장음표시 사용
121쪽
ue B. Latafranci Archiepiscopi Cantuar.
haec ripsissem , debueratis parentes praecepto meo de hoc mundo, tommuni conuersatione, exisse, quia ubique sunt tales fornicari . Nunc autem scripsi vobis,s ergo quia non illud, patet vobis me scripsisse ita ut sequitur) 1Σ. non commisceri , si is , qui frater nominatur inter vos , esst fornicator, aut avarus, aut idolis seruiens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax : cum eiusmodi nec
cibum sumere. Quid enim mihi de fornicariis mundi nihil dixi ciciis qui foris, extra Ecclesiam sunt, iudicare ' Nonne de iis, qui intus sunt sinitio scripsi de his qui intus uni) vos iudicatis ' a minori. Nam eos , qui foris sunt,
Deus in Ecclesia iudicabit, non ego. Igitur ne et os corrumpat, auferte I . malum fatrem ex vobis ipsis.
I 2. I ANFR. Non commisceri) ordo. Non commisceri eum eiusmodi, nec cibum sumere; Siis qui fratrr, sec. I 3. AvGVsΤ. Auferre malum Quod ait Apostolus, auferte malum ex vobis ipsis; ut ex seipso quisque auferat malum, non sic esse , intelligendum est: sed potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis , quod fit per ecclesiasticam disciplinam; satis Graeca lingua indicat; ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intelliga
tur hunc malum, non hoc malum.
AVdet aliquis vestrum habens negotium , causeam , aduersus alterum, iudicari apud iniquos, insideles, & non apud sanctos 3 fideles j 1. Annei citis quoniam sancti de hoc mundo iudicabunt 3 Et si in vobis, uestri exemplo , iudicabitur mundus : indigni estis, qui de minimis iudicetis ξ non
utique 2. Nescitis quoniam Angelos, Daemones, iudicabimus ' Quanto magis tacularia ' ironia. Saecularia igitur iudicia si habueritis: 3. 4. Contem -ptibiles, qui sunt in Ecclesia , illos constituite ad iudicandum. 1. Ad, id est, propter Verecundiam ves fram, non ex sententia, sed sitomachando in vos dico. Sic non est inter vos sapiens quisquam , qui possit iudicare inter fratrem suum 3 Sed frater cum fratre iuJicio contendit : & hoc apud infideles 3 scilicet agitur. 6. Iam quidem omnino delictum est in vobis, quod iudicia ha
I. A MBRO s. nescitis quoniam JI x Iudicabunt sancti hunc mundum; quia exemplo fidei eorum, perfidia mundi damnabitur. a. AvGvSΤ. Nescitis quoniam Angelos , Quos Angelos , nisi apostatas Angelos'
3. AQBMOS. ontemptibiles) Tamen intra habiles, & in conssideratos esse significauit: ut imperitos forte ex fratribus iudices eligerent. . LANFR. Contemptibiles Non imperando sed exprobrando supponit causam, cur fideles propter discussionem causarum suarum ad infideles ire cogantur. Vide licet quia personas terrenarum legit ignaras , ad audiendas fidelium caulas, constituebant. Et ita dictum est similiter in Evangelio : Ite potius ad vendentes, & in Mattii. as. Virgilio, Insere nunc, sec. F. Ad verecuniam me Quasi diceret ue Non impero , sed commemoro , ut verecundiam habeatis, quia faci
6. AususT. Iam quidem delictum est in Si Mnthi.'quis voluerit tunicam tuam tollere, se iudicio tecum contendere , dimitte illi se paulum. phel 4 ij Et alio loco : Et qui abstulerit, inquit, tua , diu δVx ς-
cularibus reb' cum aliis habere iudicium. Ex qua doctrina, Apostolus dicit esse delictum: tamen cum sinit finiri in Ecclesia talia iudicia inter fratres, fratribus iudicantibus , extra Ecclesiiam vero terribiliter vetat s manifestum est quid secundum
122쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. I. u
betis inter vos. Quare non magis , quam iudicio contendatis , iniuriam accipitis 3 Quare non magis fraudem patimini λ . Sed vos iniuriam facitis,& fraudatis , faudem insertis : & hoc fiatribus, facitis. Nolite flaudem fatacere , quia si facitis, iniqui sis , sed iniqui regnum Dei non psidebunt e quod probat aperte. An nescitis quia iniqui regnum Dei non possidebunt 3 Nolite
errare : non credentes quod dico neque fornicaris , neque idolis seruientes, neque adulteri, neque molles, inseisis, neque masculorum concubitores, neque fures, nectue auari, neque ebriosii, neque maledici, neque rapaces,
regnum Dei postidebunt. Et haec olim quidam fuistis , nec ideo dico ut nunc tales sitis sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed iustificati estis, 8. in no mine Domini nostri Iesu Christi, in baptismo, de in spiritu Dei nostri. Omnia , non legali docibina , sed libera potestate mihi licent, sed non omnia expediunt o 9. Omnia mihi licent, sed ego sub nullius avit' redigar potestate;
quasi diceret, non in parandis escis, saturandis men tribus superfluum studium habere debetis , quia νtique transitor aseunt. Esca Ventri , scilicet paratur, δίventer sustentatur eicis: io. Deus autem & hunc, &has destruet: corpus autem non debetur fornicationi, sed seubdi debet Domino , & Dominus, scilicet dabit aeternitatem corpori. Deus vero uel ressu citabit ipsum; potuit enim ressuscitare Christum in & Dominum suscitauit: & nos suscitabit per vir tutem suam. Nescitis quoniam corpora vestra membra sunt Christi Tolia lens ergo membra Christi, faciam membra meretrici S ' id est, ergo corpora nota Ira non dabuntur fornicationi, cum simi membra Christi. Absit. 11. An nescitis quoniam qui I 2. I 3. adhaeret meretrici, unum corpus essicitur Erunt enim inquit duo in carne una. Asimili. Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus es f. Ergo ne sitis unum cum meretrice. Fugite fornicationem. Omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est: id est, istam
animam commacula . I . 1 F. qui autem fornicatur, in corpus suum, contra veniam concedatur infirmis. . LANFR. Sed mos iniuriam facit u Quasi diceret: vos non estis tales, ut illa tam iniuriam velitis ferre; sed potius vultis inferre.
