장음표시 사용
381쪽
s S DE VITA PEIREs xii eum praeter ea, quae fides docet, adeo confidenter de Deo, rebusque diuinis disputant tam multa. Nam inconcussa quidem habenda decreta omnia fidei; at inop aeterea edisserunt, non esse posse non incinn- perta r & cum nihil ab uno , nisi pluribus reclamaniatibus defendatur , videri po se sacratissimi argumenti maiestatem minui. Hacce de caussa ferebat quidem publieas illas de Logicis, Physicis, Medicis, aliisque nutusmodi rebus parum iuuanteis altercationes : at circa res Theologicas .impatienter ferebat irontem qua, conspiciebat homines assumenteis se probat ros D EV M. non esse ,esse iniustum, impotentem, prouidum, miserum, alia : quoniam tametsi id fieri vetitatis illustrandae caussa diceretur , pariam tamen. decore fieret ; neque ullus Princeps, cordatusve vibsimilia de se, cum praesertim nihil opus foret, controuςrti non aegre serret. AEquius tolerabat disce piari mores', dum tamen etiam Religionis, Patria qua statum illaesii manerent. Censebat enim quam maximam habendam esse legum rationem, quae desiderandae quidem essent optimae, at qualescunque
tamen essent, Venerationem mererentur. In earum
quippe obseruatione salutem ciuium consistere; adeo ut etiam minus iustae iustioribus visis salubriores fierent , si religiose obseruarentur. Porro qui sic asse- essent, mimis improbabat, si aliunde ritus institutaque. Variarum gentium speculando cognose rem,&cum nostratibus etiam compararent. Heincenim putabat hominem ingenuum exuere posse prae--cuPationem , quis vulgus legem naturae putat,
382쪽
qui quisl sibi in usu est, nihilque rite fisci , quia
mortia suis videatur alienum. Nempe, cum Omni bus discussis , viderit caeteras nationes suos quoquc mores suis tueri rationibus, de unamquamque riu quarum consuetudines improbare, tum polle illum animum suum supra vulgarem conditionem meti re , de defensurum quidem sua , sed aequum tamense praebiturum aduersus omneis homines, futurumque , Socratis instar, non unius tantum regionis, sed Vniuersi totius ciuem ; nihil admiraturum in rebus humanis , di, ut paucis dicam, ea exstiturum temperatione animi, ut maximam tranquillitatem, maxumumque adeo bonum consequatur. Eam ceriae ob caussam , non ex libris, narrationibusque mulgatis modo, varietatem morum eruebat,& vel solus, vel
cum iamicis subiiciebat examini: sed diligentissi etiam quotquot aduenirent ex dissitis locis, rogabat ecquidi illate gentium circa. instituta speciale notas.
sim s. aei stiquoquoversum qui discederent , .mtarent, adhorabaciar. Hac vero ratione sic erat im , butus inationum omnium tam antiquis , quam T μcentibus in iussius,ut nihil pene noui renunciari posilit; vique apud omnes siue natus, siue conuertat fuisse: videnrur; atque adeo ad bonitatem; qua*dn te naturae aduersus omneis effundebatur , id humanitatis genus adderet., quo cuiustiis demam condiationis: nomines:, tanquam fratres comploctetanu ιροι gur omnibus prodesse . noc re inurem nςminis
Nam exosi quidem habebat 'itia i teterrima, limpietaxem,crinielitatem ,masitiam,pessissima , di uno
383쪽
verbo Cetera : sed humanam tamen naturam a prauitate seponens , & considerans, commiserabatur, quod illa prae imbecillitate, excaecatione que non teneret virtutis viam. Scilicet homines non satis animum aduertere ad cupiditatum naturam, & ad germanos bonorum sineis. Si enim perspectum hanerent, quam pauca naturae sussiciant, exularent dolus,& fraus, quibus superuacua quaeruntur;&,s1 agnoscerent opum usum, non exclarent humanitas , honestas, moderatio, sine quibus societas, priuataque
vita continuo turbatur. Ad- haec, Mathematicas a
reis, quantum poterat, excolebat; quod altercationibus illis, de quibus ante dicebamus, minime forent obnoxiae ; de mentem aliunde sic imbuerent, ut partae per demonstrationem veritati assuetim , ipsa veri specie non facile deciperetur , ac demum sui euidentia , certitudineque eam voluptatem cr*rent, qua maior , & honeuior, constantiorque esse non possit. Et non vacavit quidem scrupulose gulis illarum partibus incumbere ; sed nosse tamen voluit quaecunque praecipua, atque faciliora in cun-nibus fuerunt. Adamauit autem praesertim Astrono miam , quod homo natus ad contemseandum, nuhil possit maius , sublimius, excellentias, illustiibus illis plagis inspectare. Deinde Geographiam, quod
illa, una cum Chronologia, Historiam maxime collustrent, praestesitque ne viri ingenui, ac aliunde h- terati, gerant sese pro pueris; Prin potius in totius orbis; atque temporis quasi possessionem mittantur.
