Dipluranologia qua duo Sacrae Scripturae miracula, de regressu solis tempore Ezechiae, & immobilitate luminarium sub Iosué declarantur ab Emmanuele Porto rabbino .

51쪽

quoriim ipse sunt cautapotest prohibere, hoe quid ob

malefacta, illite vero propter hominum inerita illud quidem de Dei hostisus verificari potest non abud autem idest potest qifidem esse,ut illiid bonum, quod peccatoribus constellationes donant , iisdem a Deo auferatur; non autem malum,quod ijs daretur. Atque ita Deus malum illud,quod sydera seruis eius minitabantur amouebit, non

autem bonum, quod negatur . Ideo hic tantum populo Dei dieitur , ut sinerent gentes timere sydetra, quae tanquam Idololatrae, illius mali, quod coiistellationes minabantur liberationem a Deo consequi minime poterant :neque hic mentionem boni facit quia hoc indubitanter

hebraeis euenisset Actiones enim DEI Uis cons cita

tionibus prohibeti do bonum, non *asit Jocum incis: cluemadmoduin in Gentilibit natum vitandi: ne credo. rctur,qubd bonum omnino ascitis dori uaror, dic mea

quidem sententia' in fine . Non timeatis ina, quaeno, malefaciant, C etiam bene orare non es cum stin, MAE , non ι- meatis, a respondet etiam signis non unatis iii principio sermonis.Causa vero non est timcndi,quia no male faciliti et dicti imist,& etiam bonum , quod sydera ostendunt, Delim refundi debet. benefictores benigne remimerantem ideoque finit o etιam benefacera noMen cum issis: scit,cet ab eis bonum non proficiscitur 3 non tamcn dico hunc esse proprium sensum literalem cum sciam illud, quod dicitur non timeatis V respondere Idolis Verum mihi obiici potest, cur probem, motum diurnum esse naturalem:e Leo,quod legitur in primo, ubi dicitiir Dixitque Deusst lux, ct fit Aoc usque dies unus

Cui respondeo, lucem factam primo dies, ut ipse sentio

incredibilicst, in ignis sphaera stige, Mamen huiusmodi sphaera

52쪽

nes credimi , antequam Deus iri ipsa hanc luccm condcret,non erat adcociara transparens &pisrhm,inruc est; vertim aliquid denseatis halisbat a b deo parum, ut illi 1 inationi non ciceret,ut etiam ili Uerca. dicitiir, teri, or erant; per faciem ab Io, idest, quod in regione. acris laqPa contiguae,crat Obscuratas, id est priuatio lucis tenebrae namque, Obscuritas lac braici dicitur Chosech,quod nomen a verbo Chasach derivatur , quod priuare significat.Scqllitur deinde scr)ptiu 'Dixitque Deus is x in

mandaui ut illa d cnsitas,quae erat in igne cogeretur , m que in concauun, vel convexum sphaerae reduceretur sed potius crcdendi m est,quod in concauta, ba minor materia susscicbbt,csci. Vel dici etiam potest, quod ignis erat transparens icii Dcus illo cmpore pro luce densitatem creauit, illa dc instas himoti reddebat:ita, fac cum toto aquae contic Xu lli minaretur. Dicitur tamen in Iob cap. 3 6.VHO. ecce extenaei suam luce superibum, sera i x mari, operuiit, scilicet super nubes in antecedente verissum nominatas hin concavo ignis cXtendit lucem, totam terram quae posita erat intraris radicibus,operuit pes a luce,id est circum circa,ut diXi .HOcalluditur cap. 28. ii.qiiod iuxta textum hae braicum dicit , Et ab ab condito produxit lucem, sci hic et Deus nostris oculis: loco abscondit luccm produxit quae si sphaera ignis a nobis occulta: pro cmpore, quo lux huiusmodi sitit, dicit David in Psalm. Is 3. Amictus lum, ne sicut vesimento etenim sicut pinustus totum hominis corpus imumdat ita lux totam regionem aeris ambiebui. Dicit postea textus in Gen.

