Georgii Bernhardi Bilfingeri De harmonia animi et corporis humani maxime præstabilita, ex mente illustris Leibnitii, commentatio hypotetica

321쪽

quisita, d 'cum primis vitalitas, quae cum machinae materiali per se non competat, animae debetur, at eam illa sine influxu largiti haud potest, ipsa vitae largitio est influxus, materia a se & per se non υiuii, nec 1us it ad rei negationem, quod modum ignoremus, quo Vitam largiatur anima; corpus affabre constructum est, infinitae machinae incomprehensibili artificio, atque nexu cohaerent, sed

ponamus corpuS Vno momento per terrorem vitam

amittens, an non illa machina manet integra, sed aufugiente anima vita mox destituitur, destituta illius influxu. Influxum vero intelligimus vitalitatis; etsi qualis ille sit haud liqueat; ac praeuideo quidem allegandam terminorum talium, quorum ratio non satis constat, proscriptionem, at id quoque video , eos, qui cum Cartesianis adeo rigide alio

cognitum Z Igitur hactenus recte claritatem des de- ramus. Videamus, an idem & nobis obuerti possit. Quando contra indigerentiam plenariam pugnamus, argumentum hoc est, quia nihil sit fine ratione : id clare cognoscimus. Sed dum eXperientiam nos ri op- ponentes allegant, & exempla, ubi rationes non coiso S ao: cuntur distincte , tum demum ΝΒ. non argumentamur ab incogniti , sed quoniam dilucido argumento a priori nouimus, dari semper rationes, ideo tantum respondemuκ rationes appetendi sine dubio adesse, sed quoniam conscii earum issin simus, nihil aliud relinqui, quam ut obscure saltim perceptae sint. Atque aliud est, sementiam inferre velle ex non coia gnito, aliud propter generalia & cognita satis axiomata concedere, quod non omnia plane cognoscamus, quae sunt in aaima.

322쪽

certos & minus liquidos postliminio in scenam re

ducere. Et quo quaeso iure aut titulo it requirent hic rigide adeo influxus experientiam, non obscuram saltem, non qualemcunque, sed claram, dccuius simus cunscii, qui ipsi cons tigiunt ad sensationes Obscuras, advolitiones imperceptibiles, atque Occultas, cum sermo est de aequilibrio volui tis tollendo, eaque ad unum potius quam alterum Obiectorum indisserentium inclinanda ac determinanis da , quod aiunt fieri a ratione praeualente , etsi non

percepta ceto), aut apimae cognita, quidni ergo & Τ 3 talis

to In vocibus vellem ut perceptiones eodem sensu dicerentur nobiscum : dico enim a ratione praeualente,

etsi obscure saltim percepta, non vero ut hic dicitur: etsi non percepta. Iterumque : quidni & talis sufficiat influxus; ambiguum hoc est. Habet egregium sensum, habet vero & alium , si aliunde constaret. influxum dari, & opponeretur saltim eum non diastincte sentiri aut percipi: tum optime ista procederent, neque obscura saltim perceptio praeiudicaret veritati. Hic noster casus es , de rationie praeualente.' .. Atqui alius est casus de influxu, cum demum pro- hari debet ex experientia. . Iam dixi, argumentum alicui rei adstruendae destinatum debere esse clarum.

Dabo simile t scio aliunde id, quod sub crepuscillum

in silua video ambulare, ei se venatorem: aisuro Venatorem : obiicit amicus, posse esse rusticum, ob-r scuram enim esse meam perceptionem, cu on possim fidere. Puto nihil hic praeiudicare obscuritatem perceptionis veritati aliunde cognitae. Iam c. me id non cognouisse antea, num id, quod 1 altare e longinquo videam, canis siti an lepus, an lapita r

323쪽

talis lassiciat influxus. Vti autem facile largior, anumam in corpus non agere, uti in aliam animam cuius tamen ratio haud magis liquet) nec corpus in animam ea ratione, qua in aliud corpus, ita nihilominus inde haud puto inferendum ai), ea plane non agere, quia nec corporis, nec spiritus natura nobis hactenus satis est perspecta. Non vero talem innuimus influxum 22 , quo anima

multum

Dico & asse uero leporem esse, quoniam obscure viis denti sic apparet e negat alter, vel subdubitat, quoniam obscure saltim id videam. Puto Obscuram perisceptionem praeiudicare certitudini aut fiduciae a1 rentis. Hic casus est influxus, per eXperientiam obiascure cognitam probandi. Moneo autem iterum,me

