Dipluranologia qua duo Sacrae Scripturae miracula, de regressu solis tempore Ezechiae, & immobilitate luminarium sub Iosué declarantur ab Emmanuele Porto rabbino .

61쪽

taui ei calas cum intelligentia id est qhiod Deus secit caelos, etiam intelligentiain eius.Vel si dicere malimus, angelum coeli ductorem:& finit .Euoniam ιn aeternum miser, cordia eius, nimirtim creauit caehun &angelum eius, quire inferiores tibernat idque propter misericordiam stra secit Arguet quis, quod in lib. Prouerb.cap. 3. I9.Cademuo Siduuna cum de caelo loquitur, habetur,dici non poterit, stabilivit caelos in intelligentia : id propter illud quod prς cedit 4 subsequitur, idest Sechochmis , quod ibi

stea, Cum scientia eruerunt a bo, quod dici non potest cum ipsa Angelum,qui cam diicat,non habeat cum imm bilis sit. Igitur dicendum erit dictas i csse Ledhacheli, idest instr timcntales i ctiam inam Bi una in dicto Psal-

Vcrum respondeo,omne, dicta Ie se habere tanquam pro positionc cum in latino etiam terram habere Angclum , qui eam gubernat, laetiam omnes rerum inanimatarum species:ita enim nostri Rabbini, cstrique doctore. tiam dictitat,ut Aquinas in a.sciat. list. I.q. I. art. 2.& pr. pr.q. II 3. art. i.&multis aliis in locis. Ita ut in praedicto loco Proueri, pro nominibus Intelligentiae, Sapientiae, Scientiae intelligantur Angeli Milli quidem, qui mouent caelos , Intelligentia appellantur:illi vero, qui tetram gubernant,Sapientia: illi, qtubus abyssi est cura c. licvntur Scientia. Sicut enim varia cst eorum adniinistratio, diuersiunque subiectum, circa quod versetur sic varia sortiuntur nomina. Cum enim sapientia, ut vuli Arist. in . Rhet .sit multarum, mirabilium rerum scientia, quae videntur inuolui terra , cita ipsa creari propter rerum ,

62쪽

con sequenter scientiarran varietatem ilio sapienticen men Angelii ipsius gubernatorem magis,quam sphaerarum caelestium, quibus astra tantum comprorhenduntur , dccebat. Additur quod cum in uniuersali gubernatione Angeli ipsius,terra assignati, c,praehendatur species humana citeris olimibiis nobiliori quippe quae humanitatem haber& diuinitatis cst particeps Angelus ipse sapientia merito

apyc sturci quae aliter a Cicerone . Tusculan definitur, nimirum rerum diuinarum, Sc humanarum scientia .Et cum

de ab; Is loquitur dici ci scientiassa quod i hi videturmstantia'non refertur ad crcatorem, sed ad rerum creata riim quamlibet speciem, ut solet multis in locis scripturae dici. Diccs aut cm fortassis,si verum est,quod terra etian habet suum Angelum, in supradicto Psal. I 3s postquam di θrit, ut ei caelos cum inteligentia clara dicit Lerofi ah baarer halhamaim idest firmauit et e mutauit terram super aquam etiam cius Angeli mentio seri de bobat, ut c-tiam fit mentio ipsius in Prouerb. Ad quod respondeo, quod in Prouerb. crerum creatione agitur hic in Pispariter de caeli crcationes, ideo nominat An clos cima ipsis creatos: sed in v. fisa ibi dicitur, dui frenavit temram craquam, non nominantur Angeli quia de ipsiust crrae crcation non agit: 'crum de eo, quod tertio die factum est in ipsa post eius creationem, propter habitationem inferiorum . id est postquam distincta sic parata fuit ab aquis id quod alludit scriptura in principio G . V. .

