장음표시 사용
31쪽
Bacchum canat neve horourn aut hominum pugnas, sed ferarum et venatorum certamina Ovidianum locum Graecis verbis
reddi arbitratis. Non aliter in eiusdem Oppiani alioulicis. Omillo ornanorum ipsorum eius tempori poetas, quorum de imitationibus ingeri nonnullos libellos composuit. Quae Onsuetudo Romana, ab Ovidio maxime culta, quanti momenti fuerit, ex eo perspicuum est, quod eo ex tempore per Universas litteras omnes dii deaeque aeque ac Musae, quarum munere illi quoque funguntur, compellantur, ut divinum latum poetis iniciant. Iam ad ipsas eius modi invocationes aggrediamur. Ac primum quidem omnes dii audiuntur vel maior
eoriam numerus, qui ad unum eundemque orbem spectant. Quamquam non est inter poeta numerandus, nomino arronem, qui . re rust II, i haec dicit, se deos invocaturum esse, ut ipsum adiuVent, nec ut Homerus o Ennius Musas, sed duodecim deos consentis')e. Non multum a Varronis verbis differt Vergilii Georgicorum exordium; omnes enim deos deaS- quo Vocat, quo per totum annum agricolae saVere neceSSe St, Liberum Cererem Minervam Neptunum Panem Fauno Dryadas denique v. sti dicit: Dique deaeque omnes, studium quibus arva tueri Quique novas alitis non ullo semite fruges Quique satis largum caelo demittitis imbrem: omnes ipsi propitii sint, atque inter eos Caesar Augustias ipse, qui adsuescat iam nunc votis vocari facilem cursum poetae dent atque audacibus coeptis adnuant v do) Simillimus est locus Proportii lira , il: Dique deaeque omnes, quibus est tutela per agrOS, Praebebant iustis verba benigna focis. Erovioribus verbis Ovidius deos pro Metamorphoseon libris invocat notus est locus Met. Isti:
. . . Di coeptiS, nam vos mutastis et illa,
Adspirate meis, primaque ab origine mundi Ad mea perpetui in deducito tempora carmenti Non aliter Quintilianus in prooemio libri IV institutionis oratorias 5.
32쪽
Nihil miri hae invocationes habent; nam pro eiusmodi lanium carminibus omnes deos Vocari animadversis, quibus unus quisque eorum agon producitur Vel quae de iis rebus, quae universis
sacrae sunt, agunt. Tali modo fauces Orci in VI. Aeneidos libro describens Vergilius a diis infernalibus auspicat carnien V. 26i: Di quibus imperium est animarum umbraeque silentes Et Chaos et Phlegethon, loca nocte lacentia tale: Sit mihi fas audita loqui, sit numine vestro Pandore res alta terra et caligine mersas. Quos versus ante oculos habuisse videtur Claudianus de raptu Proserpinae I sto Sqq.: Di, quibus in numerum Vacui famulantur Averni,
Vos mihi sacrarum penetralia pandite rerum Et vestri secreta polit
Sine causa, ut videtur, universos deos adVocut auctor carminis,
Vos, o caelicolae vestriam nunc in Voco Umen,
Sit mihi fas relicenda loqui, dum proditur fle.