53쪽

densitatem,quain pthis restrin terat vel creaveram totai que tali pacito ac one dispositit; Hulia pars tantii a globi crrestris illumiliaretur: laecigiat pars lunaeia sede' bat:alia vero vacua Ouanino lummo sitit,traias parens, purra, tiarin etiam Cernitur: Meo tempore mansit obscitraca pars acris aquae, quae ab ignis sphaerali cella haberς non pol crat.ta alluditur m ob cap a 6 14 ubi licit fir,2 rminum circumriuiisve faciem quaerum sue dum niantur lux,9 te/reorae Pro faeic biis aquarum intelligit Uc regio ac , qu pcrueint seque ad Sphaer imsnis , in qu pars una ticem reddebat,non VCro alia, ut dixi. Etiam s. a Micit per nubes operuit tamen o cepit ei, ut aduencis, idcii Pr ec epit, Icturi luci modo declarato, o nam fererisse tuo, uisse cret mediis radici Gens se os loco seriptura deinde dicit factumque es et pere, Grmane ies unus; ivstra propter hoc bichare dic mi , quod motus circulatis in c. D secutus fucrit Etsi onmes laco log alfirmen motum primi Mi l ilis in omnibus caelis , -

quod talis motus diurnus ans pluri dicantum ignis, aliis

icci Solcima unam S etiam stollas, rique namquam itICearlim ii, si io loca ut Orbis eo telia 'Oremotus ulrncissabilitias filii ut iam dixi id utili di cres,alomon an Pro-Herb.custi dicat cap . I p. Iustorum autem semila,qua Ox

54쪽

riim stabiliuisset. Neque contemnendum est de primi diei lucis creatione,& luminarium, stellarum in quarto cum enim multi alij mccum sciatientes nisi ex omni, saltem aliqus X parte. praeter supra scriptas sacra scripturae auctoritates , tram Rabbini Antiqui in Libro inscriptosis dis derasti rabis scistione tertia allegorice interpret-tentur quod Rabbi Simeoninii suit ex Rabbi Samuele, unde cu ex qua re Deus lucem creasset:ipse vero respondit exis splendorem ex suis vcstimentis, qui ab uno fine in alium mundum totum illustrauerit, scilicet omni mundi circumserentiae lucem reddebat, vi ipse dico: si lux , Obscuritas,dies,& nox esse debebant, ut ibi scriptura dicit; necessc est diceres, Deum postea restrinxisse hanc lucem ita,ut totum non illuminaret . Cuim iidem mea expositionis alii Rabbini Antiqui suffragari videntur in secundo Hethua Rabbi Iacob dicit , quod beneficio lucis

primo dic creata homo a capite mundi ad aliud videt di ah Rabbini dicunt, luminarii, de quibus in quarto dic fit mentio,crcata suis in primo sed in quarto affixa tantii msuisse,&,ut sentio, inter hos nulla est comiersari labbi

Iacob intelligit , ii ad homo in omnibus mundi partibus continiic hicem habuissct , dum lux totum globum ambic-bat Alij vero Rabbini cum ipso de hoc non disputant Gedin serre volunt, quod Deus exprima luce sicit luminaria stellas die quarto. Hoc etiam Psalmista inseri, clim in

Psalor 8. 3.dicit Haleiahucol cocheue or ad verbum interpretatum di et Laudate eum omnespellae lucis,&grammatical iter aliud dici non potest, dicit, quod omnes

stellae creatae ab ipsa luce,primo die facta,eum laudare dc--bean contra dicta, auctoritate ipsorum,qui arbitranti rSolem