8. In nomine Domini In baptismo dicit, ubi distincte commemoratur, & subintelligitur in nomine Patri S.'. AMBRos. Omnia mihi licent) Omnia sibi licere dicit ea scilicet quae coapostolis eius licuerunt. Hoc enim praemisit postea hanc causam acturus, sicut fecit & de illo qui incestum amiserat. Denique statim ad superiorem sensum, re breui ter
ID. LANFR. Deus autem se hunc) Quasi diceret. Non in parandis escis & scrutandis ventribus studere debetis, quia v-traque transitoria sunt. AMARO s. Et Dominus corpori Subau ditur immortalitatem ressuscitato pretesta-H. I ANFR. An nescitis quia, ctrc.) Non debetis fornicari cum meretricibuS, qUia essetis unum corpus cum meretrice. Qui adhaeret meretrici, Vnum corpus cum ea essicitur. Nam qui adhaeret legitimae uxo. ri fit unum: dicit enim Genesis: Erunt, scilicet vir & uxor, duo in carne una. 11. AMBRos. sui adhaeret) Hoc dicit qui contaminationi admiscetur, unum fit cum eo cui se admiscet. Fornicatio enim ambos unum facir: ut quomodo in natura, sic & in macula, unum sint.
quidem - isto ad participationem naturae to. veritatis & beatitudinis 1llius: non tamen . 'istcrescente illo in natura, veritate dc beatitudine sua. I . Qui aute ornicatur) Quia nusquam sic totus homo corporis ipsius voluptati addicitur; & ineffabiliter, vel ineuitabili
ter assicitur , ut in comparatione huius tanti mali, caetera peccara extra corpuSesse videantur , etiamsi per corpus exer
IJ. AMBRos. Oui autem fornicatur )To Ex tam 'tum corpus vir est & mulier; quia portio 'b '. ' viri mulier est: & vir per id quod in portionem suam delinquit, in corpus suum peccat. Vel quia fornicari corporale delitactum est; non enim fit sine desiderio ca
123쪽
s 5 B. Lan ranci Archiepiscopi Cantuar.
honorem sui rorporis, peccat. Alia ratio cur fugienda sitfornicatio , scilicet quia semplum sunt spiritus sancti. An nescitis quoniam membra vestra, templum sinat Spiritus sancti, qui in vobis est: quem habetis a Deo, & non estis v 4in 3 quid erui Christi estis vel emptiiij. 16. Empti enim estis pretio magno, sanguine Christi. Ergo, i . Glorificate, I 8. N portate Deum, dominica princeyta, in corpore vestro. nis. Caro enim ibi habet motum pro dicereri: Quia empti estis , glorificate prium. Deum in cordibus vel ris; cuius serui facti 15. LANpR. Empti enim estis Probatio estis. quod non simi sui. Nulli enim empti sunt 18. AMBRos. Portate Deum in corpore ve- sui: hi autem empti sunt; ergo &c. fro Porrare Deum, est, in rebus bene ge-17. Glorificate se portate illatio , quasi stis imaginem Dei ostendere.
CAPUT SEPTI M V M. DE quibus autem scripsistis mihi de habendis uxoribius , vel non habendis.
Sic respondeo. Bonum est homini mulierem non tangere: propter fornicationem autem unusquisque suam i. Uxorem habeat , & unaquaeque a. suum virum habeat. Uxori vir debitum reddat o similiter autem & uxor viro debitum reddat. Et decet , nam Mulier siti corporis, uisexus laxandi, xel continendi, potestatem non habet, sed vir. Similiter autem & vir sui cor poris potestatem non habet, sed mulier. Nolite fraudare inuicem, debitum non reddere , nisii forte ex consensu ad tempuS, Vt vacetis orationi : & iterum reuertimini in idipsum , ne tentet vos Satanas ducere in peiora propter incontinentiam vestram , si continere non potueritis. Hoc autem dico secun dum indulgentiam, non secundum imperium. Volo enim omnes vos esse,
quantum in me est, si1cut meipsum : sed unusquisque proprium donum habet ex Deo . alius quidem sic, alius vero sic. Dico autem non nuptis & viduis: bonum est illis si sic permaneant, sicut & ego. Quod si non se continent,
nubant. 3. Melius est enim nubere , quam uri, inuitum continere et u est, opus luxuriae immoderate Di mente concupiscere exinde in carne ardere. Iis
autem qui matrimonio iuncti sunt, priς cipio non ego , sed Dominus, uxorem a viro non discedere : 4. quod si discesserit , scilicet interueniente legitati ma causa, non enim aliter licet, manere innuptam, aut Viro suo reconciliari. Et vir uxorem non dimittat. Nam caeteris ego dico , non Dominus.