Postea Opticen, quod per illam explicentur mas
384쪽
L-κκ S E x et v 381 tam multarum rerum, quae apparent oculis: aeque vel mirabilia habentur, vel nisi habeantur, lota familiaritas, & inconsiderantia facit. Heinc illum piactura mire delectauit, eaque occasione Ze Pictores aluit,& tabulas varias, imaginesque obtinuit, quarum praestantiam diiudicare, si quis alius , maxime
norat. Frequenter Vero testatus est, poenitere se maxime , quod a teneris usque annis pingendi artem
non didicisset ; optar que , si fieri posset, digitis
duobus sinistrae manus redemptam peritiam , 'ua dextra careret. Quippe tametsi tam in Patria, quarni extra illam implorastet Pictorum variorum industriam, essigiandis rebus, quae occurrerent; nihil minus neque semper adfuisse sibi peritorum copiam , neque potuisse alienas manus adeo frequen-rer usirpari, ac sibi e re fuerat. Pari ratione Caelaturam, sculpturam, Plathicen amauit, ac artifices h buit, qui antiqua opera vel restaurarent, vel imit rentur. Pari quoque Archiseetiiram niuerseque Mechanicas , seu quae machinis, organisque artificiosis circa aquam, & caetera, res mirabileis exsequuntur. Pari etiam Agriculturam Be ut breue faciam , omnem artem , atque industriam : adeo semper illius mens non ad unam quasi Cyno suram, aut Helicen; sed ad omnium artium, ac disciplinarum uniuersum eoelum, obtutum intendit. Superest aliquid adiiciam de opinione vulgo essula, quod componendis variis Libris', .& tractatibus admouerit manum. Et sand
haud negandum quidem, quin dudum spem muniam fecisset edendi in lucem Antiquitates Prouin- .
385쪽
eiae , ulgandique ob alio nas talia que alia priscarum rerum monumenta : quinilagrasset pudem desiderio emittendi commentarios de Medictis sideribus, di Kalendario Constantinia, no quin Molausta perse in opus de ponderibun& mensuris publici iuris facere quin multa quoque alia argumenta non assectasset: quoniam, ut mulum fuit genus laudabilis eruditionis , quod animi sui amplitudine , curiositateque non fueris complesexus ; ita nihil propemodum fuit, de quo aliquid stri-bere pererudite non destinarit. Veruntamen nihil demum fuit, cuius scriptionem fuerit aggressus; si ea cxcipias , quae , ut iam innui, in Epistolii trans
sumpta inserit : nam de libello quidem illo indi gitato Squilinio quid sentiendum foret dictum estiuo loco. Is nempe optimus vir fuit, qui factum si
iis nunquam putarit, quantumcunque monumen i torum aliqua de re obtinuisset : M- .vd toto qui, dem aevo congessetis varia de argumento quolibet;
sed, quia quo plura nanciscebatur,ta sibi phia a de esse censebat, nihil tandem digesserit, imo ne inchoarit quidem. Memini vem, cum fatigarer a com prouincialibus circa Historiam Prouincisi an scili cet breui foret . proditura in quaesiisset, Ponam que vellet respondere me nihil aliud, quis, labo, ris quidpiam adhuc superesse a ac tum lubri lando excepisse istum uideo inreresse. xt opinio retur de extrema mam breui imponenda, Historia quod e ratione pluriosi desiderantes Libsuorum tu inentionem in illa haberi, maturarent
386쪽
ii 's Exi v s. 183 reverusta quaepiam monumenta; quae sarcus, ne rogati quidem , communicaturi non forent. Addo erasse quidem illum , ut liceret demum Belgensenum siemere, immeniam e illam congeriem eo delatam euollam , at omnibus rite digestis aliquid eruere, aeque ratione pertexere, ut mereri prim lucem videretur: attamen dissidisse quoq- tam de sui' valerudine, quan negcstiis semper incurrentibus
