim quod aliunde acceperis, debes gIoriari : separari a peccaris aliunde accepisti ; nam quid habes quod non ab alio accepisti 'nihil utique. Ergo, &c. I s. Iam saturati estis ) De quibusdam Corinthiorum intelligendum est; qui post
discessiim Apostoli, coeperunt deliciis affluere, M terrenarum opum diuites esse: sancti quoque Spiritus dona in terrenum lucrum conuertere, de quibus dicit, Iam saturati, &c. 16. Vtinam regnetis Scilicet, coelesti regno: vel ut vos ipsos bene regatis. 17. Nouissimos Apostolos suos nouissimos, id est, vilissimos, apud mentes homi num infidelium esse voluit Christus : ut maiori in coelesti gloria praemio coronen
18. Tamquam morti) Victorum tunc temporis moris erat . quosdam in expeditione
captos, morti aestinare. Ad quod spectaculum conueniebat hominum maxima multitudo.
119쪽
ue 1 B Lans ranci Archiepiscopi Cantuar
mundo, & Angelis malignis, & hominibus. Increpatio cu imma 1 o. nos stulti uidemur huic mundo propter Christum, a I. VOS autem prudentes)ςculo in Ciristo: subflde Christi nos infirmi, Vos autem fortes: Vos nobiles, nos autem ignobiles. Vsque enim in hanc horam, & csseestus) esurimus , d sitimus, & nudi sumus, & colaphis caedimur, & instabiles sumus, mutantes diuersa loca propter m)mam perfecutionem , & laboramus, non qu entes a vo bis stipendium, operantes manibus nostris. Maledicimur, & benedicimui: persecutionem patimur, dc sustinemus e blasphemamur, dc 11. obsecramus obsecramus, vel ne bla*hement, mel Deum ut ignosare tamquam purgamenia
ta huius mundi facti sumus omnium peripsema abies tio ) usque adhuc.
23. Non ut confundam vos , verecundiam et obis inferam, haec supra dicta scribo: sed ut filios meos charissimos moneo. Cur filios iocauit. J Nam si decem millia Paedagogorum, monitorii, habeatis in Christo in diatrina Christi, sed non multos patres. Sed mesolum./Nam in Christo Iesu per Euangelium ego vos genui , sum pater die ter in fide Christi. Rogo ergo vos , quia pater sum. imitatores mei estote , sicut & ego Christi. Ideo , ut me imite mini. misi ad vos Timotheum , qui est filius meus citarissimus, & fidelis in Domino : qui vos commonefaciet Vias meas, docitrinam meam, quae sunt in Christo Iesu, in fide Christi, sicut ubique in omni Ecclesia doceo. Tamquam non venturus sim ad vos, s ostendit eos esse commonendos , quia insati sunt sic inflati sunt quidam. Veniam autem ad vos cito, si Dominus Voluerit, & cognoscam non sermonem eorum qui inflati sunt, sed virtutem. Σ . Non enim in sermone est regnum Dei , verbis selis non adquiritur regnum Dei sed in virtute. Quid vultis 3 In virga , corretitione, veniam ad vos: an in charitate, & spiritu mansuetudinis 3
mus Angelis laudantibus: hominibus vituperantibus ; imo & Angelis laudantibus S vituperantibuS.ao. LANpλ. Nos stulti j Increpatio, vel ironia ; non enim Apostoli stulti, & ipsit prudentes; sed potius stulti, de Apostoli
2I. AMBRO s. Vos autem prudentes) Qui prudens in Christo iudicatur a perfidis, non recte asserit Christum. Marcionenim qui negat Dominum incarnatum, prudens est mundo, id est, fortis ec nobili S. 21. I ANFR. Et obsecramus) Veleos, ne Uasphement ; vel Deum , ut ignoscat
x tract. in AvCusT. Non ut confundam vos Dicit , non ut confundam vos haec scribo , Hd se charissimos moneo; cum sciret utique a Do mino dictum , Ne vobis dicatis patrem in terra : unus est enim pater vester Deus.
Quod ideo dictu est , ut hoc vocabulsi ,1 hori honoris humani, de loquendi consuetudine tolleretur ; sed ne gratia Dei, qua
in aeternam vitam regeneramur, naturae,
vel potestati, vel etiam sanctitati cuius quam hominis tribueretur. Ideo cum di Ceret , Ego genui vos : ' post dixit , In a praedi Christo , c, per Euangelium , ne ipsius puta retur esse, quod Dei est.2 LANFR. Non enim in sermone Id est , verbis solis non acquiritur regnum Dei, sed in virtute ec benefactis.