Dixitque vero Deus,congregentur quae,quae sub caelo; ψ nticum unum, , appareat arida . quia ante hanc tertiam diem reuae globus crat persccte rotundus , Nathemat cusphaericus is ita etiam a lua, lute undique terram ci cunda-

63쪽

cinadabat, tempore etiam Diluuii,aqualmam totam cecumdedit sed propter inseriorum habitationem Deus nissit partem terrae eleuari altius aquis, ita hanc terrae partem in loco alto firmauit: idque intelligitia ic pies diri

irmauit vel dilatauit terram per aquam:ita, aqUa qua

prius terram circumdabant, necessario coactae, csTicia simul sit crint,vi dicitur in Gen.supracit Congrege tur 1μ ,s sub caelo sunt in lemmvnum , o Varea: arida.

Dictis suis patu Psaltes in Ps .ao 3 chira dicit Fundauitrerram per bases suas non inclinabitur in eculum,ccub. Ab se sicut venimentum amictus eiu et super montes s hunc aqua: iam trutri terram aquis circumdatam sitisse Metiam loca,in quibus minc montes erigi'ntur,is increpari nc tus fugient,avore renitrmi tumormidabunt scilicet aquae fugerunt, coadunatae simia vel locus montium se Xtii-lit, a loco suo declinauit: ut ultra declarat , ascen uni moles, descendunt campi in locum.quem AEdotis eis,id- est Deus fecit et clauaretur terra,hoc est montes, ut ipsius pars scprosis iaceret Terminum posuisti quis terra

altioris impedimento,quem non transgre nis , neque com

uertentur operire terram,ristari

Verum Admodimi R. P. F. Raphaci Vicecomes Ordinis Praedicator inra,Tlleologiae Prosesibrisatis actit probauit duobus alijs modis,naotum dulciatim caelorum inferiurum a stiperioribus sibi contiguis non fieri .Et pria o. Quia si hic motus diliri vis totaliter a primo mobili pelv deret,& ad caelos inscciores per intermedios serretur se queretur nec Mario , ut quo magis virtus efficiens primi mobilis remoueretur ab eo,transeundo per medios,e magis debilitaretur,donec ad absolutam stabilitatem pcruciat .ret cum si haec natura causarum efficientium, ut quo magis λ

64쪽

gis a longe operantur , debili is suum effectum producant, isOUeantur , Ut ratioeinanti apparet per singulas sed si hoc esset,necesse etiam. esse ut virtus, quo magis est primo caelo proXima, eo magis esset efficaY quo magis

abest,eo debilior:ita trei putiores tardius viciniores ero velocius mouerentur : Mitas primum mobile cursum peragit spatio 2 .horarum;Satiuntis a .perageret,Iuppi ter 26.Mars a 7 &c.Vel si Luna totum cireulum R. horis absolueret Mercurius absolueret et . Venus ad Solo.&c.& tamen nihil eorum vidennis. igitur omnes c li virtutem a primo mobiles, independenter ab alijs, 4ςcipiunt si sua: ' Responderi potest,haec omnia vera csse: δ ob hanc causam castas inferiores tardius moueri 'litiam superiores Clim enim stiperiores sint maioris circititiis et ut si cinium Solis unius horae spatio tria millia milliaria conficorci; Saturnus eo tempore triginta millia milliaria dimensus fuerit adducuntur hi numeri,e Xempli grata a Ctim notum sit hunc non esse veruineortina motum , quia tam illa tria millia milliaria Solis , quam triginta millia Saturni respondent xv. gradibus, sequitur , Ut cium superiores Veloci is, quam inferiores,moueantur Vtrique tame viginti litatuor horis circulum absoluant , quibus Saturnus maius transit

spatium, quam Sol propter storum orbium magnitudinis disserentiam. Haec autem responso facile confutari possisset,si diligenti is rerum essentiam inspexerimus, pra scrtim rerum creatarum harmoniam, quod etiam allatam rationcm magis confri rabit:& considerato coilcm motu circulari diurno in caelo Lunae, Melernenti iiixta Aristi telis doctrinan Meteorologicam caelum Lim mouet circulariter sphaeram ignisci haec vero tres aeris regiones quarum ultima

