Vocabularium architecturae aedificatoriae authore Carolo de Aquino Societatis Jesu

31쪽

ARau possitirs, vel ossiti L. Genus terrae, qua calx interitur, ad struenda aedificia . Lec ima sere omnium

gignitur Puteolis in Campania, inque omni Bajantinus ambitu . Incredibilem ejus seliditatem esse liquet, quoniam in aquas aesta lapide icit, iraejactis in mare libus summam praestat firmitatem utique si Cumanis

caementis misceatur, ut tradit Plinius . II. 3. jus stabilitatis causam, ut a sontibus aquae serventis, qui in ea regione crebre sicunt, accersit, multus est Vitruvius I. a. 6. Firmisimum omnino esse arenae genus oportet, etiam quoniam arenae universae fossiliae apud Italos nomen secit. Raetolana. Ex praescripto Vitruvii l. a. , ubi non est arena solstia, utendum est fluviatica, vel marina, quae tamen tota primum uerit. renam , liscruposa fuerit, escalculosa cribro arenario excernunt operae manuariae . Providendum ut calci miseenda sit idonea, terramque commistam non habeat Optimam statuit Magister , ine, manu confricata, stridorem fecerit . Arena pro theatro , vel theatri parte, ubi Gladiatores pugnabant, saepe legitur Sueton in Aug. Parthorum obsedes ster arenam mediam adsectaeulum /nduxit. Hinc Arenarii dicti Gladiatores Arenam sine calce aiebat Caligula esse lucubrationes Senecae, dissolutas scilicet, in nervis , quemadmodum fluxa Tragilis esset structura, cui arenae plurimum , minimum, s

et nihil calcis effet admistum

AnaMamus , a um . Quod fit ex arena , vel potius arena nimis , aut vitiose permistum est cujusimodi est arena argillacea , vel opacea. Plin. l. II. 7. ARE MARIAE FODIMAE, ne addito, Arenariae. Ubi arena fossilis eruitur . Cic. pro Cluen. In arenarias quasda perductus occiditur. ARENARIu. Idem . Vur. I. a. q. Anasario . Actus inducendi parietibus , vel pavimentis arenatum, quod est arena calceis ista& temperata. Curi

32쪽

ARCHITECTuR AEDIHCATORI R. IARavaru . Arena , juxta regulas artis , calce mi stata Uitr. l. 7. 3. Tectoria sandata arenatistiditate

AREOLA. Parva area Plinius.

Alisos rvtios . Utr. l. 3. 3. Ordo columnarum, in quo liaberaiunt interstitia r quod bene ab aliis exponitur, Orius columnatum.

ARGENTUM. Primatum obtinet inter metalla, post aurum Annos quinque ante bellum Punicum primum signari Romae cepit. Usque adeo postea vulgatum est , ut solum ex metallis pro ipse pecunia ponatur. Terentius et Emunxi

argent ener . ARGILLA . Cretois genus terrae, qua Figuli ad vasa conficienda, Architet hi ad formandos modulos , Striactores ad quaedam opera, praesertim praeparatori , utuntur . ARGILLAcair , , m. Vide Arenaceus. ARGuMaurui. Egregie artesectum ex opere caelato, praesertim si veterem aliquam fabulam , vel historiam reserat. Lavor . Cic. ARMAMEN Tagrui. Licet ab armis dicatur, non modo eis

gentia eadem offendentia complectitur , sed quidquid insperati rerum eventus possunt ad defensionem deposce- utilitatis studium dispertienda is comparanda sunt a ma, ut de Erario Romano, post corruptam Veterum distiplinam , conqueruntur Scriptores eorum temporum. In iis porro conquirendis non artificum modo ratio habenda est, ut peritissimi eligantur, verum etiam locorum , ex quibus ea praestat accersere Perspicuum nempe est non minus eudendis armis, quam frugibus ferendis, alias prae aliis regiones inveniri aptiores . Notandum insuper est, arma non dici tum de iis, quae hostem laedunt, sed ea etiam se appellari, quae ad multarum artium opera construenda sunt necessaria . Arma nautica, arma rustica nuncupamus instrumenta nautarum propria , vel rusticorum . Simili proinde modo Armamentarium non offendentia solum , atque tegentia ,