55쪽

Solem incorruptibilem esse natura,argui non potest, Pio'niam hic iuXta sacram scripturam, quae iuxta meam opinionem in Psalmis,MIesua vult caelos inania Astra cor

ruptibilia esse,loquitur,&nixta opinionem Platonicor timetiam in macul e in Sole reperta fuerunt quare cum corruptibilem esse censendum cst. Huc autem adduci po' si quod misit vos. Is .dicitur, Fecit Lunam intem ore, Sesis cognouit occasum idcst Deus Lunam siccit, ut pc ali quot tempora duraret:scit etiam occasum Solis , scilicet Cius corruptionem, vendestructionem fac si diceret de Sole cognouit suum occasum:& inter alia ipsit script i loca huius opinionis, probatio deduci potcrit e Psalm.ro I. a f. bi dicit; Initi Iu Domine Ierram fundaEi, ra manuum tuarum sunt caeli i perib t,tu autem permanes, γ omne cui vesimentum etcra ni sesicut scisuraum mutabis eos, murabuntur dicit ipsis cibum, id

est alii caelum, quam terra simul tribunt comodo quo Deus permanet , igitur totaliter , ac substantialiter cribunt: leclarat postea,quod tanquam vestinaci tum veterascent,seu cierentur,& ideo Deus eos mutabit: 'ucmadmodum vestimentum detrahimus, Maliud induimus; ita caelum ac crra a Deo totaliter amouebitntur, atque uapcribunt,nouosque conficiet , qui noui eront incorruptibiles , ut in fine Iesaia legit. Contra vero bajcio quis exco,quod in Icr. cap. I. .ic itur;Haec dicit Dominus, aidar Solem in lumine dui rinem Lunae sisIellarum in

ne noctis,qui turbat mare, rionant sua us eius, Dommus cercituum nom nisu.Si defecerint leges iis coram me dici:

zominus,tunco semen Israel deficiet , τι nons geni coram me cunctis Hebus, id vero telligit durante mundo:

idco in fine dicit cunctis diebus Limo locus iste opinioni a me

56쪽

qa me defensae non parum fauet , ponit enim Solem ac L γ' nam cum stellis in eodem gradu eum maris inquietudine quod nihil opus erat hoc in loco nominarem sed inserre vult , quod sicut hae maris actiones finem habcbunt , ita etiam stellar alijs autem videtur instantia illud, quod apud Danielem I 2.3. legitur,Pi autem docti fuerint fulgebunt qua plenis firmamentiis qui ad iusi iam erudiunt mu

ros uas Belia interpetuas aeternitates hoc autem in perpe 'tuas aeternitates respondet doctis stillii qui a iustiti erudiunt,non autem firmamento,aeselli non enim hic homines illis comparat,nisi in splendore. Imo iuxta opinionem asserentium primi diei lucem in nubibita suisse,facile sententiam suam tueri poterunt dilΟ-bus supracitatis versibus Iob.cap. 36.cum ibi libes nori 4

tiunt,non data sphaeram ignisci quod si eam reperiri asserc-rent,profecto dicerent , lucem in ea fuisse, ' ipse dico,ut verisimilius est cum etiam in CXOdo cap. 3. roperiatur, Deum columna ignis, ut populo hebrae lucem praeberct, usiim fuisse. Etiam in idiomate nebraico Vr significat igne,&Orlucem δε haec ambo nomina scribuntur cum literis Aleph,Vau, Resci neqile alia differentia est, nisi quod nomen Ur fit cum pii laetitio clauso intra Vau pro sertur labior una suppre sione,&in Orp trutina illii l punisium super superfieicin Va dilatatur', 'ronunciatur labiis disiunctis:

ac si dicat , quod hic ignis se restringens, radios si os extra

diffundit haecinque e Xterius reddit. Ut autem mclius ostendatur supradiistiam argumentum de Solis incorruptibilitate locum non habere, Aqriinatis adducam verba dicentis in prima parte quaest. 6. II art.

