장음표시 사용
171쪽
D ANNis T HENSIB Lrs. 34'inclinationem uocaueris, ii in diem maximum sub aestiuum solstitia tum noctem lora gissimam sub brii male Niri tantum horaria habet: neq; enim ultra hoc pactum aut dies Aur nox illic producitur, neq; citra XI subdacitur. Hic tractus quoniain Meroen Aegypti pertingit, inde a Grecis a/ι- est agnominatus. In secirndo aute climate dies dono
ctes ad ioras, iii adiiciunt horae unius dimidium ubi maxime producta sunt, actari tundem demunt ibi subductae quod quo Diana Syenen, qua est plaga illius urbs no
tissima,tracsu suo complectitur ab ea no
men accepit ἡ Συκω. ex ille quidem tractus Meroen sis, hic uero dici a nobis Syenensis potest. In tertio, quod ab Alexandra dixe
re Alexandrinum dies noctes maximarii lar quidem sunt horarum, II minima aratem decem. In quarto, quod Rhodium est uocatum, ad horas has XI m, accedit holae unius dimidium, ruistisq; tantundem demiture decem. Qii intum, quod Romanum dicitur, habri dies nostes liubi productissime sunt horarum X V, ubi subductissimae no
Mem tantum. Sextum, quod a nominatum
est Hellesponticum addit ad horas hasio rae alterius dimidium, ac tantundem demit de novem. Septimum Borysthenicum ia-bet horarum XVI. tum dicitum noctes ubi ad summum excreuere at ubi quo decrescat
172쪽
148 LILII GREG. GYRALD1 amplius non habent horarii, III. Quidam
addidere octauu,id Rhiphaeii a Rhiphatis montibus quin etiam quidam Hyperboreuuocauere.Hoc in tractu maxime frigido, cab equinoctiali linea quanaremotissimo, quo propius ad uerticem septentrionis a cesseris, eo amplius augescunt sub aestatem dies sub hyemem noctes siquidem comperrum est ad horas X X I accedere. Hactenus totidem Pontanus uerbis.
His ita de dierum longitudine ac breuita re comemoratis, te eorundem disserenti'scopiosus aliquanto agamus, si seorsum ab his qua supra dicta sunt,aliqua de eorum partibus prius asseramus,ut res tota planius conDicia pio stet. Diuiditur autem in quadrantem,qui est diei quarta pars, ut dictum est, hoc est,hora: sex uel in horas XX tari. de quil, .paulo post agemus .Hora uero in puncta quatuor Punctum uero quarta pars hora: Momentu est decima pars puncti a motu siderum uel est, ut Isidorus scribit, extremitas hora in breui
bus interuallis, cum sol aliquid sibi cedit arm
succedit. Dicitur & momen. Vncia duodecima est pars momenti Atomu SI VII uia cla pars Sed haec a mathematicis nos ciui les potiusafferamus,quandd de his apud autores crebrior est metio. Igitur Numa Rex, ut scribit Macrobius, sicut in menses annii,
ita in dies mensem quenc distribuit dies
173쪽
DE ANNI ET HENsIB. LIB. I somnes aut festos, aut profestos, aut intercisos uocauit. Festi dies deis sunt dicari,profesti hominibus, ob administrandam rem pri uatam publicam c concessi dicti, ut Festus ait, quod procul a religione numinis diuini. Vnde profestum facere, est tanquam profa num facere uel, ut quidam dixere, pro eo facere uelut feriae non sint aut id facere quod feriis fieri non licerer Iraq; diem profestum, diem sine feriis. Intercisi deorsi hominum Neo munes sunt. Festis insunt sacrificia, epulae, Iudi feriar. Prosestis fasti, comitiales, compe rendini, stati, praeliares. Intercisi, ut Varro Interribi diis. ait, dies sunt, per quos mane&uesperi est ne fas medio temporc inter hostiam caesamicota proiecta, uel porrect a, ut alii legunt, fas est. a quo quod fastum