장음표시 사용
21쪽
quae c. I l Clio. f. c. I I, 2 I 2 Attamen non neganduin est omnino etiam apud Romanos certum quendam usum exstilisse, de quo poSteriorum temporum duo leguntur carmina in Riosi Anthologia r. 88 et r. 66l, quorum prius
assero: Clio supcla retro memorat sermone OlUlo.
Euterpae geminis loquitur cava tibia ventis. Voco Thalia cluens occis dea comica gaudet. Melpomene reboans tragicis fervescit iambis. Aurea Terpsichorae totam lyra personat aethram. Fila premens digitis Erato modulamina fingit. Floctitur in faciles variosque Polymnia molUS. Uranie numeris scrutatur sidera mundi. Calliopo doctis dat laurea serta poetis'). Quo e numero poetae Latini tres tantum frequenlius invocant,
Clio, Erato, Calliopen quibus quarta accedit Horatii Melpomene. Clio est Musa historiae volui scholiasta ad Apoll Rh. III
init.: λειω λεγεται ευρη κεναι χην στοριαν33. Attamen in maioribus carminibus picis raro invocatur ut mihi quidem ex his, quos assero, locis videtur, non tam est de universae historiae, quam Singularum rerum gestarum, quibus illa constat. lla Valerius Flaccus tota historia expeditionis Argonautarum ut
ab Apolline in ipsum effluat orat; nam initio libri I dicit:
vPhoebe, mone e Pergens autem, cum singula facta narrat,
Tu mihi nunc causas infandaque proelia, Clio, Pande virum; ibi enim superum ala, virgo, facultas Nosse animos rerumque vias cur alia passus Arma, quid hospitiis iunctas concurrere dextras Iuppiter Unde tubae nocturnaque movit Erinnys e. q. S. Incipiunt deinceps pugnae apud Scythas vellere aureol De insignibus Musarum, quae hoc tempore habere solent, egit Bie l. c. pag. 25. Addendum est Anth Pal. IX od, quo loco arbitum Melpomene gerit, qui apud IIoratium Polyhymniae tributus est.2 Mart. Capellae Musas, quibus Nuptiarum Phil et Mero. et
ili caelestia munera et ad orbem stellarum pertinentia tribuit, cum nihil ad nostras liuestiones attineant, omisso. 8 In Anth Pal unioni Clio cithara in doco I bo .
22쪽
per Argonautas recepto. Sequi uilia bella domestica libro V, quae poeia his verbis a Clio, ut certum esse videtur, inaugurat V 2IT: Incipe nunc cantus alios, dea, visaque vobis Thossalici da bella iaci P. q. S. Atque in me operis VI lG: Quis talos obitus dederit, quis alia facta, Dic age tu quo seri reminiscere, MUSI, furoris. Hanc personam historicam Clio admodum raro in aliis Latinorum carminibus picis gerit recusant eam poetae. Habemus ex melioribus temporibus Statii tantum locum, qui est Theb I li: Quem prius heroum, Clio, dabis Ex infima Latinitatis tempore Phocas in vita Vergilii Baselli'. P. L. M. V Clius auxilium invocat:
vetustatis veneranda custos Regios actus simul ac fugaces Temporum cursus docilis referre, Auro Clio, Tu mihi P. q. S.
In hymno autem oratii c. I ly est locus notissimus, qui supra citatus est 'i Pindarum imitatus Ol. II l l III 8 posela canit: Quem virum aut heroa lyra vel acri Tibi sumis celebrare, Clio Juvenalis hoc munus historicum tribuit Calliopa IV i: Incipe, Calliope, licet et considere, non est
Pro epica Musa autem idem Clio inducit at VII init. Sine certa causa, ut iam saepe monitum est, Ovidio in Fastis invocata Clio historiam festi Herculis Musarum narrat neque ullius momenti est invocat enim poeta omnes MUSas, e quibus una respondet Fast VI 283: Dicite, Pierides, quis vos adiunxerit istie. q. . intellegit enim coniunctionem Herculis cum Musis), ac tum pergites , Sic ego sic Clio . Etiam auctor Sulpiciae quae fertur saturae hunc morem serit. Susa enim initio car
i est lesstingit editionem oratianam ad hunc locum; och in Perinae I 882.