obscurum sensu I eibnitiano dicere, quo sunt euidentissimae propositiones istae. si Ex ignorantia nostra ad negationem rei nemo sapiens& philosophus concludet; neque id fecimus I imo alibi operose id praemonuimus. Nolim vero Impure omnia spiritui tribuantur, vel corpori, Propiter Lo- ehianum illud suffugium, neutrius naturam esse iacis

eognitam. Eodem iure, quo anima dicitur mouere, dicetur δc corpus cogitare; quoniam neutrius natura satis cognita est. Atqui non credo, nostrum ita a gumentari. Plaeet interim huic dicterio aliud op. ponere t sussicit tantum cognosci, quantum eo requiritur, ut in altero aliquid alteri repugnans possit detegi. Quodnam illud: dixi alias. heterogenea ex se mutuo determinari vero & physico influxu non

posse. ' .a13 Siue sonem siue lenem motum emerat,motum tame In illo vero est aliquid, cum dicitur, non omnem

vim exserere, sed qualis requiritur. Scilicet ego hoc

324쪽

multum in machina motus efficiat, sed lenem, non talem, quo anima omnem suam exserat vim, sed qualis requiritur, mitissimam, inclinantem vel spi-T 4 ritus,

urgeo, non posse actionem animae determinari a reactione corporis: videtur hic determinatio ex voluntate animae pendula r cessat ergo illa dissicultas; Deo enim vel ideo motum corporum adstruximus, quod illa ex corporum reactione determinatio hic eesset & omnis effectus quantitas aut actionis determinatio ex solo eius beneplacito dependeat. Recte ista in actionibus minoribus, cum maiores sunt in potestate nostra : sed si non omnem vim exserit anima ad salintum, quem nunc facit maximum. cur non saltae

aliquando & altius, sue cur. etiamsi velit concipamilitem, quem hostis persequitur, Asiae vieinum

non exserit vim suam omnem. Aut an haec vis nonesh ad scopum requisita Z Atqui agit vi timitata i Recte illud, sed unde limitationis proportio 3 ex ma china, inquit, &ex ipsa huius indolet ergo non debet saltare homo ad altitudinem quamcunque, sed

proportionatam musculis & moli corporis . spirituumque virtuti animalium. Tolle vocem debet, de restitue, potest, de illo enim quaerimus et non potest melius refutari systema influxus. quam verbis Alis vltimis r limitatio de eius determinatio & actionis quantitas est a musculorum de corporis ratione &virtute spirituum animalium: Ista omnes intelligimus : quid nunc opus est addere, virintem auten mouendi ipsam quam tamen a virtute spirituum animalium distinctam non possum concipere) residere in anima. & eam proportionari ex indole corporis. Quodsi enim ego rem intelligo, indoles corporis vel spectatur generice. vi corporis inter ambientia compora collocati, atque sic recte LEIEN1Tius, omni cor

325쪽

di 36 CAMERARIT DIssERT. DE UNIONE ritus, vel fibrillas. Unde non potui non mirari magni nostri LEiBNITII quaestionem : si animae vi,& non potius potestate fluidi explosionem exercen-

poris generica ratione nulla sumi proportio potest :vel spectatur ut corporiS organici, vitii, variis partibus magis minusue cohaerentibus praediti; atque hic tenendum est, ipsam illam partium cohaesionem

denuo ab animae vi pendere, adeoque recurrcre quaestionem, cuinam rei illa animae actio,qua partes in statu suo eontinet,proportionata aut accommodatast Quaero autem, non, cui fini i ad quam quaes ionem subinde STAMLius dilabitur: sed cui quantitati Dicam omnia clarius in exemplo : fugit hostem insequentem miles: moram fugient i sic it latior solsa :hanc transilire &.pe cupit & pertentat; infelix saltu debiliori incidit in foveam. Videamus, quae stratio 3 Mihi quidem ea est, quod neque nil sc ulorum cohaesio neque. 1pirituum influxus su Hiciat tanto impetui vel concipiendo vel imprimendo;. quantus ad huiusmodi saltu in requiritur. Idem igitur & tibi. largior, si e re tua esse existime S. Sed addes forte equidem tantam esse agendi vim in anima, quanta. requiritur ad istum saltuna perficiendum: sed ani

mam non exserere vim omnem, equidem miror cur . Non omnem, cum nihil magis in voto distincte cognito haberet, quam transilire foueam pro redimenda vita : sed si ita, agat potius ex conluctu dine sua obscure cognita, quae est, ut musculoi una forte nimiae tensioni parcat, vim suam moderari) exserere proportionatam inusculis, moli corporis & spirituum animalium virtuti. Concedam ista, sed edissere adhuc unum, cum & nauiculorum cohaesio & spirituum vis ab anima pendeat, cur non Vtrumque au-

