장음표시 사용
291쪽
leges ex aliis quibusdam causis pro iudicato manus iniectionem in quosdam dederunt: sicut lex Publilia in eum pro quo spolim dependissetfm. 27J, Si in sex mensibus proximis quam pro eo depensum esset non sonisset sponsori pecuniam item lex Furia de sponsu adver8us eum qui a sponsore plus quam virilem partem exegisset m. m. mi; et denique conplures aliae Ieges in multis causis talem actionem dederunt. D23.)Sed aliae leges ex quibusdam caui,is constituerunt quasdam actiones per manus iniectionem, sed puram, id est non pro iudicato velut ex Furia testamentaria adversus eum qui legatorum nomine moritSve causa plus M assibus cepisset M. 225J. cum ea lege non SSet exceptus, ut ei plus capere liceret item lex Marcia adversus saeneratore8, ut si usura exegissent, de his reddendis per manus iniectionem cum eis geretur.
si ς Ε quibus legibus, et si quae aliae Simile essent, cum agebatur, eo licebat manum sibi depellere et pro se lege agere nam et clor in ipsa legis actione non adici bat hoc verbum PRO IUDICATO, Sed nominata causa ex qua agebat, ita dicebat: B EA REM GO TIB MANU INICIO; cum hi qui is pro iudicato actio data erat, nominata cau8 ex qua agebant, ita inserebant: B
nec me praeterit in forma legis Furiae testamentariae PRO UDICAT Verbum inseri, cum in ipSalege non sit quod ridetur nulla ratione factum.
25. Sed postea lege Vallia, . Xeepto iudicato
et eo pro quo depensum est, ceteris omnibus cum quibus per manus iniectionem agebatur permissum est sibi manum depellere et pro Se agere. itaque iudicatus et i pro quo depenSum est etiam post hanc legem vindicen da1 e debebant, et nisi daIent, domum ducebantur idque quamdiu legis cli0nes in usu erant semper ita observab8tur; unde nostris temporibus is cum quo iudicati depensive agitur iudicatum solvi satisdare cogitur fi V. 108J. 26. Per piguoris capionem' lege agebatur' CO L et , t is mullis ausi eae litibυfidam si Vendum inde octurni esse Astyinius censet quod ita scriptum erat in anfeste dente vorsu. Enachis corrigero navult in multis uus1η, ex qui biis dosae Sun aetio ιεῖ.
292쪽
2bo Gai D27-si. UsT. IV. 6.ile inbusdam rebi, moribus, a quibUsdam lege. φ 27. Introducta est moribus rei militaris nam et propter stipendium licebat militi ab e qui id distribuehat, nisi darei, piguus capere dicebatui
autem ea pecunia quae stipendii nomine dabaturae militare item propter eam pecuniam licebat pignu capere ex qua e Vinis emendus erat quae pecunia dicebatur aes equestre item propter 83m pecuniam ex qua hordeum equis erat O paran
dum; quae pecunia dicebatus aes hordiis una. D28. Lege autem introducta est pignori capio
veluti lege ii tabularum adversus eum qui hostiam emisset, nec pretium redderet item ad-Versus eum qui mercedem non redderet pro eo iumento quod quis ideo locasset, ut inde pecu niam sceptam is dapem, id est iii Sacri sietum inpenderet item lege censoria data est pignoris
eaptio publicatiis vectigalium publicorum I 0puli Romani adversus eos qui iliqua lege vectigalia deberent. D29. Ex omnibus autem istis causis
certis verbis pignus capiebatur et ob id plerisque placebat hanc quoque acti0nem legis actionem eSSe quibusdam autem contra placebat: primum quod pignoris capti extra ius per3gebatur, id est non apud Praetorem, plerumque ei iam absente adver8ario, cum alioquin ceteris actionibus non ali ter uti possent quam apud Praetorem praesente ad-Versario praeterea quod ne lasto quoque die, id est quo non licebat lege agere, piguus capi poterat. ' 30. Sed istae omnes legis actiones paulatim in odium venerunt namque ex nimia subliliis te veterum qui tunc iura c0ndiderunt eo res perducta est, ut vel qui minimum Prasset irem per deret os grai J. itaque per legem Aebutiam et duas Iulias sublatae sunt istae legis actiones.' e sectumque est, ut per concepi a Vert a id egi per formulas litigemus. 31. Tantum ex duabu causis permissum est lege agere damni inlecti, et Si centum virale iudicium suturum est. Sane quidem cum d