23쪽
minis compellata, ut precibus descendat clientis et audiate,
insequenti verAu canit poetria v. 123: Die mihi, Calliope, quidnam pater ille deorum Cogitat Simili modo, ut iam apud Juvenalem vidimus, Vergilius, quod ille Calliopae, Erato tribuit atque hanc deam, ut sibi
re geSta narret, vocat Aen. VII 3T: Nunc age, qui reges, Erato, quae tempora rerlam uis Latio antiquo fuerit latia . . . V. ol: TU Valem, ita diva, monet e. q. s. Singularis Sane hic locus est; nam Erato, cuius auxilium satis requenter a poetis Romanis in carminibus componendis invocatur, non niSi erotica vi gaudet atque ad eiusmodi plerumque carmina incitare solet Est enim Erato Musa ορχχ σεωσ, atque, ut ait scholiasia ad Ap. hod. των γῆ 'Λφροδαγη οργίων et hanc Vim, cum tutelaris dea invocetur, servavit Ovidius eam in Arto ama
Nunc mihi, si quando, puer et Cytherea lavete, Nunc Erato nam tu nomen amoris habes ibi
Docta, quid ad magicas, Erato, deverteris artes Quid mirum, si in describendis festis monsis Aprilis, oneri sacri, Erato eorum ritum poetae aperit ast IV IOS: Sic ego. Sic Erato mensis Cythereius illi Cessit, quod teneri nomen amoris habet). e. q. s. Non iliter Statius quoque in epithalamiis palus auxilium orat Silv I s: Hic Erato iucunda, doceatque in simili illo carmine IVI: Iam diu lato spatiata campo Fortis heroos, Erato, labores Disser, atque ingens opus in minores Contrahe gyrosi Contra Aleman hanc vim amatoriam Calliopae tribuerat, cum
I ef Ovidii Fast. I 6 de Carmonia, quae nomen habeat a car-
24쪽
quae certe non totius antiquitatis Graecae sententia fuit. Nam tempore Alexandrino Calliope Muga ποιησεω erat, i. e. Carininis heroici. Quam vim Romanorum poetae cum respiciunt lum Hosiodi versum sequi videntur, qui hanc Musam reροφερεσταιγ ν άμασεων nominaVit theog T J Itaque Ovidius Fast.
Tunc sic, neglectos hedera redimita capillos, Prima sui coepit Calliopea chori. Atque Lucretius de rerum natura VI 2 hisce eam adit: Currenti spatium praemonstra, callida Musa Calliope, requies hominum divomque Voluptas, To duce ut insigni capiam cum laude coronam. Vorgilius tantem omnes Susas adloquens inam Calliopen nominatim vocat Aen. IX G25: Vos, o Calliope, precor adspirate canenti j. Nolissimus est locus Horati c. III d: Descende caelo et dic age tibia, Regina, longum, Calliope, melos
Seu sidibus citharaque Phoebi. Propertius Calliopae aequum locum atque Apollini tribuit III 83 Non haec Calliope, non haec mihi cantat Apollo; Ingenium nobis ipsa puella facit. Posterioribus temporibus Calliope hunc locum insignomdopordidisse videtur. Nam et minus frequenter invenimus invocationem eius deae et, cum habeamus, ceteris Musis aequata est Velut canit Propertius IV 6 II: Musa, Palatini referemus Apollinis aedem, Res est, Calliope, digna favore tuo lEx reliquis Musis unam Melpomenen, quae est MuSaω δῆσ, id est carminis tragici Horatius adamavit tribus enimi Eundem versum legis in Anth. Lat. Baehr. P., M. IV nr ls8
25쪽
carminum locis eam poeseo patronam compellat atiam-
quam Ovidius in Fastis I docet:. . . Sed SUPPrime, MUSI, qUerelaS, Non ibi sunt maesta sacra canenda lyra,
non tamen dulcissimum illud armon id Vergilium datum ossendit de morio Quintilii, absolutum omnino ac perleellam, quo hanc deam in auxilium vocat, ut digno cantu amicum carissimum celebrot, c. Irid: Praecipe lugubres Cantus, Melpomene, cui liquidam pater Vocem cum cithara dedit. Quem porro non illud: Quem ita, Melpo Ono SemPl P. q. S. oblectavit e IV j, quod est totum ad Musam directum, neque ad maestam, sed ad eam, quae dulcem trepitum temperet e Scriptum esse carmen videtur ad indicandam laetiliam ob laudem ex carmine saeculari a populo et prineipe acceptam. Tertium oratius eam compellat carmine ultimo libri III, quo loco ex Melpomene pelit, ut lauro Delphica ipsius comam ornet,
montamentum aere perennius cum exegerit. In reliquis Romanorum seriptis frustra eius deae invocationem quaesivi neque
inveni nisi unum locum in Orestis tragoedia, quae fertur Baehr. P. L. M. D. Is). Sed quantum hic locus ab illo Hor fiano difforti Habes: Te rogo, Melpomene, fragicis descende cothurnis Et pede dactylico resonante quiescat iambUS,
Da valeam memorare nefas laudabile nati . s. Reliquarum Musarum nomina desiderantur in invocationibus. Apud unum Ovidium etiam ista deae poetam docent: Sed alia haec res est, de qua iam supra nonnullis locis locutus sum et infra copiosius loquar. Poeta Fas l. V Sqq. Omne MU RE ante oculos nobis ponti, quae de Maio mense, Unde originem
capiat, referant, atque hoc loco etiam Polyhymniam et Uraniam loquentes facit. Simile est, quod iris poeta v. 5 Polyhymniam quasi suam Musam induciti.
