장음표시 사용
361쪽
RIA. LIBER III I. 32sgit.nec minus polite pro eijcere, ut de exactis urbe regibus . nam usu frequentiori est exigea re,ultimo petere, Scinstare.Exactum, praeteritum completum,sicut exactum opus uellem pus dicimus:ut, At tribus exactis, ubi quarta Gorg. 3. acceserit aetas. quod ab exigo ducitur, pro agendo,deducendo ite,id quod adhuc non exactum sit: ut, Positis inglorius armis, EXigat gentita.
hic aeuum. Exantiare, perpeti, superare. Tullius in principio Tuscul.Cum exantiauisset omnes labo res, tum incideret in mortis malum sempi
Exequi. praeter quod in usu est, exprimere, explicare significat . Tullius in epistolis, Ha- Li', .Romubeo multa occultiora, quae uix uerbis exequi possum . Expleri,satiari: ut,Expleri nequit: de Mnea Aeneid.s. Vulcania arma permirante . Et eXplere,dimi Aeneii. nuere:ut, Discedam,explebo numerum . quod ' 'est ut amoliri dictum a Terentio,de quo supra dictum est satis. DE VOCABULIS AB LI-tera F. Pars αππVII.
F Axiς ,cuiuslibet forma uel species subie
cta uisui. nam a factitra dicitur,de quo uocabulo alias a me dictum existimo. Virgilius, Qv scelerum facies: hoc est, poenarum, quae de commissis sumerentur. Facesso frequentacitium, a facio,& discedo
362쪽
grr DE v o LITI A LITER AFagus, quaelibet arbor glandifera. scribitur &- more graeco mari' dicitur, quod est comedere ut uesci: cuiusmodi uidetur in diis
casse Virgilius, sub qua Tityrus pastor lentus& saturus recubaret.
Familia accipit matres Sc alias personas ua yie. Terentius, Decem dierum uix mihi est nismilia: id est,res familiaris .in personas, Sc de nepotibus,agnatis, seruis atq; clientibus.
Falsus activam & passivam habet signifiea vir Geor .i. si ut noscius ut,Solem quis dicere falis' sum audeat Fastigia summae & im et partes sunt, sicut de
. Iato eodemq; profundo: ut, Forsitan&scrobiis Virg 'I bus quae sint fastigia quaeras .cotra,Et fastigia Aeneid. . suspicit urbis. Fatum, S uoluntas est: ut,Fatis Iunonis iniis Aeniri g. C i. stu. - necessitas: ut,Fato profugus. FeliX, propitius,&sic transitiuum . nam fre-γkς-ψ' ' quentius autopatheticum est:ui,Sis felix. cum sibi irae causae proprie non fuissent, nisi dicamus pro infelici iratum quoq; significari. Aeneid.s. Ferrugo,color: de quo Virgilius,Et ferrugi ne clarus Ibera. Creditur eue purpura apud Hispanos coloris densioris ut rosae nigrae languentis. Nec non de sole obscurato dictum est ab eodem poeta ut, Cum caput obscura niti- ςρU dum ferrugine texit. Sunt qui a colore ferri dictum uelint,ipsamq; ferri molituram ferruginem, ut a farre farraginem, equoru cibarium, quod non longe abest atqualore, ut in lorica thorace ue perspicituri G or'. 4. Fest e, est gignere: ut, Insincerup apes tulerit Aeneid.ic cru0s,&, si duopterea tales Id a tulisset Terra
363쪽
viros.Nec min' ornate pdicere, facere, optare. Ferentarios, leuis armaturae,ut quida intelli
sui: ut hastatos uel pilatos,itide sagittarios Scpharetratos,& qui catapultas intorquent ab ijs armis scilicet, quaecunq; mos est manibus
aut humeris gestare, praeter arma' corporea,&-qVibus sic a ferendo. nam eius generis milites cibaria corpus legiri quoq; secu deferre consueuerunt. Alij a ferien tur. do interpretatur,quod eoru uirib. pugna lacessi utinam nusqua sic sine uiribus descributur. . Foeta, plena praecipue prς gnatia: ut, Loca foeta fure lib. Austris. ut, Et laeta uiridi Mavor tis Aeneid. 8. lin antro. satis costat pro effoeta lupa positum: ubi er uiridina alibi, No insueta grauestet ab ut pabula f*, legitur. ias .ideo epitheton duplicatu, ut de praegnantibus intelligatur. Qua ratione costat,eficeta ina ' 'nia&uacuata esse, quae prius plena fuerat: tacute humanam sanguine: ut,Frigetq; erceto in μ*i Ortae, bacorpore uires. ita muliere puerpera,&dolluui benno exhaustu eisce tu dici no improprie, apparet. Foedus, leX,cbditio, pactio, modus quida inter homines,ad pietatem & obseruatione per
tinens, quo uiolato satis apparet cotra deoruueneratione&getiti iura cornissum inde PDe Aeneid. . ta, Nullus amor populis, nec foedera simio. In
ges future defectionis,&uioladg fidei argii mezu. Ide, Qui foedere certo Et pinere & laxas sci Acacicuret dare iussus habenas: quq ad supiora pliner.