Pio ob aes mi tare, quod aes a tribuno aerori miles aecipere debebat, vocabulum seorsum fit. Per quod satis dilucet, hane capiori ex p0Sse dici quasi hanc captionem, et in usu et in pignore. - Varro de L. L. V. 81. Muli 70. quibus attributa erat secunia, ut multi reddant tribuni aerarii teli id quo astributum ea at, aes millitare. - eie in Verr. III. c. i. g 27: Publieanus petitor υ P0Merator es D. 29. A. D. iud L. Aqu. 9. 2. h. 2 g 20. D. vi 0n riapi. 47. 8.) b Goll. XVI. 10.4 8. Hurig. - cum omnis illa II tabularum antiquitat, nisi in legis actionibus centumuιralium causarum, lege Aebutia ala confvita sit. Constantilius o. i. c. de formulis subl. 2. 8.): auris formulae aucupatione Syllabarum inSidiantes cunctorum actibus radicitus ampulentur. a. 342.ὶ
293쪽
entumviros itur, ante lege agitur sacramento pud Praetorem urbanum vel peregrinum, damni per insecti nemo vult lege agere, Sed potius,tipulatione quae in edicto proposita est obligatidversarium suum, Idque et comm0dius ius et lentu e St. per pignoris capionem desunt 24ιn.J ' apparet. g 32. nem in ea formula quaeniblicano proponitur talis sic tio est, ut quanta 3ecunia olim, Si pignus captum esset, id pignus a quo captum erat luere deberet, tantam pe-mniam condemnetur 33. Nulla autem sor-nula ad condictionis ictionem exprimitur sive mim pessuniam sive rem liquam certam debitam iobis petamus, eam ipsam dari nobis oporterentendimus; nec ullam adiungimus condictionis ictionem itaque simul intellegimus eas formu-as quibus pecuniam aut rem aliquam nobis DARI PORTER intendimus, Sua vi ac potestate alere. iusdem naturae sunt actione commodati fiduciae, iegotiorum gestorum et aliae innumerabiles. 34. Habemus adhuc alterius generis ictiones quibusdam formulis veluti cum is qui ex edicto 30norum possessionem petiit ficto se herede agit.:um enim praetorio iure, non legitim0, succedat locum defuncti III 32J, non habet directas actio-ies, et neque id quod defuncti fuit potest iu-ntendere suum esse, neque id quod ei debebatur,otest intendere dari sibi oportere; itaque icto se herede intendit velut hoc modo: IUDEX
; de debito agatur, praeposita simili fictione ita;ubicitur: TUM SI PARE NUMERIUM NEGIDIU AULO
is I SESTERTIUM X MILIA DARI OPORTERE. 35.)ῆimiliter et bonorum empt0r m. 80 m siclo se terede agit. sed interdum in alio modo agere scilicet causam. Similia collegit Lachmann h. l. - Alii propter damnumnfectum. De re ipsa s. Ulp. r. I. pr. . de damno ins 39. 2.)'' in pag. 199. Cod. Ver quae equitur nihil legi potest. Gaius certe do6rmulis agebat quae ad legis actionis fictione. cf. g 10. eXprimuntur. a Festus v. Centumviralia iudicia, a centumviri Sunt dicta. nam quumssent Romae triginta et quinque tribus quae et curiae sunt dictae), terni eae inulis tribubus sunt electi ad iudicandum, qui centumviri appellati sunt et licet
uinque amplitis gitam centum fuerint, tamen quo facilius nominarentur, centumviriunt dicti. pag. l. Cic. de Orat. I. 38. . . . iactiare se in cau8is centumviralibus, et quctu usucapionum, tu telarum gentilitatum, βnationum, allumonum, circum-ιvionum, Neaeorum, mancipiorum, parietum, luminum, stillicidiorum, testamentorum, strearumque rerum innumerabilium iura versentur.