de illa otii Rahestate memor pta ertim, quod contigissetieirca secessum nuperum ., quo ne recluserat quidem scrinium initia metaoratam his ollam ; 't metsi Valauesi-ό qui auctot coi standi fuerat, sellicitaret in se adlatorem ii setivimq sol tret. e eqm idem ilibueremur ια omnia tamen perire nia et Iiidioepit e silium , quod iam duimus; ut exoceasonibus interdum se vis,interdam sitis, Epistolas conseriberet , in quas praecipua, quae que redirierI FHrinc' dicere licet pleras. exstare, quae erudipnis refertissimael o totum; libris: Miaberi, ae in lucem in1 bmnini,si reantur Hbi udr complures sunt , id quibus de rebus antiquis , ac rebus naturae, mirabilibus ira disserit ut nemό non inde erudiri possit. Minime auaem grauabatus, quae
rara habebar eius gendique cum visti & bdmω, amicis communicate ; quoniam eruditos sempet deli gebat, qui exinde proficerent, & in elaborandis variis operibus adiuta rentur. Perinde enim esse censebat, seu ipse, seu alii publica illa facerent V si modo im iudicarentur, quae legi utiliter possent'. En-etiam. sperabat, ac profitebatur, ubi illa inserta intent caet
387쪽
33 D. E v ITA PEI sRII terorum operibus, tanto utiliora flatura, quanto permanus eruditas illustriora euaderent. se nimirum
npnatio fine quaerere, dc suggerere, quis ut Mene
Irritamenta praeclaris ingenus, ad comminiscendum
meliot . Este enim se imparem, qui foetiam maturum, elegantemque produceret, aut articulatim lambendo formarot, Relicem satis, si quomodocunque pari rientibus obstetricaretur. Soleb t. proinde,' etiam non rogatus, cuiuis scribenti ita adesse, ut nihil non subministraret,i sim ex propriis obseruatu, seu ex ci'
mellis non suis min, sed aliorum etiam ob ram cavssam impetratis seu ex MS . quos nisi haberet, ex Bibliothecis quibussibet obtinere sex geb x. Ne memorem,quod nςminem ad scribendumquidpiant de A quacunqM idopeum, non talicit uerit,imp
dimenta, si quae forent, amolitus non fuerit, pecuniam, libros. alia, si opus essent, non fuerit largitus. sed de Epistolis dicere ut perg im sunt etiam missimae typis M talς; complures , quibuS conmsob;ur, hortatur, dissuavit, aliaque miro cum lepo-fro, c energia exsequitur sed nusquam , ut puto . secundior, quam dum litorato Firos admones, Ut asenuitati s caueant, a conuitiis, dicteris squemot-:dacibur abstineant. ntiqvixaxi honorem , arant, nec si ς spm et aliqua reuerentiae ab ea discedant: iudicium inus noscuris, atque i controuςrsis non praecipitentymbi pro cermn Micore se limVI ,, nHψqinumdant; pros re sua poli' , quameus torq: λςng -ctene n . .ess,iNiseMyx, ira iacturi innipr iurat δε egerendis qumq
388쪽
L i B E R S EX T v s. 38 Scumini lapidibus, aut fasciculum rosarum lecturi. spinas prius omneis ex roseto demetunt; parcant, excusent, eleuent, si quid peccatum ab aliis ; cogitentque, ecquisnam tandem dignus laude censendus sit , si impeccabilis duntaxat laudandus ; grate potius excipiant, quod illi glaciem secuerint, calleisiaque asperrimos complanare saltem tentarinta. agno
scant nihil esse initio perfectum, nemine inque suos conatus collaturum in publicum , nisi aliquam potius gratiam , quam reprehensionem sperarit: me minerint se homines esse, & lapsibus quoque obnoxios, ac eo nomine merituros, ut sibi quoque igno-
seMur, si ipsi in alios aequi fuerint ; atque id genus
