Iurisprudentiae mediae libri 4. Pardulpho Prateio I C. Augustobuconiate autore ..

311쪽

ditis intellectibus rarum, siue aliena siue sua referat. Existimo itaque fragmetum hoc, aut a compositoribus, aut antiquo librario praetermissum.

C A P. XXXV.

TRuncata a compositoribus iuris ciuilis Vlpiani scripta nemo,opi

o nor,negabit in cap. xv. lib.xij. titu.j. eeriles. Nam cum dixisset singularia quaedarecepta circa pecuniam credita, duo tantum ex his relata sunt. Nam, inquit, si tibi debitorem meum iussero dare pecuniam, obligaris mihi. Sed hoc singulare repetitur,atq; ideo du-: L s platur lib.xVij. k iit.j.cap.xxxiiij. Sub iiciunt aliud singulare,ut cum ex cauV' ' μ' se mandati &c.Concisione hanc sentientes Accursius, & Bariolus ad illud xv.alia singularia connumerant. . . :J'' His adiicere aliud ex Africanos lib.

in . . .

viij.

312쪽

viij Digestorum, potuit. Quod si pe

cuniam, ait, apud te depositam conuenerit, ut creditam habeas, credita fiat. Haec ab Vlpiano non praetermicia, sed a compositoribus concisa puto. Non enim solet Vlpianus, si quae ad rem pertineant,omittere.Vides ergo quid, quantumq; adiumenti hac in re adtulerint Accursius &Bartolus. Non igitur supprimenda, extinguendaque eorum gloria, quod quidam monosyllabi facere conantur. Egere nos Barioli opera recte censuit Alciatus aduersus Barioli mastigum sententiam. Labefactare nituntur , quod non intelligunt.

. . Nam & canes ignotis ad latrant.

313쪽

DI AE

LIAE in I LI

SENTENTIA

constitutionumq; η9a Tribuniano,& collegis excogitata -- effecit, ut aequissima veteru scripta in diuersos sensus,reiq; dissentaneos ab interpretibus pertracta, raptave sint: sed eo illos impulit rerum & bonarum literarum, anti- quive iuris ignoratio. Ad institutum deue

314쪽

deueniamus. Scaevola 'respondit solere eos,qui iuri dicudo praesunt,tueri aquaeductus, quibus autoritatem vetustas daret, tametsi ius non probaretur. Bariolus ignoratione Verbi, autoritatem,putat accipiendum hoc responsum eo, qui subsequitur, modo. Consuetudo dat iurisdictionem contentiosam, & tunc expone, quibus, stilicet iudicibus. Et sic est casus, quo consuetudo dat iurisdictionem

contentiosam,& concordat C. de diuer. Ossic. l.viros.lib.xij. Hactenus Bariolus. Hoc tamen a sentetia, & mente Scaeuolae, tam alienum est, quam

quod maxime t & ut Aristophanici Chrem illi verbis utar)

Significantius igitur respondere non potuit Scaevola noster,id moris iudicibus inualuisse, ut aquaeductus logo usu

315쪽

usu quaesitos tuerentur. Huius rei rationem adfert Vlpianus k, Si tamen lex agri non inueniatur, vetustatem vicem legio tenere.Scaeuolae senten

tiam probat Vlpianus' in haec verba, Si quis diuturno usu, & onga quasi

possessione,ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua costituta est. Autoritatem autem apud Scaevolam accipere de bemus,non iurisdictionem,ut existumauit Bartolus, sed eo significatu, quo usi sunt Decemuiri in xij. Tab. - autoritas fundi biennium esto. Autoritatem igitur usucapionem, aptissime interpretabimur. Legum capita titulis suis congruere debere lustinianus ψ constituit. Responsum igitur Scaeuolae, non de iu

risdictione, sed de aqua, & aquaeductu accipi debet:cum & vox,quibus,

316쪽

LIBER I III. an

non ad eos,qui iuri dicundo prcsunt, i sed ad autoritatem referri debeat,vta pote ad proximam.Non enim suffragio, aut cosuetudine iurisdictionem L concedi Iustiniani nouella constitu

i tione expressum est: ταμα εμαδε -

μηδε

317쪽

sENTENTIARUM

& hoc iure utimur. Quid Z quod a principe impetrari oportebat, ut de iure populo respondere liceret, sicut . b. in ea re testis/Poponius Nec mo- δε ab ψ uζOrcostitutione Theodosianaῆ, cui perspectae facilis est responsio. Magister enim militu vir illustris primum a principe creatus,& pr fectus vi su potestatis collatae consuetudine longi temporis limitaneos,castrisq, praepositos conueniebat,& coram se adesse

318쪽

esse iubebat, non quod consuetudo iurisdictionem daret, sed quia longo tepore, iure illo usus suerat ante magistrum militum:quasi quodam praeiudicio, & ut pontificij loqui adsolent) praeuentione in duobus iudiciabus aequam in eundem potestatem habentibus.

cum dotem daret pater, vel extraneus pro muliere, in unum castum pepigit,uel in diuortium,vel in mortem,dicendum est in eum casum, in quem non pepigit,mulieri esse actionem. Sunt qui in hac facti specie stipulationem interuenisse censuerint: alij pactionem nudam. His connu- b -Mi

meratur Bariolus Vtriusque senten feti. tiae ducem fuisse Accursum' liquido

319쪽

x13 SENTENTI ARVM constat. Verius existimo neutram intercessisse, sed causam subesse, reique interuentum effecisse,ut pactio nuda non sit. id quod verbo,dare manifestissime osteditur. Dominium enim transferre in accipientem significat:

quod & Iustinianus probat lib. iiij. Institutionu .Quo significatu etiam

Terentius uti visus est, natur modo ruere, um licet.

Cum igitur subest causa, pactionem

nudam non ςue idem Vlpianus censuit.Stipulatos autem dotem,nec pa

trem, nec extraneu constat ex verbo,

pepigit. pactionis siquidem nota est: nec pro stipulatione ullus accepit.

'DAchus, inquit Iulius Paulus ', ne 72g2 1 peteret, postea conuenit, Vt petet 'et rei prius pactum, per posterius elidetur;

320쪽

tur: non quidem ipso iure,sicut tollitur stipulatio per stipulatione, si hoc actu est quia si ipulationibus ius continetur : in pactis factum versatur: &ideo replicatione exceptio elidetur.' Udalrichus Zasius lib.j. Responsor cap.V. priorem pactionem apud Paulum ita elidi, id est,extingui, & per mi arbitratur, ut nullae supersint eius reliquiar:& adsert illud Vergilianum lib.viij, Aeneid.

Hic iuuenum chorus,illisenum quicasemine laudes

Herculeas, O fa ferant, utprima noueria constra manu, minosque premmieliserit angues.

Et illud Tranquilli in Caesare. Saepe prae turba elis, & exanimati sunt. In eadem quoque sententia fuit Fortu- b Arinnius Garsias h. Equidem neq; Zasio,