Bobbio illustrato dal padre don Benedetto Rossetti ..

21쪽

Semper non poterit, neque ut competit complere potest, qui turbulentus est, & ingratus. Mortificationis igitur triplex est ratio: non animo discordare : non lingua libita loqui: non ire quoquam absolute. Suum semper est dicere seni, quamvis contraria jubenti, non sicut ego volo, sed sicut tu vis, juxta exemplum Domini Salvatoris , qui Zc alibi ait: descendi de coelo non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui me misit Patris.

CAPUT X.

De perfectione Monaehi. Irionachus in Monasterio vivat sub unius

disciplina Patris, consortioque multorum , ut ab alio discat humilitatem, ab alio patientiam; unus cum silentium, alter doceat mansuetudinem. Non faciat quod vult, comedat, quod jubetur, habeat quantum acceperit. Operis sui pensum pedi solvat, subjiciatur, cui non vult. Lassus ad stratum veniat, ambulansque dormitet, nec dum expleto somno surgere compellatur. Passus injuriam taceat. Praepositum Monauerit 'timeat ut

Dominum, diligat ut parentem ; credat sibi hoc esse salutare quidquid ille praeceperit, nec de majoris sententia judicet, cujus ossicii est obedire, & implere quae jussa sunt, dicente Moyse audi Israel & reliqua.

Finit Regula Beati columbani.

22쪽

Incipit Instructio ejusdem de Fide, O de Deo Trino O Uno.

Instruetionis valde necessariae curam gerens, primum ante omnia quod omnibus scire primum est dicere, breviter licet, cupio , ut quod est fundamentum salutis omnium nobis crepido sermonis sit ; & inde nostra doctrina ordiatur, unde omne quod est, oritur, Sc quod non fuit,

initiatur ,' ostiumque nobis Sermonis cordis credulitas aperiat, quae in salutem confessionis omnium christianorum recte credentium ora aperuit. De initio ergo humanae salutis, Christo adju-Vante, nostra dicta sumant exordium. Credat itaque primum omnis qui vult salvus esse in primum & novissimum Deutra unum ac verum , unum substantia , trinum subsistentia , Unum potentia, trinum persona, unum natura, trinum nomine, unum nomine qui est Pater,

dc Filius , & Spiritus Sanctus Deus, unus totus invisibilis , incomprehensibilis , ineffabilis, in quo

est semper esse, quia aeternus est Deus Trinitas, cui initium non quaeras, qui finem non habet, qui semper fuit quod est, re erit quia in Deo iteratio non est, sed semper Trinitatis perfectio, quod unus est Deus Trinitas, Deus ipse in lege de sp testatur dicens: audi Israel Dominus Deus tuus unus est: quod autem unus ille Deus Trinitas est, salvator in Evangelio docuit dicendo: euntes nunc docete omnes geates baptietantes

eos in nomine Patris, dc Filii, di Spiritus Sancti.

23쪽

His duobus testimoniis duarum legum quasi quibusdam fulchris firmissimis fides credentium fidimata est, ubi habes in veritate unitatem in Trinitate , Sc Trinitatem in Unitare. Pro rei igitur magnitudine hreviter quod credimus, diximus, & fides cordis oris produxit confessio nem & hoc firmiter contra omnes haereses tenendum est, quod Deus unus dividi vel separari non potest, quia quod fuit totus semper fuit

ut est. Cesset ergo venenosa, & insana omnium Haereticorum vesania, quando ipso Deo teste audimus , re credimus; audi Israel Dominus Deus tuus unus est, quia qui unus est, hoe semper fuit quod est. Sed ut scires quantus, pluraliter dixit in mundi conditione : faciamus hominem ad imaginem dc similitudinem nostram : ne vero erres

in numero, Christus tibi indicat Patrem, & Filium , es Spiritum Sanctum: in cujus Dei quasi

unius Dei nomine omne humanum genus haptizandum est. Quid plura de Triaitatis coaeternitate quod Deus unus est, sussicienter nos docet. De veritate autem personarum Patris, re Filii, re Spiritus Sancti distinctio Christi praecepti auctoritate abundanter instruxit audientes. Ex his inquam testimoniis omnis errorum exclusa perversitas est quibus nominando Trinitas, atque Unitas attestando adprobatur. Cum rei igitur magnitudo nos de his quasi de ineffabilibus amplius loqui prohibet, firma fide supra dicta con- Servemus,' quia cui haec pauca de Deo Trinitate non sussiciunt, plura juxta scripturam non proderunt: de eo enim tantum quod unus in

Trinitate , 8c Trinus in Unitate est, diximus.