O Mnino auclinar inter vos fornicatio: Ratio cur in virga dixerit) & ta
lis fornicatio , qualis nec inter Gentes , ita ut uxorem patris sui aliquis habeat. Et vos inflati estis, & non magis luctum habuistis, ut tollatur de medio vestrum, communi conuersatione qui hoc nefarium opus fecit. Ego quidem absens corpure, idebuissetis eum excommunicasse, quia ego absens
120쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. l. 13
iam iudicaui eum esse excommκnicandum in praesens autem spiritu, iam iudicaui ut prpesens , eum, qui sic operatus est, in nomine, ad laudem , Domini notastri Iesu Christi , congregatis vobis de meo spiritu , congregato evobiscum ,
cum virtute Domini nos in Iesu, 1. 2. tradere excommunicare , scilicet audi
caui, huiusmodi, illum, Sattianae, maligno spiritui vexandum, in interitum carnis, carnalis moluptatis, ut spiritus saluus sit si forte eum moueat ipsa repul a ab Ecclesia; m ad paenitentiam reducatur j in die iudici, Domini nostri Iesu Christi. Cum talem uobiscum retineatis, non est bona gloriatio vestra, a simili. Nescitis dicit eum esse repellendum, quia si remaneret inter alios , ipse
corrumperet intactos quia modicum fermentum totam massam corrumpit γ vos inta Eos corrumpat, eX purgate igitur vetus fermentum , veteris hominis peccatum, ut siti S bene mi uendo noua 3. conspersio, pasta, sicut estis azymi , in baptismo mundati a peccatis. f Cur atomos dixerit) etenim A. F. Pas Acha nostrum immolatus 9 Christus, quem edere debemus. Itaque eum epulemur non in fermento Veteri, in peccatis veteris hominis, neque in fermentato malitiae & nequitiar c. 7 . sed in azymis 8. sinceritatis, & Veritatis. 9. Scripsi vobis in Epistola, quam eis ante clam miserat J ne commisceamitani fornicariis: non utique fornicariis huiusmodi, Gentilibus idola colentibus, aut avaris, aut rapacibus, aut idolis seruientibus: io. II. alioquin , si enim
Ex sermon. I. A VGusT. Tradere huiusmodi j Et sit hibesb V' II DOlimi hic mortem intelligere ,
I cap. 1o. fortasse enim incertum est quamlibet vin
t . . dictam per Satanam factam: ab postolo fateantur. Quod non eam odio, sed amore fecisse, naanifestat illud adiectum , Ut anima jalua sit. a. I ANFR Uuiusmodi Satanae) Hanc potestatem habuit , ut quotiescumque homini, accepta stultitia, amouere non posset: diabolo eum ad vexandum tamdiu traderet, quoadusque poenitentiam profitens, a proposito malo desisteret
qua, commixta simul sine fermento, simitaliter & agyma. Monet igitur ut sint vivendo mundi a peccatis, sciit inundati in baptismo. . Et enim Pasha no strum J Ratio cur
nos mundos a peccato vivere oporteat;
videlicet quia Christus immolatus est, quem epulari debemus. Et est ordo: Etenim Christus , qui est Pascha nostrum , est immolatUS. EYp6 iri S. AUGUST. fitenim Pascha nostrum ) Cua Euang. Io. ius anguine illitis postibus nostris. Id est, Q cvius signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione huius saeculi, tamquam a captiuitate, vel interemptione AEgyptia liberamur: & aetimus saluberrimum transitum; cum a diabolo transimus ad Christum; & ab isto instabili seculo ad eius fiuidatissimum regnum. Ideo quippe ad
Deum permanentem rransimus, ne cum mundo transeunte transeamus. 6. Sedin azym in AZyma vero qui recis sis fidei Christiani sunt, non in fermento VC- contra Fauteri hoc est malitia: : sed in ipsius fidei
veritate, & sinceritate custodiunt. Non aA. vires.
septem diebus , sed omni die . quod si gnificatum est numero dierum septena
. A MARos. Sed in azymis) Sinceritas mundam vitam faciat. VeritaS autem omnem fraudem excludat. 8. LANFR . Sinceritatis j Id est, in illam vicem , qua Iudaei aZymos panes manducare solebant uenos sinceritatem dc verita tem habemuS.
q. Scrini vobis ὶ Epistolam quamdam,
quae mo)o non habetur misit illis; in qua praecepit ne participationem haberent cum fornicariis , & caeteris de quibus dicit. Sed quia non distinxit de quibus fornicariis dixerit, Christianis, an Gentibus, putatum est a Corinthiis, de fornicariis Gentibus eum dixisse. Quam eorum peruersam intelligentiam corrigit hic Apo
bis Gentium participationem fugeres debueratis de mundana conuersatione , in locum desertum exire s omnes enim for nicarii, auari, &C.