Foedus autem epitheton, turpis est morib.
Salustius,Qtuppe foedum hominem a Repub. procul abesse. Foedatum uero non famosum solum quempiam, sed quodlibet uitio com Tia ac Ulatu criminosi, colaminatuq; significat. Ita dare igitur cit aut dilacerare,aut certe uitio
364쪽
Aeneid. . aut crimine notare: ut,Impularat serro agrico las foedare latebras. Et foedum aliquando noturpe, sed ut saeuu Sc crudele designamus: unAeneid.et Priamumq- per aras, Sanguine foedante,quos ipse sacrauerat ignes. Quod & nostra riligio uelut abominandum detestatur,interdicta sacra denuncians, ubi sangliis humanus effunditur.Et optimum poetam satis liciti et eorum superstitionem improbasse, qui humano cruore deo, placati opinarentur. Ferae dictae autem, qudd toto corpore feruna . . tur. Porro ferus quadrupes &irrationalis: ut, Pectebatq; ferum: cum esset ceruus ille ma suefactus . nam addit,Ille manum paties, mensqq; assuetus herili.Nee de animali solum,uerume Aeneid. z. tiam animati simulachro: ut, In latus inq; feri Aenesis. curua compagibus aluum: de equo ligneo .Et, Spumantiaq; addit Frena feris: quos domino assuetos S domitos esse constaret, seu equo Smarinos,siue alius generis accipiamus. .l Acineid. 3. Fingere,tergere: ut, Corpora fingere lingua. hoc autem de lupa & geminis. Quod ne ambigue dictum accipiatur,pro essingendo uel figurando,uti quaedam ferae PIent catulorum cor
Pro sestio. puscula. Aliud est Ciceronis exemptu in Sextiisna:ut, Spongijs sanguis effingebatur.Nec non Geor.z. fingere,componere:ut,Fingitq; putando.
Focus,quicquid ignem fovet, siue quid aliis ud,in quo ignis fouetur, ut lata non tame ne viri Daphni. uacans,aliter no procederet. Ante focum v fri us erit. ita alternatim focus appellabitur: ut, vi rapiuntq; socis penetralibus ignem. Fra- .hhi ct is,collisus rut Fractos sonit' imitata tubarii.' Et fractus,afflictus:ut Res miserabere fractas.
365쪽
Fraus,antiquissime poena,ut in uotusto iure V . aedilit.' percipitur,& poeta nostera m nosces lxentosa edic. L. Qua ferat cui gloria fraudem. Cicero de Oratorean alitem. periculo dc fraude capitali esse. dc fraus pericu Aen.inlum,ut in iure legitur:Fraudi erit illa res,id est, periculo. Et idem poeta,Quis deus in fraude, Ac o. quae ' dira potetia nostra.igitur peri ulum cer Ubi dur , non te significauit. dira. Frigidus,nocens: ut,Frigida Saturni quo seis Geor. . se stella receptet. Et,Frigidus in pratis cantan- Vir.Pharm.
do rumpitur anguis. Frondator, qui arbores amputat,& frondiu .
manipulos facit,ad pecoris pastura,& qui manibus uitium folia avellit, quo solis decoctione uul maturiores efficiantur. Dicitur & auis quaedam, in frondibus nascens uel habitans, ut pleriq; uolunt exemplum Virgilij utrique In Tibro, ubi parti satisfacere: Hic alta subrupe canet sto da- Ηinc, non Hictor ad auras. habet.
Fuga,cursus:ut, Ille uocat, simuI arua fuga, Georg.3. simul qquora verrens .nam de equitς dixit, noe quo fugiente. Et fuga,nauigatio: ut, O mi Qq; Aeneid.DDgq perferre laborem .non enim Aeneas fugiebat,quamuis profugus, praecipue ex Amici littore sponte discedens.
Fulcio, sustineo: ut, Coelu qui uertico fulcit. Aeneid.