Ab universis ad singulos deos animum advertamus. PSipsa fert, ut, cum Musarum in auxilium se dent poetae, etiam ducem Musarum, Musagelen, invocent. Inter omnes excellit arte musica Phoebus, dux Musarum; laque omnibus temporibus et solus et una cum Musis advocatur, ut lyrae fila poetarum moveat. Omitto hymnum illum Horatianum ad Dolium c. IV i, quem carmine saeculari confecto scriptum esse conflat orat poeta, ut e quoque adiuvet iustam quo canendi facultatem praebeat; ipsius enim artem laudemque acceptam
se referre. Similis est hymnus Tibulli IIIJ favost Phoebus(v lj et doceat, quid Sibylla cecine iit v. T):
. . . et PS precor, quid canat illa, docet Loco Musarum autem initio carminis invenitur hic deus in Argonauticis Valerii Flacci, ubi advocato Phoebo sic pergit poeta v. ii:
33쪽
Sancte pater, Veterumque fave, venerande, canenti Facta virum ilatque v. sto:
orsa iuves, haec ut Latias vox impleat urbes. Nihil dissori intor hanc et Musarum invocationem. - Paeanis cognomine usus Statius Silv I 2 Apollinem adit: Unde sacro Latii sonuerunt carmine montes Cui Paean, nova plectra moVes humeroque comanti Facundum suspendis ebur
Nemesianus Vergilii locum illum singularem eclogarum VIII 6stiimilatus resi sed quod hic a Pieridibus, ille a Phoebo polit ecl. II bdi:
Ilaoc Ida calamis Tu quae responderit Alcon Versu Plhoebe, refer sunt curae carmina Phoebo.Excursum me hoc loco facere liceat de Herculo Musarum e Romae templum exstabat a Fulvio Nobiliore, Ennii artiumque liberalium fautore, aedificatum, ab Augusto renoVatum, cui nomen erat: Herculis Musarum e viri docti autem et priorum et nostrorum temporum ea ex re Herculi munus Musa gelae vindicabant. Sed nullo loco, ni fallor, illerarum Romanarum ille Hercule Vocatur, qua ex re luculenter sequitur coniunctionem illam inter eum et Musas non tam firmam ac solidam fuisse. Ineptum sane est, quod Schi libach, do Musis pag. sti dicit: Herculem ducem Musarum esse, nam Musas boneficiis eum sibi obligavisse et devinxisse gratiae, cum, monstra horribilia exemerit, insolentes, immanes ferocesque homines et beluas ac monstra occiderit et ita viarum agrorum domicilioriani sc Musarum securitatem effecerite; Musas autem, nisi securae sint et tutae a Violentia, refugere e . Quapconiunctio si quidem, ut idem docet, certis Graeciae locis existebat, a Romanorum ingenio certe abhorrebat, ac lemplum illud Horculis Musarum et, quod Vocatur, non est Herculis, ducis Musa tum, sed Herculis et Musarum.
I Bees Baehrensius praef. pag. XIII pro venerandae codicis con
34쪽
Idem fatum atque Horculi Gratiis contigit, cori apud Romanos de quibus hoc loco aliquid dicor licoal. E Graecorum poetis Furiwaenglerius unum locum, quo illarum dearum invocatio reperitur, citavit, qui est in Sapphus fragm. o(vid. Roschori lexico mythologiae s. v. x Charitone). Sunt enim illa deae iucundi talis corporum atque ideo Veneri plerumque consociatae apparent, nec Musis. Quod si nihilo setius nonnullis locis etiam cum his coniunciae inveniantur, pulchritudo corporis cum mentis atque sermonis consociata significari videtur. Singularem locum Vergilii eat. XI o praebos: Nos ea, quae tecum finxerunt carmina divi, Cynthius et Musae, Bacchus et Aglaie, in quo patet Aglaiam, unam ex Gratiis, concinnitatis causa Baccho coniunctam esse, ne, ubi Cynthius Musas habet, Bacchus solitarius incedat. - Cum porro usitata ex antiquissimis om-poribus scriptorum consuetudo esset, e Musi novem operum libros appellare, insim demum aevi auctores tres libros o Gratiis appellabant, ut Leonidae Alexandrini Anth. Pal. VI 283 noe dubium esse potest, quin tres illae Aeschinis orationes a viro docto quodam eiusdem emporis a Graliis nomen traxerint ij. Haec me dixisse sufficiat. Phoebum ac Musas habes in Culicis v. si sqq. Utrumque iam Baccho in Art. m. III di : ita, Phoebe, velis ita vos, pia numina Vatiam, Insignis cornu Bacche noVemque deael Cur Bacchus cum Musis et Phoebo consociatus sit, non difficile est intellectu . Qualis enim est vino omnis furor atque instinctus in hominum animos confluere cogitabatur itaque etiam poeticus '), qua de causa Bacchum quoque inter vatum numina Ovidius nominat Aequa ratione idem Art. am. Iby se ipsum Liberi vatem praedicat: Ecce suum vatem Liber vocati Colorum non ita frequens hic carminum deus inVenitur. Praeter Versum e appendice Vergiliana, quem modo citavi Cat. XI Go)
35쪽
habemus locum Horatianum qui, actamquam nullo loco expressis verbis Bacchi auxilium advocat, e Ill 5 initio exclamat ouo me, Bacche, rapis tui plenum Iam Propertius c. III IT, quos ipsum Bacchi virtutis valem praedicas, v. st scribit: Da mihi pacato vela secunda, Pator. Sod num de itinere poetico loquatur dubium est. Iuvenalissat VII si omissa invocatione Cirri Nysique dominum, . . Apollinem et Bacchum, quasi patrono poeseos dicit. Neque vero cum his Bacchi compellationibus, quibus Musarum munere ille fungitur, confundendi sunt loci Vergiliani t Ovidiani Ille enim initio secundi libri Georgicorum, quo de vitibus colendis locuturus est, Liberum pro carmine adit,
Ovidius autoni in tortio Fastorum festa diei docimi septimi mensis Martii a. d. XVI. Κal. Mai. canens, quo Liberalia in Liberi honorem celebrabantur, ipsum deum Vocat, Ut faveat, V. Tli:
. . . Eacche, saVe, dum tua festa cano.