intercedit, intercisi: aut quod inter caesum nefas. Hi uero, ut Macrobius ait, no alia ratione diuiduntur: nam illorum dierum quibusdam horis fas est ius dicere. Cum enim hostia caedebatur, fari ne fas erat, inter caesa porrecta fari licebar, rursus cum adolebatur no licebar stinc exit illud prouerbialiter a Cicerone di tu ad Ar ticu Ne quid inter caesa dc porrect a, ut aiunt, Prouerb. oneris mihi addatur, aut temporis Significat enim, ne quid temporis ei prorogetur in prouincia a sacrificandi scilicet consuetudine sumptum. Varro lib. r. de ling. lat. Nam flamen, inquit, dialis auspicatur vindemia, ut
174쪽
iussit uinu legere agna Iovi facit inter cuius exta ca saec porrecta flamen uinum prorsus legit. Qui hoc ab auspicioru ritu sum tu au rumant, ipsi uiderint. Sed id etia moris in quihusdam diebus apud nos Christianos seruatur, ut scilicet dum sacra hostia celebratur, ius tacet reliquum diei ius dicitur. Iurisconsulti sane quidam dies intercisos scribsit eos Dici digi ii dem esse qui dississi in iure dicuntur, cuius nominis ratio a Servio Grammatico lib. s. Aeneid. hec colligit ait enim, diem illum di fissum in iure dici qui partim religiosus, par tim fastus est. Meminit Narro in libris deling. lat si sane legatur, ubi de intercisas agit: Dies,inquit, qui uocatur sic quando rex o miriauit fis iis dictus ab eo, qu6d eo die re sacrificulus dicat ad comitium, ad quod tempus est nefas, ab eo fas Hinc diem dissili dere dicere solebant, pro eo quod est disseri eiudicium. Cum enim negoctu aliquod uel iudic sum expediendum est et quod ob religio nem legitimamue alia causam disserre opor rebat dies diffindebatur, id est, scuadebatur, uel differebat Vlpianus Et ideo lex, inquit, Nir tal, si iudex uel alteruter ex litigatorib. morbo sontico impediatur, iuber diem iudi ci esse diffisum Gell. lib. i . de se iudice et cro ages Nequaqua, in quit ad iduci potui ad
absoluendit: iussi igii diem diffindi, atq; indea subselliis pergo ire ad Phavorinu Meminit
175쪽
d Liuius lib. ab urb. cod. ix. Atq; ei legem curiatam de imperio ferenti triste omen diem diffidit Aldina tamen exemplaria, diem definit, liabent. Alia, diem diffudit. Sedem Morat. lib. ser m. r. nil ut diffindere polium, ait,id est, nihil differre, uel rem producere, quin pronuncie. A diffidendo in hoc significatu, diffissione quot dixit Gell. eo de quo supra loco Ati in rerit,mquit, diffissiorisb. comperendinationibus i , aliis quibusdam legitimis rebus. Et hoc quide modo Politia n. asseri r se legisse cum ui Pisanis no amplius illis, sed Florentinis Pandec iis tum in Gelli per/Metustis codicit, Quod doctiss. hodie Andreas Alciatus L L. 8 suras Doctor Contra
hos tame nimio ut uidet)st fidio Italae corradicendi nationi, trepide Budaeus legenda afleri r diffusum diem dc dissi indere die. Sed
de hoc satis, ne nimium dicam ac propterea
de festi se profestis nonihil proferamus. Sa Dies sisti
cra erat celebratas uel cum sacrificia deis of pro ripis ferebant, uel cum deis diuinis epulationibus celebrabatur uel cum ludi in honore deorii a geb a ui, uel cium feram ob serii ab a ni Fcri cautem di istae, ait Macrobius ab epulis serendis: in his enim epulae siebant ex pecorum frugum p prouenti b. Alii i uerbo fari, ferias di cos putat, qua in re syllaba co sentit. Festus a serie lis uictimis appellatas scribit ferias Fe viaru uero publicarii qua tuo genera fuerur.