57쪽

tis non esse de natura quatuor elementorum, sedes eis cor- vribile per naturam c. Ecce quod ipse non cst vehe', sin contradicendo dicit enim sponatur&c. Igitur potest poni natura Solis ex quatuor elamenta . Alias etiam rationes adducere posscru, quibus opinionem meam fulcire posscm,sed non est cur aliud dieamus. Dici etiam poterit propter verba qua dam a Rabbinis Antiquis allegorice adriba,Sol ,, Lunam aequalisma gnitudinis facta suisse, ob rationem, quam dicam : ideo dicit I eritque Deus ae luminariama actum effectrite magna fuerint sed si etiam Luna toto scraetempore magna numinosa susset nulla siussct nox; ideo eodem iii- stanti Deus corpus Lunare ita restrinxit , atqtie ita dimi-ntiit,vodcnsissimum mans crit &opacum illud sine ullo lumine fecit,praeter illiid , quod reflexu Solis acciperet , ideo appellat illiid post a Luminare minus & hoc alluditur in Iob cap. 28. V. o. supiacitato, dc textus hebraicus diuerse interpretat ira supradicto ,qir dicat, absco .dita pro Ut luce iciscet a luce secit Lunam opacam: & dicti Rabbini sub nactaphora sere proposierunt colloqiu iunmqtiod Luna cum Deo habuit:& si in tertio ch. , ubi

dictum colloquium reperitur,legeris,meam sententiam si cile cognosces. talique svndamcnto dici poterit,quod literaliter intelligitur illud,quod Iesaias cap 3o.Va 6 dicit, Et se LuMa scut lux Solis, o lux Solis erit septempliciter, sicuri dierum nora si tena inferre vult eo tempore Iuminaria ad vindem statiun , quem tempore creationis ha, buerant,reuersura Luna vero erit magna: lucida,ut erat

tempore,quo facta nitudest magnitudinem Solis squabit; di supradibus locus Iob binis iam modita declaratur hoc et in lo-

58쪽

in loco Temo modo dici poterit , quod textus haebreus patet:& hic,sicut in vulgata, quae dicit, se abscondita produxit in lucem,scilicet Lunae,quae nunc opaca, abscondita, a luce priuata est, Deus lucem dabit, dicetur etianulux,quε tabiri primis diebus suit,reuertetur:quod Sol erit magnus,ut fuit tota lux, qtice in sphaera igitis. Cumq; Deus ca,quae in Iesaia dicuntur, sacere vellet adeo in creation primam illam lucem sorinauit, deinde Lunam magnam lucidam, tanquam Sol licet non remanserit;ne quid noui ficeret,quod illis diebiis factum non suisset: , ut opino P,

Omnia,Da nobis nairacula videntur, sacia a Deo, Ma Seruis suis, Divina sua Maiestate septem creationis diebus, Vcetiam antiqui Rabbini sentiun stabilita suerunt:&la an Copinionem Agustinum habuisse credo, ut in Torro s.lib.

26.cap. 3.in Faustum: cum longe loqui iaolim,ipsunxtcκ tum non attuli. Et ideo fortasse Deus signum Rerii Achardare voluit,licet Rcxillud imitet, ut in Iesaia cap. 7. Id autem,ut opinor, Ecclesiastes inmiere velle videtur, cum ita

cIum eui um,quo acteudum es:nihil sub Aenouum Aliquid P quod aliquis Icat,ecce hoc recrus estNam nin racesi infaculis, q fue/unt antenos. Et hac forsan de caui Deus in tempore mundi ci cationis eum aquis coopem tum creauit , prima die illiina non creauit, sicut postea tertia die iussi,ne tempore Diluuij,quo terra iterum cooperta fitit, quid noui fuisset. Hoc autem eredo significare velle sacram scripturam, dicentem Gen e p. s. v. I7. crego adducam aqu.ι Diluv super terram Dicit omni Hama

bulcum emphatica;sen demonstrativi, licet antea non dixerat hanc vocem Mabus ad denotandum Mabullam notum, scilicet sicut iamDeus tempore creationis stabilivit.

