장음표시 사용
101쪽
3ψ B. Lan franci Archiepiscopi Cantuat.
a B secro itaque vos fratres per inisericordiam Dei, 2. vi exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum. Et nolite conformari, similes feris rientibus in rebus, huic saeculo sed reformamini in nouitate sensas vestri: ut probetis 3. quae sit voluntas Dei bona, & beneplacens, & perfecta. Ideo dicit hoc, quia superius dixerat quasdam in Olmbiles Pictiones. 4. Dico enim per gratiam , quae data est mihi , omnibus qui sunt inter vos o non plus Lipere quam oportet sapere, s. sed sapere ad sobrietatem : 6. & unicuique sicut
Deus diuisit mensuram fidei. 7. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia aurem membra non eumdem actum habent: ita multi unum corpus sumus in Christo , singuli autem alter alterius membra. Habetes autem donationem secundum gratiam, quae data est nobis. 8. differen res secundum rationem sidet , scilicet habemus disserentes , m caetera eodem modo ; 9. Sive Prophetiam secundum 1 o. rationem fidei, siue ministerium in ministrando, siue 11. qui docet in doctrina, 1Σ. qui exhortatur in exhor
tando, qui tribuit in simplicitate, qui praeest in sollicitudine, qui miseretur in hilaritate. Dilectio sine simulatione. Odientes scilicet sitis in malum, vel digresso fuit de hoc quod dicit, dico enim per gratiam, adhaerentes bono: Cha ritate fraternitatis inuice diligentes: honore inuicem praeuenientes: 13. sol
. A MARO s. Obsecro itaque sos) Post tractatum legis & fidei, Iudaicum
populum & Gentiles ad bonam vitam a- endam hortatur. 1 Vt exhibeatis corpora fra ) Corpora enim subiecta peccatis, non viva habentur, sed mortua. 3. LANFR. uaest volunt ae Dei bona j Id est faciens bonos, & benefacientes, &perfecto S. . Dico enim j Per gratiam, inquit, qu me Deus Apostolum vestrum fecit, omnibus praecipio , non plus inuestigare opera Dei, quam Oportet.
1. Se se ereὶ sapere, id est, intelligere
debetis secundum differentias , donum Dei , quia omne donum Spiritus sanctidi Ferens est: quod est habentes donatio
6. Et unicuique in Ordo. Sic Deus diuisit unicuique mesuram donorum sitorum, quae fides credentium promeretur.
7. Sicut enim j Exponit qualiter dona Dei diuisa sunt fidelibus: videlicet, sicut diuersa ossicia , diuersis unius corporis partibus sunt distributa : ut humilitas in
8. Disserentes in Vel donationes differentes , vel nos differentes. s. AMBROs. Siue Prophetiamὶ Prophetia pro modo fidei datur. Minister ad obsequium fraternitatis praebendum, in qu
Io. LANFR. Rationem fidei Fides , &Prophetiam & caetera quae sequuntur facit habere credentes. Nisi enim crederent , non haberent. Et in caeteris secundum rationem fidei subintelligi debet. Et est sensus : Prophetiam habentes debemus esse singuli membra , siue habentes mysterium , debemus ministrando effr
alter alterius membra, & caetera eodem modo.
1i. AMBRos. idocei) Ad disciplinam caelestem tradendam ex fide adiuuatur. 11. ui exhortatur) Similiter qui exho latur ad bonum. Similiter qui simpliciter largitur s & qui praeest , iuxta fidem accipit vigilantiam, eo modo qui laetus misericordiam facit, secundum fidem robo
13. Sollicitudine non pigri Hoc est quod dicit Ieremias : Maledicitus qui facit opera Domini negligenter. Ideo subiecit.
102쪽
Commentarius in Episse ad Romanos. N
licitudine non pigri. 1 . Spiritu fetuentes e Domino seruientes siue gaudentes in tribulatione patientes : orationi instantes : necessitatibus anctorum communicantes : id est, aliquid largientes: hospitalitatem sectantes. Benedicite persequentabus vos: benedicite, & nolite maled1cere. Gaudere , scilicet issimum , id eti, eandem rem, cum gaudentibus, flere cum flentibus: idipsum inuicem sentientes, id est, volentes: non alta sapientes o- perbientes; sed hum1libus consentientes. 13. Nolite esse prudentes apud vos metipsos: 16. nulli malum pro malo reddentes . II. Proludentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram omn1buS hominibus. 18. Si fieri ootest, quod ex vob1s est , cum omnibus hominibus pacem habentes non subaudis sitis, vosmetipsos defendentes charissimi, sed 19. date locum ira criptum est enim : mihi vindicta , subasidis seruate vindictam , eo o retrialiuam, d1cit Dominus. Sed si esurierit inimicus tuus, ciba illum ii sitirpo tum da ill1 : hoc enim faciens et o. carbones ignis congeres super caput' id est, mentem eius. Noli vinci a malo, id est, vitio, sed vince in bono, i Istvirtute malum. I', I . Spiritus ruentes) Hoc est, exercitio divini operii, aut legis, non sint tepidi. Is . LANFR. Nolite esse prudentes j Nolite inquit, prudentiam Vestram apud vosme Ipsos tantum excedere , sed magis apud
licet vi vindicet se. 17. AMBROS. Prouidentes bonaὶ Prouidere bona est, futura ante oculos habere: ut ea geratur quae laudis,sive apud Deum, sint , siue apud homineS.
