장음표시 사용
401쪽
Aduersus imp. pilis. Lib. VI. 3 1
A 'um pro maledicto, sed e contrario benedicentes, quia in hoe vocati estis, ut benedictionem haereditate possideatis. Qui
enim vult vitam diligere, & dies videre bonos, coerceat linguam suam a malo,& faciat bonum, inquirat pacem , & seqvxtur eam, quia oculi Domini super iustos, & aures eius in pr ces eorum, vultus autem Domini super facientes mala. Hucusque S. Petrus manifestijsime loquens de temporalibns bonis. Iccirco enim subiicit, & quis est, qui vobis noceat, si boni aemulatores fueritis 3 sed & si quid patimini propter iustitiam beati. Haec ille, quae nullo modo,nisi de temporalibus, &B malis,& bonis intelligi possunt.E quibus omnibus concluditur post Euangelium promulgatum sequentibus illius leges promitti,ac dari bonis quidem bona temporalia, malis autem mala, quod si bonis aliquod malum temporale contingit, vel redditum est, vel reddetur eiusdem generis temporale scilicet aliquod maius. Hoc autem satis est,si plerumque eueniat, quam . uis non semper,ut optime aiebat S.Thomas. Nam multa pose sunt accidere nobis occultissima, quae sint in causa, ut aliquid ex natura sua omnino futurum,nullo modo contingat. . C E signis, er cladibus,quae contingebant orbi terrarum, cum vexabatur ab impiis olim Christi Ecclesia,comparationeque Imperatorum quoad mortem, O ignominias o Pontificum I manorum palam fit a bonis pendere temporalium felicitatem infelicitisque fuisse ante Constantinum Romanis Imperatoribus , quam Pontificibus Romanis, quoad vitie diuturnit
Ccirco cum perturbatur ordo rerum nati
resis, atque institutus a Deo,totus simul Orbis, tota uniuersitas rerum commouetur, concutitur, labem ducit, ac ruinam minatur;Omnia nanque sunt inter se apta, connexa & coherentia. Causa vero finalis,& meritoria sunt potissimae, propter quas stat mundus, atque humanum genus,atque ubi fit aliquid contra illas pro modo illius inuertitur mundus. Quod si magnum sit, maxima fit omnium Ia iactatio,& confusio. Sic vero esse nososte
402쪽
ostendimus late libro ultimo de signis Ecclesiae Dei palam ω Acientes, quoties aduersus Christi Vicarium Pontificem Romanum, studiososque ipsius concitatae sunt ab hostibus Christi vel sedis ipsius,quatenus est in terris suprema,maximae tempesta-
Luci xi . tes ad eam conuelledam, tunc elementa omnia commota sunt.
atque, ut Christus praenunciauit, facta sunt signa in Sole, Luna, . & Stellis ,& in terris pressura gentium prae confusione senitus Mais a. aliaris, arescentibus hominibu S prae timore.. consurgit enim .' gens in gentem,& reguum in regnum,ac sunt pestilentiae,& immes,de terraemotus per loca.
