장음표시 사용
41쪽
bilium, separatum arbitror extitisse locum. Sed quoniam non est dubitandum frigida etiam aquarisium suisse in balneis, ad id quidem piscinas adhibitas, ideo vel diversa loea fuisse existimandum est Lavationem frigidam , urigidarium, vel duplex suisse Frigidariurno, aliud , quo lavarentur frigida, aliud , ubi post lavati nem calidae, vel tepidae , in frigidiore loco, sine aquis,
degerent ad aerem captandum Calidarium praecipua sui pars balnei erat autem cella eum labris, ad aquamealidam continendam dispositis. Vitiuvius Calidarium, Τepidarium , a rigidarium, tria vasa suisse memorat, ita composita , ut ex Tepidario in Calidarium, quantum aquae calidae exisset, influeret; ad eundem, dum de Frigidario ad Tepidarium . Sudatio calida , eadem Assa dicta, ubd, in aquis, solo aere nam As
sum Pristis solum erat) cella erat, ut dixi, ne aqua , ubi calido, siccoque vapore incluso sudorem provocabant. Hujusmodi sunt, quae hodie hypocausta dicimus, vulgo Mus Martiat. l. 6. Ritus Aptaeeant tibi Laeonum
Cruda irgine Martiaque mergI. Ubi erudam Virginem , martiam aquam expone vapores, ex proximo aquae aestuario cellam vaporariam complentes ad quam sormam in pharmacopoliis herbae stillantur, quae incalescunt vaporibus sublatis in earum vitrea receptacula a lebetibus aqua serventis. Nam si Martialis locus aliter exponatur, confunderet Oeta
Laconicum cum Calidario. Non omittendus est alius in balneo locus, quem Alypterium , Latine ne uarium appellant . Ibi toti ungebantur, quod non solum rei Gymnastica sui proprium o Palaestritarum , sed relicuorum etiam ad tuendam scilicet valetudinem , velaa delicias. Idcirco etiam non simplices saepe aquas, sed medicatas adhibebant, praecipue qui molliores erant.
42쪽
ΑRCΗiTECTuRAE AEDIFICATORIAE. . t Heliogabalum numquam in piscinis se lavari passim , nisi
illae croco, aliisque pretiolis unguentis fuissent insectae, scribit Lampridius. Alia loca , quae balneis inservirent, haec serme erant Hypocaustum , sornax nempe supposita Calidario, in qua succedebantur ignis , qui ne extingueretur , curabant servi balneares , a Papiniano
Fornacatores dicti, qui pilis glomis pice illitis eumdem excitabant. Stat in Bain Etrusi, ignis inerrat Tribus, ct tenuem volvunt pocausa vaporem. Propnigeum , quasi Praefurnium a Vitruvio vocatum, via quaedam ante hypocaustum . Aquarium , cella adnexa calidario, idem facile quod Alveus , quarum nempe receptaculum , ex aquaeductibus invectarum . Uasiarium ubi vasa balneis necessaria servabantur. Labrum , alnei ora, vel limes, circa quem spatiosi erant margines, quos Vitruvius scholas vocat, ubi circumspectantes degebant. Lavabant praecipue Palaestritae, Praecones, Comoedi, Tragoedi hi quidem, ut aquarum humore molliorem vocem , illi, ut validiora haberent corpora Nihil solvebant probalneis, qui ante decimumquartum annum lavabant reliqui quadrante exhibito admittebantur . Antoninus Pius balneum populo sine mercede constitvit . Foeminae , virique lavabant olim promi seue, nullo pudore nuditatis idque a Romanis Graecos accepisse, queritur Plutarchus in M. Catone . Agrippa huic aditum licentiae aperuit, cum primum balnea publice instituit. Hadrianus Imperator frustra vitiosam consuetudinem tollere conatus est. Idem etiam non modo irrita opera tentarunt subsecuti Caesares , sed diu multumque a Christianis Praesulibus sui laborandum , ut publicum morbum severior demum legum medicina superaret. Caeterum cum balneorum structura in privatis etiam aedibus fuerit magnificentissima, ut liquet ex Seneca Epist. 86. ex Statio l. r. Silv. Martiali,
splendidissimas prosecra esse oportuit balneas publicas.