294쪽
GAL IV a 36-38. IUST IV. . Solet. iam ex perSona eius cuius bona emerit
suinpta intentione convertit condemnationem in Suam perS0nam, id est ut quod illius esset vel illi dari oporteret, eo nomine adversarius huic condem uetur quae species actionis appellatur Rutiliana, quia a Praetore Publio Rutilio, qui et bo-n0rum venditionem introduxisse dicitur, conparatae St. Superior autem species actionis qua et se herede bonorum emptor agit Serviana vocatur. 36. usdem generia est quae Publiciaria vocatur. datur autem haec cito ei qui ex iusta causa traditani sibi rem novilum usucepit eamque amissa p0SSeSSione pelit nam quia n0n poteS eam ex
iure uiritium suam esse intendere, singitur rem Sucepisse, et ita, quasi ex iure uiritium domimis actus esset, intendit veluti hoc modo:
IURE QUIRITIUM ESSE OPORTERE et reliqua. IT.)Item civitas Romana peregrino fingitur, si eo nomine agat aut cum eo agaiair, qu n0mine nostris legi hus actio constituta est, si modo iustum sit eam actionem etiam ad peregrinum extendi, vehit si uri agat peregritans aut cum eo g3tur; nam 8 cun eo agaἱur, 3 formilla ita concipitur: QUOEx
OPORTERE et reliqua item si peregrinus furti agat, ciVita ei Romana singitur similiter si xle e Aquilia peregrinus damni iniuriae agat aut cum eo agatur, scia civitate Romana iudicium
datur. 38. Praeterea aliquando singimus ad
herSarium nostrum capite deminutum nun SSe.
nam Si ex contractu nobis obligatus obligata vesit et capite deminutus deminutave suerit, velut mulier per coemptionem, masculus per adrogationem, desinit iure civili debere nobis III 8 l, nec directo intendi iotest dare eum eamve oportere; sed ne in p0 testate eius sit ita S nostrum mor' ad sensum suppl. Studem. ' sua donte Goud sinit haec inserit d. Studem. R es. Cic. in Verr. I. . c. 12. 31. Iudicia huiusmodi: Qui cives Romuni erant, si Sicuἰ essent, quum Siculos eorum testibus dare oporteret. Qui Siculi, si cives Romani S Sent.. Iacunis.)
295쪽
rumpere, introdi icta est contra timeamve actio itilis, rescissa capitis demini itioiae, id est in qua 4ngitur capite deminutus deminutave non SSe 39. artes autem formularum hae sunt de-rionstratio, intentio, adiudicatio, condemnatio. 40. Demonstratio est ea pars sormulae quae ncitus ideo inseritur, ut demonstretur res delua agitur lut haec par sui mulae: QUOD AU-
42. Ad iudicatio est ea pars formulae qua per-nittitur iudici rem alicui ex litigatoribus adiudi-:are velut si inter coheredes familiae erciscundae gatur, aut inter socio comnium dividundo, Ut rater vicinos finium regundorum.' nam illic ita
LDIUDICATO. 43. Condemnatio est ea pars bi mulae, tua iudici condemnandi absolvendive 30lestas imuittitur, velut haec pars formulae:
diciatur dumtaxat X milia s 44. Non tamen
Stae omnes parte Simul inveniuntur in formula. ed quaedam inveniuntur, quaedam non inVeniun-ur certe intentio aliquando sola invenitur, sicut ' Bluhme et Husclike prop. duntaetat X millia. Cf. Gai IV. φ 1 infra.
'aulo antea verba X milia del0nda esse consentiunt vel potius in lineam ante: edentem trRiicienda, ubi errore librarii exciderunt post dumtarat. u cf. Gai IV. 58-60. et Paul in Collat. II 6. - sicut formula )osita est: λυod irati si gna mala perci is est. Lllud non cogitur dicere, deaetra an ini8tra, te qua manu percussit. Ita si dicat infamatum se esse debet adicere quemadmotum infamatus sit. Sic enim et formula concepta est Quod Nu Nus illum li- ,ellum 2 immisit A A infamandi causa. Paul D. . . de rei vind. 6. l. b de formula dare os . - dare facere p. id Cic. pro ROSC. Com. c. c. g 10. u. Rubri c. 20. 21. Gai IV. 47 54 60. 131. 136. U. 213. Locorum ad intenio ae specta utium pleniorem iudi eum addidit Bochin in Appond. V. d. p. 343.c cs. Iust. IV. 6. 9 20. IV. 17 6 4-7. Ulp. XIX. 16 II m
296쪽
260 GAD IV a 45 - 47. IUST IV. . in praeiudicialibus formulis, qualis est qua quaeritur aliquis libertus sit, vel quanta dos sit, et
aliae complures demonstratio autem et adiudicatio et condem uatio numquam Solae inveniuntur, nihil enim omnino demonstratio sine intentione vel condemnatione valet item condemnatio sine demonstratione vel intentione, vel adiudicatio item sine demonstratione vel intentione nullas vires habet, et ob id numquam solae inveniuntur.