Si quis frater uxorem habet infidelem, & haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Et si qua mulier fidelis habet virum infidelem & hie
3. AMBRos. Melius est nubere Vri est
desideriis agi & vinci: cum enim voluntas Calori carnis consentit , uritur: nam desideria pati, & non vinci illustris viri est.
4. LANFR. Quod si discesserit J Discedere non potest , excepta causa fornicationis, non utique continenter eX con- s. 1 ensu vivan P. I. AN FRANCvs. Uxorem habeat J jVxorem non dicit concubinam: ut ab hac sententia excludantur , qui diuinis authomatibus uxores habere non possi
r. Suum virum J Virum hic intelligit i galem maritum. Sicut in Evangelio : Et hic quem habes, non eit tuus vir. s. San-
124쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. I. s
consentit habitare cum illa non dimittat virum : 1. c. 7. Sanctificatus est enim vir infidelis per mulierem fidelem o mel contigit aliquando ancti catum fuisse virum insidelem per mulierem sidelem ,'econneso & sanet ficata est mulier infidelis, nullam in eius comun tione immunditiam patitur χά ulier: per virum fidelem: id est, in viro fidelio alioquin, si non esset legale matri o-nium , filii vestri immundi, id est, degeneres, non legitimi essent: 8. nuam autem sancti, non degeneres, id est, legitimi sunt. q. Quod si infidelis, mirxὸl mulier, di cedit , discedat: non enim seruituti subiectus est frater, aut se for in huiusmodi, id est , non cogitur qui infidelem a pace autem vocavit nos Deus. Q asi pacis autem debitores sumus , m ideo non debemus causa esse disco, di Alia ratio cur non sit quaerendum diuortium. V nde enim scis mulier, si virum saluum facies λ Aut unde scis vir, si mallerem saluam facies 3 Nisi unicuique sicut diuisit Dominus , Vnum quemque sicut vocavit Deus, ita ambulet, 1 o. & sicut in omnibus Ecclesiis doceo, a silmili Circumcisus
aliquis vocatus est 3 Non adducat praeputium , nolit esse praetutiatm. In praeputio aliquis vocatus est Non circumcidatur. Circumcisio nihil est,& praeputium nihil est: sed obseruatio tantum mandatorum Dei. H. Q. Via nusquisque e o quia circumciseus, m non, in qua Vocatione vocatus est in ea permaneat, debet permanere. Seruus 13. vocatus es Non sit tibi curae, sed& si potes fuga, vel aliter inhoneste fieri liber i . magis utere j a semitiι te. 3. Saxm catus est vir Id est mundugi &nullam ex eius co unctione, mulier immunditiam patitur. Ex Serm. AvavST Sancti catus ego, Sancti
morite l. 1 Πcatus est enim , inquit vir infidelis 1 in c. I 6. t. . uxore fideli: Et s n ctificata est mulier in
fideli, in fratre fideli. Credo iam prouenerat, Vt nonnulla: foeminae per viros fideles;& viri per uxores fideles , in fidem veni. 1 lib.de rent.' Illud tamen sine dubitatione tenendum est , quaecumque illa sanctificatio sit remi id non valere ad Christianos faciendos, at M V ei, L. que ad dimittenda peccata; nisi Christia,L- na - vel ecclesiastica in sti lusione, & Sa cramentis ossiciantur fideles. Nam nec coniuges infideles, quamlibet Liachis &ius his coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno Dei separatos, in damnationem venire compellit. . AMBROS. Sanctificatus est υ, J Habere infideles beneficium bon voluntatis ostendit; quia ' honorem nominis Christi non horrent. Signum sanctae Crucis ad
tuitionem & sanctificationem hospiti j pe
alioquin silis et Uri ) Immundi essent
filis eorum , si dimitterent volentes habitare secum , & aliis se copularent: essent
enim adulteri fili j eorum spurij. 8. I ANFR. Nunc autem sancti sunt in Id
. 'causa n est, mundi In causam redit cur vir fi-
ς- - delis mulieris infidelis; aut mulier fidelis viri insidetis, diuortium quaerere non de
q. AvousT. quod si infrilis Id est , si Epist. κ,
infidelis voluerit esse cum coniuge fideli. Hi δxi Hic agnoscat fidelis suam libertarem , ne ' V ita subiectam putet seruituti; ut ipsam dimittat fidem , nec coniugem infidelem.
X. Si insidelis discedit, ae sedai ὶ Non licet aliam ducere dimissa etiam infideli sed utrum aliud dimissa, aliud discedente.
io. AMBRos. Et sicut m omnibus Ecclesius Hoc dicit, ut dum caeteros hoc doce
ri audiunt, assequantur. at id se-
H. AvGVsT. Vnusquisque in qua P Hoc Vlv n ur. enim ad eas consuetudines, vel conditio a 'a c,' nes tulit, quae nihil obsunt fidei, bonis- ό. . que morIbus. Non enim si etiam latro Ri ix erat, quisque cum vocatus est, debet in latrocinio permanere. 11. I ANFR. Vnus Visque in qua, sec. ὶ Unusquisque, inquit, qua Vocatione Vocatus est ad fidem, debet ambulare; nam circumcisus, in circumcisione ad fidem vocatus , non debet nolle circumcisus fuisse: sic & praeputiatus: quia circumcisio vel praeputium nihil valet ad beatitudinem promerendam. Valet enim solum obseruantia mandatorum Dei. I3. Seruus υocatus es ' Id est, per alias parteS seruus vocatus ad fidem, nolit fieri liber: est enim liber: Et Dei liber vocatus ad fidem nolit fieri seruus est enim seruus, quia Christi, nam eius est emptitius. i . O Magis utere ) Seruitute utendum imperat, quia quanto quis propter Deum despectior est in hoc taculo ; tanto
125쪽
ue 8 B. Lans ranci Archiepiscopi Cantuar.