65쪽

vltima mouet sub aequinoctiali, ubi motus est velocior,

tiam aqtiam . Hoc nauigantium in occano experientia comprobatur,qui posquam ad Aequin malcmper iciac runt circulum,continuum fluxum inuςniunx, qtiem ventus perpetuus occideton versus comitatur.Atque ex impressionibus ignitis insuperiori Eris regione Arist. eQgnouit illam moueri ad oceidentem cum ad illam partem dictae impressiones moueatur . Hinc eruitur argument una SuIgnis est minor Luna,&ae igne, aqua Acres tamen, quia hae sphaera ita mouentur aLuna; et vim ab altera pendeati cum motus diurnus non sit elementis naturalis noseruant portionein xxiv. horis circumeundi Aqua enim singillis horis Drymille milliaria conficere deberet mira maior terrς ambitus sub Aequatore sit eueiter viginti duo millia milliaria. tamen in eostia est tardissimus: imo pari rum ab Aequinoctiali remoto est omnino immotuli, quod demonstrant eaedem eaeperientior illo una, qui nauigant ab occidente ad orientenaci coguntur enim remouere se septemvel plures gradus ab Aeqiunocti l &aquam omni Oimmobilem inueniunt ergo nillisim bilibus, quorum vinum ita pendet ab altero istin usa superio iter imbes bilia intermedia dependcat, motus adeo debilitatisr, t non solum minorem circuitum arquali tempore faciant; sed ne quidem aequali tempore totum nun absoluanta xii caesi inseriores totum circuitum viginti quatuor horis n0n absoluet ent,sed maiori tempore,cum contrari uin expe

Secundo: Si Caesi non sunt corpora solida instar ad mantis , sed fluida instar aeris Vt apertesdemonstrant

noua phaenomena,ix quibus cogntiscitur, quod Mars in-yzrdiun videtur Sole inserior,& Venus eo supetior : Mi

66쪽

antiqua Ptolemaica Almagesti doctrilia , propter diis

plicem epicyclum Lunae' sequitur ut omnes stella ferantur per aetheris vastitatem independenter una ab alia, ut faciunt pisces in aqua, aues in aere, inter quos nulla est dependentia:vbisacila moueri poterunt inferiores, etiam superiori consistente immobili, dum haec omnia a primo mobili proficiscantur. Neque est cur dicatur,Arist.contra sensisse: imo eandem scripturam in Iob, dum cap:38. I 8

dixit,Tu frsitan cum eo fibricatus es calas quislidior mi quasi arefusi sunt Quia Arist.in rebus ad Mathematicam di Astrologiam pertinentibus ad eosdcin nos reiicit Pon it namque tantu:D octo caelos:cum Astrologi sui temporis alios non cognouerint Textus Vetro scripturae non al, ipso Iob affertur,sed a quodam e suis amicis, quo Veriam semper dixisse non oportuitum de ijs Deus dicit,sub locutifunIS c d videamus qua so,si motus diurnus interioris totali ter,& immediat s ut vii a superiori penderet hic visi prona a potentiae eonsisteret quod sorsitan probare non erit dissicile, si motus causam obstruabimus quae alia no Iest,nisi impulsus superioris ab Haseriori acc dus vidc mire autem quotidiana Xperientia, quoci impii Isus impressitai risi obili lac perseuerat, etiamsi moto stet,. 'cllonge absit,quemadmodum in lapide iacto, quem dicunt moueri

minus velociter in principio motus , qua ua paulo postibi id di imo ini notu violento, siquis rotain diu Dpellat,non tarn et statim manibus amotis ipsa consistit, sed eius motusna procedit, ut primae sequentes circulationcs velocitate sint illi similes, in quibus erat rota nam diate ab agent Cita pergo etiam si coelum Veneris in suo motu penderet Sole , hoc immobili existente, cunilcm illud motum per

67쪽

integram saltem circulatibnem sequi potuisset.