Enumerauimus autem viginti quatuor tempora,quibus haec nacciderunt,neque est quod eadem repetamus. Hic enim, quae ibi omisimus, explicanda nobis latius videntur,faciuntque maxime,ac propie ad rem propositam. Primumque sit illud quoties in mala temporalia per impios,ac malos,boni, pilque coniecti, ac raptati sunt, plerumque Orbi terrarum funestissima de dirissima contigerunt Adnotauit hoc etiam S.Ioannes Chrysb. . stomus, cuius nos testimoniunt non attulimus libris de signis. Ecclesiae Dei, nunc placet afferre, ac verba ipsius recitare, sic igitur ille homilia quarta in Evangelium S. Matthei,postquam retulit exempla multa, de euenta ad illud, quod erat dicturus C. comprobandum. Mos siquideiss,inquit,Dei est certissimus nota hoc verbum ut cum mala ad cumulum suum venerint, cumque viderit grauiter,& suos affligi, & aduersarios Tyrannid quadam contra se impietatis extolli, vel potius mentis ebri tate bacchari, diuinitatis suae potentiam per signa declarari, quod etiam propter Iudaeos in Babylone legitur implesse. Haec sanctus, cum multa tepora enumerasset, quibus ad suorum, qui ab impiis uniuersi opprimebantur,defensionem pugnauit admirabilibus portentis ac signis, eademque repetit multis ue bis libro demonstrationis aduersus gentiles, quod Christus sit DDeus. Nos autem, quod ille generatim, sed uere dixit,distincte singula tempora recensentes, euentaque ipsa allatis in medium uerbis historicorum ob oculos lectorum praeposuimus. Hic autem sit satis ostendisse esse hoc 1 S. Ioanne Chrysostomo obseruatum, memoriaeque proditum. Quod confirmatur ex eo, quod supra libro secundo disseruimus Deum solere modis in- u sitatis cum desunt solita, punire flagitiosos, idque auctoritate multorum, simulque exemplis confirmauimus. Quamobrem
secundum sit illud huic,quod diximus, amne Deum solere intimicis
403쪽
λ micis verae religionis irrogare maiora,ac diriora supplicia, ubi
sudiosos illius affligunt, ac bonis temporalibus nudant. Id etiam libro quarto multis euentibus, atque admirandis esse verum palam fecimus, explicantes 1 religione circumvehi qumdam modo orbem totum. Nunc illud adducamus , quod contigit Imperatoribus Romanis, Senatoribus, Plebeiis, Diuitibusique Imperio Romano subiectis, quoties Ecclesia Christi impe. tebatur, Christiani occidebantur, & cunctis opibus spoliabam tur, aperiamusque multo diriora accidisse hostibus eorum, nimirum imperatoribus istis, Senatoribus,Popularibus quibus-uis, Diuitibus tui. Igitur postquam Romae Sedem Pontificiam Petrus fixit anno q . usque ad Constantinu tenuerunt Imperi u Romanu ,Claudius.Nero, Galba,Otho,Vitellius,Vespasianus,Titus, Domitianus,Nerva, Traianus, Hadrianus, Antoninus Pius, Antoninus Philosophus,Lucius Antoninus, quibus regnatibus in Oriente arripuit Imperium Auidius Cassius, post hos est Commodus . Pertinax,Septimius Seuerus, Albinus,Niger, Antoninus Geta, Antoninus Caracalla, Macrinus, Diadumenus , Heliogabalus , , Alexander Mameae, Maximinus pater,& filius, Gordiani tres, Maximus, Balbinus, Philippus pater,& filius. Decius pater,& si C hus Valerianus pater,& filius. Inde rani, qui tamen alicubi cessere Imoeriu,Cyriades, Posthumi duo, Lollianus, Victorini duo, Marius,Ingenuus, Regillianus, Aureolus, Macriani duo, Quietus, Odenatus, Herodes,Maeonius,Balis fa,Valentes duo, Pise Aemilianus,Saturninus,a e trici duo,Trebellianus, Herema' nus,a imolans,Celsus,Zanobia,Victoria,Titus,Cesorinus. His adiiciuntur qui sunt habiti legitimi Imperatores,Gallienus pater,& si ius, Gallus, Hostilianus,Volusianus, Claudius, Quintillus, Aurelianus,Tacitus, Florianus, Probus, Firmus, Proculus,