alia, quae referre prolixum foret. Sunt quoque Epistolae aliae, quibus commendat, petit, excusat, gratulatur, expostulat, caeteraque similia agit, tanta venustate,& gratia, ut desiderari nihil possit; adeo natus fuit seruando decoro , excogitandis rationibus, affectionibus commouendis. Praetcreo autem illum perraro Latine scripsisse ; ac usum praesertim Gallico sermone , aut Italico, cuius suauitatem , veneresque omneis suis non modo Epistolis , sed colloquiis etiam cum viris Italis expressit. Ac talis quidem ille Vir fuit. REDEo iam ad tempus , quo praediximus ipsum incidisse in icthalem morbum. Taceri vero primum non debet, percrebuisse Romae ante paucos menseis rumorem de illius morte , indeque Parisios etiam pcruenisse : unde Valauestus illeic tum degens, literas dedit congratulatorias,& meliorum Votorum plenas. Non silendum etiam , quod ipso
389쪽
386 DE UITA PEIREsΚIII 537. Petreskius , quatriduo priusquam decumberet, huiusmodi somnium nobis enarrauit. Videbar, inquit, audire Sacrum in Sacello Palatij, cum prolapso fastigio, contignationEque effracta , ipse, alii 'uc Senatores, ac Sacerdos obruti sumus. Cum vero ad strepitum primum vellet Sacerdos expauefactus sacrificium descrere, Ecquid, inquam, times, o bone, qui DE via habes prae manibus Z Quanquam haec attin go, non Ut videar portenta quaedam congerere ut solent multae fabulae pari occasiionc narrari) sed ne
ad finem properanti praetermittatur aliquid , quod singulare videri possit. Caeterum enim tabulas dixi, quae referuntur vulgo similia ; quod nisi plane falsa
sint, occasione saltem leui detorqueantur, & mero casa potius contingant, quam ex instituto naturae, cui maiori curae non est sapiens, quam morio , clarus , quam obscurus. Quod ad memorata certe attinet , non hac sola vice rumor similis de Petreskij morte fuerat evulgatus, ut suis locis attigimus; potuit autem tanto facilius occasionem accipere, quanto sepius auditum est ipsum cum morbis colluctari. Aliunde dies non multi erant, ex quo tectum Palati j magna ex parte conciderat: quare nihil mirum,
si is casus animo Petreskij infixus sui speciem, ut vulgo fit, intcr dormiendum excitauit ; sed mistis
aliis circumstantiis, ob factam aliarum specicrum intercedentium confusionem. Vtcumquc sit, inualc-scebant tota urbe malignae sebres, eamque ob cauniam, cum nullum sibi praetermissum officium vellet, non itabat modo ad Praesidem primum, eiusquc
390쪽
LIBER SEXTUS. uxorem iam conualescenteis, ut retulimus; sed aliis i633.
quoque frequens aderat, de quorum salute sollicitus erat. In iis fuere & Franciscus a Sancto Marco laudatus Senator, cuius amorem ingenuum , constantemque summe colebat; & Gregorius Francus familiaris medicus, in quo artis peritiam, lenitatemque morum amabat ; & Natalis Galli ardus rarae indolis adolescens, quem ut sperabat aliquatalo in iudiciis regnaturum, ita ob insignem affectum, quo erga bonas literas accensum norat, deperibat. Cum essent & complures alij, ac morbi essent populares,& feruores augescerent, neque tamen ipse praetere
aut abstineret a Senatu, aut a curandis amicorum,domesticisque negotiis, aut ab adiutandis studiosis, aut ab Epistolis scribendis, aut a disquirendis, atque ob seruandis rebus variis ; dissicile sane non fuit id, quod euenit, augurari. Accessit, quὀd cum inuisisset Maiasiliensem quendam amicum in diuersorio decumbentem , transserri illum in aedeis suas, ut nitidius, studiosiusque curaretur, voluerit, ac saepius ipsi adfuerit, & per ipse ni quoque delirium, aliaque morbi
symptomata arteriam attrectauetit, idonca verba de derit, de vietu, deque omnibus neccssariis ipsi rebus continenter prouiderit. Ac ille quidem tandem conualuit 1, verum dum conualesceret, coepit Petres litus male habere. Dies crat Iunij decimus, cum sub auroram expergefactus,ubi agnouit selcindusiuna, ob sudoris frequentiam , tota nocte non commutasse ut bis , aut ter debuerat & persensit interca cum