45. Sed eas quidem sortitulas in ilibus de
iure quaeritur in ius c0ncepta vocamus qualeS
sunt quibus intendimus nostrum esse aliquid ex iure uiritium, aut nobis dari oportere, aut pro ure damnum decidi oportere; in
quibus iuris civilis intentio est. O 6. Ceteras
vero in actum concepta vocamus, id est in quibus nulla talis intentionis concept/o est, sed initi tormulae, nominato eo qu0d factum est, adiciuntur ea verba per quae iudici damnandi absolvendive potestas datur qualis est sormula qua utitur patronus contra libertum qui eum contra edictitui Praetoris in ius vocavit; mam in ea ita
est: RECUPERATORES SUNTO. SI PARET ILLUM PATRONUM AB ILLO LIBERTO CONTRA EDICTU ILLiUS PRAETORIS IN IUS VOCATUM ESSE, RECUPERAΤORES ILLUM LIBERTUM ILLI PATRONO SESTERTIUM X I-LIM CONDEMNATE. SL NON PARET. ABSOLVITE ceterae quoque formulae quae sub titulo de in ius vocando propositae sunt in actum conceptae sunt velut adversus eum qui in ius vocatus neque venerit neque Vindicem dederit item contra eum qui vi exemerit eum qui in ius v0cretur et denique innumerabiles eiusmodi aliae sormulae in
albo proponuntur. 47. Sed ex quibusdam
causis Praetor et in ius et in actum conceptas formulas proponit, veluti depositi et commodati. illa enim formula quae ita concepta St: IUDEXESΤO QUOD AULUS AGERIUS APUD NUΜERIUM NE-GIDIU ΜENSAM ARGENTEAM DEPOSUIT, QUA DE RE AGITUR, QUIDQUID OB EA REM NUMERIUM NEGI-DIl 1 AULO AGERIO DARE FACERE OPORTE EX FIDE BONA, EIUS IUDEX NUMERIU NEGIDIUM AULO' ita sero ad sensum nunc format d. Studem. M p. f. damnum decidere Gai N. 7. Ulp. r. 7. pr. D. Me condici furti 13. 1. fr. . l . . de minor. 4. 4.)b in Dig. II. . et sqq. v. gr. h. 21. 25. cf. Gai IV. 183. 187. Inst. IV. 16. 3. IV. 6. g 12.
297쪽
ET ABSOLVITO, in Iu concepta est at illa sor- aula quae ita concepta Si IUDEX STO SI PARET
NON PARET, ABSOLVITO, in factum c0ncepta est.