176쪽
Aut enim stativae,aut conceptiuar, aut impe Statiuae latae ratiuae, aut nundinae fuerunt. Statiuae quideerant uniuersi populi comunes, certis constituris diebus domesibus d in fastis statis 3 obseruationibus annotatae in quibus praecipue seruabantur agonalia, carmentalia, u- conceptivir percalia. Conceptiuae um rei erunt, ut Festus d Macrobius si ibunt,quae quotan nis a magistratibus viri sacerdotibus concipiebantur in certos dies, uel etiani incertos, ut sunt Latins,sementinae, paganalia,hoc est, s p tivae compitalia Imperatiuae erant quas Consules d Praetores pro arbitrio potestatis indicebant, ut hoc tempore a Pontificibus Aserundinae gibus. Nundinae paganorum, id est,rustico rum erant, quoties conueniebant qui nego cin proprins uel mercibus prouisuri erant. Erant praetereae familiarum feria proprie,
ut Claudi familie, Iuliς, Corneliae,& si quas ferias proprie quae familia ex usu domesti
cae celebritatis obseruabat ut Leoni sacci mentis tepore Medica familiae, quae Cosmae diem, hoc est, calen. Octob. feriatu summa religione colebat. Erant&singuloru, ut die rum natalium, quae 3 hodie a nonnullis obseruantur,ut, quoad uixere, Picus S manar diis, quorum utriusq; libenter quoad uix ro meminero. Fuere item fulgurii expiatio nes,stinerum dc nuptiarum. Private quidem feriae, teste Festo, hae dicebantur: ita enim ille
177쪽
scribit: Privatς ferie, uocantur sacrorum proinyriorum, uelut dies natales operatione de aicales Apud ueteres quoc quicunq; nomia asset, ut ait Iacrobius, Semonam, Seiam, Seretiam, Tutulinam, ferias obseruabat. Itemplaminica quoties tonitrua audi et feriata irat, donec deos placasset. Sacerdotes porro
affirmabant serias pollui quoties ijs indictis onceptisq; opus aliquod fieret. Preterea nolcebat sacrorum regem & flamines uidere serius opus fieri. Atq; ideo per preconem de iniiciabant,ne quid tale ageretur, trece pii negligens mulctabatur. Praeter mulctamein affirmabant eum qui talibus diei, impredens aliquid egisset, porco piaculum da re debere. prudentem expiare non posse ScΘuola pontifex asseuerabat. Sed Varro negat eum pollui, qui opus uel ad deos pertinens, sacrorumve causa fecisset, uel aliquid ades gentem uite utilitatem respiciens actitasset. Scevola deniq; consultus quid feriis agi lic
ret, respondit, id quod pretermissum noce ret quapropter si bos in specus decidisset, euinc paterfamilias adhibitis operis liberasset, no est uisus schias polluisse nec ille qui trabem tecti fractam fulciendo ab imminenti uindicauit ruina. Vndes Vergilius, utpo te omnium disciplinarii δ rituum peritus, scies lauari uena, aut lane purgands, aut sta bie curade gratia,pronunciauit, tunc Quem
178쪽
per serias licere mersari, si id remedii causa
Balantum gregem fluvio mersare salubri
quippe adiaciendo salubri,ostendit avertendi morbi gratia tantummodo,non etiam o lucrum purgandae lane causa fieri cocelsum quod columella, dc Seruius cum Macro-hio diligenter obseruarunt. Haec de festis, Squi ab eis nascuntur, qui nefasti uocatu per quos ait Varro, nefas sari retorem,Do, dico addico: bca Varrone Sex. Pompei ,