18. Si fleri potes , Quod si non fuerita,
maior pacis: tu tamen velis esse pacificus, quantum ad te pertinet. Si autem irreuerens , & blasphemus quis sit ; & pacem cum illo habere non postis ue non utique tibi adscribendum erit. I9. LANFR. Date locum irae, Dat locum arae , qui aduersarium permittit facere quod vult.
charitatis, vel Spiritus Gncti: ut tuo exemplo prouocatus, & ipse bonum faciat.
CAPUT DECIMUM TERTIUM. Inis anima potestatibus sublimioribus i. subdita siti s hoc disit ne
ubi rent, quia dixerat. Filios Dei liberos csseeo non est enim potestas nisi a Deo quae autem sunt a Deo ordinatς sunt. Itaque qui resistit potesta-1, Dei ordinationi resistit. Qui autem resistunt , ipsi1 sibi damnationem
acquirunt: nam Principes non sunt timori boni operis, sed mali Vis autem non timere potestatem λ Bonum fac; 2. & habebis laudem ex illa: Deientio minister est tibi in bonum . Si autem malum feceris, time: non enim
I quia non debet resistere : Nam sit resistat, Dei ordinationi resistit: potestas enim Dei ordinatio est; quia omne quod a Deo est, Dei ordinatio est, potestas autem a Deo est; non est enim potestas nisi a Deo. Timemam non sine causa gladium portat. Et hoc probat, quia cum causa , &hoc probat, Dei enim minister est. Itaque qui resisti potestati) In his, scilicet, quae ad potestatem pertinent, id est, tributis, vectigalibus , & caueris huius
Σ Habebis laudem) Laus habetur ex potestate, qualiscumque sit. Aut enim bona est, & bonum laudat: aut mala, & bonum persequitur , & silc per patientiae illatae tri-
103쪽
36 B. Lan ranci Archiepiscopi Cantuar.
sine causa gladium portat. Dei enim minister est: 4. Vindex in Iram o,nui malum astit. Idebque necessitate subditi estote , 1. non solum proptertiam incilitet et itandam , sed etiam propter conscientiam , si licet et estram in bono seruandam , et et a malo liberandam. Ideo enim & tributa praestatis: ministri enim Dei sunt, c. in hoc ipsum servientes. Reddite ergo omnibus debita cui tributum , t tributum iocabant, quia subditi doma soluebant, qui ipsi ubditi ad domos seniorum vehebant in tributum: cui vectigal, vectigal Cu1 timorem , timorem 2 cui honorem, honorem. 7. Nemini quidquam debeatis o nisi , ut inuicem diligatis: quemcumque diligitis , intelligite et os plus debere diligere: qm enim diligit proximum, legem impleuit. Nam non adulterabis: non occides: non furaberis: non falsum testimonium dices enon concupisces: &61 quod est aliud mandatum, in hoc verbo instauratur: diliges proximum tuum sicut teipsum Dilectio proximi, id est, qui diligit proximum , malum non operatur. Plenitudo ergo legis est dilectio. Et hoc scientes tempus e quia hora est iam nos de somno surgere. Nunc enim propior est nostra salus , quant. quirique propior est morti, tanto propior saluti) quam cum credidimus. 8. Nox praecessit, dies autem appropinquauit. 9. Abi j ciamus ergo opera tenebrarum, IO. & induamur arma lucis. Sicut in die, honeste ambulemus, non in comessationibus , & ebrietatibus, non In cubilibus , & 1mpudicitiis, non In contentione , & ae ImI-
latione: sed induimini Dominum Iesum Christum, & carnis curam ne te-ceritis in desideriis.
bulationis, seruus Dei laudatur.3. Dei enim j Causa cur timeri opor
Dei enim minister in Alia causa cur qui
resistunt, damnationem stibi acquirunt. . Vindex in iram in Subaudis, in eum qui male agit. Ideo enim a Deo ordinati sunt vel propter iram & conscien
S. AMBROS. Non solum opter iram 3 Id est, propter praesentem ultionem; sed propter laturum iudicium ubi accusante com scientia punientur.