326쪽

tis saliamus, cur non saltamus ad altitudinem quamcunque Θ Non latuit huius ratio virum incompa rabilem, nisi quia aduersarium voluit pungere ianima enim non agit vi sua omni, sed ad scopum requisita, non agit sine limitatione, imo actio eius est omnino determinata limitataque in corpore, in machina & ex ipsa huius indole ergo non debeς .saltare homo ad altitudinem qumcunque, sed pro portionatam musculis &moli corporis, spirituum ique virtutiianimalium. Cogita ut hoc largiaris; equi saltum, eumque confer cum equi mole, comfer cicadae saltum cum mole eius, & pulicis tandem stup eudos saltus ad tantillam eius exige molem, aefateberis hanc proportionem saltuum non pendere

aliunde, quam ex ipsa organorum, moliumque. proportione. Fuoluantur igitur cogitationes excogitationibus, motus in corpore ex motibus harmonice utrinque przestitutis, an obstabit id, quo, T s minus

gesteo usque, ut sufficiant moli isti transferendae

Moles enim quantacunque sit, potest aucta vi moueri amplius. Itaque bos v*lim nosse: an non possit id efficere anima vi sex omni, an non velit 3 Quis hoc credet, nolle vim suam adhibere ad seruandum vitam 3 Si non potest, cedo q 'ae sit proportio inter talem tantamque mustulorum cohaesion P m 6c vim animae, ut alteram possit eis cere, alteram non item. Hic puto, utcunque res consciemur, vitiuio deteris minationem quantitati, a b Oim animae si mendam ex resistentia aut reactione co. Porona. ii oc est, proportionem admittendam esse inter l, ter os nea. Illa

quidem satis Prolixe a plura tum au Statilianas quo. que exceptiones alibi udisserui latius.

327쪽

minus anima in corpus agere, atque ab eo pati suo modo queat, dico suo modo, peculiari, sine cuius suppositione minor foret harmonia, nec aeque certa ; repraesentare rem est pati impressionem c ag

a re, etsi repraesentatio etiam exsurgat ab intrinseco uti in magico speculo, speculum tamen patitur ab illa imagine, quae modificat speculum, maxime viuum, quale est anima. Sed non li-het his immorari ; semper enim hic regerent

magnum illud argumentum 2ψ) : spiritus non

agit in corpus. Etsi negari nequeat, hoc argumentum unica niti ignorantia nostra , qui corporis aeque ac spiritus indolem ac naturam quam profundissime ignoramus, etsi de iis non pauca, minus tamen essentialia, sciamus. Factum hinc, ut Cartesiani ludos se crederent argumento suo,

, a Huiusmodi est repraesentatio in speculis: in anima

secus est; ubi non ab extra incidunt imagines, sed ab intra euoluuntur. Ceterum commoda haec est oecasio monendi eos, qui iocantur de speculis : specula proprie dicta sunt animae in systemate influxus, ubi nunc hae, nunc illae imagines ab extra incidunt: in Leibnitiano systemate, eiu ipse monades suas vocet specula uniuersi, sunt specula tamen vehementer improprie ; neque ille ad ideam speculi praecipue itendit ea voce, sed ad vocem uniuersi.' a Atqui ego non utor isto: imo etiam generice prolatum improbaui. Valeant ista aduersus alios : me saltim non tangunt z interim, si quis ista leget, &, illa eonferet, ubi dicitur, prae oculis esse dissertationem meam, putabit meum id esse argumentum. quod nollem. ν

328쪽

ANIMAE CUM CORPORE. 299

quod inficiatur poste motum in hoc uniuerso au- geri, & debere tamen augeri, si spiritus agant in sua corpora, sed prostratum est hoc eorum robur a NEWTONO , LEiBNimoque, negantibus hoc principium, alio substituto : eandem in uniuerso

manere virium motricium quantitatem aestiman

dam ex massa in celeritatis quadratum, sed qui ignoramus cas) originem, sedem', & transitus ' .

harum virium, quomodo poterimus tam praecisam iis assignare quantitatem in commoda hypotheseos nostrae, quis enim harum quantitatem tam exacte eandem certo ausit determinare in systemate infi-

as) Miror non venisse in mentem illud de grauitate.