43쪽
Pavimentum vitro exornatum , imbutumque siuccis odo . ratis notat Lipsius ex opisco. Perampla specularia admittebant lueenaci parietes etiam , laquearia ornamentis variis inducta, tradit Cassiodorus . Balneorum publicum usum post Christi Domini tempora viguisse , constat. Cum incremento Religionis, pietatis Christianae elanguit primum , postea sublata illa penitus est consuetudo . Nam quae alicubi ad corporum munditiem, vel valetudinem , celebrantur hodie balnea , frequentiae parum habent, nihil officiunt honestati, praesertim si cum Ueterum balneis conserantur . Ne assueta balneis corpora egrescerent, paulatim carptum est pomis, aliisque arborum fructibus uti largius ut per ingestionem humidioris cibi adminiculum humidi balnearis pensaretur, ut observat Braecius in opusculo de Aquis Tiberinis. Potestas in balneas inducendi penes balneatores erat. Necesse tamen est, audaculos interdum eorum facultatem non expediasse, ut constet veritas adagio Aristophanisci Ipse mihi balneum parabo. Quod iis congruit, qui ad convivium , ad theatrum , ad munus quodlibet, non expectant admitti a curatoribus, sed ipsi lo
BaLTHaus . Utr. l. 3. ult a similitudine balthei militaris, baltheus item dicitur ab Architectis fascia in capitulis Ionicae columna , quae volutarum pulvillos terminat. Tertullianus de Spe et balthea vocat divisiones ordinum in theatri sedilibus, traduum interstitiis , quae repagula quaedam erant, quibus claudebantur simul, distinguebantur iidem ordines Vitruvius i. S. . dictione Graeca appellat diazomata, .l. 1. 3. Latino vocabulo praecinctiones . Ricisti, Cordoni. Bhu usos . Vitruvius tradit genus esse machinae tractoriae. Peloponnesiaci , ut notat Baldus, caminum Baunonia, dicebant , ad ignem sufflare , vin . Ex quo camini purgatorem , eosque , qui ignem flatu excitando Mechanicam sordidam exercent, an ausios appellamus
44쪽
BApTIITERIUM . Lavacrum , balneum , sed sere domesticum.
Bagno, Lavatois. In balneis publicis locus erat in piscinae formam lapide constratus, cum gradibus , cellis ordinatim dispositis, separatis, modestiae causa; simulque ad liberiorem Iavantium usum. Lavacrum autem frigidae erat aquae. Baptisterium apud nos est fons sacer , lavacrum regenerationis, ubi Baptista Sacramento suscepto, in Christi Domini, divini Pastoris, ovile primum inducimur. Ut plurimum certa quaedair est , ad id designata , pars Templi, cum apto ad sacrum munus ornatu . Alicubi separatum est a primaria Basilica Sacellum , quale prope Edem Lateranensem Romae vi- stur, ubi Constantinum Magnum sacris aquis suisse ablutum est traditum . Licet autem vetus consuetudo collocandi Baptisteria extra Ecclesiam non fuerit ne mysterio , ad notandum scilicet, degentes extra Ecclesiam, sacri Fontis inspersione, vel immersiones, in eandem recipi , nihilominus post Clodoveum Francorum Remgem , a S. Remigio in Ecclesia baptizatum , inunctumque oleo caelitus in ampulla delaps , in usu esse caeperunt Baptisteria intra Ecclesiam , in primo ejusdem aditu Padsnistram partem, ut habet Gregorius Turonensis in vita S. Martini.