6. LANpR. Iu hoc ipsum ) Vt boni laudentur , mali puniantur. Potest & per parentes intelligi, Ministri enim Dei sunt: ut sit continuatio sensus, praestatis in hoc ipsum seruiente , scilicet, Deo placentes. . AususT. Nemini quicqvam in Chari' iis sest ii
tatem tanto magis debemUS , - quanto Abbat. to a.
apprehenderimus , cuius nos perpetuoS debitores ostendit Apostolus dicens; Ne- impendet, imini quicquam debeatis; nisii ut inuicem mu . diligati S. S. AMBRos. Nox praesit in Noctem veterem hominem significat; hunc praeteriisse dicit: diem autem appropinquasse; id est Christum, cuius lumine, veritaS no bis apparuit.
9. Ab seramus ergo in Id est ue vitia carnis,
quae occulta sunt , & digna sunt tenebriS Io. Induamsr Boni actus, arma lucis sunt; impugnantes opera tenebrarum.
.1. π Nfirmum quia erant quidam suilla carne et tuentes , quidam non , mo- discat eos Apostolus, infirmum iocat, qui deberet cura edere non crede .
I. A MAROs. Infirmum autem; EXILI- daeis erant, qui Romanos ad fidem assumpserant. His videbatur carnem prΟ-hibitam edere non debere : quos ideo infirmos vocat. Aliis contra Videbatur; quos hic disputantes Apostolus concordiae con
a. LANFR. Infimum autem , Perfectae fi-
104쪽
Commentarius in Epist. ad Romanos. x
lat i autem in fide assumite , non in disceptationibus cogitationum .' Aluis enim, id est, iste perfectam fidem habet, credit se manducare omnia: qui autem infirmus filicet in hac e es , olus manducet. Id est, permittatur abstinere. Is qui manducat scilicet omnes cibos, non manducantem non spernat s. & qui non manducat , id est , abstinens , manducantem non iudicet, id est, male existimet: Deus enim illum assumpsit, Id est , manducantem, abstinentem: Tu quis es, qui iudicas alienum seruum 3 4. Domino suo stat , aut cadit: stabit autem e potens est enim Deus statuere illum. Nam alius 1. iudicat diem inter diem : alius autem iudicat omnem diem: 6. V
nusquisque in suo sensa abundet. 7. Qui sapit diem Domino sapit, id est,
ad honorem Domini. Et qui manducat, id est, omnes cibos, Domino, id est, ad honorem Domini, manducat Domino manducat quia nonsibi, neque enim, num sibi bibit ; neque etiam sibi moritur in gratias enim agit Deo, pro collata abstinentia. Et qui non manducat, Domino non manducat, & gratias agit Deo. Nemo enim nostrum stibi viuit, & nemo sibi moritur. 8. Sive enim vivimus , Domino vivimus: siue morimur, Domino morimur. Sive ergo Uiuimus , siue morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus mortuus est , & resurrexit : ut & mortuorum, & Viuorum dominetur. Tu autem scilicet abstinens quid iudicas fratrem tuum 3 scilicet manducantem. Aut tu quare spernis fratrem tuum um. Omnes enim stabimus ante tribunal Christi. Scriptum est enim : vivo ego , dicit Dominus , quoniam mihi flectetur omne genue & omnis lingua confitebitur Deo. Itaque unusquis que nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergo amplius inuicem iudi cemus e sed hoc iudicate magis, ix. ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum. 9. Io. Scio ,& confido in Domino Iesu , quia nihil commune
dei Christianorum est, nullum cibum immundum putare; quia omnia munda mundis. Quidam tamen in hac fide infirmi , a quibusdam cibis censebant abstinendum. Cuiusmodi hominem praecipit Apostolus non spernendum , sed cum Charita te assumendum; ita ut nec in cogitationibus iudicaretur reus. Deioohὰ 3- AUGUST. i non manducat in Dicitur Christi,no iudiciu pro gamnatione; dicit Apostolus:
T w- , non manducat , manducantem non iudi
cet. Id est, non de illo male existimet. Et
Dominus dicit : Nolite iudicare, ne sudicetur de υobis.
. LANFR. Domino suo stat Id est ad laudem sui Domini , M perfectam fidem
habeat, & in fide infirmatur: bona enim intentione hoc agit. . Iudicat diem J Hoc est; Quidam certis diebus: quidam omni die putant absti
6. Qm Gine Quasi diceret, qui putat
Omnibus utendum, cum gratiarum actione utatur. Et qui putat abstinendum propter Deum abstineat.