13. Qui enim in Domino, ad fidem Chrissi, vocatus est seruus, 16. Jhertus est Domini j similiterquiliber vocatiis est, seruus est Christi. 17. Pretio em pii estis, nolite fieri 18. servi hominum, ita scilicet it poluponatis Ieruitium Dei. Unusquisque ergo quia serui, m liberi, in quo Vocatus cst , fratres , in hoc permaneat, debet permanere, apud Deum. De coniugatis, inquit, praecepi, De virginibus autem, siue viris, siue foeminis, praeceptum Domini non habeo: consilium autem do , misericorditer consulo , 19. tamquam misericordiam hanc consecutus a Domino, ut sim fidelis , Ut credam in eum. Existi mo ergo , autem, hoc, virginitatem, bonum esse, a. O. propter instantem ne cessitatem, quoniam est bonum homini sic, uirginem, esse. 21. Alligatus es uxori 3 12. Noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore 3 Noli quaerere Uxorem. Si autem acceperis Uxorem: non peccasti. Et si nupserit virgo, non peccauit 23. tribulationem tamen temporalem carnis habebunt hi quisunt
huiusmodi. et . Ego autem vobis parco, id efi, itam mestram misericorditer dissono. Hoc itaque s suasio ad mirginitatem J dico, fratres: Σ tempus enim breue est : 26. reliquum est , consequitur, Ut & qui habent uxores , tamquam non habentes sint 27. & qui flent , tamquam non flentes: &qui gaudent , tamquam non gaudentes: & qui emunt, tamquam non pos
magis exaltabitur in suturo. 11. Qui enim in Domino vocatus) Ratio cur non debeat esse curae, si seruus voca
16. Libertus es Domini J Id est libertus
Domini & seruus Christi sed honestius vocabulum seruo tribuit; quia serui vocabulum est inhonestius. II. AMBRos. Pretio empti essis J Serui hominum sunt, qui humanis se subjiciunt stiperstitionibus. Hoc dicit, quia in capite Epistolae reprehendit, quod dicerent: Ego stim Pauli, t c. 18. Servi homintim j Ita scilicet vi postponatis seruitium Dei. 39. LANFR. Tamquam misericordiam JMisericorditer, inquit, consulo, quia hanc misericordiam a Deo consecutus sum, Videlicet vi in eum credam. 2o. Propter in stantem necessitatem ) Instantem necessitatem vocat penuriam hu-1us saeculi, quam frequenter patiuntur CO-
iugati pro filiis & filiabus nutriendis, pro se inuicem sustentandis, propter quam vitandam , bonum esse dicit homini, sine coniugio esse. Est quidem castitas seruanda, propter vitam aeternam ; sed infirmis
doctoribus infirmam rationem praetendit.
11. Allieatuo es υxori Ne laudata castitate, Uxorem aliquis vellet dimittere; hoc subiungit. 22. Noli quaerere Oxorem J Qui non habet
Horem, non debet quaerere ut habeat. Nam qui habent tamquam non habentes
esse debent. Γ Asimili) Qui flent laquam
non flentes esse debent. Sic de reliquis posset concludere: Ergo quia habens de bet esse, quasi non habens; qui non habet
quaerere non debet: hoc est dicere aequi- pollenter: ergo volo vos esse sine uxore;
nam volo vos esse sine sollicitudine s culi. Quod probat, si quis sine uxore est causa j sine sollicitudine est: tunc cum velim vos esse sine uxore, volo vos esse sine sollicitudine feculi, sed qui est sine uxore, est sine sollicitudine; tantum enim est sollicitus quae Domini sunt ; nam est sol si cituς
quomodo placeat Deo. 13. AMBRos. Tribulationem carnis ) Tribulationes sunt gemitus verris, nutrimenta filiorum, & similia. 14. Ego autem vobis parco in Parcit, quoniam ad haec prouocat quae tribulationes carnis de sollici Ludines memoratas eXctu dunt. Potest dc sic videri parcere , cum permittit, & non contradicit volentibus quod onerosum ostendit.
11 Tempus breue est ) Quia finis in proximo est, dicit non debere ad generadum sollicitos esse; Sc qui flent, tamquam non flentes sint; scientes moX consolationem eorum futuram: dc qui in praesenti gaudent , sciant mox luctum futurum.16. LANFR. Reliquum est Quia, inquit, lepus breue est, consequitur ut quidquid in hoc eculo siue prosperum, siue aduersum videtur esse, pro paruitate temporis
27. AVGvsΤ. Et qui flent Quisquis autem siue manducat, sue bibit, siue aliud aliquid agit, omnia in gloriam Dei facit.
126쪽
no viduit cap. s. at η hune stuna.