At quo torum ibid. VI 88, quo loco Matronalia, matronarum festum in honorem Matris Matutae celebratum, canit. Quomodo autem poeta Bacchum ad hunc locum muliebrem vocat Mater Matuta de Italis genuina, iisdem muneribus fungebat Ur, quibus Ino Leucothea apud Graecos, nam erat dea portuum. Cum autem Graecorum mores Romam translati essent, utriusque deae cultus inter se commiscebantur. Leucotheae soror erat Semele, cuius ex Iove silius Bacchus i. Suo iure igitur Ovidius versu citato canit: Eacche, racemiferos hedera redimite capillos,
Si domus illa tua est, dirige vatis opust Namque eodem inde genere vel eadem domo utebantur Liber et Maior Matuta Colorum de his Vergilii et Ovidii locis videas, quae supra de Fastis loculus sum, quibus hi loci similes sunt:
nam nostris locis acchus invocatur ut deus vini et patronus Matronalium neque, ut Supra deus poeseos Apollini similis.
s cf. Peior in editione Fastorum ad hunc locum; v. Mef. IV l6sqq.
36쪽
Coniungebatur praeterea Iuppiter cum Phoebo Cicorod legg. , . ab Iove Musarum primordia esse dieii, ac non paucos locos inveni, quibus una cum Phoebo Iuppiter ipso in auxilium vatum vocatur, praesertim in carminibus amoebaeis poeseos pastoralis Saepius enim cum a diis carmina sua incipiant, pastorum alter Iovis allor Apollinis auxilium rogant, Alexandrinum sino dubio exomplum imilali es. Theocr. XVII l). Ila Vorgilii pastores certamen incipiunt ecl. III o: D: Ab Iove principium, Musae Iovis omnia plena, Isso colit terras, illi mea carmina curae lae Etam Phosebus amat Phoebo sua semper apud me
Munsera sunt, lauri et suave rubens hyacynthus.
Similis locus est Calpurnii ecl. IV 2sqq. quo ineptiae
poetae adulatoris respiciendae sunt, cuius pastor uterque Caesarem i. e. Neronem pro cantu suo invocat, cum alter eum
lovis siguram, alter Apollinis habere eorumque muneribus deum Neronem fungi praedicet. Tertius est locus, modo dicto Calpurnii simillimus, in priore illorum bucolicorum carminum a uel oris incerti ad eundem diroclo et eadem qua Calpurnius adulatione insigni, quod exstat in codice Einsidiensi r. 266 hodie in Baehr. . L. M. III pag. 6 et in iosi Arilli Lal. r. 25). Cuius carminis, de quo mox alio loco accuratius inquirere in animo habeo, versus Vel qui sequuntur, mea quidem Sententia, quam copiosius hoc loco non probabo, ita legendi sunt: st. I. Maxime divorum caelique aeterna potestas,sti. Da cythara modulis primordia iungere mundi.