Priusquam n Musis animum ave plumus, non ali PDUm PSSeputo de epithetis paucis disserere, quibus poetae Mnsa cum adloquantur ornare solent. Res ipsa fert, quoniam aliquid ab
26쪽
iis potiant, ut honorificentissima adiectiva diis suis tribuant.,Mea Musa et tuae solus Ovidius utitur ut ast II S, I: Addo peregrinis causaS, mea MVSa, LatinuS, scilicet unde Lupercalia originem nomenque traxerint. Nuo cum loco conferas Amorum III 1, 6 et Rem 38 . GTuam ha bos
Ab Iove, Musa parens, taediant Iovis omnia regno Carmina nostra movet, eginae est Musa Horati c. IIII i: Descende caelo et dic ago tibia Regina, longum, Calliope, melos lDoetam Musam vocat Vergilius cat. XI I: Pauca mihi, doctae, dicite, Pegasides lovidius Erato doctam nominat r. m. II 2I, Versu Supraeitato j., Dulce me compellat Horatius c. I 26, gracilem Propertius, auream Phocas ita Verg. v. l, mitem Claudianus in laude Stilichonis II G: Mitior incipiat fidibus iam Musa remissis. Optima est Musa auctoris Sulpiciae Saturae v. s. , Severae est Musa Senecae in Anth. Lat. r. 3s Baehr. P. L. M. IV pag. 2j. Singularem locum obtinent epitheta Lucretii callidae d. rer nat. VI 23, ob similitudinem certe initiorum Calliopae adpositum et Horatii procaxe c. I l, 3 , quoniam aliena sibi arrogat Musa, cum aliis locis iocosa sit; in Amoribus III S, Ibi ha bot Ovidius genialem Musam. Simili modo Art. am. Ist puellas dicit praedam genialem: Ducuntur raptae, geniali praeda, puellae(ef. ibid. III 82 3. Proportius IV i, si Musam magica me
nominat: utinam nossem magicae cantamina Musael quo de loco recte erigbergius ad Prop. III pag. 3T:,Musam si poesin dici nemo negavit, Ut magorum poesi magica Musa audiat, necessario equillare.
I cf. Catullt 35 16 sq; 65, 2. Non raro extra invocationes doctae virgines Musae Sunt.
