Lilii Gregorii Gyraldi De annis et mensibvs caeterisqve temporum partibus, difficili hactenus & impedita materia, dissertatio facilis & expedita. Eivsdem calendarium et romanorum et graecum, gentis utriusque solennia. Ac rerum insigniter gestaru temp

191쪽

Macrobitas scribit, qui dies lustricus nuncupatur, quo scilicet infantes lustrantur,cgno naen accipiunt quod Pomp. Festus te statur. Sed lustricus dies marit, nonus fuit, foeminis octauus. Cur uero id Romani fa cerent pluribus explicat Plutarchus in qua stionibus ait enim ideo citius foemmas lustrari, quod citius quam mas scemina ado Iescat ideol septimum praetermissum,quod obseruatum sit eum diem perniciosum esse infantibus, ea praesertim causa, quod illis umbilicus saepe resoluitur. Sed Maliam innumerorum potestatem retulit. Tum d ita lud subiungit, foeminas duobus mareSue ro tribus nominibus uti consueuisse apud Romanos: quod idem in Mars uita in ex ordio statim repetit, etsi quosdam uel caruisse tertio, uel ignotum potius fuisse ui deamus, ut C. Marium, rata Sertorium. Qua ratione Possidonium aliter sentien tem reprehelione dignum existimauit idem ipse Plutarchus Verum de Romanorum nominibus res notior est , quam ut ego pluribus hic comprobem, ab at a pridem ante me tractatam. Sane, ne institutum de seram , diem qui post quintum Iduum etaset, quinquatrus uocabatur , qualis dies Mineruae dicarus. Simili modo triatriis, d sexatrus, septimatrias, d decimatriis, de iubiis Pompeius citus. Porro fue-

192쪽

runt dies quidam in mense etia apud Roma nos qui ip*a uocati sunt, quorum meminit Suidas, qui eos etiam ait prius a Phrygi bus fuisse obseruatos quales tamen, dc quot fuerint, hactenus uel ex ipso, uel ex alio cognoscere haud memini: si tamen coniecturae locus detur Deum matri sacros fuisse puta rim, hoc est, Megalesia uel Matronalia seu Matralia. Fuerunt 8 apud Graecos Datyli seu Datylli utrunq; enim legimus dies seli ces ac fortunati a Datylo quopia, cui apud Athenienses omnia felicia ac prospera con rigere, ut res usq; sit in prouerbium deducta. Sunt praeterea duo dies in mense quolibet,

At pliaci dies qui Aegyptiaci uocati sunt,quorum 6 pau

loantc meminimus, quos Suarie relatos in

uenio quidam enim inauspicatos eos esse dicunt alii contra ego de his nihil statuo quae ab astrologis,ac nostris quibusdam scripta

comperi duntaxat refero, no veritatis,sed curiositatis gratia ne lectorem hac in re fraudasse uideri possim, quem sal rem rerum uarietate, si non facundia ac lep5re,in ulcere cupio Lectorem tame admonitum uelim dies

hos pietati ac religioni parum conuenire, ut monet Ambrosius, utcunq; ergo hi sunt ab Aegyptiis instituti d appellati, hoc est, a su pei stitiosissima natione. Sunt uero hi in singulis mensib. duo. In Ianuario quidem KL. bc vita. L.Fcbr. In Februario pridie nona

rum,

193쪽

rum, IIII KL. Mart. In Martio KL. , EL. Aprilis. In Aprili Mi. Iduti, MXM. L. Math. In Maio V. Nonas, iridie KL. Iu

nias. In Iunio II H. Iduti, MX V. KL. Iulias. In Iulio iii Iduu , I KL Augusti In Au gusto KL. IX. KL. Septembris. In Septem bri m. Nonas N, i. KL. Octobris. In Octobrii. Nonas XI. L. Nouembris. In Nouembri Nonae 3 ita L. L. Decebris. In De cembri D. Id. MXI. KL Ianuari j. Quoruomnium dierum ratione concludere possumus duobus his uersibus: Augusto dicies auditus lumine clangor