h pr nentIa obseruandum diem. b ,. ' ' 8. AvcvsΤ. Sive enim vivimus Sicut magnitudinis Domini no est finis; sic tuae laudis non erit finis. Non enim cu mortuus fueris in hac carne, desines laudare Deia. Vnde factum est ut eius sis & mortuus' quia pretio sui sanguinis te redemit &mortuus: quomodo perdit seruu mortuti, cuius mors est pretium tuum ' Ideo cum dixisset , eῬiuimus, siue morimur; Domini sumus. Vt ostenderet ipsum pretium. Ad hoc enim, inquit, Chrsus mortuus est. VIII. LANFR. Omnes enim abimus) Ne spernas, sed de te sis sollicitus; unusquisseque enim pro se rationem reddet , quia omnes stabimus ante tribunal Christi. ix. Ne ponatis offendiculum J Ne ponas offendiculum fratri; id est, ne contristes nam si contristas, non ambulas secundum
'. AMBRos. Scio se confido j Manifestum est saluatoris beneficio omnia munda esse : qui de sub iugo legis eruens homines , reddidit statum prastinum liber
Io. LANFR. Scio es confido, Sententiam fert inter duos superiores dicens: Nullam creaturam per Christum Dictam esse
communem, is est, immundam, Commune enim immundum vocabant Iuchei.
105쪽
38 B. Lan ranci Archiepiscopi Cantuar.
peripsam, o . nisi ei qui existimat quid commune esse 124 illi commune est x11. Si enim propter cibum , scilicet quemlumis , vel a quo abstines, frater
tuus contristitur : iam non secundum charitatem ambulas. Noli cibo tuo
illum perdere , pro quo Christus mortuus est. Non ergo blasphemetur bo num nostrum. Non est enim I 3. regnum Dei, esca & potus: sed iustitia, pax,
& gaudium in Spiritu sancto: qui enim in hoc seruit Christo, placet Deo .& probatus est hominibus. Itaque quae pacis sunt , sectemur: & quae ae
dificationis sunt, in inuicem ci istodiamus. 1 . Noli propter escam destruere opus Dei, id est, charitatem. 13. Omnia quidem sunt munda : sed malum est homini, qui 16. per offendiculum manducat. Bonum est 17 non manducare carnem, & non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandaligatur, aut infirmatur. Tu fidem habes ' scilicet omnibus, tendi, penes temetipsum habe coram Deo. I 8. Beatus, Is . qui non iudicat
semetipsum, id est, culpabilem facit in eo quod probat. Eo. Qui autem disse
cernit, G. Si manducauerit, 22. damna duS est : quia non ex fide, a. Σ. omne autem, quod non est ex fide, peccatum est. 11. AMBRos. et qui existimatὶ Id est
illi immundum est, qui putat non edcdUm. Et quia non hoc superstitione facit, sed timore suo, iudicio reseruandum.11. LANFR. Ilii commune ) Quasi diceret. Revera nihil est immundum ; sed qui putat aliquid esse immundum, in sola eius opinione est immundum. YII. Si enim propter cibum Non contristes : si enim contristas propter cibum, perdis cibo tuo illum: sed perdere non debes, nam Christus pro eo mortuus est ;ergo non Contristes ; quod est non ergo blasphemetur bonum nostrum. Et ponit quod est consequens contristare, quia ex contristare consequitur quod blasphematur Christianitas. 13. Regnum Dei esca Esca, vel potus siue sumptus non facit hominem habere regnum Dei: sed iustitia, & caetera. I . AMBRO s. Noli propter eseam in Homo opus Dei est: dc iterum opus Dei est dum
reformatur per regenerationem.
11. Omnia quidem in Cum per naturam animalia munda sint; dubitantibus tamen fiunt immunda, & erit illi offendiculum, qui cum dubitat, comedit tamen. Is . LANFR. Per olfendiculum) Hoc est, qui sua comestione non manducantem scandali Zat. II. Non manducare Hoc est quod dicit, si impraesentiarum stille qui abstinet &ita infirmus sit, ut patienter non possit cernere utentem creaturis Dei , eum qui fidem habet omnibus utendi; melius est fidem habenti ab eis abstinere, quam abstinendi molestiam sua perceptione in Ne
18. AMBRos. Reatus qui non ivducat Uluc.
beatum dicit, qui non aliud facit, quam sibi utile probat.
19. LANFR. Qui non manducas Non ma- duces coram fratribus, quia si non manducas, beatuS es. Et hoc probat; nam omnis est beatus, qui non iudicat se, id est, culpabilem facit, quod est dum non manducat ne offendat.1o. Sui autem discernit Qin autem di Dcernit cibos , id est, qui putat alios mundos, & alios esse immundos, damnatus est; quia non ex fide. Fides enim nostra vult,
ut homo id agat, quod intelligit bene esse
agendum.11. Si manducauerit, rec. in Probat quod qui non iudicat se, id est, non manducat
beatus est: nam omnis manducans damnatus : quod ita dicit: qui autem discernit
manducauerit, c. Et sunt multa contra traria, non iudicat, & manducans, probat, & discernit, id est , non probat comedendum beatus, & damnatuS. 22. Omne autem quo non est ex fides Damnatus quia peccatum est quod facit: & hoe probat ita.: Omne quod non est ex de pecca tu est; Sed hoc non ex fide: sed haec assiumptio praemissa est, ubi dicit quia non exfide.
