장음표시 사용
41쪽
medendi Galenus docet modo mi im, modo affectum, modo symptoma prout locus poscit interpretamur. In vaporis quoque vocabillo Celsus 5 Plinius duo illa IQ,iabo ευμ,αο it confundunt. Nobis satius est visum, Senecam se quuti deiμο halitum ἀναθυμία ita vapore interpretaremur. Habitus quoq; appella tione sicubi pro corporea animalis mole quod corpus quoque Latine dici non ignoro nouevsus videbor non est quod magnopere quisquam miretur, cum liai quoque vocabulum Galenus eodem modo nouet: quo etiam adeo saepe utitur , ut non ab re fortasse sit ita vertisse δε nuisse. Iam sympto male phlegmone Graecis utimur. Illo quidem pro naturali quopia affectu, quod morbo succedit: videlicet ne si accidentis vocabulo pro eo
uteremur non haberemus quod obuiis, κῆ prppri referret posteriore ea o. 'ioniam inflammationem quod pro eo Celsum posuisse scio pro phlogo si aptius ponendum cesui. Apothera pia autem O symmetri an, iactat alia quaedam, Ob Latinarum vocum de syderium, Horatisconsilio, io norum exemplo, pro latinis recepimus. CHaec sunt eruditi si me lactor quae a te, ne muliori fortasse imponerem, petere impetrarisque volui. Vale. CAdmonendus arididus icinor est ubi in hoc volumine verba ali qua huiuscemodi notis 2 intercepta sunt, significare ea iudicio interpretis addita essetque in reco exemplari quod unicuhabebat,omnino de eis suspicabatur.
43쪽
Liber primus, Thoma Linacro Anglo interprete.
hominis tuendo dicata sit ut alibi a nobis ostensu est eius primς ac maximae partes sunt diis. aesarum alteram sanitatis tuendς, altera morbi profligandi facultatem appelles. Earum contraria intra se officia sunt. siquide illi tueri,huic Immutare statum corporis est propositum. Quoniam aut dignitate, tempore sanitas morbii praecedit utiq; nobis quemadmodum haec seruanda sit, prius tradi are conueniet:post autem, quo pacto cCmmodissime morbus sit abigedus, utriusq; facultatis inueniendicommunis ratio est ut quidnam ea corporis assectio sit quae sanitas dicitur, liquido constet: quandoquidem nec praesentem seruare, nec amissam restituere, si eam penitu ignores licet. Scripsimus de hoc alibi,ostendimusq; similarium quas vocat partium sanitatem,calidi,frigidi, humidi. sicci symmetriam, id est conuenientiam inter se quanda esse instrumentalium vero, ex similari ii ipsarum compositione, numero, magnitudine, figuraq; constare. Quare quis ouis haec commode tueri possit is optimus sanitatis custos Iuerit. Tuebitur haec qui modos omnes quibus vitiantur, compertos prius habuerit. Sicut enim si impatibile nobis, nec ulli affectioni obnoxium corpus esset nullam des yderaret artem que eius tutelae preesset: ita nunc cum numerosisse simis assectibus expositum sit: certam sibi deposcit artem quae inania eius incommoda perspicere, ipsum ab iis 4 tueri possit. Sane quae corpus nostrum laedunt corrupiantq; , . - ea sunt so
44쪽
ea sunt genere duplicia altera nobissicum congenita,
quae vitare nequeas, quaeque ex ipsis generationis principiis veluti radice oriuntur. astera, luce declinare possis,&orta a nobis no sunt,quae tamen non minus quam illa corpus nostrum conficiunt. Quorum utraque iam seorsum distinguemus. Sanguis,semenque genitale, generationis nostre primordia sunt. Ille,ceu materies quaedam apta, concinnaque, opifici ad quiduis sequax hoc,opiscis rationem
obtinens. Constat torum trunq; ex iisdem genere elementis humido, sicco,calido, frigido: aut si mauis ab essentia su sumptis nominibus,quam a qualitate nominasse, aqua, terra, igni, aere Sic enim demonstratum nobis est in eo libro que de elementis ex Hippocratis sententia scripsimus. issident haec inter se, ipsa temperamenti mensura siquidein se l. ne plus est igneae substantia atque crear, in sanguine aquea , terraeque: quanquam praepolleat in hoc quoque,