de vi centripeta planetarum &c. ubi praecisissimam quantitatem dudum eruditi determinarunt, ignorata licet origine, causis, modo &c. Systema infinitum retinet eandem virium quantitatem, si in omni percussione corporum & motu manet eadem. Atqui hoc LEiaΝiTius dea onstrauit & OLFIvs. Exempla auctarum virium naturalia vellem praesto essent te etera motum Cartesiana aestimatione sumtum. &augeri & minui subinde notissimum est 6c naturalissimum. Si, quae hic memorantur, in instanti facta sunt; naturalia non sunt, ubi successive fiunt omnia : quin miraculo fieri possit, ut vel augeatur vel minuatur virium quantitas, non dubito, neque unquam id a LEIANITIO negari vel suspicio filii. Atia aut loquimur de naturalibus t Illud vero pervelim emper cogitent lectores mei, legibus naturalibus. quoniam earum contra oppositum non est contradiisitorium , neque adeo ipsae sunt absolute necessariae. nihil diuinae operationi . nihil miraculia praeiudiocari. c

329쪽

infinito, quale cel. LΕiBMINo videtur hic corporeus mundus; cum forsan non desint exempla aucti motus ac virium aeque ac imminuti; saltem ego non video potuisse Saluatorem ac Deum nostrum tantam piscium molem in rete subito adigere, nisi nouo illis impresso motu, nec potuisse cohortem numerosim uno verbo ab eo prosterni, nisi orto in illis nouo motu, nec rupes findi, se pulchra aperiri, catapetasma templi rumpi, nisi douo creatoque motu, haec enim talia in instanti facta sunt, nec licet respondere motum quasi aliunde fuisse collectum, id enim temporis requirit moram proportionatam. haec vero in instanti sunt sacta, nec dicas miracula haec suisse, sufficit genitum fuisse motum, qui antea non exstitit: idemque dicendum de motu exstinguendo, cum subito vim tempestatis ac venti oppreissit Dominus, haud dixeris vim illam repressam este in suam originem, ac alio diffusam, ista enim tempus requirunt, haec vero quies , hoc silentium venti uno momento

consecutum est Christi mandatum, sed ista fori

sunt altioris. Obstant vero nobis hic directe demonstrationes Leibnitianae 26 , Newtonianae,

s6 Hic pst facti error: nihil ad hunc canonem NEW-- Toxus contulit: nihil Hvosvius, quorum ille altum . silet, cum & Leibnitianae virium aestimationi New- Φ. toniani aduer1entur hic de directionis identitate loquitur, non virium. De NEwrONO potuisset vi-ι ν xo maximo facile subolere : ille enim propugnat vacuum, & vacuo supposito nihil de viribus certum statui posse, videtur innuere. Ego solum tricLEillis

330쪽

ANIMAE CUM CORPORE. 3or Hugenianae, volsanar eandem praecise motricium virium euincentes quantitatem. Veneror ista i ,

nomina, tot inuentis hecatombe dignis incluta, noui esse ingenio regiones suas, uti atmosphaerae, supremam isti incolunt, nos terrae filii imam tenemus phantasiae nubibus obuolutam ; at fateor inulla nunc eorum ad manus festinanti esse scripta, sola, quam supra allegaui, dissertatio inter nos

non sine applausu excepta ante oculos est, unde rationum earum pondera non licet euoluere; nec pollum tamen dissileri, non semper omnes eas demonstra. NiTtuM appellaui in differt. mea: sed facilis hic lapsusterat calamo festinante. vide tamen diss meae I. I a. Illud dubito, an expediat, demonstrationes & ealculos generalibus querelis onerare. Quid non Onerari potest, si lapsus quorundam vitio vertere rebus

allubeat 3 Quid habendum iit de querela ZRNALM,

animum satiari mage physicis caussis, quam generalibus calculis, id notissimum eis. moLMI mentem intelligas ex actis III S. 283. Hoc omnes quaerimus, nosse quantitates non solum effectuum virium in caustis, sed & cetera caussarum. Neque tamen ideo priora negligimus, cum non licet & ad reliqua pertingere. Demonstratione S non vocamus, i

quaepit untur suppositis siue incertis siue falsis. Uerum quid facilius est, quam per te ipsum intelligere veritatem rei 3 Uulgares libelli mechanici exhibent leges percussonis corporum pro omni casu: vide num ante & posΙictum sit eadem summa mas- lsarum in quadrata celeritatum: & habebis intentum. Vacuum siue asseras, siue neges, nihil hic praeiudi cat. Verum incipit fatiscere attentio mea ; igitue cetora breuius perstringam