imiles etiam commodati sormulae sunt. 48. Omnium autem formularum quae Onemnationem habent ad pecuniariam aestimatio-em condemnatio concepta est itaque etsi corus aliquod petamus, veluti laudum, hominem,eStem, aurum 3rgentum, iudex 0 ipsaui remotidemnat eum cum quo actum est, sicut olimeri solebat, sed '' aestimata re pecuiniam Umondemnat. φ 49. C0ndemnatio autem vel cerie pecuniae in formula ponitur vel incertae. 50. certae pecuniae velut in ea formula quaeriam pecuniam petimus num illic ima parte
ARET, ABSOLVE. 51. Incertae vero condem alio pecuniae duplicem significationem habet. st enim una cim aliqua praesiniti0ne, quae vulg0icitur cum taxatione, velut si incertum aliquidetamus nam illic ima parte ibi mulae ita est:
0LvΕ. Vel incerta est et infinita, velut si rem liquam a possidente nostram esse petamus, id si si in rem agamus, vel ad exhibendum; nam
EMNA. AE NON PARET, ABSOLVIaeo. uuid emo est γide si condemnet, certam pecuniam condemare debet, etsi certa pecunia in condemnatione
osita non sit. 52. debet autem iudex at-
indere, rast cum certam pecuniae condemnatio' alicubi inserendum esse sed constare videtur uayer vult sed ut vel scut olim fieri solebat estimata re p. e. c. Μ. .mayer ad sali Inst. Comm. V. 48. Tub. 1853.); hoc loco inserendum censet Huschlae. a Festus v. Tuae at Mulier 356.b in litibus quoque arbitrove cum proseria itur, quoad ei ius sit statuendi laxettio dieitur, quae si certae Summae. b cf. Inst. IV. 17. φ . . inprimis vero Ingi. 6 32. h. f., ubi Iustinianus strumentum hul. l. ita mutavit Curare autem debet iudeae, ut omnimodo, quantum ossibile ei sit, certae pecuniae vel rei seritentiam ferat, etiamsi de incerta quantιtate pud eum uetum sit. De iudice qui litem suam facit vid. Inst. IV. . pr.
298쪽
262 GA IV. 9 52a 53b. IUST IV. 6.90Sita sit, neque maioris neque minoris Summa posita condemnet alioquin litem suam acit item si laxatio positis Sit, ne pluris undemnet quam t3xalt/υ Sit, alia enim similiter item suam facit. minori autem damnare ei permisSum St, at Si
etiam sinatio posita non sit, quanti velit condemnare
potest. ν 52 a. Unde quia, quod petit, qui formu-him accipit, intendere debet nec amplais jud quam certa condemnatione constringitur, sed nec iterum eandem formulam accipit, qui sit, et in condemnati e certam pecuniam, quam petit, p0nere debet, ne On8iquatur minus quam velit. φ 53. y Si quis intentione tu c0nple XV sue 1 cs.'tigi. h. t. i 33 par priorrit, cau8 cudit, id est rem perdit. De a Iaetore in intestrum restituitur, exceptis quibusdam casibus in ilibus Praetor non utitur, ob errorem suum damno affici; nam minoribus XXV annorum Semper ut in alii causis et hic succurrit4: ' 534.)Plus mutem quutus modi petitur re, temp0re, loco, 3US3. re velint 8 quis pro X milibus quae ei debentur, XX milia petierit, aut Si is cuius ex parte re e8t, totam eam aut maiore ex p3rte suam Sse intenderit tempore tu petitur, veluti si quis ante diem petierit loco plus petitur, eluti si certo Ioeo dari promissum est, id alio loco sine commexmratione eius loci petatur, velut si quis tu stipulatus fuerit EPHEM DARE PONDES deinde Romae pure intendat DARI SIBI OPORTERE . . t. tius enim petere ideo intellegor, quia utilitatem promissori adimo, quam, i Ephesi daret, habiturus esset Ephesi
tamen etiam pure potero ' petere, id est non adiecto loco. 53b Causa tu petitur, velut si quis in intentione tollat electionem debitoris quam is habet. liligationis iure. velut si quis ita stipula
DARE SPONDEA deinde alterutrum ex his elat; nam quamVis petat quod ni inus St, plus tamen petere Videtur, quia pote Si adversarius interdum facilius id praestare quod non petitur: similiter
299쪽
si quis genii Stipulatus Sit, deinde Speciem petat, veluti si quis purpuram stipulatus sit generaliter, deinde Tyriam specialiter petat quiu etiam licet vilissimam petat, idem iuris est propter eam rationem quam proxime diximus idem iuris si siquis generaliter hominem Stipulatus sit, deinde nominatim aliquem pet3t, velut lichum, quamvis vilissimum itaque sicut ipsa stipulatio concepta St, ita et intentio formulae c0ncipi debet.