24쪽

De essentia vero ejus quis dicere poterit' quomodo ubique praesens, N. invisibilis est ρ volquemadmodum coelum, & terram , 8c omnem creaturam repleat juxta illud: nonne coelum reterram ego impleo, dicit Dominus: & alibi spiritus Dei secundum Prophetam replevit orbem

terrarum, Ec iterum coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum. Deus ergo ubique est immensus totus, ubique Proximus juκta suum de se testimonium: ego sum,

inquit, Deus proximans, non Deus de longe. Non ergo longe a nobis 'manentem quaerimus Deum , quem intra nos, si meremur, habemus. In nobis enim habitat quasi anima in corpore,

si tamen nos membra sana sumus ejus , si moro tui non sumus peccatis, si putridae voluntatis corruptione immunes sumus, tunc vere ille habitat io nobis, qui dixit: N. habitabo in eis, 8c inter illos ambulabo. Si autem digni sumus , ut ille in nobis sit, tunc in veritate ab illo vivificamur quasi viva ejus membra. In.ipso enim, ut Apostolus ait, vivimus, Sc movemur, re sumus. Quis, inquam, juxta hanc ineffabilem , re incomprehensibilem essentiam ejus a tissimum investigabiti Quis Dei profunda perscrutabitur' Quis aeternum universitatis principium tractare audebit' Quis infinitum Deum omnia implentem , & Omnia circumdantem , Omnia penetrantem , N Omnia excedentem , Omnia ca

Plantem , omnia effugientem scire gloriabitur, quem nemo vidit umquam , ut est ' Nullus itaque Praesumat quaerere investigabilia Dei, quid

25쪽

fuit, quomodo suit, quo fuit. Haee sunt ineffabilia , inscrutabilia, investigabilia; simpliciter tantum, tamen sortiter crede, quod sic est Deus, δέ sic erit, quomodo fuit, quia inconvertibilis Deus est. Quis est ergo Deus Pater, dc Filius, Ac Spiritus Sanctus Deus unus est, amplius

non requiras de Deo; quia volentibus altam scire profunditatem rerum, ante natura consideranda est. Trinitatis enim scientia profunditati maris merito comparatur juxta illud Sapientis r& alta profunditas quis inveniet eam i Si quis ergo scire voluerit profundissimum Divinae cognitionis pelagus, istud visibile ante , si possit, praevideat, dc quanto minus cognoscere se ninuerit de his , quae intra mare latent, tanto plus intelligat minora se scire posse de auctoris Proefunditate ; εc sicut debet, & decet, minus de

Creatore, quam de creatura tractare praesumat,

quia in majoribus idoneus esse non potest, qui Prius minora non investigavit; dc cui in minori-hus non creditur , in majoribus quomodo credendum est. Qui enim , rogo, terrena ignorEt, coelestia cur scrutatur ρ O qui varia loquuntur ignesantes juxta Apostolum, neque quae loquuntur , neque de quibus adfirmant. Quam multi enim , quibus est verbum, fragili licet penna in

altum volare nitentes, dc in coelum os suum ponentes, creaturae vel per partes, ut non dicam Omnes, ratione ante non collecta, primum de

summa profunditate mundo corde, dc in puro Ore docere praesumunt, non intelligentes quod non verbis, sed fide Deus Trinitas 3gnoscitur,

qui cordis mundi pia fide, bc non impii oris

26쪽

vaniloquiis intelligitur. Pie ergo credenda est, re non impie discutienda est magna Trinitas. Quod dam enim insuperabile, & in investigabile pel gus est Deus unus Trinitas. Altum coelum, relata terra , dc profundum mare iungaque saecula; sed altior, Zc latior, ac profundior, longiorque