Fucus etia graeco more aspiratur,cum utrOuis modo scribi liceat. Caeterum no pro vespa solum apibus inuisa: ut, Ignauu fuco S pecus aprqsepibus arcent: iterum Sc hei bae genus est, ηςu, a. qua fullones in tingendis uestibus utuntur. Est & mendacium: ut Terentius: Per alienas Eullgin. tegulas fucum factum mulieri. unde & fucatam orationem aiunt. Et medicamenti genus
366쪽
ars DE POLITIA LITER A. seu cerae, qua pro glutino abutuntur. Fusium,insidiae: ut, Haud furto melior, sed Aemi fortibus armis A ncid. Fusus, hinc inde discumbens: ut, Fusq; per
herbam. mirum cur a poeta nolparsi potius dicerentur,non abnuente metro . ergo pro discabentibus accipiendum, nec minus polite pro
Aeneid.r. fugato dissipatoq;: ut,Fudimus insidiis tota bagitauimus urbe . qua significatione historici
Fluxum molle, dc facile periturum, ut cum, fluxam alicuius tyrani dominationem,aut fortunam, aut Remp.aut libertatem dicimus m Aeneid. ro. Nos ne tibi fluxas Phrygis res uertere fundo Friamenta omnes dicuntur fruges, spicatas aristas habentia mam & milium, panicumque,&id genus, ad bestiarum magis pabulii inter spicola numerantur. Ac frumenta sunt ipsa legumina & quaecunq; vaginatis siliquis ena Orγza, Plin. cuntur,' utRizon,barbari frumenti genus:ita Cr Dioscorid. fruges ec fructus omnium arborum,quanqua&in ijs aliς glandes, ut sylvestribus alia poma,
ut cultioribus diicernuntur olera, omnium herbarum et culentarum.Triticum autem p rq
cipue est, quod uulgo frumentum dicunt, in sto. Italia farinae candidio iis .nam de Hispana lingua tritum appellat, a teredo scilicet, quod idtrumenti genus studiosius proteratur. D E VOCABULIs AB LI Tearu G. Pars NXXVIII.
Aza lingua Persica,no me fuit barbarum, a nostiis desnde inter latina cultum est, significans
367쪽
RI A, LIBER IIII. NIgnificans opes,diuitias j quaslibet, & supellectilem denotans. Virgilius, Et Troia gaza Aeneid. .
per undas. Genialis,uoluptuosus, c5titualis: nam quo tiens uoluptati operam damus, indulgere genio dicimus .a graeca uoce derivatur, Ieu mulieris,shie generationis : ut, Invitat genialis Georgiis hyems .Ergo Terentius aptissime per contraiium, Suum defraudans genium dixit. Phorm. Gerere,habere,aut certe generare uel facere,s a graeca uoce 'concipimus: Aut quos Ocea-1io propior gerit India lucos. Idem Virgilius, Gebret, os habitumq; gerens: quod ut habens signifi-
Cat. Gerrones autem a gerendo mam producit o ' 'primam,& geminat r: sed a garriedo, quasi garriones&nugatores appellamus. Graviter, male, odiose: ut, Graveolentis auer Aenei . Gni Et grauiter,authentice. Item grauiter ex se grauis, grauatum.&eX alia re, grauis,fortis: ut, Graui ex me grauatus bus certamina remis. Grauis,uenerabilis, con* Aeneid.s.sans, qui non precio nec precibus a iusto dimouetur, quod ex contrario dignoscitur.riam leuis est inanis, futilis,co temptibilis: ut, Tum Aeneid. . pietate grauem, ac mςritis si forte uirum queConspeXere. Glisco,cresco,non ineptum est,sed Virgilia- - - , mam: ut, Haud secus accento gliscit uiolentia GTurno. Vnde glires appellat genus murium, in truncis arborum hybernantium, quos concretiores leu pinguiores efficilio mis
368쪽
fuit: elegatio res,triin σμα cultate, dicsit.
Georg. 1. Virg. Aen. r. Aeneida. Aeneid. o. Aeneid. q. Aeneid.1D.