Horum uersuum singularum driationum pri Aegypti. cimarum S secundarum syllabar u litera id est niendi dic o. me, d quota prior fuerit in literarum numero,cum mensis numerum accipe alterius uero syllabae cundem ait ne numerum. EXem plum propono ultimi mensis, hoc est, Deci hcis, cui haec dietio, galliniti deseruit. Prima litera est G. quae septima est in numero itera rum ergo VII. Decembris dies est Aegyptiaca. Secunde porro syllabae litera L est, quae X est in ordine quonia Hio est itera, sed a fila rus nota igitur XX ta, quae decima cita fine eiusdem mensis, altera dies erit Aegyptiaca. Et delus adhuc satis. His ita a me percursis aliam rursus mensis diuision casseramus, qti ima uulgus nostra obseruat ecclena,

194쪽

illum scin quatuor hebdomadibus calle rius parte diducamus. Hebdomada seu hebs in . domas graece, latine uulgo septimana uoc tur: ab Hebraeis uero, a quibus fluxisse uide tur, sabbaton unde&ipsi Iudati sabbatarii dicti Cum enim, Mose teste,sex dierum spa-cio Deus omnia condidisset, septimum quietis octic diem esse uoluit, hoc est sabbatum s at unde seruari praecepit Appion uero sabbatum n5d di a quiete id est, ore Ia sed a re Ix hoc est liene, denominata putat. Nam cum Iudaei, in quit, labore fessi essent eo ipso die, splenis dolore correpti,sabbaton ipsum diem uoc

Here, a sabbo, hoc est,splene. Iustinus tame ex

Trogo lib. 6. M Corn.Tacitus lib. i. a Mose uolunt institutum sabbatum,& sabbati eiu nium. Lege utrius historias uidebis quam uaria a nostris prodant De hoc aute Iudae rum in sabbato ieiunio, ante Iustinum Tacitum, Strabo ita serme scriptum reliquit,

Pompeium Magnu Hierosolyma cepissesci uato ieiuni die, dum ii ab omni opere abstineret Sueto. praeterea haec Augusti uerba de hoc eodem ieiunio affert: Ne Iudaeus quide, ait miTyberi tam diligenter sabbatis ieiunius eruat,quam egohodie seruaui. Notior uero

est Diogenis grammatici,ut puto, Iudei,qui cum sabbatis Rhodi solitus essc disputare,

extra ordinem accedente Tyberiit per seruit

tumio septim idiem distulit:mox cum imperium

195쪽

rium Tyberius adeptus esset, Diogenesso mam ipsum saluta di gratia accessit que pro forab. astante curn Tyberius tu disset, nihil anipli iis, qui postieptimu annu rediret, admo nuit, argute ad modii reseries sabbati dilationem. Sed ut ad proposita rem redea, hebdomada pia labbatu vocata estniam Hebra: δίpta mores Christianorii dicere cosueuertini, prima abbati, secunda, tertia, quarta quintad sexta sabbati, quae kgrece παρασκo id est, praeparatio dicit septima a sit proprie est fab-batu De hac hebdomada ita Isidor. Hebdo mada, inquit, a numero septe dieru dictaaest, quorsi repetitione Gnaeses,& anni,& secula peragum. Cesorinus V de septenario agcs: Septenario, inquit, quo rota humana finit, ut Solo scribit, eh Iudei in diera omnia numeris sequunt. reliqua. Porro &fabbationa ne celebritate signita care graecus Doctor scri

I xij. Verulae fibbato satis. Arabes rios roset Itideos seqti sit in hebdomada, ut qui per septe dies X ipsi meses nil meret primu Udie dominicu costituat, incipietes ab occasu solis dici sabbati, atq; ita deinceps, id eorum tradat scriptores, barbare licet Graeci quo G hebdomade utunt, appellantq; prima, uel se clinda, uel tertia Z uel ut nos, Solis, Lunae, Martis, reliqua, ut Tilcodor Gaza scribit,