Commentarius in Epist. ad Corinth. l. 19
Et si aliqua tristitia est de rebus seculari- donet se corrumpendum felicitati, nec bus, sic fleat ut intus spe gaudeat. Etsi cadat aduersitati frangendum : hoc enim aliqua laetitia est in rebus secularibus, sic est flere tamquam Don flere; & gaudere gaudeat, ut intus spiritualiter timeat; nec tamquam non gaudere. sidentes: & qui utuntur hoc mundo, tamquam non Vrantur z 28. 29. prς
terit enim ratio cur ea quaesuperius dic sunt, quasi non sint, aestimanda sunt Jfigura huius mundi. Volo autem vos sine sollicitudine saeculi esse. Qui sine uxore est, sollicitus est quae Domini sunt, quomodo placeat Deo. Qui autem, enam, cum V Xore est, sollicitus est quae sunt mundi , quomodo placeat uxori, & diuisus est. Ratio cur mulieressine miro esse debeant. Et muli et innupta, SI Virgo, cogitat quae Domini sunt; ut sit sanista corpore, & spiri tu . Quae autem nupta est , cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Porro hoc ad utilitatem vestram dico : 3 o. non ut laqueum vobis iiiij clam , non mi in peiora vos labi faciam , dum matrimonium dissuadeo , 31. sed ad id, quod honestum est, moneo mos , & quod facultatem praebeat sine impedimento Dominum obsecrandi , id est , heruiendi. 32. Si quis 33. autem turpem 3 infamem , se videri existimat super virgine , filia, sua, quodsiit superadulta , & ita oportet fieri quia mirgo captitatem seruare non vult quod vult faciat , ergo vel pater , mel ima filia non peccat , si nubat. Sic de isto, num de alio aliter. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem hanc itfilia nubat, qui continere noluerit , potestatem autem habens suae voluntatis, mi Mirgo nubat , et et non , & hoc iudicauit in corde
suo , scilicet seruare virginem suam , bene facit. Igitur & qui matrimonio iungit virginem suam , bene facit: & qui non iungit, bene ; nam melius facit. Di suam a matrimonio. Mulier alligata est legi , secilicet maritali,
quanto tempore vir eius vivit : quod si dormierit morte vir eius , liberata 28. Praeterit enim Dura) Figura praeterit,
non natura. Iudicatis quippe his qui scripti non sunt in libro vitae , & in aeternum ignem millis : tunc figura huius mundi, mundanorum ignium conflagratione,prς-teribit. Sic fachum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa , ut dixi, conflagrata One mundanae eleamentorum corruptibilium qualitates, tuqcorporibus nostris corruptibilibus con gruebant , ardendo penitus interibunt.
29. LANI L. Praeterit enim figura ) Ratio cur ea quae superius dicta sunt, quasi non sint, existimanda sunt. Omne enim quod praeterit , cuius Ciumqtie prolixitatis sit, ae ternitati comparatum, nihil est. 3o. Non ut laqueum J Id est. Non ad hoe
moneo castitatem diligere : Vilhac occasione velim vos, propter incontinentiam
in luxurie laqueum incidere. 3I. AvGus T. Sed ad id quod honestum est Cum ait, Sed a id quod honestum est. Non matrimonium turpe esse ostendit , sed quod erat 8 honesto honestius, generalis honesti nomine commendauid.
31. I ANFR. Si quis autem, sec. Quia superius ad virginitatem suaserat , ne quis putaret peccatum forte, si filiam conti
nere nolentem viro traderet, dicit si ipsa continere nolit, non peccat si nubat. Habens autem filiam quam continere velit,
cum ipse habeat potestatem quod ea nubat vel non, si pater voluerit; si filiam virginem seruet, benefacit. 33. I ANFR. Turpem se videri existimat )Id est, siquis virgine habet adultam, quae castitate seruare nolit; & curator eius putat, quod infamiam turpitudinis incursurus sit; si castitatem seruare coegerit; non peccatvel ipse, vel virgo; si nubat virgo. 3 . AUGUST. Non peccatsi nubat Quae se his
non continet, nubar, quae non coepir, de- no viduit
liberet: quod aggressa est , perseueret. ς ' Nulla aduersario detur occasio ; nulla Christo subtrahatur oblivio. 31. Puto autem quoae ego ὶ Homines de his p poc ij
rebus, quaS certas habent aliquando in . In Euang. crepative dubitant. Id est, verbum dii ἔψ' birationis ponit, cum corde non dubitent. Velut si indigneris seruo tuo & di
127쪽
Go B. Lans ranci Archiepis Copi Cantuar.
est: cui vult nubat: tantum in Domino, legaliter. Beatior autem erit si sic, sine viro, permanserit, secundum meum consilium: 3 s. puto autem ut ac
'Piscatur consilio illius, ) quod & ego Spiritum Dei habeam.