27쪽
Iam vero Musast iucundae valete Ad deos deusque cetero iam progredimi ar; quibus quamquam munit carmina inspirandi expressis verbis non est ributum, tamen praeside carminum a poetis invocantur, atque ex iis omnibus poetae, etsi paulo rarius quam e Musis, furorem poeticum trahere solent. Sed
haud raro apud interpretes posetarum legitur non nisi Musis advocalis vates ad carmina scribenda aggredi et e locis, quae potissimum sacra ipsis sunt, ut auxilio veniant arcessere atalium quemque deum pro carminis materia invocari posse ignorabatur plerumque Recentissimis etiam temporibus iri ius, praeceptor carissimus, in libro de alioulicis scripsit p. 2):γNeque umquam nobis scientibus ipsa Diana vatibus quidquam dicebat. e Intellegit versum Graitii in carmine venatico s). Falluntur omnes, maxime certe de litteris Romanis. Sed etiam in antiquitato Graeca non abhorrebant poetae ab invocationibus cuiusvis numinis pro carminibus suis; nam Hesiodus ipsas Musas carminis praesides primum a diis initium facere solitas misso radit atque in eorum honorem cecinisse Notissimus porro et saepse imitationi fuit locus Arati: 'm ιό αρχooμεσθα. Quamquam expressis verbis poeta JoVem pro carmine non adit, tamen in dubio etiam huius in tutelam simul cum Musarum so contulit. Atque hunc Sen Stam
etiam scholiasia statuebat, cum Homeri hosce Versu compareraret: ML νιν ειδε, θεά Λνδρα μοι νεπε, μυσα. Cicero
autem convertit: A Jove Musarum primordiae legg. II 8 aescholiasia Germanici, qui Phaenomen ab Iove et Augusto
RUSpicaverat eumque fautorem rectoremque compellaVerat, in commentarii ad hunc locum, cum cur ab ovo et non a
MuSi ut Homerus coeperit, quaesiverit, in Phaenomeni magiS quadrare dicit Jovem invocare, quod ipsorum carminum origo est duppiter . Accedunt nonnulla ex antiquitate exempla simillima. Festus Avienus in paraphrastu habet , Carminis incentor mihi Juppiter ).c Neque vero Musae pra hisce deorum inVO-l Neglegauius hoc loco hymnos onsericos, in quibus saepe aliqui8deUS, plerumque is, cuius in honorem prooemium factum est, pro materia carminis insequentis advocatur difficile saepe est iudicare, utrum dei
28쪽
cationibus omnino neglegunt tir aut deos omnino earum loco ponere ausi sunt poetae, nam pleriarnque apud Alexandrilios poetas Musae una cum diis invocantur, ut Aratus Phaenomenorum Versu altero dicit: χαιροιτε δὲ οἷσαι
Quacumque de re poemate agitur, Musae primae praesides sunt neque aequaliter numina, quibus haec vel illa res sacra erat' itaque Musae ore poetarum Cic. Deiot lo 283, ipsarum sacerdotum, hominibus materiam quandam versibus canunt Hes theog. 23, quam forte aliquis deus vati inspiraveratri). Romani longius procedebant. Florebat enim mos ab uno quoque deo carmina auspicandi maxime apud illorum poetas atque imprimis apud id aclicos . Quid mirum Illud genus carminum de aliqua arte agit, quae cuidam numini sacra est, atque eo tantum poetae progressi sunt, ut aestinvocatio sensum praebeas, ut in versibus componendis adiuves, necne, et quid mirum habet si poeta in precatione sua res, ut et civibus urbis propitius sit dous et sibi ipsi in versibus componendis ac recitandis faveat. Sed saepius pro hac re, quae Aro adhibetur, Musa separatim advocatur, ut hynini,c' μην hy 2 ia 'Aφρoδίτην y 3, re . hy 8, εἰ ' o hy 3o initio, aliorum. Contra in hymno Moυσα hy 2 incipis poeta ab Apolline et ove, atque poδίτην y s ab ipsa Venere
1 Aristophanes Musas saepe ut Aves 3T, Pax ib, 16, Ran 6 5, Ach. 66b), nonnumquam alios deos invocat ut Nub. 6 Eq. bs); affamen multum interes inter utriusque invocationis utendae rationes; nam cum Musam vocat, cantu cum choro coniuncto ut intersit orat, cum deum quendam, nonnisi omnino choro, ut e g. an. 25 Moνοα χορων μερῶν ε)πίβηθι κ- ελθ' πὶ τέρψιν ἀοιδαca Eq. 5s: fAσεῖδον . . . diijρ ελθ' ε χόeor. 2 Thoocritus VII 8 se ipsum purum o Mugarum nominat: καιγαρ εγο Mοισαν καπυρον ο*ομα . . ., quod nemo antea, ni fallor, ausus est dicere. Sed cf. Moschi III 2: Osiri oc, τῆνο χόμαλ ιόπα γλiiκερον τύ,μα; Anth. Pal. Vt Iob; sto. Motio=ic Ovidius dicit ora poetaruna lavari Pieridis aqua. f. Quintil. X 1, 33. - Trita vatiam eonsuetudo est dicere Se esse MuSarum sacerdoteS.