196쪽

i a LILII GREG. YRALDrcui tam quae ab Hebreis desumpta sunt die xum nomina non satis placent, ut sabbatum παρασκ At uero gentes, quo nunc ut

gus sequitur,a septe stellis uagis,hoc est,pla netis,nuncupauere id quodvi Indos fecisse his uerbis libro a Philostratus in Apollonii vita significat Scribit, inquit, Danais Hiar chamieptem annulosApollonio dedissse,stellarum septem nominibus cognominatos, quorum singulos diebus singulis gestabat Apollonius,iiuxta diei ii nomina illos distin guens.Eadem repetita ridet Eusebius Pamphili. Hoc uero plane ordine constare id mus. Prima igitur gentiles diem Solis, dein Lunae, tum Martis,idit Mercurii, inde Iouis,mox Veneris,demum Saturni constitu runt. Id petratione factu quidam arbitrant, quod scilicet a Sole spiritum rates se haurire

putabant,a Luna uero corpus sumere,a Marte feruorem, ut Bedas dererit nai.scribit, uelut Isidorus,sanguinem: a Mercurio uerba dc sapientiam,ab Ioue temperantiam,volupta rem a Venere, perseuerantiam ac tarditatem a Saturno, ut Bedas idem ait, ut uero Isido rus,humorem. Et a Sole quidem, qui in me dio errantium stellarii est positus,totu mundum spiritus instar calefieri, quasi uiuifi cari uidetur. A Luna autem, propter humo ris ministerium cunctis incrementum cor

porib. suggeri A Marte, utpote qui Soli pro

ximus,

197쪽

petuo circa Solem discurrens ueluti inexhausta sapietiae luce radiare putatur unde dc Stilbon dictus ab Ioue, quod Saturni frigore dc

Martis feruore hinc inde temperatur. A VOnere, quod luminis uenustate, quam haberea Solis uicinitate putatui,speetantes in Orta les assicit at passicit. A Saturno demit, quod rardior caeteris sit, pei seuerantiam cuncta

tronem . Sunt qui Aegyptios fuisse uelint qui diebus ipsis hebdomadum haec errantiu sellarum nomina indiderint,ut Philastrius, qui Hermete Trismegistu, ut pauldidit docebimus,fuisse scribit. Dion ledas Aegyptios quidem fuisse scribunt, sed Herniciem

non nominant. Id uero hac ratione factum,

sol udd maximum sit luminare, luna uddminus est, iecundum dein ordinata qua dam series alterna, hoc est,tertio diei prima a sole stella nomen tertio dedisse, hoc est Marti quarto die primam a Luna, hoc est Mer

curio quinto secundam a Sole, id est,soui se xto secundam a Luna, hoc est, Veneri septi mo tertia a Sole, id est, Saturno attribuerunt.

Ali j a planetis ipsos quidem dictos, sed ex ui&potestate numeror si qua de re, mirii quartrum laborat noster Egnatius in quadam tu uenili sua, ut puto,racematione. Alii nonnulli ea ratione autumant, quod cuius siet pri

198쪽

ma hora ei numini attribuatur, cum omnes diei, si horae, medietatibus, ut ipsi dicunt, planetaru adscribantur,ac regnare quodam modo uideant. Sane Dion historicus Bithynus lib. hist. . at 3 o .hac eadedere ita pro