33쪽

sed aliarum etiam artium instrumenta complectitur. Audacter tamen Itali, nimis late usurpant vocem Armario pro ligneo variarum rerum repositorio. Aa uastiui. Non lignea selum scrinia , verum etiam Ioeu-Iamenta parietibus excavata , armaria dicuntur . Hi vero commodiora sunt usu, magis expedita , utpote qua cubiculorum spatia non imminuunt. Non setis habuere eteres res pretio singulari aestimandas armariis condere, eaque munire clavibus etiam signaculis ad majorem custodiam utebantur: ea antiquitus lignea, partanis inventoribus quibus postea, teste Plinio, anuli metallicita gnatorii successerunt.

ARMA RioLuM. Parvum armarium , tam ligneum , quam structile. ARMILL Q. Curtivius I. Io. 6. Ferreos circulos in trabibus a rectariis & transversariis exponit Philander Cerchielli. ARRECTARIus , a, in Asseres, vel trabes arrectaria dicuntur, quaerere sunt; Mopponuntur transversariis. De utrisque non uno in loco agit Vitruvius. Rarinos . Utr. l. IO S. Genus trochlear in machina tractoria Polyspasto alio nomine Epagon . .

Ast uva . Parva ara . Apulejur.

Aax Spe stata nominis origine, locus est aditu perdissicilis ab arcendo nimirum dicitur . Idcirco fastigia rupium asperarum antiquitus arces appellabantur. Virg.

-- flerunt Rhodope arae ,

Addita postmodum ad tutius praesidium praeruptis ipsis

in locis , ex artis magisterio, aliqua, sed sere rudis munitio in jugorum summitate. Rocche Latius demum extructae, stabiles, fixaeque, juxta regulas architecturae militaris r locatae vero in limitibus ad securitatem itinerum , & tuendos regionum fines, ad Urbium custodiam, sive hostibus repellendis, sive arcendis ei vicis seditionibus . Forteret , asello , Cittadelu . Extructa in

34쪽

ARCHITECTuRAE AEDIFICATORIAE . 23

estuariis . alanthe . Interdum civitas integra probe munita ad formam arcis. Hazza. Asa Roruu Structura ex testulis coloris varii, quibus pavimenta potissimum consternuntur. Inventor perhibetur Xenodorus . Musico . Stat Silv. I. 3 Gaudet humus, superantque novit Varot Auris. Ascara strui Ridificium pie, sancteque simul viventium, aequali victi, habituque is certis quibusdam regulis. Monaserio. Assc orum. Locus in balneis ad sedandum solummodo destinatus Oe ad uinet. r. l. 3. I Senecae sudaria appellantur. Vide Laconicum porarium. Assast . Alseres vocat Vitruvius trabeculas , quae tegulas in tectis ultinent. Minores Italis Assi, grandiusculi dicuntur Pancori. Promiscue haberi silent asses, Mase res . Utraque vox ab assidendo a Festo trahitur , quoniam structuris assident. Hoc tamen inter utramque vocem discrimen statuitu es asses sunt tabulae sectiles , Ω seres trabe culae, seu tigilla. Sic igitur contignationis seriem concipias Trabes assident utrique capiti parietis osse res assident trabibus 1 asses , idest tabulae , assident asseribus . Assa acu Luc. Exiguus asser . Colum i a So. Ejusimodi as ferculi , in quadratam figuram dispostis , nectuntur

tabulae in aedium Laquearibus . Regos

Assi LApinas . Idem quod soli lapides nam assum Priscis est etiam selum hinc assi cantus erant, qui edebantur nullis musici instrumentis a clatis e divers affae tibiae erant , quibus resenantibus Chorus flebat . Assi proinde lapides sunt , quorum alii supra alios sisti aggerantur calce non intermista. Ex iis muri, seu potius aggeres repagula, in vineis is praediis campestribus, sumptui praesertim declinando, attolli solent, ad qualemcumque defensionem , adversus fures, & bestias

pascuales Macera. Assicutius Tabula exigua Colum. 6. I Oia

35쪽

Assis. abula sectilis . Contabulationibus deservit. Italis avola, neutiquam vero Asse; nam Asse est trabecula sive tigillum , a Latinorum Aser, qui tignum est,

anis vero tabula.