BARYcapvALAE . de latae quidem, sed humiles , propter raritatem columnarum , quae illas sustinent. Cur l. s. a. BasiLica . Locus ad regiam pompam extructus, prope sorum , ad judicia, legotia peragenda. Porcia, Julia apud Romanos olim elebres . De earum structura agit Vitruvius i. s. i. Ad jus dicendum, Omnemque exercitationem forensium peramplae Basilica constitutae Senec de Ira l. 3. 33. Fremitu judiciorum Bas ae res nant. Regum etiam , summorumque Magistratuum d mos, locum publici Consilii Urbanarum negotiati num diversiori, hoc insigniri nomines, ex Varrone,
aliis disicimus. Hinc apud Plautum Subbasiliani , qui pluri-
45쪽
VOCABu LAR Iu Μplurimum in Basilicis verabantur . Satis constat, pri- moe vae Ecclesiae Pontifices Baliticarum hujusmodi plures molitiones in Templa Regum Regi, Maelitibus dicata, vertisse Auson in Grat Act Basilicae olim negotiis planae , nunc votis per tuamsalutem susceptis. Non omnia tam uti Templa indiscriminatim Basilica audiunt; sed quae splendore, dignitate, & magnificentia carieris praestant Palaeteto Reais, Tempto , Curia, B Dea. Basi . Pedamentum , sustentaculum . Basium columnarum formae sunt, Tuscanica, Dorica, Ionica, Attica.
De earum partibus agimus singillatim Base , Ua
BASSI TRucrthas . Non solido lapide, aut marmore caeis sed opere carmentitio. BESSALE LATERcuti tr. l. 7. q. Qui octo pollicum latis tudinem habent. Budarus de Ass Bis LIOTuECA . Locus ubi libri magno numero dispositi asservantur . Ad orientem Bibliothecas construi praecipit Vitruvius quoniam earum usius lumine indiget; .libri ad eum prosipeesttim non putrescunt. In Bibliothecis locari solitas Virorum doctrina illustrium effigies , ex auro, argento, vel aere, reser Plinius I. S. . additque Alexandriae Pergami Reges in Bibliothecis instituendis antiquitus certasses Asinium vero Pollionem eas primum ostendisse Romanis ' sic ingenia hominum rem publicam secisse . Gellius i. o. q. mentionem habet Bibliothecae Tiburtina . De eadem ita scribit l. I9. S. Promine BIbliotheca Tiburti, quae tune in Herculis templo satis commori instrum libris erat, Arsotelis librum. Ex quo disice morem veterem Bibliothecas intemplis asi servandi. sic LINIUM. Locus, ubi duo sunt lecti, vel menta discubitoriae. Plautus .
Pinas s. Instrumentum fossorium , duobus dentibus ferreis constans. Utuntii etiam structores ad terram L .gla-ruosa loca, vel scruposa eruenda
46쪽
Bipostis , e . Quod duas sores habet, ut quadrisoris, quod quatuor. Virgilius. BIpmi, arum Tabula duorum pedum , quae pavimentis insterni solent Palladius. Bipsis Nic. Vide Securis. BiruMai. Genus terrae uliginose is admodum tenacis
Limus eis creditur in Asphalthite Iudaeae lacu ingenti
copia concretus. In Syria etiam prope Sidonem oppidum nascitur. Utrumque creta vel limi genus in densitatem coire tradit Plinius I. 33. 3. Bitumine non modo serruminatos Babylonia muros, sed statuas etiam antiquitus obduci solitas idem ad docet Plinius. BIviu M. Virgilius. Quod duas vias habet . Locus , i quem duae via conveniunt , ut Trivium , ubi tres, quadrivium , ubi quatuor Botiis. Perpendiculum , sed sere nauticum, quo explora tur altitudo . umbino
BovILD. Boum stabulum BREpHOTRopHIUM . Vides rotrophium. BRONTEuM. In Theatro pars erat, vas aeneum continens,
in quod immissi calculi, ibique circumacti, tonitruum sonitus reserebant. Claudiana tonitrua appellat festus
a Claudio Pulchro inventor Buha, rati LaurEatu . A consilio ex Graeco dicitur . Curiae, Senatorum locus Sala I Consilio . Senatores Buleutae appellati. Memorantur a Plinio I IO. 68 Syracusis etiam suisse Buleuterium , testatur Cicero Verr. q. BuLauricos. Locus in theatro , ubi senes spectabant. Aconsilio, quo senes aestimantur , ex Graeco distus Pollux. Bus rui. Festo locus est, ubi combusti mortui sepeliuntur CAELA-