29쪽
po mala ab ipsis illis numinibus in vatos defluxisse cogitarent omissis Alexandi inorum Musis Genus diducticum autem ex intimo ingenio populi Romani vel rectius imperii natum est, quod inde ab Alexandri Magni temporibus per totum fere orbem terrarum manavit. Atque hac in arte Romani Graecos et optimorum libera rei publicae temporum et Alexandrinorum, Uae dicuntur, non solum superaVerunt, sed etiam eo perfectionis processerunt, ut Graeci exempla, quae imitarentur, praeberent nam Romanorum erat ex initiis diducticae Alexandrinoriam poeseos, quam nullam varietatem, nullum asseclum
habere Quintilianus X , 5 dicit, iucundam poesin ac
ViVidam, procreasse. oratianum illud ante oculos habuisse videntur: Omne tulit punctum, qui miscuit utile dulci. Atque hoc in genero primi ausi sunt carmina loco Musarum a quovis alio numine quasi a solo praeside cantus auspicare a deos ipsos et pro forma et pro materia invocare. Ex diductica autem poesi haec consuetudo etiam in alia genera migravisse videtur; nam et ibi permultis locis hac ratione utuntur. Per naturam ipsam autem elucet Musarum invocationes neque in aliis omnino neque in carminibus diducticis deesse, id quod iam superiore loco, quo de Musis agebamus, dictum est. Quod ad tempus affinet, occurrit nobis hic usus in carminibus cuiuslibet aetatis ab Ennii temporibus ad carmina insimae Latini sermonis aetatis. Insignem autem locum, quantum ad nostram rem Pertinet, inter carmina diductica Ovidii obtinent cum alia tum Fasti, de quibus nunc paucis agenduin est. Quibus libris per Singulos menses omnium deorum festa, eorum origines celebrandique consuetudines, describi constat qua in re permultis ocis, cum ad novum deum progreditur, hunc ipSum Naso invocat atque opem exorat, ut recte digneque cantum de suo festo ipsum perficere sinat. Atque frequenter illa elocutionis forma usus est, quam Alexandrini poetae invenisse dicuntur, ut dialogo poeta cum diis colloquatur. Callimachus enim, ut o Anth. Pal. Vt i soquitur, finxit sibi somnianti in Parnasso ex Musarum ore omnia, quae de ori-
30쪽
ginibus, quas Scripturus erat, scire debebat, Imanifestata esse ). Ovidius uulein etiam huc in re longius progressus St, cum id, quod Callimachus Musis tantum tribuisse dicitur, in universos deos deferat atque Unum quemque fere eorum citat, Ut sociam colloquatur. Num quem alium praeterea poetarum Alexandri- Doriam, qui Unc morem sanxerit, Ovidius imitatus sit, dubito: Callimachum certe exemplar fuisse, quantum ex pauci eius fragmentis cognosci potest, negari posse non puto atque eiam imprimis Aeliorum librum, qui de sacrorum publicorum causis erat '). Infer alia enim nonnullas sermonum reliquias habemus, quibus, ut Musae sibi origines causasque quarundam
rerum pronuntiarent, poeta orasse videtur. Sunt fragmenta Schnoid. 381 φθεγγεο κυδιστη, πλεισιερη φαρυγι σs . . 68 Mγημοσυνχ d' ωδε γονου χαριεντο ε μισσα iid: τωσεφθέγξατο Καλ οπεια. Quibuscum versibus permulti loci Ovidiani comparandi sunt, quibus sermonem simillimum inve
t ij. De tota hac re usque quaque non alis disputatum et inquisitum est sine dubio autem, ni fallor, non pauca fragmenta Callimachi ex comparatione cum Ovidianis instituta ad Aetia pertinere agnosci poterit, quibus hoc carmen advorso salo deperditum illustrabitur, nec non etiam Fastoriam fontes magis magisque in lucem aperientur. Hase de imitatione Callimachi monuisse contentus sump). - Contra posterioribus temporibus Graecos Romanorum atque Ovidii morem imitatos esse manifestum est. Oppianus quidem eodem modo atque Ovidius Dianam in Cynegeticis invocat, quae ipsum re Venatorias canere iubet sequitur deinceps alternatim dialogus inter poetam et deam, quo ut asperam viam nondum tritam ingrediatur dea monet, Orat poeta, Ut opus coeptum adiuvet, volat illa, ne
1 Videas infra, quo di8putabitur, ubinam tutela res suos deos Versatos esse poetae finxerint, in partis II cap. 2.2 cf. Schneideri Callimach orum fom. II. 3 vid. II. Peter uber dei Inhael und die nis te iungsgeit vo Ovid sFasten, in exordio editionis suae Fastoriam p. IS et Birti appendicem ad animadversiones ad Ovidii heroidum epistulas in Mus Rhen. XXXII p. 8o.