Assu AE. Non solum lignea sunt ragmenta , decisa ab ascia, vel securi, a fabris materiariis, sed etiam quae sculptores inter caelandum abscindunt. Vitruvius 7 6. Seberale. AsTRAGA us , asTRAGAL, Ritr. q. 6. Ab ossiculis, ad spinam dorsi seriatim nexis , quae astragali dicuntur , a pellationem sortitur duplex Astragalum, quorum alterum in spira inferiorem trochilum premit, alteruntaplynthum sustinet. Tondini. Locantur etiam in capitulis, epistyliis olumnarum, reseruntque foeminarum nentium verticillos, quorum appellatione nominantur seseli . Astragalum Lesbium, cujus meminit Vitruvius i. q. 6. exponitur dimidiatum astragalum mezeto

toniano.

AsvLu . utus , immunisque perfugii locus . Civitates integras ab Haebraeis in asyla excitatas docemur a sacris Paginis. In Graecia Heraclidae primi omnium seruntur asyla statuisse Romulus in luco Urbi proximo asylum designavit Nesas erat inde quempiam abduci. Fame potius Graeci reos de medio tollebant , vel , admoto igne , compellebant asyla deserere . Hinc Hermione apud

Euripidem Andromachae aram tenenti minatu : Ignem tibi admovebo. ArnaureuM. Duplex potissimum erat Athenis locus, vir rum doctrina praestantium exercitationi attributus . Alter Athenarum , a Minerva, cui dicatum erat, nuncupatus . Illuc Poetae , Oratores, Philosophi, ad recitandum , declamandum is philosiophandum confluebant Lamprid. in Alex. Sever. Ad Athenaeum , audiem dorum Graecorum , ct Latinorum Rhetorum , vel Poetarum causa processit. Alter Iocus prope ipsas Athenas, nemoros in ambitu , umbrosisque , exaedificatus, du

plici

36쪽

ARCΗiTECTuRAE AEDIFICATORIAE . Iplici constabat gymnasio in duplici ambulatione . Superiorem ambulationem, quae Lycaeum dicta est, frequentabat cum suis Discipulis Aristoteles Cic. Acad. I. sui erant eum Aristotele, Peripatetici dicti sunt, quia disputabant ambulantes in Dearo Inserior ambulatio Plat nem , ejusque disciplina asseclas recipiebat; ab Academo appellationem Academia habuit, ut Laertius tradit in vita Platonis. ATLANTas . Statua sunt viriles , quae aedificiorum mutulos Madjecta sustinent, ut Atlas Coelum sustinuisse fingitur. Ornantur iis praecipue frontes aedificiorum. Idem praestant Telamones, statuae Persicae, taceminae Cariat ydes , de quibus suo loco Statue dis egno. Ut tr. l. 6. IO.

ATRIOLui. Parvum atrium . Cicero.

ATRlui. Ex Graeco dicitur postum sub aethere . Ex quo discimus, atrium subdiale esse, apertum in aedibus spatium. Exponitur primus in domum ingressus Licet atrium sub dio dicatur, necesse tamen est, porticibus saltem alicubi, ambulationibus, tediisque structuris aliis , fuisse praecinctum, vel ornatum . Nam Veteres pretiosissima quaeque in atriis asservabant. Hinc servi Atrienses leti, qui non erant profecto admissionales sed ad pecuniam is res magni pretii custodiendas designati. Habemus etiam ex Catone , Priscos in atrio, ostio adaperto , coenare consuevissea additque Servius, culinam ibi fuisse locatam, atriumque letum, , quasi atrum , propter sumi fuligineis quod plane evincit, aliquo modo tedium fuisse atrium Atrienses Custodes armis sui me instruetos ad atriorum , Maedium defensionem, monemur a sacris Paginis Lucae II. Cumfortis

armatus eusodit atrium suum, in pae sunt ea, u/pin det. Ex quo insuper innotestit, partem saltem aliquam

tectam atrium habuisse quam nimis una , pro tuto expeditoque armorum conditorio custodes haberent marcautem ad tuenda Scriptorum aliquot veterum loca, acceptiones dicta accipias . Neque enim mihi est dubium, stru-