Aeneis ars DE POLITIA OTERA AEDE VOCABULIS AB LITE
HAbeo, possideo, intelligo, teneo, quo
uerbo Terentius Rpe utitur:& habitus, possibilitas.Virgilius in suo diuino opere, Cura sit ac patrios cultus, habitusq: locorum. Et habilis pro uiribus aptus. Iὰem,Nam que humeris de more habilem suspenderat
Haurio,accipio: ut,Ille impiger hausit, Spumantem pateram,& pleno se proluit auro. naconstat primo manibus apprehendisse poculum, cum uoluit ebriosi gestum poeta studiose significare, atq; exprimere. Haurire,uidere: iit, Auras suspicies hausit coetu, meteq; recepit. Haurire, audire: ut Voceq his aurib. hausi. Haurire,Uulnerare, cola dere: ut,Latus haurit apertum. Haurire, compungere,stringere: ut,Exul tantiaq; haurit Corda pavor. In hoc censeo Virgilium omnibus non poetis solum, sed orato Tibus etiam anteferendum: nam quem alteruinter latinos tanta dabitis eloquentia
Hesperiae duae: una quae Italia, de qlia saepe Virg. Hesperia Graii cognomine diciat: altera Hispania.Caeterii Hispania duplex, citerior Multerior Iberi fluminis interiectu .Quippe quq Hispaniae sub occidente eae nobilissimae sunt, potentissimaeq; orbis nationes,utraeq; ab H spero rege dictae fratre Atlatis ab eo de exacto, qui pust Italiam occupauit. Quidam ab hespero sudere easdem regiones dictas existimant. Hyems pro tempore, sic tempestas, ut de formicis, quae hyemis memores aestate frumenta
369쪽
frumenta colligunt: quid scire possunt, aut de frigore cogitare ad tempus tamen futuru serinuant,quod poetae placuit hyemem appellare. Ac pro dissicili tempestate colligitur: ut,Dum pelago desaeuit hyems. format enim a graeco uerbo απηφῆ pluorunde,Pluviasq; Hyadas. Hisco & dehisco, de terrae hiatu est: ut, Sed mihi uel tellus optem prius ima dehiscat. Tu de ore humano: ut,Raris turbatus uocibus hisco quod est cum timore & pudore proloqui.
Hiare autem alio pacto terrae est, arborum,
frugumaedi ficiorum, prae nimia ariditate uel frigore scindi. Hic,pro tali ut,Hic pietatis honos' &,Hue ego te Euryale aspicios Terentius, Qui hunc posset perpeti,qui alium parare queat Honestum,non quia pudicum &castum sit inam & aliquae meretrices honestae sunt)sed
decorum Sc bene coueniens: ut Poeta, putecce puer 'detexit honestum . nam quae in capite nudo & puerili pudicitia' Ideoque oratio
pariter honestari dicitur hoc est,per elocutio nem eXornari: quale Tullius dicit in rhetori- eis, Omnes rationes honestandae elocutionis studiose collegimus. Contra inhonestu, dc dehonestate pari ratione suscipiatis. Horresco, contremisco, de rebus etiam insensatis rui,Tum segetes altae,campique natantes,Leuibus horrestut flabris. Persius, Scis comitem horridulum trita donare lacerna: hoc est, tremulum. Horret, terribilis est: ui,Tum late ferreus hastis Horret ager. nam tunc&horridum dicitur, quod tactu sit asperum,sicut in
370쪽
33o DE POLITIA LITER A is riget horrida barba: quo duri ciem in rigore
in horrore, aut crustarum asperitatem ex gelu demonstraret. Aeneid.α Horrendit,uenerabile:ut,Horrendaeq: procul secreta Sibyllae.pendet enim alterum ex altero: nam propter religionis uenerationem eontremiscimus. Georg. 3. Honor,sacrificiu: ut, Saeph in honore deum Aeneid i. medio stans hostia ad aram. Item Haud equiisdem tali me dignor honore. de sacrificio Veis' nus loquebatur.
Sunt qui ostia Hostium,clausum dicitur, per quod aliquo
dicta uoluit ab arcemur ingressu:ab obstando, aut ab aπήμων, ore dubilosta 'ςst repellere. Fores autem in nominumst proprietatibus dixisse memini, quae foras ape usa qμam ρε unturi quamobrem poeta de utroq;,Quola domM, ii ducunt aditus centum, hostia centum . nam ianua primus est domus ingressus, clausus uel apertus, sic dicta, quod Iano ueteres princi-
I Actare,praeter frequentem a iacio significa is
tionem, est in casum uerba fundere. Virgilius, Ibi haec incondita solus Montibus ScAeneid. . stluis studio iactabat inani. Et, Talia iactanti stridens Aquilone procella, Velu aduersa ferit.
Iacere,a uerbo iacio,ponere,statuere: ut, O
si stet, mnis in hac certam regio iacit arte salutem. Et pro Murcna. Cicero,Ia ista sunt funda meta defensio is meae. Ignobilis, stultus,plebeius,rusticus, rudis: Amαι ur,saeuitque animis ignobile uulgus.Necnon igno