47쪽
pello Pro ornice accipitur a Vitruvio lib. 7. 3. Cameris dis sitii, --Cclum earum truli setur Plinius etiam in re balneari Caelum vocat fornicem Laconici seu Uaporarii. CAEMEurui. Licet a caedendo quas caedimentum dicatur, non proinde caementa sent lapides minores, assulae, excise a majoribus lapidibus, ut traditur a Lexicariis Nam praegrandes etiam lapides caeduntur in lapicidinis. Est itaque Carmentum genus omne caesi lapidis, ve sits liceus , sive tophaceus , testaceus , vel lateritius ramo lapides ipses , non solitarios, sed a renato mistos insertosque, pro a mentis habco. Et in hanc sententiam , expono verba Plinii l. 26. a a Pallidus lapis in e mento rarxes utilis: Ubi caemenitim non est aedificium , nempe domus aliqua, templum, aut quid simile, ut explicatum video a Vocabulariis; sed sunt lapides ad usiur
structura aggerati, cum mistura arenae, calcis . acalcis Marena mistura a Uitruvio materia , lare natum dicitur , ut a nobis suo loco exponitur. Eandem nuperi Scriptores intritam mortarium appellant, verum
parum diligenter, ut item a nobis propriis in locis est
observatum . Observo, carmenta priscis etiam carmentas dicta . Enniusci Labuntur saxa , carmenta cadunt. Author etiam hujus vocis Lucilius in vetus Inscriptio apud Philandrum in caput 6. l. q. Vitruvii
Casaxis . Lapis erat finalis, alburtinus dicebatur, quoniam, ut conjicio, ex eo erat marmoris genere , quod in
48쪽
in Agro iburtino caeditur Trapertino . Dolabeli de
Caspas . Terra cum avulsis herbis. Repagula munitoriata, attolluntur ex terra caespititia, quae vallis pectinatim , defixis muri caementitii vices supplet Terrapient. CALATHuc Pars interior is anima capituli Columna Corinthiae, quam acanthi folia , .cauliculi, ad pressit-ram Abaci molliter curvi, circumornant. Α Calathodicitur , ista viminea , cujus exhibet sormam,is a qua traxit originem. Id quomodo admirandum in modum contigerit , accipe verbis Vitruvii l. 4. i. Virgo eisis Corinthii, jam matura nuptiis , implicita morbo decessit . Os sepulturam ejur, quibus ea vis,meulis delectabatur , nutrix collatia Meomposita in Calathi, pertulit ad monumentum; ct in summo collocavit ut ea permanerent diutius sub diso, tegula texit. Is Calathusfortuito supra acanthi radicem fuerat collocatus . uteri, spondere pressa radix acanthi media folia, ct auiuulos eirea pervum tempusprofudit; esus eauruuli secundum ea- Iathi laterierescentes , ct ab angulis tegu ponderis ne-eessitate expressi flexuras in extrema partes volutarum facere sunt eoacti. Tune Callimachus, qui propter et gantiam ct subtilitatem artis marmoreae ab Atheniensi
bus CatuIechnos fuerat nominatus, praeteriens hoc monumentum , adpertit eum calathum, irea foliorum nascentem teneritatem delectaturique genere, ct --
novitate, ad id exemplar columnas apud Corinthior fecit. Ex Uitruvii verbis habes Calathum migrasse in animam capituli Corinthii tegulam in Abacum, solis Acanthi in ornamentum, flexuras cauliculorum in volutas ejusdem ordinis . Anima de Capitello Corintio Ca chara . Non minus dicitur de sed in calcis , quam de sornaces, ubi eadem coquitur . De alearia in carbonariam , a Tertulliano usurpatum proloquium . pie dicitur , vel cum ab uno laborios munere ad aliud atque laboriosum fit transitus; vel cum a re proposta ad
49쪽
ad aliud contrarium , vel diversium digredimur
CALCATOR IuM. Locus , ubi calx coquitur Palladius sunt
tamen qui hunc locum Palladii exponunt de parte cellae vinarii nimirum de lacu structili, ubi calcantur racem vitet ut Calcatorium non a calce, sed a calcando
appelletur. CALCAR Ius , a um . Fornax calcaria . Plinius
Cahchatus , P. Qui praeest fornaci, ubi calx coquitur.