23. II: Sola tibi Phoebe, placet templare loquentia fila,25. Carminibus virgo furit et canit ore coacto. Quae cum ita sint, certum saltem est etiam his in versibus invocationem nos habere. Sed si sensum V 25 quaeriS, Sque Uu- quo consilii me inopem esse confiteor. Legimus ibi virginem, cum valem expectemus An eo ineptiarum poeta progressus est, ut ipsius animum cum illarum Virginum, dico Cassandrae,
Sibyllae, Pythiae, comparet ita ut coacto ore se divi Neronis laudos canore dicat Nihil profecto iam ineptum cogitari potest,
quod non his poetis assentatoribus tribuere possimus Celerum
37쪽
verbum dae V sti pro vole, quod exhibet codex Birti bonignitati debeo qui collocutus mecum id communicavit. Solius Iovis invocationes non exstant apud poetas nisi forte in versu incerti auctoris, quom legis in Baehrensi fragmontis P. R. pag. 35 ligni. : Iuppiter omnipotens, caeli qui Sidera torques, Oro tuo dicenda loquari Dianam cum consociatam vides cum Apollino fratro in
advocationibus, non eodem modo explicandum est, ac si Bacchus una cum Apolline invocatur. Nam Diana non inter pia vatum numina numeranda est; sed causa, cur eius auxilium pro carminibus potatur, ea habenda est, quod vel forte eius fossa canuntur Vel Venaticum carmen componitur. Volui Phoebus tDiana prioribus duobus strophis carminis saecularis ab Horatio nominantur, ut dignum carmen dicere concedant: Phoebe, silvarumque potenS, Diana, Lucidum caeli decus, o colendi Semper et culti, date, lacte recumUr, Tempore uero, Quo Sibyllini monuere VPI SUSVirgines lectas puerosque caStoSDis, quibus Septem placuere colles,
Constat enim sex consilio Augusti Apollini t Dianae, diis uiolaribus populi Romani, summos in ludis saecularibus honoros iributos esse. Alii volunt eorum in honorem ea de re celebratos esse ludos saeculares, quod alter est superias κατ εξοχην, altera infera dea. s. Hor. c. IV 6 et adnotationes Virorum doctorum ad nostrum locum et orbigori ad Verg. ecl. IV lo. Alia ros est in diducticis do venation poomatibus, quibus poetae, quod iam supra monitum est, Dianae, ut quae Stiloa venantium, in auxilium so dant atque orant, ut in carminibus faciendis se ipsos adiuvol octo igitur legitur,
i Apollo, quamquam una cum sorore venationem invenisse dicitur
38쪽
quod codices exhibent in carmine votis fico Grattii Falisci
Dic ago Pierio ius est, Diana, ministro,POSt JUam V s cocinii: Dona cano divom, laeta Venantibus artes, Auspicio, Diana, tuo lAtque Nemesianus quoquo in Cynog. v. b Dianam intellegit: Duc age, diva, tuum frondosa per a Via Vatem, Te sequimur tu pando domos et lustra ferariam. Docet ac dicit ergo Diana his locis do iis robus, qua ValeScanere Volunt, non aliter usi quivis alius deus aliorum in carininibus de sua ipsius historia, festo origine, similibus. Ac revera sese Grattius Dianae ministrum vel sacerdotem esse singit, qui Pieridum more, i. e. carmino, de re venatica agere in animo habent. Si vero quom offendit obiecto verba dic age
carere, se Diamstro locorum aequalium hosce res Domino:
Vorg. Aen. IX s: dicitote Ov. Fast V LSqq. Dieite, quae fontes Aganippidos HippocreneS, Grata Medusso signa fonsetis equitIUV. Sal. IV Zi: Incipe, Calliope licet et consider P. q. S. Neque ero desidero obioelum vorsibus antecedentibus enim continetur: deus illo primus auctor nn mons fuit die age, Dianale Sed tantum abest, ut huc interpretatione dissicialtatem,
Vulam esse arbitror et magnopere doloum ii iii coniecturam perbene ad Sensum quadranioni his, qua dixi, debilitatum esse. At non meum os de hac re ardua inquirere concedo viris doctioribias. Ut finem faciamus, Dianam eius suo Nymphas et Naiadas,sViridos deas, undarum dominus , Statius compellat Silv I s. Ad balnoum Claudii Etrusci canondum dimittit Phoebum Musas- qiae, citat eas quas dixi dens, ut so in canendo opore, quod iis sacrum sit, adiuvent. aegimus v. st :
39쪽
Vos mihi, quae Latium optenaque culmina Nymphae Incolitis Thybrinque novis attollitis undis, ouas praeceps Anien atque exceptura natatus
Virgo i V t Vestrum opus aggredimur, vestra est, quae carmino molli Pando domaas reli.