Et licet meam opinionem satis probasse arbitrer,nolo tamen quandam meam considerationem super locum Habachuch,qui facto Iosue inseruire potest, inmittere. In Habachuch cap. 3. II dicitur, O Luna gererunt in habiraculo suo n luce fagittarum tuarum ibunt,insplendoreo surantis hactae tuae; qui locus, ut dixi a multis intelligitur de Solis limae consistentia,quam fecit Iosue, quod ipse

etiarnassirnao Partem vero secundam versus diuersedeclaro quo quidem tacite obiectioni responderi poterit: nimirum,si luminaria constiter uia quomodo igitur res in seriores naturaliter gubcnaabanturΘid cnim extra miraculum fuit cum nihil miraculo adscribendum sit, nisi illud quod scriptura aperte dicit;& ideo postremo dicit, in luce sagittarum tuarum ibunt, qubdmotus aliornm caelorum,exccpto Solis S Lunae motu istinirum ilhivno,&Ordinario ab occasu in ortum motum localem in inserioribus cssiciebat, consequenter alias res necessarias,quae paruo temporis spatio sufficiebant libernationi, etiam motu luiminarium id autem colligitur ex verbis, in lucem sagittarum tuarum ibuntisc. cum perlucem intelligatur Ange-his,orbis ductor: per sagittam Vero motus diurn iis, ac c-

locissimus. Quid igitur aliud crit bunt, nis localiter mo-ucbuntur luce sagittarum tuarum, id est per ingehim, qui motum velocem ab ortu ad occasum e sciebat. Sequiatur postea scriptura splendor fulgurantis hastae iue, sic, licet per mollim tardum ab OccidCnte ad orientem veloritat cm nimirum sagittae, tarditatem vero has se comparans. Quod vero Angeli nomine Lucis,ac Splendotis doriciatur, suiu multo Rabbinorum auctoritates . Iam vero non te latci, mulios ex vestris Doctoribus vello, lucem, primo

68쪽

primo die creationis a Deo creatam,suisse angelos. QuDil autem sagittae nomine motus diurnus velox intelligi pos sit, per se patet vulgo namque sagittae veloces appellari

solciat.Repe mur etiam in Gen.cap. r. 1 .e fluminibu ex paradiso manantibus , certium vocari Tigrim,iuxta virdatam, nomen vero fluminis teri, Tigris, c. Curtius lib. .

scribit,illia celetitate, qua defluit Tigris nomen inditum csic:quia Persica lingua Tigrim Sagittam appellant . In textu vero Hae braico appellatur hoc flumen Chi hoc quod nomen Rabbini dicunt compositum esse ex duobus nominibus Cha lal quae propria significant A. utum couem,ut est Sagitta . Vnchelos in Paraphrasi Caldai a appellat illud Dighia quasi Tig nomen sorsitan ab illis

Incolis corruptum: D enim, scilicet D in Caldaeo, recte pro Tisu,id est , in Haebraico sumitur praeter quam quod in ipsa Haebraica lingua,quibus characteribus scripta est Paraphrasis Caldaaca, omne litera qua aius pronunciationis sunt, una pro hera commutatur: male Te , Tau sunt ex literis Darianor, quae lingua proseruntur Ἀ-tiam Telad pro Tigrad poneturicum in Ieremia cap. 7 I. 37. periatur ubi in textu dicitur Legatim, in Caldaeo, to Legarim. Item Marsarii a Rabbinis antiquis uocatur Margati Horsen ips&Latini a Graeco acceperunt Rabbini autem R, in L, mutauerunt. Etiam Angelus Caninius

in suo Helleni in Literat, dicit, quod hae literae L,SI,

in Graeco Latino. etia Italico inuicem commutantiir praeterquam quodliae literae sunt liquida . Quod autem Lameri sciliceti, pro Res idest R, ponatur, id prominciationis iacio faculi fuisse existimare possumus, ut in hac liter K,facile cernatur, quam multi pronuntiationis uitio in