37쪽

structura tecta interdum atria caruisse , quo prorsus modo apud nos, praecineta sunt frequenter porticibus, vel aedificiis atria, Tepius ab omni parte adaperta , muro ductili selum circumdata, ut nihil differant a Corte, vel Cohorte, spatio apud Ueteres subdiali Cortile. Arricuacas . Nihil certi super hac voce afferunt Interpretes. Aliqui bas genus quoddam, vel ornamentum, alii columnam Atticam quadrilateram exponunt, cujus

modi in summo e spasiani Amphitheatro spectantur Accidit saepe, in nebula Vitruviana, nihil dispicere eos etiam, qui, quemadmodum Argo, toti sunt, ut cum Plauto loquar, oculei. Uide apud Barocium schema ba-ss, quam ipse Atticurgin Uitruvianam putat , eamque ordini Composito admodum aptam existimat, non nihil etiam Joviio , minime vero aliis ordinibus congruere, tametsi promiscue in omnibus adhiberi sileat ab Architectis. Aucusrahc. Domus regia . uintilianus. AvIa Rivi. Locus conclusius, ubi aves detinentur , praecipue ad venandum . Primus apud Romanos aviaria instituit M. La: lius Strabo , equestris ordinis , de quo itata, scribit Plinius i. o. So. Ex eo exstimus carcere anima lia coercere, quibus natura Caelum assignaverat Ucce Nitera. Non levi admiratione dignum est, quod deo manis aviariis legitur apud Varronem . Neque enim solum admodum illa erant ampla, ut plura ali ilium millia

omnis generis capere possent, turdos, merulas , coturnices, anseres, turtures, pavones c. , sed incredibili ouotannis proventu heros ditabant ut saepe accideret duplo majores redditus obtineri ex uno ornithone, seu Aviario, quam ex latissimis praediis. Excerpo pauca ex plurimis ex ipso Varrone de R. R. Ex avonibus M. Aufidius Lure supra sexaginta millia nummsim diei urcapere . Idem iterum Ex um Aviario quinque mi lis scio venisse iurdorum denariis ternis et ut sexagina mihi ea pars ilia reddideri ; eo anno bis tantum,

38쪽

uant . tam fundus ducentc jugerum Reate dedit Auxa Pars domus reliquis amplior Proprie adaperta &subdialis, quapropter atri uin etiam appellatur modi elaqueatae sunt aulae obique famuli a pedibus degunt. Sale. Pro Regia, serpat Lucanus l. 8.

mi ut esse pius.

AusticuLa. Genus munitionis novitii inventi. Additamentum ad latera propugnaculi, ad formam auris humanae, quo adaugetur spatium tormentis,in libratoribus Oree-ehit, recchione. Auxui. Nobilissimum natura partum , quoniam in deteriores usius, avaritiae pabulum , luxuriae magistri detorserunt, plurimi maledictis incessunt, quasi ad perniciem vitae repertum. Laudatissimum ejus usum agnovit Rex Salomon , immensa ejus metalli copia quaestat, comportataque in templum ieroselimytanum , supremo Numini, supra omnia mortalium opera , magnifice splendideque dicatum e ubi inter sttera, ut habemus Exod a I. ab aureo Propitiatorio tegente Arcam geminae Cherubinorum statuae aurea sustinebantur . E diversio auri pretio ac nitore turpiter .sacrilege abusiis est Nabuchus Assyriae Rex, qui, ut refertur Daniel. 3. aure timsimulacrum sexaginta cubitorum altitudine Numini commentitio apud Babylonem, pari impietate, atque stultitias erexit. De auri inventore, modoque illud excoquendi, signandi, & ad usius varios comparandi, vide Plinium l. 3. Salma sum in Solin. In pluribus Europae provinciis proveniunt auris inae, quibus parcimus: Americanas per ignotorum marium vastitatem inquirimus quasi plus sapiant opes quaestat periculis. Axis Pars illa est in machinis, circa quam aliquid volvitur, cum ipsa sit immobilis, ut tignum in medio erga tae, cui senis obvolvitur. Axes in volutis capitulorum habet etiam Vitruvius. Idem quod cardo . Asse Ca dine, Poli, telo. Dis Axis

39쪽

Axis I PERITRocnio machina tractoria ad modum tympani, quae volutatione axis , per radios vecte sique, inorota peripheria ingentia robora sublevat Sostolava.