59쪽

kt quo Idicitur ibi in Iesaia c. Io. - lux Solisi repliciter,

non vult omnino significare septies, sed multis partibus maioreis quam tum est. Et in diuersis scripturae locis reperitur,quod hic numerus pro longe imiori accipitur Lacfortasse hunc numerum septenariumaccepit , Cuniperis

ctus nilmerus vocetur.

Sed eadem scriptura se exponi .ctim dicit cui lux di r notas tenae scilicet Lunas lux Solis erit, ut suit scptem diebus notis,qui sunt illi creationis .Qu arto namquc

creationis eiu die Luna luccm habebat;& crat magna, ut

Sol: lux, quae prim- tribus dicbiis ipsius hebdomadarerat in Sole erit, ut in Ecclesiaste. Taia ei temoneo inlud, quod super textu irad duetiim dico, destinuarinaria magna, supra Luminare minus, est iuXta sentcnt amRabbinorum supra dictam. Nam quo a. hic lem annundico , etiam Lunam Luminare malu appellari respolinamqη vis tria tostri omai Aella est naaior, fere eiusdem magnitudinis, cruris Sol illudque postea vocat Lumina rominus propter tempus, quo Solici pro Yima,&cornuta apparet;tanquam pars interiori deesset.

Tandem licet cXpositi, interpretatio nostri loci Ezechiae a mea differat uiterpretos aeram iYpositoros scia-rire videntur,motum diurnum csse naturalem.Uulcrata dicit, vita chias ficile est umbram crescere decem listis: nec hoc Ois,ut fiat; se ut reuertatur retrorsum iacem gradibus ac si innuere voluerit , quod cum naturalis sit motu; vclo occidentem versus , miraculum apud homines eueerat: cum Solis orbis naturaliter erga illam partemsera-: tum sed si motus fuisset,ut sint, Clociter Orientem Verquς, ad quem naturaliter tarde mouetur miraculina prosecta

maius fuisset Q Hod si dicere velimus notum ad occiden

60쪽

tcinnaturalcmuon suisie , magis mirum suisset ii maiori, qua solci, velocitate ad illum properasset: cum id contra

naturam sit eius.MOtus namque brientcm versus dicet tardus csse soleat,proprius tamen,& naturalis est, descκ con-stqucnter minus miraculum fuisset. Pro sectanda probatione;quod nimirum quilibct Planet crum orbis motum diurnum sequeretur , licet superior ei proXimus immobilis maneret, dicitur quod caelum vel est animatui x cynon,scd ab Angclo, qui ab Arist. Intelligentia dicitur, mouetura qua sentcntia in scholis communior vidctur. Id autem quidam ex Rabbinis antiquis significare voluit , cum suo, mine dicatur in secundo Haghiga,eta omni verbo ab ore Dei exeunte Angelum creari idque probant X Psal. 32.6. Verbo Lomini eatisrmari sunt . L ritu oris eius omnis irraus eorum Si ab intelligcntia mouetur , cum illa immediat classistat, influxum recipiat ex ea, quae mouet primum mobile , vel quod iuxta opinione Peripatcticorum voluntatae velit imitari illam iuxta volun. tatem, qua dicunt Thcologi Angelos habere nulla caelora intermediorum habita ratione, et ordine superest,ut per Angcli aperioris motoris primi obalis p rationem, operetur etiam inscrior,accipiendo primo influxum, vel motus dircctioncm.Si vero, si animatilm,mouetur ratione motus superioris, irincipium motiis intrinsecum habet igitur nullum dicit ordinem ad aliqliod caelum inter me dium. Hic meam quandam sentcntiam de hac re tibi exponam:In Psal. I s v s ubi dicitur , Tuffecit calosin in est

ctu: quod est idem in texti hibraico,qui dicitui una ubi Ted erit instrumentalis, sed in ipso lis braico tolerabilis est βc propter praepositioncm cum ita ut intelligi possit,