calidum frigido, humidum sicco. Eo i te si ut non siccus sicut ossa, pilasve: sed humidus merito dicatur. At semesanguine siccitis quidem est: caeterum ipsum quoque humidum fluxileq; est. Atque ita nobis utrinque ex humidasib se, stantia genitura origo proficiscitur. hanc tamen humidam
seruari no erat, si modo ex ea nerui, arteriae, Vene,Ossa, chartilagines, membranulae, alia id genus fieri deberent. Ergo statim in generationis initio coniectum copiosius oportuit elemctum id quod siccandi vim haberet. est vero id natura quidem maxime ignis,sed tamen, terra. est enim ea quoque res sicca. verum huius plus immisceri principis noerat, si modo haec humida erant futura. Ignis certe,quo minus plus sit admistum, nec obstat quicquam: iane admi ilum est tanto planc.plus in utroque principio, quantum onec iam torreat uratve: ' tamen abunde siccet. in lippe e tiam tantus calor adhibitus, agilitatem praestare ad motiones fa erat. Ab hoc igitur primum cogitur, paullinaque concrescit quod in utero conceptum est: mox siccius redditum veluti lineamenta quaedam judimenta cuilisque membri obtinet. Ulterius vero etiam siccescens, non lineamenta i- dimentave modo, sed etiam exactam uniuscuiusq; speciem ostendit Iam vero in lucem editum, magnitudine proficit,& tum siccius tum Valentius semper stacitur donec ad summum incrementiim Σχμὴν Graeci vocant sit peruetum. o Tum
45쪽
1lim vero cincrement tim omne sistitur, ossibus nimirum ipsis per siccitatem non vltra sequacibus: sanguinis spiritusque vasa , spiritus ipsius flatu in latum a gutitur cundia denique membra non solum robusta fiunt, sed etiam vires suas summas obtinent. In eo vero quod sequitur tempore. Omnibus iam partibus supra iustum siccescentibus, non solum cuiusque ossicium minus probe administratur, sed ei a corpus ipsum maciletius graciliusque quam ante, redditur Ergo ultra siccatum, non macilentius modo , verum etian t rugosum efficitur Artus quoque ipsi inualidi, atque ad naotus suos incerti inconstant Esq; probantur. Affectio hic Linanimalibus senili appellatur, ei que in stirpibus ob νοι Grscc dicitur, proportione respondens. Ut enim illa stirpis senium, siccitatis excessu proueniens. Vna igitur haec est o nani genito corpori corruptelae interit usq; connata necessitas. Altera est quae etiam in animalibus precipue cernitur, totius substantie suo quem insitus calor excitat. Hec ita': incommoda nullum quod genitum sit corpus, effugere potest: reliqua quae haec sequuntur, prouidentia consilio a certe potest. Porro his quoque non aliunde origo est quam ex ipsis iam dictis incommodis corrigendis atque sarciendis. hia cum tota moles animalium in perpetuo fluore sit, ni similis altera substantia pro ea quae defluxit restituta sit, eua porabitur certe atq; diis pabitur uniuersa. Quo factu arbitror, ut natura no animalib' modo, ver uetia stirpit, 'insitas
quasda vires deficientis ac de syderati semper appetetes, ab initio statim dederit. Non enim vesci, bibere, aut respirare, a quo qua usqua discimus, sed statim a principio facultates in nobis habem que hec omnia citra docente perficiat. Ciso bo igitur qui couid siccioris substati effluxit, restituim'. potione quicquid humidioris. At ad pristina ita symmetria ambo reduci inlata vero increae igneaeq; substatiae modii, respiratu, arteriarumq; pulsu, tuemur. De quil, omnib' etiasingulatim dicti nobis in alis voluminit, est. nec a presetiti disputatione alienu cessemus, ut quae ibi demostrata sunt. ad sanitatis tu ede arte hypote seo loco positis: sic citie deinceps sui aggrediamur. Cu enim quotidie propter insitu ipsis calore, cultis animalibus non ulla sit, statia portio defluit. nec est aliter hui' iustu seruasse modii qua cibi potioni S, rc spirationis, Marteriaru mot' ope, necesse est ex ijs co trahi
46쪽