D nus Herculeus Galerius,Costantinus Clitoriis, laxi ininus,Se verus, Maxetius Licinius,omneS hi sunt supra nonaginta,e quibus quinquaginta,& noue plus minus videtur habiti pro legitiniis a Senatu. Cuncti atrie iberunt interfecti , exceptis duodecim, Vespasiano scilico,Tito que tamen aliqua volunt a fratred oniitiano necatum,Nerua,Traiano, Adriano, Antonino Pio, Philosopho, Lucio, Septimio Seuero Maximino, qua miserabiliter excruciatus interiit, sicuti& HadrianuS,Clauclio,Chloro. Mirandum sit itaque tot Imperatores,quorum plerique, Vci Bbb laotae Sr α S
404쪽
hostes fuerunt Christianae religionis,vel nihil curarunt,ut Chri fistiani vexarentur,ac perimerentur,occisos fuisse, cum tamen nihil ipsis deesset ad vitae praesidium, di militibus undique munirentur. Atque, ut tot interimerentur, id fuit in cause, quod eorum cuma catholici tot iniuriis onerarentur. i. Hinc S. Hieronymus in cap. I Zachariae,nos autem,inquit, dicimus omnes persecutores, qui a filixerunt Ecclesiam Dei, ut taceamus de suturis cruciatibus, etiam in praesenti saeculo recepisse, quae secerunt. Legamus Ecclesiasticas historias quid Valerianus, quid Decius, quid Diocletianus, quid Maximi, nnus , quid saeuist imus omnium Maximinus ,& nuper Iulianus passi sunt,& tunc rebus probabimus,etiam iuxta litteram prophetiae, veritatem esse completam, quod computruerunt ca nes eorum . Huc usque sanctus, citans exempla Imperatorum
Et S. Ioannes Chrysostom. contra Gentiles libro secundo. Esuperioribus,ait, Imperatoribus ij,qui similia cum Iuliano a telarunt multis,atque intolerabilibus calamitatibias acceptis foeda, ac miserabili morte interierunt, ita ut cuiusdam,dum adhuc viveret, sponte ex oculis pupillae exilireut. Maximinus hic cfuit,alius autem furore,alius alia id genus calamitate vexatus,
Sed enim dicet aliquis, & ipsi Pontifices Summi miserabiliter interempti sunt. Hic igitur apparet aliud longe admirabilius. a Petro usque ad Constantinum numerantur hi Pontifices Romani; Petrus,Linus letus, Clemens, Anactetus, Euaristus, Alexander, Sixtus;Thelesphorus, Hyginus,Pius, Anycetus. Sother,Eleutherius, Victor, ephirinus,Calinus 1. Urbanus i. Pontianus, Antheros, FabianuS,Cornelius, Lucius, Stephanus , Sixtus it. Dionysius,Felix, Euthychianus, CaiuS, Marcellinus, DMarcellus Eusebius, Milciades,Siluester:Omnes hi triginta quatuor, e quibus vigintiquatuor tantia necati,ut enumere uimus signo de prudentia politica. Sic ita l. triplo plures,& amplius ex Imperatoribus eo de temporis interuallo fueriat interfecti qua Pontisces Romani,quauis estent illi tot undique militibus ci cu septi nocte,diuq. custoditi. a i Romani Pontifices nulla habebant militum praesidia. Vno tantu Dei patrocinio protegebantur. Et, quod caput est omnium,maxime, primique e Christianis ad necem querebantur, quod essent Ecclesiae totius modoratores in terris supremi.'An non hoc admirandum ' Quid ad haec dici
405쪽
A haec dici potest 3 Adiiciamus aliud. Pontifices Romani eligebantur senili aetate: Imperatores non ita ,sed ,qui plerumque militares adhuc labores ferre possent. Eia,ut prolixior nostris senibus sit vita, quamuis ad mortem quaererentur, insidiis omnium paterent, quam vel iuuenibus, vel confirmata etate viris, non tamen inclinata. Non omittamus denique Imperatores istos tribus, aut quatuor, credo,exceptis, fuisse trucidatos a militibus ipsis Romanis, quorum se fidei, ac desensioni commi tebant, neque,quibus magis fiderent, habebant, & ab istis ipsis