Catin1κIui. Idem quod calidarium . Pars balnei, ubi aqua calida continetur . Vide Balneum. Non senes dumtaxat calida utebantur in balneis; quapropter senilia balnea vocari calida , legimus apud Platonem l. 6 de Leg. sed eadem fovebantur praecipue valetudinarii, admodum de satigati. Hinc balnea Herculana memorantur ab Aristophane, Cab ejus Interprete impendio servida exponuntur , quoniam iis refocillari consuerit Hercule, vir diu graviterque laboriosius CALicu ATA , aliis calcata aedificia. Quae calce sunt incrustata. Festus . Mahiliti ChLix. Quid sit in aquaeductibus , se exponit Frontinus. Calix es modulus aeneus, qui ripo , vel eastello induitur. Huic Apula applicatur . Longitudo ejus habere debet non minus duodecim digitor sumen , ides, capacitate , quanta imperata fuerit. Excogitatus videtur, quoniam rigor aeris dismilior ad flexum, non temere potes laxari,
Cativis. Uia. A calcando , quoniam pedibus animalium calcatur, cieritur. Proprie minor est .angustior via Simili modo semita via est arctior, inuasi viae dimidium , semis. Virg. l. S. Rara per angusios dueebat emita calles. CALLopas sectes, qui motum tribuunt organo axis in Peri trochio Aristoteles in Mechanicis CAL . Lapidis cocti genus, quo, aquais arena fossili subacto et parietes integitntur. Calce, Castina . Ex albo
50쪽
ARCHtTECTu R. AEDIFICATOR LE. 39saxo vel silice excoquitur . Quae conficitur ex duriore structuris est aptior, quae ex leviori iustulos, utilior est tectoriis inducendis. Causam , cur montani silices excocti ad fabricationem proficiant , reddit Magister
i. a. s. quoniam servore ignis dissoluta partes terrear aptiores redduntur per patentia foramina ad liquorem Marenam permistam excipiendam . Nam iidem licet contusi in frustula, Warena aquaque isti, longe minus solidum opus ilicerent. Calx dii antequam ad usum, aptetur est maceranda , ut si pars aliqua minus suerit cocta in fornace diuturna maceratione ad parem tenorem redigatur . Aecidit quippe , si recensium itur ad structuram , ut crudos calculos pustulasque emittat , quibus dissipari opus atque dissolvi, minus certe blidum construi, necesse est . . Cava A. Edificii devexum, pars sit perior arcuata, br- nix . Dua . Ut de s sis. Perperam aliqui cameras confundunt cum laquearibus . Camerae si quidem tectorio inducuntur , cui picturae, ornamenta ex vitro , gypse,.sirequentius ex musivo opere superaddi sistebant. De universis hoc artificio multa congerit Salmasius in Solin.. Min Scriptores Istoria Augustae. Vide Lacunar
CAMaa1rio . Flexura aedificii in cameram . Spartianus. CAMERO, C. AEdinco arcuatim . Plin. l. Io. 33. CAMERAE CANNIca . Occurrunt apud Palladium I. I. 3.
mera in agresibus disciis ex ea materia melius erit formare , quae facile invenietur in illa. Itaque aut tabulis faciemus , aut cannis Cannitias Cameras hinc apposite dixeris , non selido compactas caemento, sed cannis, stramenti sique sulturae siubstratis , addito solum, ex leviori arenain calces, tectori, nitidi cannuecie. Cavisus . Structura ad excitandum , servandumque ignem,. ωfumum apposito gulae spiramento excipiendum idonea.. Usus ad excoquenda obsonia is artificum variorum curanda opera . Camius, Fornace.