106쪽
Commentarius in Epist. ad Romanos. 39
DEbemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, &non nobis placere. I. Unusquisque Vestrum proximo suo placeat in bonum, ad aedificationem. Etenim Christus non sibi placuit, sed sicut scri pium est : improperia improperantium tibi ceciderunt super me. 2. Quaecumque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt: ut perpatatientiam, & consolationem scripturarum, spem habeamus. Deus autem patatientiae δc solatij, det vobis id ipsum sapere in alterutrum secundum Iesum Chris sum: ut unanimes, uno ore honorificetis Deum , & patrem Domini nostri Iesu Christi. Propter quod suscipite inuicem, 3. sicut & Christus
suscepit vos in honorem Dei. . Dico enim Christum Iesum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones Patrum. 1. 6. 7. Gentes autem probat quia sis epit Gentes , vel honorare Deum Gentes, ab autitoritate Prophetamm in super misericordia , Itilicet diso debere , honorare Deum , sicut scriptum est : 8. propterea confitebor tibi in Gentibus Domine, & nomini tuo cantabo. Et iterum diciti s. I aetamini Gentes cum plebe eius. Et iterum: laudate omnes Gentes Dominum:& magnificate eum omnes populi. Et rursus Isaias ait : 1 o. erit radix Iesse, qui exurget regere Gentes, in eum Gentes sperabunt. Deus autem spei repleat vos omni gaudio & pace in credendo : ut abundetis in spe , & virtute Spiritus sancti. Certus autem sum , fratres mei, & ego ipse de vobis,
T. AE MARO S. Vnusiquisque vestrum JIL Commonet ut charitati studentes, proximis placeant ad id quod utile est. Haec enim aedificatio. 2. LANFR. uacumque scripta sunt Quassi diceret aliquis. Quid vita Christi ministrari fecisse sibi circumcisionem, proptes veritatem 3 quid Prophetia de Deo 3 quid ad institutionem morum nostrorum' Ad hoc respondet. αuaecumque oripta sunt, es c. 3. Sicut es Chri sus, est. Suscepit vos, 8d Iudaeos & Gentes probando: sed monstrat quomodo Christus condescenderit nobis, quia circumcisus fuit;& nos condescendamus infirmis. 4. Dico enim ) Laus Iudaeorum. Dicit enim Christum ministrari fecisse sibi cir
cumcisionem, propter veritatem Dei co-
plendant; & promissiones ad patres factas. Promissi a m enim fuerat, quod ex Iudςorum semine orturus esset: in quo benedicerentur omnes. Aliter. Ministerium
circumcisionis , id est, ad populum Iudaeorum , ut veritas Dei dc promissionescius ad patres factas complerentur. Quales sunt f. Dabo vobis germen vel decorem
Iustitiae. Et , Prophetam mobis fusitabit
s. Gentes aut Probat quia suscepit
Gentes, vel honorare Deum Gentes, ab auctoritate Iudaeorum.
6. AMBRO s. Gentes autem Quia enim his promissio nulla erat, quasi indigni, per solam misericordiam Dei ad salutem an sumpti sunt. . LANFR. Gentes autem) Laus gentium. Dicit enim , tantae curae fuisse Deo , ut ad saluandas eas, Prophetas suos praediceret. His laudibus aequales eos inter se esse ostendit; ut alter praeferre se alteri non
8. Propterea confitebor in Vox Christi qui
in Gentibus confitetur Patri: quia per eius conuersionem suel praedicationem conueris sunt ad culturam unius Dei. 9. Latamini Gentes) In Isaia sic scriptum est. Laetamini cum Ierusalem; es exultate in ea , omnes qui diligitis eam. io. Erit radix Iesse ) ordo. Iesse erit radix,&c. Subaudis, Ex hac radice erit, qui
los reddit, quasi ego corripui vos, quin
107쪽
o B. Lan franci Archiepiscopi Cantuar
quoniam & ipsi pleni estis dilectione , 11. repleti omni scientia , ita ut ponsitis alterutrum monere. 12. Audacius autem scripsi vobis fratres ex parte, tanquam in memoriam, Vos reducens: propter gratiam, quae data est mihi