interficiebantur. An non igitur felicitas malorum temporalis B breuiorὶ An non fallacior λ Nunquid in minima re ' in omnium maxima,qualis est vita, & tamen hic infelicissima nostra tempora cum selicissimis modo comparamus. Apparet autem propositum supplicia diriora in terris exi. stere aduersus eos, aut iustos affligunt. Quod si quis dicat Pontifices Romanos cum reliquis catholicis iniuriose tractatos, publica nanque sententia condemnati sunt,ueluti impii, ac publico postea supplicio sunt affecti .Quin Petrus cruci alii xus capite deorsum verso,quod erat infame, ac seruile. Calixtus in Puteuproiectus est. Marcellus,ut bestiis inseruiret, in ergastulum de- C trusus interiit. negari non potest. Verum multo indigniora pluribus Imperatoribus euenere ,&quidem a suis. Atque ut omittamus probra in Tiberium,Caium, Neronem, Domitiana Galbam, Caracallam, Hadrianum, Maximinum, Valerianum Gallienum, Aurelianum,Carinum, Maxentium publice a populo cuncto, & senatu iacitata, ita ut parum abfuerit, quin aliqui ex his per vias Vrbis raptarentur, atque in Tiberim proiiceretur. Vitellius certe, inquit,Suetonius, religatis post terga manibus, iniecto ceruicibus laqueo,veste discissa, seminudus in sorum tractus est inter inagna rerum, verborumque ludibria, per P totum viae sacrae spatium reducta coma a capite, ceu noxii si lent, atque etiam mento mucrone gladii subiecto, ut visendam preberet faciem, neve submitteret, quibusdam stercore,& ceno incessentibus, aliis incendiarium & patinarium vociferantibus,parte vulgi etiam vitia corporis exprobate, tandem apud Gemonias, minutissimis ictibus excarnificatus, atque consectus est,& inde unco tractus in Tyberim. Eadem, atque etiam
multo Dd lora,contigere Heliogabalo. Valerianum, scribunt, a Persarum Rege Sapore captum seruisse illi pro scabello, quoties equum conscenderet. de in omnibus habitum indigitissime.
406쪽
n s De ruinis Genlium, & Re P.
Haec igitur Imperatores isti, quae in Romanos Pontifices, qui Acuncta haec pro Christo toleranda summae gloriae duxissent, licet habeamur summa dedecorainunquam sunt patrata. Illud autem quid Θ Nullus non imperator conabatur diuinos sibi ho nores asciscere,Christo autem, Christianisque, di Pontificibus ignominias omnes reponere. contra accidebat, protinus his cultus habebatur a Christianorum Ecclesia toto orbe diffusa, di hucusque habetur,illis i. omne opprobium relictum. Quamobrem, cum honor, & gloria primis bonis temporalibus annumerenturi ita ut diuinum aliquid dixerit esse Aristotiles, ac vi tae in multis anteponatur, & hac parte Romani Imperatores B .
adeo sunt diuinitus puniti ut illustrissimum fiat maximis onerari poenis eos,a quibus iusti affliguntur, & quando his est iu cundissimum pati aliquid pro Deo, ertissilinum fit nihil esse
inter eos comparandum. E collatione sinatorum, nobilium plebeiorum, diuitumque geu- . iii lium, o Christianorum,ante Conflantinum, ciamproba
iur illos fuisse infeliciores, quoad vitam, honores, opes, ac ιranquillitatem, in quibus e t poti s- mum felicitas temporalis. Cap. VII. CC ne quis existimet Imperatoribus solis infelicia ter fuisse quoad temporalia, quoties Ecclesia
Christi,ac iusto tauri vexabatur, non autem Sen