est Dei scientia, quia natura senior est, qui ea exi nihilo creavit. Intellige, si vis scire Creatorem , creaturam 3 si nec illam , tace de Creatore , sed crede in Creatorem. Melior est enim, plus scit pietas tacens, quam impia loqua citas. Satis enim ineptum est ,- dc impium da fide transire ad tractantes invisibilem , inaestima. bilem, inconspicabilem Deum, vacua verba. Alta enim profunditas, ut scriptum est, quis.iaveniet

eam 2 quia sicut maris profunditas ab humanis est visibus invisibilis, ita Trinitatis divinitas , inhumanis similiter sensibus incomprehensibilis deprehenditur 3 dc ideo siquis , inquam , scire voluerit quod credere debuerit , non putet se plus pene intelligere loquendo, quiam credendo. Magis enim longe refugiet quaesita Divinitatis sapientia, quam erat. Quare ergo scientiam summam non verborum disputatione, sed morum

bonorum perfectione; non lingua , sed fide, quae de cordis simplicitate procedit , non quae de impietatis doctae conjectura colligitur. Si ergo uactationibus quaesieris inessabilem, longius recedet a te magis , quam erat. Si fide, stabit ;ubi deget in portis sapientia dc ubi versatur, vel ex parte videbitur ; sed tun C in veritate etiam aliquatenus attigitur quando invisibilis incomprehensibiliter creditur. Deus euim credendus est

27쪽

2 Invisibilis, 'ut est, licet ex parte a mundo corde videatur. Quamobrem ipsum ubique praesentem Uinvisibilem Deum nostrum fratres carissimi deprecemur, ut vel fidei ejus timor, vel caritas, quae nescit cadere in nobis perseveret quo timor junctus caritati sapientes nos faciat in omnibus, re pietas nos silere de hoc , quod dictu majus est, suadeat ἰ quia quoddam inscrutabile, Minenarrabile est Deum quod est nosse , qui est,& quantus est, sibi noli notus est. Sed quia noster Deus est invisibilis licet nobis, a nobis tamen pulsandus est saepe pulsandus, semper

tenendus est. Profundus Deus, immensus, se- Cretus, excelsus , Omnipotens Deus, & per sanctorum suorum merita , re interventus orandus

est, ut vel aliquam sui luminis particulam nostris tenebris largiatur, quae nobis stolidis , re ignaris in via tenebrosa hujus mundi luceat, ut nos ad se ducat donante Domino Nostro Iesu Christo cui cum Patre , & Spiritu Sancto est gloria iasaecula saeculorum. Amen.

De Deo, O vera Pietate. Divinae profunditatis magnitudo emenso, sese one praelibando quasi gustata est , di cum honore debito pulsata magis quam enarrata est, quia illud Dei inestabile meditandum est magis, quam eloquendum sit 3 dc exceptis his, quae aut lex, aut Prophetae, aut Evangelium , aut Apostoli loquuntur, grande debet esse ab aliis da' Trinitate silentium. Dei enita tantum de Deto ,

28쪽

hoe est de se ipso , credendum est testimonium; qui aut in lege , aut in Propheta, aut in Evam gelio, aut in Apostolo, aut in spiritali, quique de se per se , aut per Angelum testimonium perhibuit. Ceterum disputatio, seu ingenium humanum , aut aliqua superba sapientia , quae vel mundi in ratione, fallitur, do Deo magistra esse non potest, sed sacrilega , di impia in Deum

praesumendo est. Unde enim revera, quaeso

fratres , illi vani, re illi nimis mali, & impii,

qui vel seipsos ignorant , vel quod vivunt, non sapiunt, ut non dicam opera caetera, quorum rationem vel minimam consequi non possunt, potuissent invisibilem Deum unum Trinitatem coaeternam omnia sub super in extra amplectantem , vel usque ad tractationis modum scire,