54. Illud satis apparet in incertis Drmulis
plus peti non posse, quia, cum certa quantitas non petatur, sed quidquid adversarium dare sacere p0rtet intenda trir, emo potest plus intendere idem iuris est, et si in rem incertae partis actio data sit velut talis: QUANTA PARTEM
ESSE: qu0 genu actionis in paucissimis causis
dari solet.' 55. Item palam s. si quis aliud
pro alio intenderit, nihil eum periclitari eumque ex integro agere posse, quia nihil ante videtur egisse veluti si is qui hominem Stichum petere deberet, rotem petierit aut si quis ex testamento clari ibi portere intenderit, cui ex sti pulatu debebatur aut si cognit0 s 84 aut pr0- curator intenderit sibi dari oportere. b6. Sed plus quidem intendere, sicut supra si diximus, periculosum est: minus autem intendere licet; sed de reliquo intra eiusdem praeturam gere non permittitur. nam qui ila agit per exceptionem excluditur quae excepti appellatur litis dividuae. sibi. At si in condemnatione plus
petitum sit quam oportet, actoris quidem periculum nullum est, sed reus cum iniquam sormulam acceperit, in integrum restituitur, ut minuatur condemnatio si vero minus positum suerit qu3m oportet, io Solum actor con Sequitur quod posuit: nam tota quidem res in iudicium deducitur, conStringitur autem condemnationis sine, quam iudex egredi non potest nec ex ea parte Praetor in integrum restituit facilius enim reis Praetor succurrit quam actoribuS. loquimur Utem exceptis minoribus XXV annorum; nam huiu3
aetatis hominibus in omnibus rebus lapsis raetor succurrit. 58. Si in dem0nstratione plus aut minus positum sit, nihil in iudicium dedu-
a cf. Ulp. r. 1 9 5. . si pars hered. 5. 4. Gai D. 6. 6. 1. Paul. h. . o. D. Ommun div. 10 3. I. D. de rei vind.
300쪽
264 GALIV. 59 - 61. UST IV. 6.citur, et ideo res ii iii tegro manet et hoc est qlio dicitur salsa dem0nstratione rem non perimi. φ59. Sed sunt qui putant minus recte conprehendi ut qui sorte Stichum et Erotem emerit,
recte videatur ita demonstrare: QUOD EGO DE TE HOMINEM EROTEM ΕΜΙ, et si velit, de Sticho alia
formula iterum agat, quia verum est eum qui duos emerit singulos quoque emisse idque ita maxime Labeoni visum est sed si is qui uitum emerit de duobus egerit, salsum demonstrat idem et in aliis actionibus est, velut commodati et depositi s 60. Sed nus apud quosdam Scriptum
iuvenimus, in actione dep0 siti et denique in ceteris omnibus quibus damnatus unusquisque ignominia notatur g 182J, eum qui plus quam op0r' teret deinonstraverit litem perdere veluti si quis una re deposita duas pluresve se deposuisse demonstraverit, aut si is cui pugno mala percus8a est in actione iniuriarum esse etiam aliam partem corporis percus Sam sibi deInon straverit quod an debeamus credere verius esse, diligentiu requiremu S. certe cum duae sint depositi larmulae, alia in ius concepta, alia in actum Sicut Supras 47 quoque nolavimus, et tu ea quidem formula quae in ius concepta est, initio res de qua agitur demonstratio=us modo designetur, deinde inseratur iuris contentio his verbis: QUIDQUID OB
ea vero quae in factum concepta est statim iuitio intentionis alio modo res de qua agitur, designetur his verbia: SI PARET ILLUM APUD ILLUM REM
ILLAM DEPOSUISSE dubitare non debemus, quin si quis in formula quae in actum composita est phares res designaverit quam dep0suerit, litem perdat, quia in utentione plus fiosvisse videsur. desunt 8 m. 'g61. Compensationes quoque oppositae pie 1 es. Inst. h. f. I 30 infra.
rumque emciunt, ut minus quisque conSequatur quam ei debebatur. In bonae dei enim iudiciis cum libera potestas permitti videatur iudici eae
aequo et bono aestimandi, quantum actori restitui debeat, hac in potestate eius continet /r, ut habita ratione eius quod invicem actorem ex
' sunt Codicis Ver paginae 10 211., ad quas reserenda sunt quis in Iust. h. i. g 36-39. itfra tracta ratur. Ex proxima g 1 sequelate patet arum de aequitate compensationis in bonae fidei iudiciis h. l. agere coepi Ase cuius initium ex Inst. supplevi duce Huschkio. a cir. 1 g 41. . depos. 16 3.