a Deo , ut sim minister Christi Iesu in Gentibus : sanctificans Euangelium Dei, ut fiat oblatio Gentium accepta, & sanctificata in Spiritu sancto. 13.1 . Habeo igitur gloriam in Christo Iesu ad Deum. 13. Non enim audeo aliquid loqui eorum , quae per me non essicit Christus inobedientiam Gentium, verbo, & factis: in virtute signorum , & prodigiorum, In virtute Spiritus sancti ita ut ab Hierusalem per circuitum usque ad Illyricum re pleuerim, id edi, plene praedicauerim Euangelium Christi. Sic autem prae dicaui Euangelium hoc, non ubi nominatus est Christus, ne super alienum fundamentum aedificarem: sed sicut scriptum est: in Maia. cap. 12. quibus non est annuntiatum de eo, videbunt: dc qui non audierunt de eo, intelligent. Propter quod & impediebar plurimum venire ad vos, & prohibitatus sum usque adhuc. Nunc vero ulterius locum non habens in his regionibus , cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis iam praecedentibus annis : cum in Hispaniam proficisci coepero , spero quod praeteriens videam vos, & a vobis deducar illuc, si vobis primum ex parte fruitus fuero. Nunc igitur proficiscar in Hierusalem ministrare, id est, necessaria corporis asserre sanctis. Probauerunt enim Macedonia & Achaia, collationem aliquam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Hierusalem. Placuit enim eis: & debitores sunt eorum. Debitores semi in carnalibus, ηυ hoc probat a
maiori, quia ab eis *iritualia acceperunt, quod est maius. ) Nam si spiritualium eorum participes facti sunt Gentiles : id est, ab Hierusalem dostrinas dei,
bene et tuendi, per Apostolos lata est ad Gentes : debent & in carnalibus mi nistrare illis. Hoc igitur cum consummavero, & assignauero eis fructum hunc: per vos proficiscar in Hispaniam. Scio autem quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis Euangeli j Christi veniam. Obsecro ergo vos, fratres, per Dominum nostrum Iesum Christum, & per charitatem sancti Spiritus, ut adiuuetis me in orationibus vestris pro me ad Deum , ut liberer ab infidelibus qui sunt in Iudaea, & obsequi j mei oblatio accepta fiat in Hierusalem sanctis, ut veniam ad vos in gaudio, per Voluntatem Dei,& refrigerer vobiscum. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen.
sciam vos inuicem diligere; nec ideo admonui, quin sciam vos sapientes esse, sed
D. Repleti omniscien ta J Humilitas Apostoli. Dicit enim scripsisse eis,non quod ipsi indigerent. Repleti enim, ut ipse faretur, omni scientia: sed ossici j sui necessitate coactum: quod Apostolus Gentium
32. f Audacius autem J Audaciae videbatur esse , repletis omni scientia scribe
13. AMBROS. Habeo igitur gloriamJGlo riam dicit se habere apud Deum per Chri-αὶ cf. . stum. Credentes enim in Christum, meritum sibi fecit apud populum; in tantum ut de se esse nihil dicat, quod non op ratus sit Christus per illum, ut exhortatio
I . LANFR. Habeo igitur gloriam JQuidquid, inquit, putent me ' hominem f Hl- esse; ego tamen scio me habere gloriam ης apud Deum in praedicatione Iesu Christi ; quia propter nonorem Dei, & salutem Gentium ago quod ago. Is. Non enim audeo) Alia causa cur habeat gloriam apud Deum: quidquid enim loquitur , quidquid operatur Christus in eo,& per eum loquitur & operatur; ut Euangelio obediam.
108쪽
Commentarius in Epist. ad Romanos. 4I
1. Ommendo autem vobis Phoeben sororem nostram , quae est in mi- nisterio Ecclesiae, quae est in Cenchris: ut eam suscipiatis in Domino digne sanct1s & assistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerito etenim ipsa quoque astitit multis, &mihi ipsi. Salutate Priscam, & Aquilam ad tutores meos in Christo Iesia, s qui pro anima mea suas ceruices supposuerunt: quibus non solus ego gratias ago, sed & cunctae Ecclesiae Gentium i& domesticam Ecclesiam eorum. Salutate Epaenetum dilectum mihi, qui est Primitivus Asiae in Christo. Salutate Mariam, quae multum laborauit
in vobis. Salutate Andronicum, & Iuniam, cognatos & concaptiuos meos:
qui sunt nobiles in Apostolis, qui & ante me fuerunt in Christo. Salutate Ampliatum dilectissimum mihi in Domino. Salutate Urbanum adiutorem nostrum in Christo Iesu, & Stachyn dilectum meum. Salutate Appellenprcibum in Christo. Salutate eos qui sunt ex Aristobuli domo. Salutate Herodionem cognatum meum. Salutate eos , qui sunt ex Narcissi domo , qui sunt in Domino. Salutate Triphaenam , & Tryphosam, quae laborant in Domino. Salutate Persidem cnarissimam, quae multum laborauit in Domino. Salutate Rufum electum in Domino , a. & matrem eius, &meam. Salutate Asyncritum, Phlegontem, Hermam, Patrobam, Hermen,& qui cum eis sunt, Fratres. Salutate Philologum, & Iuliam, Nereum,& sororem eius, & Olympiadem , & omnes , qui cum eis sunt , sanctos. Salutate inuicem in osculo sancto. Salutant vos omnes Ecclesiae Christi. Rogo autem vos fratres, ut observetis eos, qui dis sensiones , & offendicula, praeter doctrinam, quam vos didicistis, faciunt; & declinate ab illis. Huiuscemodi enim Christo Domino nostro non seruiunt, sed suo ventri & per dulces sermones, & benedictiones, seducunt corda innocentium. 3 Vestra enim obedientia in omnem locum diuulgata est. Gaudeo igitur in vobis. Sed volo vos sapientes esse in bono , & mplices in malo. Deus autem pacis . conterat Satanam sub pedibus vestris velociter. Gratia Domini nostri Iesu Christi vobiscum. Salutat vos Timotheus adiutor meuS,& Lucius, & Iason, & Sosipater, cognati mei. 3. Saluto vos ego Tertius, qui scripsi Epistolam , in Domino. Salutat vos Caius hospes meus, Muniuersa Ecclesia. Salutat vos Erastus Arcarius ciuitatis, & Quartus fra-
lier fuit: quae Ecclesiam Dei, quae apud locum , qui Cenchris dicitur , erat; sua substantia sustentabat. Ea tunc temporis pro quodam negotio Romam profecta est. Per hanc fortasse , istam misit Epistolam. 2. Et matrem eius es meam) Vel matrem suam cum matre illius praecipit salutandam. Vel unam eamdem foeminam matrem illius dicit, de suam illius secundum
carnem, suam beneficio. 3. Vesra enim obedientia) Causa curro aget eos ; obedientes enim rogandi sunt, inobedientes increpandi. 4. Conterat Sathanam Sathanam sub pedibus Ecclesiae Dominus contriuit, quia membra eius , quibus Ecclesiam persequebatur ad fidem conuersa, ipsi Ecclesiae subiugauit. 1. Saluto vos Ordo. Saluto vos in Do mino. Tertius iste notarius fuit Apostoli,
109쪽
1 B. Lan ranci Archiepiscopi Cantuar.
ter. Gratia Domini nostri Iesu Christi, cum OmnibuS Vobis. Amen. 6. 7. Ei autem qui potens est vos confirmare iuxta Euangelium meum, & P cie dicationem Iesu CKristi, 8. secundum reuelationem p. mysteri j temporibus aeternis taciti, quod nunc patefactum est io. per scripturas Prophetarum, secundlim praeceptum aeterni Dei, ad obeditionem fidei ) in cuncti, Gentibus cogniti, soli sapienti Deo 11. Per Iesum Christum, 12. cui honor& gloria in saecula saeculorum. Amen.
6. AMBRO s. Ei autem) Ei qui potens est vos confirmare soli sapienti Doo gloria infecula saeculorum. 7. I ANFR. Ei autem J Id est. Qui potest vos ad tantam perfectionem ducere; quatam praedico , dc quantam Christus praedicauit, & praedicandam instituit. 8. Secundum reuelationem Id est. Vt ita credatis, sicuti mysterium Dei reuelatum est: ponit singulare pro plurali. 9. Miste') Mysterium vocat incarnationem Iesu Christi,& caetera quae aeternis temporibus erant tacita. Quamuis enim ex quadam parte antiquis patribus essent cognita, plene tamen a nullo fuerunt scita , quoad usque suo tempore per Iesum Christum fuerunt reuelata. io. Per Scripturas Prophetarum Scripturas Prophetarum reuelauit Christus Apostolis suis , sicut in Evangelio legitur: Tunc aperuit illis sensum , ut intelligerent
II. AMBRO s. Per Iesum) Id est , per Iesum Christum; quia, ut alia taceam, ipse praecepit Gentes baptizari in nomine P a tris , & Fiiij, & Spiritus sancti: ubi praecipuE commendata est huius indiuiduae gloria TrinitatiS.I1. Cui honor) Quod vero additum cui, ut diceret cui, cum sussiceret , si dictum esset, ei autem gloria, inusitatam nostrae linguae indicat locutionem , non sensum quem requiramus,vel de quo ambagamus, insinuλt.
PRIMA.cVM GLOSSULA INTERIECTA B. LAN FRANCI.
Orinthi, Fint Achaici, O hi similiter ah Apostolo audierunt merbum, meritatis subuersi unt multifarie a falsis Apostolis: quidam a Phi- tWophiae verbosea eloquentia : Alis sectia legis Iudaicae inductisunt Hos reuocat Apostolus ad veram fidem, Euangelicam sapientiam: scribens eis ab Epheso per Thimotheum discipulumsuum.
CAPUT PRIMUM. J Aulus vocatus Apostolus Iesu Christi per voluntatem Dei, & Sosthe
nes frater, E cclesiae Dei, quae est Corinthi, 1. sanctificatis, habitatis .