er rementorum prouentum. Nam si quale erat ipsum quod Tluxit, tale prorsus adiungere agglutinareque ei per totu rei optimum id saluberrimumque plane esset. Verum tuod singulis particulis desint, tale natura est qualis est particula nihil autem eorum qua eduntur bibun-D . x e eiusmodi prorsus est necessari uti naturae fuit prius eri mutare concoquere: quam fici naxime potuit effi-
're corpori alendo restituendoque similia. In quo opere sic tu id nec confectum, nec prorsus adsimilatum est: id corpo 1 nec ad nascitur accrescitve, S per ipsius laxiora intus spatia tanqua in superuacaneum errat: unde nomen quoque recte a maioribus ei rei et θίjΨωμα Graece est indituna. Climi litur esse bibereque necessaria animantibus sint lias autes subsequitur excrementorum generatio: natura non so- ipsis excernendis excludendisque instrumenta insti. 'rmari etiam instrumentis ipsis facultates inseruit, quit, uta inci .ca, quaedam ad se trahunt,quaedam alijs transmitrunt, quaedam excrementa expellunt porro taec, quo corpus semper mundum atque excrementis vacuum seruetur,
nec obstrui aliquatenus, nec ad proprias functiones imbecilla esse oportet. Atque ita geminum iam scopum salubris victus sermo noster exposuit: alterum eius quod exhaustum est reficiendi: alterum excrementa expellendi Tertitis naniae qui huc spectat, ne animal praepropere senescat duos iaiectos necessario comitatur. Si enim in neutro sit erratum,
nec quod exhaustum est restituendo, nec excrementis expellendis Misenitate interim corpus fruetur, vigoris tenore quam longissime seruabit. Verum de hoc postea procedente sermone dicetur. Num si audieti est eorum quae ab initio disserere proposuimus, ad ijciam: quo sanitatis tuen rode scopos,quo qualesque sint,clarius distinguam. Illud arbitror iam diximus. Si corpus nostrum impatibile omnisque asiectionis expers esset,sicut adamas, aut quiduis id genus minime artem ullana requireret quae ei tuendo praesideret. Sed quonia duplices corruptionis causas, alteras internas rite, alteras extrinsecus incidetes habet: necesse est curam prouidentiamque non paruam de*deret. Et ex se quidem duplici ratione consumi corpus indicauimus una, quod velitatis cursi,vel assiduo substanti fluore, ad inter it uni tendat altera, quae utique esum potionemque conse 8 oquitur,
47쪽
quitilr,ipso eXcrementorum prouentu. Atque ex se quidem ita corrumpitur. Eoriim vero quae extrinsecus incidunt: -
1aum certe est quod separari ab eo non potest, quodque illi perpetuo,& ut ita dicam veluti conatum adhaeret, ac ipse ambiens Alia, nec necessario, Mincertis temporibus nobis accedunt. Ille nempe qui circumfunditur aer nos laedit vel quod calidos immodice,vel quod frigidos, vel quod siccos, vel quod humidos efficit. Haec, qudd contundunt,quod di vellunt, quod vulnerant, vel quod articulum aliquem loco mouent. Oritur hoc loco logica quedam disputatio, quae iii
utranque partem rationes habet alijs horum omnium cura ad sanitatis tuendae artem pertinere affirmantibus, alijs eorum tantum quae calfaciant, refrigerent, humet ent, aut
siccet non enim siquid collisu, vulnere aut simili quopiam asse diu, a naturali habitu sit emotu id statim aut nosse, aut declinasse, vilius esse artis munus. Ego vero de problematis id genus agendum mihi non si a tui: sed riod utraque pars
Vltro concedit,eo accepto, ad propositum reuertar. Illud ergo confelsum utrique arbitror, quae vulnere,vel illisu, vel si- ho mili aliqua ratione laedunt alit corrumpunt, omnibus esse nota. que calfaciendo, vel refrigerando vel madefaciendo, vel siccando, non omnibus. Ergo ne nos quidem quicquam ab offficio alienum fecisse videbimur si quae omnibus nota sunt, praetermissis ad ea quae parum nota striat, putius ver tamur: quando minime propositum est hoc utem opere sophisticos cauillos diluere, sed potius quo pacto quis in valetudine minime incidat, docere. Rursus igitur ad propriuinitium sermonem reuocemus, ac diligetius adlauc