Ouidius . Nunc de profestis, d qui ex os prodeunt nonnihil dicendum hoc est, se a stis, comitialibus comperendinis, statis cF diis praeliaribus Fasti sunt quibus prictori licet fine piaculo sari, qua tria uerba modo dicebam, Do,dico, addico. Illud par est hoc loco admonere dc fastos etiam dici libros in qu bus festae profestae nefasta continentur, qualia sunt quae hodie usitata uoce calenda via vocamus quomodo Ouidius fastos suos appellauit. Hos Flauionem publicarie restis est Cicero, Macrobius, calli Hosa fastiis, quarta scilicet inflexionis dicimus, dc grani matici obseruant.Fastis diebus cotrarii sunt nefasti, per N iteram,ut ait Festus,notati, id quod adhuc est uidere in fastis antiquorum. Hos & nefandos uocatos ait Priscianus, a Graecis απ. is eodem autore dictos,quo rum apud autores crebra mentio quibus de . sestiue
179쪽
D ANNIS ET HENst B. LIB. 33 ssestiue Lucianus hominem moribus ferum, corpore non integrum, mollem, periurum,
uitiis inquinatu omnibus, abominandum, dici posse ait similem. Hinc denarius ille
est, homo nefastus, auens quid perfidum. Hos eosdem dies Plutarchus d απράνι ordi xit. Hinc ciuidas eos non conuenire ad actiones ait, hoc est,ia sors cir αλπῆὴAGοι. uel dies sunt, inquit, quit, defunctis libami na deferuntur. Sane Attici septem dies πο-psas e custodiebant, quibus Manibus infe rias peragebant Dies quoq; quibus res capi tis damnabantur, uel signi aliqua calami rate funesti, eodem nomine dicti. Sunt quii νεικαὶ re nuncupent. Hi ci nostris religio si dies dicuntur, de quibus Gellius lib. quar to Noc . Att. in his rem diuinam facere dcxem quampiam nouam exordiri temperan dum esse ait Hoc uulgus perperam nefa
stos appcllat. Hinc dies Alliensis religiosus dictus a Marco Tullio m epist. ad Atticum. Macrobius lib. Sat. iij. Religiosi, inquit, dies sunt, qui facienda xuitanda discernunt Sacri uero dies sacrati sunt. Fortunatianus libro rhet tertio religiosos sacris oppone re uidetur. Festus religiosos dies ait, quibus nisi quod necesse est nefas h abet facere, qua les,mquit, sunt sese traginta atri qui appellantur, Salliensis, atq; ii quib. inudus pater,
180쪽
qui ter in anno patere dicebatur, ut in Calendario docebimus Plutarchus in Camilli uita disputat, cum in mentionem incidisset horum dierum a rona , an iure inter dies alia qui habendi sint boni, maliue Heraclitum philosophum aitHesiodum accusare, qui bonas malasq; nonnullas fecerit, ac si no teneret totius diei naturam unam esse non nutilas 'istorias tam Graecas quam Romanas eo loci comemorat, quibus Hesiodi sententiam ipse comprobare uidetur, quod scilicet aliqui infausti sint diesac religiosi, id est, ἀπορρ. A, ec hoc in Camillo tantum, sed θ iii aliis locis idescriptor ostendit. Erante dies comitiales, quibus cum populo agi licebat. Et fastis quidem lege agi poterat, cum popui oesypoterat. Hos dies ingeniosus poeta in Fastis ita complexus est:
Ne tamen ignores uarioru in aera serum,
Non habet Uficium luci er omnis idem. ille nefa bu erit,per quem tria uerbasilenturi Fallus erit per quem lege licebit Nec toto peristare die ua iura putaris, Qui iam fallas erit mane nefasba eratin simul extudeo data sunt licet omniafari, Verba I honoratus libera praetor habet.
Est quos quo populam ius est includere septis, Vli tuo. nono pG ad orbe redii.
Comitiales dies antiqui per C literam nota bant, ut est uidere in fastis antiquora Pra