Similoni locum praebet Nemesiani Cyn. V. Gisi Opinione largior factus sum linquamus Dianam os ad Apollinis advocationes revortamur restat enim, ut dolius invocationibus ut de corporum salubritatis dissoramus ij. Quem vocat Ovidius pro carmino de remediis amoris V. G: Te precor incipioris adsit tua laurea nobis, Carminis et modicae Phoebo, repertor PiS Et v. o :Consilium est quodcumque cano paret canenti: Usque facis, coeptis, Phoebo saluber adest Ab ood in Phoebo salutiforo inchoat Q. Serenus Sammonicus librum modicinalom Epolir P. L. M. III p. lo j, cum dies finitio prooemii:
Phoebo salutiferum quod pangimiis adsere carmen Inventumque tuum prompto comitare favoret Ut Schil bach l. c. p. st docet, nonnumquam in artificiis Musa Oh Phoobus consuetudino utuntur Mercurii, lyrae inrumentoris, neque etiam raro Minervae, cum omni in pacis rorum tum artium et musicae fautricis. Apud poetas Latinos advocatiar uterque deus pluribus locis nec vero coniungunt Urcum Apolline. Notissimum est carmen Horatianum ad Mia si ut i iam c. Ilo, quo ille, quamvis pro carmine expressis orbis non in Vocetiar, tamen ut lyrae inventor celebratur. Atixilii causa moralius alio loco procibus ad illum se convortit ut pro calliditato et facunditato sua carmen sibi det, quo Lydon, puellam obstinatam, sibi oconciliet, c. III II, T: Die modos, Lyde quibus obstinatas Applicet aures l
40쪽
Morcurii invocationem in Fastis Ovidianis si non inveniremus, mirandum esset, cuius rei ea tantiam calasa cogitari posset Morcurii fossa in prioribus sex anni mensibus non colobruta osso. Inosi nempe istiUS UOque dei inVocatio l. V v. disi i s , a quibus Lemuriorum festa incipiunt: Dicta sit unde dies, quae nominis exstet origo, Mo fugit sex aliquo invenienda deo. Pliade nate, mone, virga Venerando potentii Lemuria pro defunctis celebrantur, ac Maiae silium, qui est ψυχομοli 'οσ, de nomini origine compellari atque poetam docere,
Minerva autem, ut quae At mille operum cuiusve artis doni certe et patrona carminum est Ov. Fast. III 8 3. At inoiam antiquissimis temporibus eam patronam poetarum a Romanis ullam esse, cum alia tum collegium illud scribarum docet, qui vates sive poetae erant, velut Livium Andronicum inter eos fuisse constat, et qui in nodo Minerva in Palatinosita conveniobant. Itaque eam adit Ovidius artificum fossa canens, o inquatrus dico, et maiores et minores. In illorum doscriptione Fast. III 8 sqq. precatur: Si moreor, studiis adsit amica meis: usque in minorum IV. 65l: Et iam ouinquatrus iubeor narrare minoros; Nun ades o coeptis, flava Minerva, moisi Iubotur sane dispositione carminis. Iisdem verbis, quibus Vergilius Aon VII il utitur, ut Erato sibi faveat, Tubalem, tu, diVa, monet incertus auctor carminis Vergiliani ad Minervam oum advortitur Anthol Lat. nr is in Baehr P. L. M. IV pag. Is2, 23. Aliis locis autem Minervam ut poetarum deam compellatam esse non invenimus; nam de Catulli vorsu Ira iam supra locuti
Linquamus Apollinem eiusque socios et ad reliquos deos
animos advortamus, ac primum quidem ad maiores. Intor quos summum locum obtinet Venus. Iam Ennius, nisi fragmonium animum fallit, ex ea Carmon auspicalia est;