quς pro hypothesi sunt habed a commemoremus. Primum ergo ad 3 pr sentem contemplationem, pro hypothesi praesumptum est, sanitatem non esse abso ite elementorum ex quibus constamus, aut medium temperamentum quam eucrasianvocant aut debitam conuenientiam, quam symmetriam appellant quemadmodum omnibus fere qui ante nos scripserunt, visum est: sed eam duntaxat quae similarium est partium,ut alibi demonstrauimus. Secundo loco illud quoque quod alibi non minus demonstrauimus, praesumptum pro hypothesi esto: nempe instrumentalium sanitate, in figura, numero, magnitudine ac composit1one similarium consi- o stere. Tertio,iunctionibus secundum naturam obeundis, facili nitatis
48쪽
nitatis habitum discerni. Postremo sanitatem quandam optimam esse, tu sic dicam consummatam atq; summa: uandam ceu deficientem ab hac,nec plane absolutam e sectam vi atque hanc etiam latitudinem habere non paruam: haec quoque pro hypothesi hoc loco sint. quae alibi nonis certillimis rationibus iam firmata, nunc quoque nihilo secius sunt demonstranda. Maxime vero velim qui his studere voliterit, eum librum legat in quo illud inuestigamus,
cuius denique artis pars sit ea quae sanitatis tuendae cliram profitetur. is liber inscriptus Thrasybulus est Preterea eum ci
quem de optimo corporis nostri statu scripsimus item que de euexia, id est bono corporis habitu. Sunt hi breues ainbo libelli: quos si perlegerit qui ad lis accedet facillime si
sequetur quς mox dicentur. Dictum iam alibi nobis est etiam eum librum qui de elementis secundum Hippocratem mscriptus est, necessarium ad praesentem disputatione esse.
Quod opus sequuntur tum id quod de optima corporis c5stitutione, tum id quod de euexia conscripsimus. Ab his hy spothesibus veluti fundamentis operis iactis, hinc alicundo
sanitatis taeda tractatio incipienda erit. Cum sanitas symmetria quaedam sit: symmetria omnis duplici ratione non solum perscitur, sed etiam dicitur,alias quae ad summi peruenit, 3 vere prorsusque symmetria est, alias quae ab huius absolutione perfectioneque paulum deficit utiq; sinita tis symmetria duplex quaedam fuerit: haec quidem exacta optima, absoluta, summa: illa paulo ab hac deficiens, non tamen eatenus ut animali sit grauis. Existit hoc loco logica potius quam ex usu artis dubitatio queda: negantibus intibusdam alium alio magis esse sanum, aut esse eius ste- citis quam sanitatem dicimus notabilem ullam latitudine, o sed unicam esse eam affirmatibus, quae ad ungitem sit ex acta, nec maioris minorisq; ratione diuidua. Mihi vero si cuti album corpus aliud magis, aliud minus albu cernitur: ita quod sinum dicimus, magis minusq; tale esse videtur.
Cuius rei duplex demonstratio est: una quae ex ea mutatione accipitur,quae per aetatum vices cernitur. Postea nanqtie quam editum animal in lucem est, perpetuo mutari eius teperamentum ut ante proposuimus est necesse. Quare si intemperamenti qualitate sanitas costituitur, qualitas autem
apsa non permanet eadem: nec ipsani sanitatem eadem ser- ,
49쪽
Dari est possibile. Altera non minus eludens demonstratio ab ipsa stimitur actionis differentia siquidem nec qui sani sunt omnes oculis, aeque cernunt, sed ali perspicacius, alij obtusius: nec auribus pari modo audiunt, imo hic quoq: magna est in excessu defectuq diuersitas sed nec pedibus similiter currunt, nec manibus apprehendunt, nec reliquoru deniq; membrorum munia similiter obeunt, sed hic probius, ille deterius. Si itaq; actionum diuersitas pro temperam cti modo respondet: cogit plane ratio ut totidem sint temperamentorum diuersitates, quot sunt functionum differentiae. quod si quis xjασκόν, s. i. constitutionum vel si alvu potiuquam temperamentorum dicendi putat, quo utique in omnem sed tam ratio quadret ita nimirum colligat licet. Sanimias omni sectae symmetria quaedam est . nobis, calidi, frigidi, humidi, sicci alijs, corpusculorum S meatuum quo ὁ γ -