A Laus T Iu . Proprie est os mali Punici . Ad ejus floris erigiem ,

imitamentum , excogitatum est scalptae columellae genus , quae gemino constat ala ustio , decenter inverse,.

Mutroque pediculo simul adnexo. Septa quaedam δε cancellata opera fieri uolent ex iis, aequali spatio distributis bala uitam, epistylio infra sit praque defixi, adoptatisque insuper per certa intervalla pusillis pilis . Spectabile est maxime id opus in Xystis , in ambulationibus,

in mentanis intercolumniis . Nec vero est ad solam venustatem, verum etiam ad securitatem inambulantium is ad pr0hibendum aliis aditum, accommodarum. Praecipuum hodie usium habet in templis, ubi ea septa Aram maximam is Sacella concludunt comm dius etiam de genu orantes excipiunt Balaustro BAEsau. Cicero . Et Bahuam, arum . Locus ubi aquae frigidae , tepidae, calidae, ad lavandum aptantur. Earum usus tum valetudinis recuperandae gratia, tum viribus firmandis stequenter etiam sola jucunditatis causa sumebantur. Sunt etiam qui inventas primum balneas putent, ut quotidianas serdes abitergerent, mundumque retinerent corpus ab omni colluvie. Nam rarus erat apud Veteres usius vestium linearum ideoque sordes facilius , majori copia corporibus inhaerebant. Non privata solum Romae, ted publica in singulis regionibus aderant balnear. Hye- males aliae, alia aestivales, item plana alicubi , alicubi pensi- Diqitiae by Orale

40쪽

ARCHITECruRAE AEDIFICATORIAE. 29pensiles constructa. Has suo inventas tempore memorat

Seneca Epist. 9o. Sed Plinius earum inventorem tradit Sergium ora tam , qui ne Pompeii, mithridatis

Regis aevo Druit. Post ambulationem illarum erat plerumque usus Balnearum hora hyeme, non erat, a state , octava. Eadem hora tabernae vinariae, clupanaria aperiebantur; ex quo scortis venalibus nomen Nonariis

adlia: sit, quia ad nonam prostabant. In usi etiam erat apud delicatiores, edere in balneis; quod de Commodo Lampridius memorat. Idcirco Libarii, Botularii, Crustularii, omnes popinarum Institores circuibant balnea, ut scribit Seneca Epist. 56. Partes praecipua balnei Apodyterium , Frigidarium 'epidarium , Calidarium sudatio calida, sive assa , ve Laconium, . Apodyterium locus erat , ubi loturi vestes deponebant. Erat autem ea pars admodum ampla , cuivis pervia , itaut sepius accideret, eorum , qui lavabantur, vestes surripi. Ideo sures balneorum severius puniebantur a legibusci adhibiti etiam Capsiarii, qui diligenter custodi

rent vestes Iuven Sat. IO.

Iuem Requitur usus angustae vernula eapse

Frigidarium Jocus erat ad eorum usum, qui de Calidario , vel Tepidario egressi , aere frigido optabant uti ut passim exponitur. Sed quoniam corporibus non dubie incommodum censuerim transitum ab aquis calidis, vel tepidis, ad frigidiorem aerem , ideo conjicio, Frigidarium non suisse locum subdialem vento perflatilem sed potius conclusum, ubi nullae erant aquae: nam nulla de aquis mentio apud Authores in Frigidario. Inamb labant autem ibi, vel sessitabant, post lavationem calidae, vel tepidae. Eam ob causam facilius iis assentior qui Frigidarium, rapodyterium eandem partem balnei constituunt. Hoc vero de iis blum balneis censuerim , ubi lavabat populus. Nam viros nobiles post lavationem discurrere in loco, ubi servorum turba vestes asservabat, non admodum mihi probatur . Idcirco populi