ut non loquar definitionis de Deo finem. His itaque quasi innarrabilibus cum debito honore silendis , de manifestare , re ineffabili Deo placita loqui incipiamus, non praesumentes , ut alii, de quibus erubescendum est, de altioribus quaerere juxta illud sapientis; altiora ne quaesieris: sed potius de aedificatione animarum nostrarum sermocinantes , non primum nostrae parvitatis fundamenta jacere praesumimus, alicujus majoris doctoris auctoritatem quaerentes, sancti scilicet fausti luculentissimam , elegantissimamque do

ctrinam , de cujus dictis pauca ad initiandum

opus nostrum salis convenienter elegimus,' ut

potequi de eisdem monitionibus, de quibus dicere cupimus, & nos viles licet, commissos sibi docuit; dc quasi tempore, & merito, re scientia me prior, quasi pro me impugnaturus, ignaros

29쪽

quosque, di ignavos prius loquatur. Inquit si

ruris cultor, & terrae agricola, qui agrum suum seminibus praeparat jactandis, non sibi sufficere putat terram ipsam forIi vomere proscindisse, ac frequenti aratro duras edomuisse glebas, sed insuper studet agrum ipsum inisecundis grami

nibus emundare, noxiis evacusre ruderibus, spunarum ac stirpium fomites excussos radice con. vellere. Nequaquam credens terram suam boni

esse germinis futuram, nisi mali graminis vacuam, ad se dictum putans illud propheticum: novate

vobis novalia, & nolite seminare super spinas. Quanto magis nos oportet agrum cordis nostri noxiis vitiorum passionibus emundare, & non sufficere credamus nobis tςrram corporis nostri

jeluniorum, Zc vigiliarum labore conficere, nisi

in primis studeamus vitia corrigere moresque componere, qui spem fructuum non terrae credimus , sed coelo repositam. Studeamus ergo inprimis vitia eradicare, virtutesque insinuare. Erindicemus superbiam, plantemus humilitatem. Erua mus iram, fundemus patientiam. Excidamus invidiam , insinuemus benevolentiam. Ceterum si caro conteratur, Zc anima non fructificet. Sic est quasi arari campus non desinat, Zc nunquam tamen messis appareat; aut siquis statuam de foris auream, dein ius luteam aedificaret. Quid enim prodest si extra civitatem bellum geratur, Ec inrus excidium patiatur , velut siquis extra

vineam , & in circuitu ejus foderit, re intus incultam spinis ac tribulis relinquat. Quid ergo Prodest exterioris hominis religio, nisi interioris

30쪽

quoque non adhibeatur emendatio. Fictus esse να latro potest, fictus & hypocrita est quicumque aliud habitu ostendit, aliud moribus. Ne simus ergo tamquam sepulchra dealbata, delatus, non de foris speciosi, ac ornati Bpparere Stilodeamus. Vera enim religio non in corporis, sed in cordis humilitate consistit. In quo enim alio Dominus habitat, nisi in veri humilis corde juxta illud Isaiae: ad quem autem respiciam, aut cum quo requiescam nisi super humilem, re quietum, re trementem sermones meos i Quicumque ergo

se habitaculum Dei effici voluerit humilem , dc

quietum se facere contendat, ut non verborum

aviditate , dc corporis flexibilitate, sed humilitatis

veritate cognoscatur esse deicola. Cordis enim bonitas non verborum fictis indiget religionibus. Vana est ergo nutibus coIorata corporis religio, vana similiter corporalis sola adflictio , dc cassa hominis exterioris diligentia, nisi comitetur animi fructuosa temperantia. Quid prodest passiones impugnari a famulo, quae inveniuntur pacem habere cum Domino i Ideo ne forte sine fluctu laboremus , liberari a vitiis operam , Deo auxiliante , demus, ut postea virtutibus ornari γssimus. Mundemus itaque nos, quantum Praeva- Iemus ab omni vitiorum labe, a superbia primum,

ab invidia, ab iracundia, a blasphemia, ab io

quitate , a malitia , a tribtitia, a Vanagloria, a cupiditate, a malignitate, ab omni amaritudine , ut humilitate, re lenitate, ac benignitate, mansuetudine, temperBntia , misericordia , justitia , laetitia , caritateque pussideamur. Sed quid facimus t haec quasi similia recitamus, re quasi