cas: Contemnis me Θ Considera forsitan ille increpabat, non dubitabat. Et ip Dominus tuus sum. Hinc & Apostolus Dominus noster alio loco increpans infi- ad quosdam contemnentes suos loquens, delitatem futuram generis humani : Cum ait: Puto autem quod, ego Spiritum Dei ha- venerit, inquit, I u hominis, puras inue-beo. Qui dicit puto, dubitare videtur. Sed niet em in terra Θ
1'. T E iis autem , quae idolis sacrificantur , scimus quod fieri debeat, L quia omnes scientiam habemus. 3. Scientia sine charitate instat, charitas vero, nam cum charitate aedificiat. . Si quis autem se existimat scire e aliquid, id est, est ciens e charitate, nondum cognouIt s. quemadmodum oporteat eum scire. Si quis autem diligit Deum , hic cognitus est ab eo, habetscientiam cum charitate, aedi cando alios. De escis autem quod dimia ferat repetit J quae idolis immolantur , sic restondeo , scimus quia nihil est idolum in mundo, in mundi creatione , de quod nullus est Deus nisi unus non est Deus, quia tantum est inus Deus. θ c. Nam etsi sunt, qui dicantur
Dij, siue in caelo: siue in terra sola antipophora infidelibus si quidem sunt
Dij multi , ut & Domi ut multi: J nobis tamen unus Deus, Pater, T. ex quo omnia , & nos in illum: & unus Dominus Iesus Christus, 8. per quem omnia, & nos per ipsum. 9. Sed non in omnibus est scientia , fidelibus. 1 o. 11. Quidam autem cum conscientia usque nunc idoli, putantes idolum esse aliquid, quasi idolothytum manducant: & conscientia ipsorum , cum sit infirma , quia conc piscentiae cibi non potes 1 flere, polluitur. Non debemus
1. A M B R o s. De his autem ) Nunc scientia locuturus, quae sit scientia non statim dicit; sed in subiectis ostendit dicens: quia nihil est idolum. 2. LANI R. De his autem ) Id est, omnes scimus quid debeat fieri de immolatiliis idolorum : sed sola scientia non sufficit ad obseruandum quod rectum est: sed potius inflat, si desit charitas, quae aedificat. 3. AVGVsT. Scientia inflat) Et quidem inflat sola sine charitate , ideo adiunxit: charit, aedificat. Adde ergo scientiae charitatem; dc utilis erit scientia, non per se, sed per charitatem. . LANFR. Si quis autem ὶ Ostendit quid sit scientia sine charitate; videlicet, quam homo putat se habere a se. 3. Euemadmodum oporteat) Oportet scibre hominem , quidquid bonum habet, a Deo se habere.
Si ergo non nobis; quibus' Audi ex alio Psalmo : Quoniam omnes dij Gentium
T. AMBRos. Ex quo omnia j Discrevit nos a ceteris,qui ex illo sunt; non tamen in illo sunt; dum adhuc non credund. 8. Per quem omnia ) Omnia ex Patre
quidem ; sed per Filium creata sunt; sed
cum dicit, o nosperi um, reformatos nos per ipsum, per quem creati fueramus, significat in Dei cognitione. 9. I ANFR. Sed non in omnibwJ Non omnes, inquit, habent scientiam huius Dei: ideo putant idolis gcibernari. Io. Iudam autem Quidam, inquit, &sciunt quod idolum nihil est , & tamen
scienter manducant idolo immolatum. II. AMBRos. uidam autem J De plebe enim aliquid cum veneratione adhuc sumulacri,manducabant de sacrificiis, quasi
128쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. l. 6i
edere idolothyta. Esca autem nos non commendat Deo , imo abominasiles facit. 12. 13. Neque enim s Probat quod ossendiculum faciet 3 si manducaue rimus, i . abundabimus, proficuum habebimus e neque si non manducauetarimus, deficiemus. 11. Videte autem , licet, inquit, comedere , sed iidete, ne forte haec licentia vestra i s. offendiculum fiat infirmis. Si enim quis viderit eum , qui habet scientiam , in idolio recumbentem ἔν nonne conscientia eius, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta Et peribit infirmus in tua scientia frater, quia te, qui siciens es , videt hoc facere, sed non debet perire per te, propter quem Christus mortuus est ' Sic autem peccantes in fratres, comedendo idolothytum , & percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. 17 . Quapropter si esca scandalizat 17. fratrem meum : non manducabo I 8. carnem in aeternum , ne fratrem meum scandalizem.
Libr. 16. II, AVGvST. Neque enim si non mandu-Con cap. cauerim in ) Hoc est dicere , nec illa res 3k. Q.x me copiosum faciet, nec illa aerumno
ret aliquis. Fames me talem cibum comedere compellit. Absit ; tam parua enim particula singulis distribuitur ; ut nec illara satiet ; nec ablata esurire compellat. Potest subaudire , deficiemus a bonis o peribus : vel abundabimus in bonis ope
I . Abundabimus, sc.ὶ Non debetis comedere idolothyta, nam neq; per hoc acquiretis commodum ; quod est neque si manducauerimus, abundabimus, neque maius euadetis damnum. Quod probat in libro a contrario, ita: Nam si non manducauerImus , periculum non habebimus: quod aequi pollenter dicit, deficiemus. IJ. AMBRO s. Videte autem ) Hoc est, Ne , quia licere vobis edere carnem de
sacrificio dicitis, per id quod nihil idolum esse scitis, offusionem generetis fratribus, qui nesciunt adhuc quia nihil est idolum. a 6. endicutam stat infirmis ) Probat quod offendiculum faciet, quia aedificauit
ad manducandum , peribit autem frater, quod non debetis facere, scilicet eum perire: nam si facietis, in fratres peccatis. Ite& percutientes estis conssentiam , quod non debetis: nam ita in Christum pecca tis: ergo non debetis comedere Quod est, quaproptersi esca scandalizat, sec. ponit se pro illis, dicens non manducabo; quia eum ut Apostolum suum debeant imi
II. Quaproptersiescasan alicat) Licet, inquit, comedere idolo rhytum, no tamen debetis, quia offendiculum infirmis fratribus pararetis: ad illud enim comeden dum eos aedificaretis, & ita perirent, cum idolum aliquid esse putarent.18. LANFλ. Carnem in aeternum Id est. Non solum ab aliis cibis, propter viradum fratris scandalum abstinerem: sed & carnem , quae suauissimus inter omnes cibus est, in aeternum dimitterem.