. AMBRos. Sani rificatis Ideo, quia re- generati tu Christo, sanctificati sunt.
110쪽
Commentarius in Epist. ad Corinth. 43
Christo Iesu , vocatis sanctis, ut sanciti t. r. cum omnibus qui inuocant nomen Domini nostri Iesu Christi, 3. in omni loco ipsorum, & nostro, id est
in Ecclesia, in qua sunt omnia communia. Gratia, remisito peccatorum, mel obseruantia bonorum operum , vobis, & pax , id est, reconciliatio apud Deum, a Deo Patre nos fro, & Domino Iesu Christo. . Gratias ago Deo meo semper pro vobis in, pro, gratia Dei, quae data esst vobis in Christo Iesu. ius de Christi ; 1. quod in omnibus diuites facti estis in illo, in omni verbo, et ipsius praedicare , & in omni scientia Gn sciatis quid sit praedicandum si cui testimonium Christi confirmatum est: in vobis quae mobis de Christo testati homus: ita ut nihil vobis desit diuites facti estis j in ulla gratia, malitaquo Spiritus sanciti dono, exlectantibus s. reuelationem, id est, misionem quaesit post mortem, et elin die indicj Domini nostri Iesu Christi , qui & confirmatabit vos usque in finem disrum, vel faeculi, sine crimine , in die aduentus scilicet, vel in obitu cuiusque, mel in iudicii die) Domini nostri Iesu Christi. Fidelis Deus , confirmabit , nam de promisiis non est dubitandum: per quem,
per cuius gratiam , vocati estis in societatem , ut sitis coheredes Christi, Filii eius Iesu Christi Domini nostri. Obsecro autem Vos, fratres, per nomen Domini nostri Iesu Christi : ut idipsum dicatis omnes, & non sint in vo bis schismata: stis autem perfecti in eodem sensu, eadem Poluntate, &in ea
dem sententia s rogo ne sint in vobis Achismata.) Significatum est enim mihi de vobis fratres mei, ab iis qui sunt Chloes , quia contentiones sunt inter Vos. Hoc aute dico, quod 7. unusquisq; vestrus alius hoc , alius illud in dicit, Ego ecce contentiones o quidem sum Discipulus Pauli t ego autem Apollo iego Vero 8. Cephae: Petri Cephas, caput; unde Ac hali, id est, sine capite, )ego autem Christi. V. Diuisus est a seruiis suis Christus 3 Nunquid Paulus crucifixus est pro vobis 3 aut in nomine Pauli baptigati estis ' Gratias ago Deo, quod neminem vestrum baptizaui, nisi Crispum, & Caium: ne quis dicat quod in nomine meo baptizati estis. Baptizaui autem quasi remetadiatus & Stephanae domum. Caeterum, nescio si quem alium baptizauerim. Non enim misit me Christus baptizare , sed euangeli Zare.' IO. II. non
In e, pos z. AUGUST. s Omnibus qui inuocant) Isti Pi l. si N. qui propter secularia commoda ; qui propter terrena bona ; qui propter vitam praesentem , & terrenam felicitatem in- es Deum. UOcant Dominum,non inuocant Deum. 3. LANFR. In omni loco) Verba, inquit, Zc scientiam tenetis , sicut testimonium
Christi, id est , incarnationis eius & passionis , & caeterorum , confirmatum est:& a vobis inter vos diuersis veteris Testamenti auctoritatibus. . AMBRO s. Gratias ago Deo meo quam omnibus in Ecclesia scribat , ita significat , cum aliquando corripit, aliquando laudat; ut unusquisque cum legit, intelligat, quid pro se, quid aduersum
se, dicatur. F. L A N F R. Quod in omnibus diuites JTotum pro parte ponit. Non enim omnes in omnibus virtutibus diuites erant.
Quosdam enim in posterioribus redar
6. Reuelationem J Id est, visionem, quae fit post mortem, vel in die iudici j. 7. i qui que vestrum J Non unusquisque dicebat haec quatuor: sed subaudiendum est: Alius dicit, ego quidem sum Pauli; alius autem, ego Apollo, &c. Sic enim ipsemet in sequentibus exposuit dicens;
Cum enim quis dicit, ego quidem)Am Pauli: alius autem, ego Apollo, sec.8. AUGUST. Ego Cephae j Hi diuidunt sibi Ecclesiam , & partes facere de unitate
'. AMBRos. Diuisus es Chrsus Diui sum dicit Christum; quia gloriam eius hominibus partiti sunt. Io. Non insapientia Imperiti electi sunt,
ut doctrinae veritas se commendaret, teste virtute ; ne calliditate humanae fa pientiae, acceptabilis videretur , non ve
H. LANFλ. Non in sapientia ) Sapientiam, ubi dialecticam dicit,per quam crux,