L .vertunt. Sed quid opus est alias adduci probationes si

Rabbi

69쪽

vs Rubbi Elia in suo Lexico in dictione Sitiel didit apud Rab-ίmos legitur Salsele pro ars eaequod braicum est.Nam in LBne liter funipermutabdes: sicut eodem modo ae citur Marando Mariso utemiij sese ossi esse. Nemmirum est omnes illos incolas hoc vitio laborasse Repersetur enim in lib.IudiEum cap. tr. 6. Euphratis incolas, Si idest S proferre non potuisse , ac pro SA dixisse Setiboreae, ex quo horrendum illud sacinus accidit idemque

apud varias regiones in more positum videmus ' fierip test,ut habitator la illi irca Lamed, Res laboraucrint:&licet etiam in eodem idiomatesCaldaeo sagitta appelletur Ghiris;id fortasse factum est, lilia hoc corruperunt, addiderunt .Vnchelo, postea in Paraphras illinquit sumini nomen ut id cum additione hilius iterae Liam enim notum erat sub hoc nomine , ac ratiotae . Et Drsitan tali do causa in diomate Caldaeo is& Iurgium nomine i raoppellantur , idest propter litiganti sceleritat cm: lubd si ipse pondcraret,ac consideraret absque clocitaici, quid sit is, iurgium,prosella, labstineret . Etiam Salomon in

Prouerb. cap. s. 8.dicit prinrasmiirgio cito TXquo inconueniens videtur nimirum quod re bene ponderata contendere liceat; sed inferre vult, quod non sit sestinus, velox in contentionibus: ut et lana cap. dicit, vir iracundus prouocat rixas: Iuipariens J,mitigat scitaras. Etiam id prouocat rixas in te Xtu Harbraico dicit tegare Madun in Caldaeo is, namque ipsa utitur ad scripturae positionem in significare vult rixa ius nabit de solita

sit celeritate .ldem 49. et dicit, vir iracundui rixas scitat θ' qui ad indignandum facitis II,erit ad peccata procli uiordicit idem Nare Madon Sec inada vero versias pars di

vult,

70쪽

'Milt, lilod homo iraculi ius velocis est restas.

Tertio loco a fretis,cur huius sentcntio fim,scilicet v cxistimem sue totalem Solis immobilitatena , etiam moltis sui propra ,scilicet ab occasu in ortum,praxcpisso

Cum tibi videatur rationi magis conueniens,Vt Cum ricn tem versus moueri sineret cum hianismodi motΗs aptissii misi ad diei Productionem esset E eo,quod mihi obiicis, uio crum non suiuo itium mei operis considerandiun ipso namquc dico, quod Iostic volebat,ut maneret speetiis,quic nat terlem,S Lunam, tum pugna in stos hostes durauit: hac de causa suit ccc sic, ut orbis Luna consisteret, neque ab oriente ad occidentem solet moueretur. Hoc cnim

miraculum luminari uim consistentiae YXivinoris durauita si Luna non fuisset immobilis,alio motu quam diurno hu-iiismodi holarum spatio ortum versus circa tredec maj

dus Jata fuisset: ita ut aspectiis otioris non permansisset. Cumque tali de causa Luna ammobilitatem praeceperit; ctiamioli praecepit m inter illos differcntiam constitu c-rct .POsset etiam csic, ut aliquis acciderit portalis aspoctiis: idcoque noluit, ut de suo loco,in quo epcriebatur Sol moucretur: S co temporc Luna erat fere pro ma soli, desc-tiana occidentalis Sol magis orientalis, cadem proportione quadam intorta Gabaon Aialon . Dici potest praxe pisic tiana Luns lac nouercturine servasse cum Sole coles ungcrctur,ac limine cum priuare , ideste cclypsa

ret: fortasse namque ni cnodis , Capitis, 'el Cauda vicina filii, Trustra de inimicorum insectitionc cogitasset ideo Lunae immobilitaten praecepit Quod vero trairaculum horis XX rv. durauerit eiusdem scripturae auctoritate confirmo: S praesertim c textu hae-braicor