a Non sum liber I a. Non sium Apostolus 3 Nonne Christum Iesum 1 Dominum nostrum vidi 3 Nonne 3. opus meum vos estis in Do mino ' Etsi aliis non sum A postolus, sed tamen vobis sum: mm sigi culum
COMMENTARI VS IN CAPUT IX.LANFR. Non sum liber' Et s inquit,
licear vobis idolothyta edere, non tamen debetis; sicut ego, etsi liceret, non tamen ἱ vobis cum praedicarem stipendia accepi. Hoc Apostolum velle sequentia
auctoritatem suam , quia a se superius argumentum sumpsiit. 3. Opus meum Per hoc, inquit, probatur,
quia Apostolus & magister vester sit, quia vos Discipuli mei estis in fide Christi.
129쪽
or B. Lan ranci Archiepiscopi Cantuar.
iudicium, Apostolatus mei vos estis in Domino. Mea defensio apud eos, qui
me interrogant, an Apostoliin sim : Vos cilicet, quibus pr.edicaui J hςc est. . Numquid ἀ simili non habemus potestatem manducandi & bibendi 3
Nunquid 1. non habemus potestatem mulierem sororem, Christianam, circumducendi, sicut & ceteri Apostoli, id est, Iudas, Iacobus Priscam, &fiatres Domini, & Cephas Θ Aut ego solus, & Barnabas , 6. non habemus
potestatem hoc operandi 3 A similibus ostendit, quia stipendia mpsisses bi li
cuerit. Quis militat suis stipendiis unquam 3 nullus utique. Quis plantat vineam, & de fructu eius non edit ' nullus. Quis pascit gregem, & de laci e
re is non manducat Θ Nemo. Numquid secundum hominem , huma nam consuetudinem, uel me dico 3 An de lex haec non dicit 3 Scriptum est
enim in lege Moysi: non alligabis os bovi , qui comedat de trituraturis suis, trituranti, praedicatori. Numquid de bobus, in hoc praecepto, cura est Deo f . An propter nos utique hoc dicit ' Nam propter nos scripta sunt. Quoniam debet in spe, cum spe terreni stipendi, , qui arat, arare: & qui triturat,
in spe fruinis percipiendi. Si nos id est, a minori vobis spiritualia praedicando seminavimus, magnum est ironia o si nos carnalia v estra , lipendia, metamus 3 Non utique. A simili. Si alij potestatis vestrae , Pseudo- octoli, participes sunt , si alij acceperunt a ,obis secundum quod potuitiis dare . qua
re ergo non potius nos 3 8. Sed non usi sumus hac potestate : sed omnia sustinemus , s. ne quod offendiculum demus Euangelio Christi. Fortasiis enim Euan elium Christi minus libenter audirent, si ab eis aliquid acciperet. Nescitis fidem ά simili ) quoniam qui in sacrario templi Iudaeorum operantur. quae de sacrario sunt, de acrificio scilicet, edunt; & qui altari desentiunt, io. cum altari participant 3 Ita, ergo iliter, & Dominus ordinauit iis, qui Euangelium annuntiant, de Euangelio vivere. Ego autem nullo horum usus sum. Non autem scripsi haec, ut, ut quid a vobis accipere velim , ita fiant in Mea dffensio in Quidam dicebant eum
non esse Apostolum; eo quod Dominum non vidisset, & nullam gentem ad Dominum conuertisset. Aduersus calumniam eorum , hanc defensionem opponebat, dicens se & Dominum vidisse,& Corinthios conuertisse. Ub deo AUGUST. Nunquid non habemuI O pere Mon. stendit sibi licere qsod caeteris Apostolis. - 4 ut non operetur manibris suis; sed
ex Euangelio vivat ; sicut Dominus eis constituit: quod in consequentibus apertissime demonstrauit. Ad hoc enim fideles mulieres, habentes terrenam substantiam, ibant cum eis ; & ministrabant eis de terrena substantia sua ; ut nullius indigerent horum , quae ad necessarium huius vitae
pertinent. IN. cis. F. Non habemus potestatem In Euangelio enim scriptum est: Et factum est deinceps , or ipse iter faciebat per riuitatem, se
castelia, praedicans se euangelizans regnum Dei , or duodecim cum illo ; cr mulieres , quae erant curatae a spiritibus malignis cin in- Irmitatibus d Maria quae vocatur Magda lene, de qua daemonia septem eiecerat Dominus Iesus Christus: Ioanna uxor Chusae procuratoris Heroἀis , or Susanna ; Gr aliae
multae, quae ministrabant ei de facultatibu fuis. 6. AMBRos. Non habemus ) Pro accipiendi , operandi, ait, ut honestius loque
T. I ANFR. An propter nos, sec. Ostendit hoc dictum esse de praedicatoribus: aut enim de illis aut de bobus, sed de bobus non: non enim est cura Deo de his , ergo dictum est de praedicatoribus. 8. AvGVsT. Sed non .sumus) Qua potestate dicit se non usum , nisi quam habebat in eos a Domino acceptam; ut eorum carnalia meteret, ad victum huius vitae, quae in carne agitur.
impedimentum. Fortasse enim Euangelium Christi, minus libenter audirent, si ab eis aliquid acciperet. IO. Cum altari participantur Pars enim super altare comburebatur; & pars ministris altaris in cibos seruabatur.
130쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. l. 63
1ne e 11. I 2. bonum esst enim mihi magis mori, 13. quam ut gloriam meam quis evacuet. Nam si euangelizavero , proptersumptum , X m. non est mihi gloria o necessitas enim famis mihi incumbit: 1 . vae 11. enim mihi est: si non euangelizavero. Si enim volenss eskmptu , id est, gratis hoc ago , mer
cedem habeo : gloria est mihi. Si autem inustus, idect, prostipendio, dispensatio mihi credita est. Euam si inuitus fecero , viderit ipse quid de me agat.
Quae esto ergo merces mea ' In quo ergo merces constituta est. In hoc cilicet, V t Euangelium praedicans, sine sumptu , ab auditoribus accepto, ponam Euangelium, ut non abutar potestate mea in Evangelio. Nam 16. cum liberessem ex omnibus, Omnium me seruum feci, moribus omnium concordans , Ut plures lucrifacerem. 17. 18. Et factus sum Iudaeis tamquam Iud eus , ut
Iudaeos lucrarer, 19. 1 o. iis qui sub lege sunt , Samaritanos dicit qui legi Mys , non Prophetis obaudiunt, quasi sub lege essem cum ipse non essem sub lege Iudaic. ὶ ut eos, qui sub lege erant, lucrifacerem: iis qui sine lege
Lib. 1. de ri. AvGvSΤ. s Bonum est enim mihi) Hoc ' dixit, quia iam statuerat propter quosdam
mole. cap. Occasionem quaerentes , manibus suis vi-3ε ctum trai' sigere. Si enim eaangelizavero,
inquit, mihi loria. Id est si euantii gelizavero ' ita ut fiant in me; id est si L. illa. propterea euangeligavero, ut 8 ad illam perueniam; & finem Euangelii in cibo, &potu , & vestitu collocauero. Sed quare non est ei gloria ρ Necessitas enim incumbit: id est, ut ideo euangeligent; quia via
de vivam non habeo : aut ut adquiram temporalem fructum, de praedicatione aeternorum. Si enim iam necessitas erit in Evangelio , non voluntas. Vae enIm , inquit mihi , s non euangeli ruero. Sed quomodo euangeligare debet ' Scilicet ut in ipso Euangelio, in regno Dei ponat mercedem. Ita enim potesi, non Coactus euangeligare, sed volens. Si enim volens, inquit, hoc facio; mercedem habeo. Si auiatem inuitus , dispensatio mihi credita s. Idost, si coactus inopia earum rerum , qua temporali vitae sunt necessariae, pr dico
Euangelium, alij per me habebunt mercedem Euangelisi; qui Euangelium, me praedicante, diligent. Ir. LANFR. B-num est enim mihiὶ Ratio cur nolit stipendia dari sibi. Periret enim gratia sua, quae ex gratuita praedica
tione procedit ue quae cum remunerata conuenire non posset.
xiii. Non est mihi gloria in Gloria haec a
voluntate procedit, longe igitur a neces
ideo, inquit, euangeligaui ut quid a vobis accipere velim. Nam si propter hoc euangeli Zavero, non mihi gloria, id est, moriar aeternaliter. Nam malum est mori temporaliter sed minus malum quam aerernaliter mori: de hoc est quod dicit aequi- pollenter , Bonum est enim milii magis
14. Vae enim mihi est Exponit de qua
necestate dicat. Esi enim alia necessitas, tu in rerum immutabilitate consistit. IJ. Vae enim mihi essi, sec. Nola est in quit mihi gloria, si propter sumptum praedicem: quia propter necessitatem vitandam hoc facio; nam propter vae, id est, famis periculum vitandum. Probat vero in libro, quia si praedicet, famis. periculum vitabit: vat enim, id est, famis periculum incurret, si non euangeli Zauerit. 16. Cum liber essem Quasi diceret. Qui maius fecit; id quod minus est, negligere non debeo. Maius enim seruum se omnibus facere, quam sumptum ab auditoribus Non accipere. Liberum autem se fuisse dicit ex omnibus; quia sub nullius iugo, nulli quidquam debebat.1 . AvcvsΤ. Ets Iussum I aeus) Id est, Lib ad ut eo modo subueniret, & carnali Iudaeo, Vel Pagano; quomodo sibi ipsi, si hoc es VRP U set, subueniri voluisset. Portans utique eorum infirmitatem in compassionis similitudine , non fallens in mendaci j fictio
23. AMBRos. Elfactus sum Iudaeus j Quia propter scandabam illorum circumcidit Timotheum, & puri catus ascendit tem plum,& consentit legem & Prophetas esse a Deo, & de illis ostendit Christum hunc esse qui promissus est , ut assensus eius ha
19 Iis qui sub tege) Hi Samaritani noscuntur. Legem enim solam accipiunt, id est, libros Mors, & sunt ex sanguine Persarum, quos Rex Assyriorian sublatis filiis I frael, in captiuitatem posuit, ad incolenda loca Samariae. zo. Iu quisne tege) Aserit enim illis. id est, Gentibus, iuxta Physicam rationeta