κρυ cris es etcro οἴ Graece vocant. alis', insectilium, vel incompactilium, vel partium dissimilarium similariumve,vel de
nique primorum elementorum cuiuscunque .sed secundum cuiusq; secta opinionem, pro ipsorum modo membrorum nostroru actiones reddimus. Si itaque varia eduntur opera: utique varia est elementorii in singulis symmetria,quam csse maitatem supra proposuimus, Quin&citra omnem clementi mentionem, hoc pacto colligas licet. Si membrorum consi itutioni functiones suae respondent: quotquot harum varietates dabuntur, totidem nimirum constitutio nes erunt atqui respondent constitutionibus opera. erunt ergo necessi est tot constitutionum discrimina, quot sunt functionum differentiae sunt vero hae numerosae quare erunt S constitutiones Laeque multaea Si ergo omnium qui fani sunt, membrorum constitutio in symmetria consistit, constitutiones autem ipsae varia sunt, quandoquidem functiones sunt variae: ut1que multae variaeque piarum constitutionum symmetria erunt. quare etiam ianitates multa variaeque, non ipsa communi omnium forma unde di- sanitates sunt, scd maioris minorisque ratione inter
se diffidentes Sicuti enim niuis candor ab eo qui in lacte visitur,quatenus candor est non dissidet, maioris minorisq; ratione dissidet ita S Achillis verbi gratia sanitas, abi-psa quae in Thersite est, quatenus fanitas, non differt. sed est cum ipsa eadem altero quopiam ab ea disteri Ida iiij vero
50쪽
vero alterum, aliud plane nihil est quam maioris minorisq; ratio. Neq; enim est quod quisqua dicat no edi ab omnibus hominibus varias aifuisies, neq; aliud dissimilitudine hanc nasci, quam ex ipsa constitutione unde actio proficiscitur.
Quod si quis eos duntaxat fanos esse contendat, quoru singula inebra functiones suas obeunt absolutissime caeteros qui minus probe sint assecti, non esse sanos sciat is se viai uersae traetationis quide fanitate tuenda instituitur, fundamentum subuertere. Si enim huic propositu est seruare tueriq; eam quam ab initio accepit sanitatem nemo autem no so striim sanus est: luce clarius it: inutilem que irritamq; fore quam nunc de sanitate tuenda artem instituimus. itaq; nec
quaerenda nobis talis vlla est, sed plane silentio prctere uda. sermoq; iamiam finiendus. Omnes ergo eiusmodi difficultates summouet ipsius veritatis cognitio. Non enim absoluta ipsa tantiim quiliast tilis est,simul est dicitur sanitas: verum etiam quae ab hac deficit, modo tamen usibus nostris adhuc norit inepta Quippe sanitatem omnes requirimus, tum ad vitifundi iones, quas plane morbi impediunt atque
auferunt: tu vero ut molestia careamus. Angimur enim do coloribus non leuiter. Eam vero corporis costitutione in qua
nec doloribus cruciamur nec in vite actionil, impedimur: sanitatem appellamus. Ia si quis alio nomine appellarena alit, nihilo plus ex ea re consequetur: sicut nec qui Metr eoo tr. i. perpetuam In ualetudinem inuehunt. Quippe si hae propterea inueherent quod omne genitum corpus, sicut geniturae, sic etiam interitus causas ab initio secum natas habet, sicuti a nobis ante demonstratum est: utiq; laudati a nobis essent tanqua iera antiqua dogmata professi. Nuc
autem iuxta ,sanorum aegrotatiumq; corporum costitutio rones,easdem eis specie decernunt nec authores laudo , nec
placitum probo: cum loge melius existimem, satis amplam latitudine sanitati tribuere,qua omneis homine perpetuo urgetibus morbis premi. Qui etsi esse in nobis omniti morborum semina dicat: tamen fatentur ipsi ea tam eis parua, ut sensum nostru omnino emigiat. Est igitur si velint)doloris quispia in nobis affect us, verum tam exiguus, insensibilisq; , ut minime osmciat. Sunto si libet, febres sed adeo leues, ut neque sensitin sui ullum asserant, liceatque per eas
do negocij publicis priuatisque perfungi, balneo uti, eg que