pemodum scribit, Politiano in Miscellaneis interprete: Nam quod his,inquit,septem stellis qui planetes uocantur,dies assignari receptum est,inuentu quidem putatii Aegyptiorum sed in omnes tamen homines haud ita pridem, ut sic dixerim,uulgari coeptum. Ceterum Graeci ueteres, quantum equid sciam, nullo prorsus eam rem pacto cognitam ha buerunt. Quonia uero tim nationii, atris, tum Romanis uel maxime, sic mos peritu gatus hic est, iit quasi iam patrius uideatur, pauca super his dissieram, dc quo pac' o,qua: De causa sic ordinent exponam. Duplex igiatur audita mihi ratio est,utraq; sane haudes relle tu dii Ticilis, sed ut ambae tamen inspe citionem contineant. Nam si quis harmo niam, quae diatessaron appellatur, qua una uis uniuersa musica totius contineri credi rur, ad stellas has, quibus omnis cces orna tiis distinguitur, eodem quo feruntur ordi ne retulerit, ait ab orbe illo supremo, qui Saturno tribuitur, incipiens,omissis duob.se quentibus, quarti denti dominum nuncia pauerit, ac deinde duos alios transiliens, se

primum adiecerit, eodem p modo progre

diens

199쪽

iliens praesides illorsi deos subinde in orbem

recensu crit, atq; ita dies adnumerauerit, de prehendet omnes ratione quadam musica, cum coelesti illa distinctione ornatuq con

gruere Ca terum haec una est qua fertur ra

tio, altera uero eiusmodi est. Si diei noctis phoras a prima statim coeperis numerare, sicut primam Saluino, dein sequent Iovi, ter tiam Marti, quartam Soli, quintana cncri, sextam Mercurio, septimam Luna tribuas, per eam scilicet orbium serieminino ab Acgvpti j traditur, ait item denuo facias, donec horas quatuor Muiginti pertranseas, inu nies primam sequentis diei horam soli cohorrentem tum hoc idem in quatuor illis ii ginti horis ea de qua prius ratione si facias, Lunam prima terri j diei ho an conciliabis. quod si subinde hoc ipsum in caeteris obser tiabis, congruenti plane deum sibi dies qui

libet asciuerit. Id quidem Dion, cuius de scriptionem, ut planius quiuis etiam e plebe percipiat, exemplo declarabimus. Prima dominici diei horae Sol dominat Venus secundae, Mercurius tertiae Luna quartae, Satur nus quintae, Iupiter sextae, Mars septimae. Iterum quoq; Sol dominatur clauae, atque deinceps, ita quod XV istari Iuppiter,

Venus uero X X III dominabitur, Mercurius XXIIII, Luna XXV, qua hora est pri

ma insequutis diei ergo Luna dominabitur

200쪽

principio die insequentis. Atq; pari modo,

iuxta eandem calculi rationem V ID. horae, oces, MX Xai.Vigesimae uero territ Saturnus,&Iuppiter XXIMI, tum Mars vigesi

in aequintar,hoc est,prime horae sequetis diei Atq; ita Mars ei diei praeerit, tum simili mo do ac uia dereliquis septimanae diebus. Sane Philastrius Brixiensis episcopus no spernendae eruditionis praesul, cuius honorifice in epistolis abAugustino facta est mentio,in eo quem de haeresibus libro scripsit, eam quoq; haeresin habendam esse Christianis homini bus putauit, quae, ut uerbis illius agam dicit

nomina dierum Solis, Lunae, Martis,Mercurii, Iouis,Veneris Saturni a Deo hec ita posita ab origine mundi, non hominum uana praesumptione nuncupata,cum a prima ori gineus Pad Graecos reges &Hermen falla cissimum illum, qui haec nomina vanissima friuola mentiendo ausus est nuncupare,si quaerere uolueris inuenies multum fluxisse temporis,& sic paganos,id est,Graecos, haec nomina posuisse, cum haec nomina etiam si cundum septem stellas dixerint hominu g neratione cor istere, ut ille ipse delirans hoc

definit. Dierum enim numerus, primus, se cundus,tertius,quartuS, quintus, sextus, se

ptimus a Deo est appellatus, non in hac uanitate nucupationis turpissimae initio enunciatus aut traditus.Hucussu Philasti ius. Nec

illud