toribus, populo reliquo, aut diuitibus, explic mus his pessimam , miserrimam q. simul condiationem fuisse, atque, ut dilucidissima omnia fiant, consider mus Christianis fuisse Episcopos qui senatoribus,aut decurri nibus responderent in qualibet Ciuitate . Romae autem Praes. byteros, & e nostris quidem multi sunt occisi An non autem Iamulto plures in Urbe senatores ab Imperatoribus intersecti ZAtque quatuordecim legimus excitatas persecutiones tu sena tores, nempe a Tiberio, Caio Nerone Domitiano, Hadriano, Commodo, Septimio, Caracalla,Macrino, Heliogabalo, Maximino, Aureliano Carino, Maxentio; quorum multi omnem. prope senatum, quin omnem e gentilibus bonum sustulerunt, ut nos antiquorum testimonii verbi'. ipsis in medium productis,ostendimus libri de antiquo, & nouo Italiae statu secun-- ei capite secundo Et tamen isti senatores secundi erant post Impc
407쪽
A Imperatores, ac Prouincias, Magistratus, & iura administrobant, ipsique erant, qui caedes in Christianos exercebant, verum diuinitus, & isti, ut vidit pus, acerbiusque puniebantur. Hinc ad Scapulam Tertullianus de quibusdam eo tempore notissimis, Saturninus,inquit,qui primus gladium in Christianos egit, lumina amisit, Claudius, Herminianus,Caelius, Capella, de alii peste vastati interierunt. Ita ille. Nunquid autem tranquillius erat ignobilibus gentilium,qui
nobis per annos prope tercentum suerant infestis Videamus,de hos peiori fuisse conditione, quam Christianos. Imperatores B enim duodecim seu ierunt atrocissime,ac silpra omnem ridem in omne hominum genus, Tiberius, Caius, Claudius,Nero,Vitellius,Commodus, Heliogabalus, Maximinus,Gallienus, Aurelianus,Carinus, Maximianus. In primis aute Tibprius innumeros, leuissimis de causis, omni genere crudelitatis, inquit Suetonius capite sexagesimo primo, occidit, neque supplicio cuilicquam pepercit. danatos post Ionga,& exquisita tormenta prε-cipitari coram se in mare iubebat, excipiente Alassiariorum
manu,& contis,atque remis elidente cadauera. Caius maxima
ex parte militum ducenta quinquaginta millia necauit cum de C fidiebant dannati ad bestias corripi spectatores iubebar, ac be-slijs obiiciacum pontem trium milliariorum inter Puteolos,& i Baias edifica let, plerosque socios ponte deiecit, alios e nauibus rostratis in prosundum iaciebat,magnam auri, & argenti uim cultellis admixtis,in Populum consertissimum sparsit, ex quo plerique,dum colligerent,intersecti sint,& alia multa huiusmodi patrauit quae Suetonius, ac Dion narrant. Eadem, multoque diriora quandoque alii memorati admi runt,ut cum vi os de diebant, mortuis alligabant parietibus includebant,recentibus coriis animalium circumdatos vincie D bant, seris dabant, quae nos recitauimus libris de antiquo, & nouo Italiae statu, & iccirco ab iis recitandis supersedemus. His adnumeramus, qui absumebantur sevissime bellis ciuilibus, quae creberrima erant, & a quibus abstinebant chriastiani, ut auctor est 'inter alios Tertullianus in Apolopetico, &ad Scapulam, ita vis oge plures ex alienigenis,qua me Christianis interficerentur,siue in pace ab Imperatoribus, siue seditionibus,ac proeliis Ciuium Verbi gratia: Nerone Imperante a Britannis intersecta sunt Romanorum, sociorumq.septuaginta
millia,pugna. inter Vitellianos,d Othonianos comissa utrino militum
408쪽
mil itum quadraginta millia perierunt , Rursus ad Cremonam λbello inter Vitellium, & Vespasianum quinquaginta millia, &Romae quinquaginta item millia . cum bella Civilia gessit septimius contra Albinum , & contra Nigrum desiderata sunt utrinque homnium plusquam centum millia, neque caedes misnor fuit Ronaae inter Preto rianos, Maximino studentes, ac Romanos Balbino. Gallienus quidem suorum militum quandoque terna,& quaterna millia singulis diebus occidebat. Innumer
biles porro occisi sunt diglatiatibus inter se Tyrann is triginta, de quibus proprio libro Trebe ilius, Hostili anoque, & Volusiano, quos una cum exercitu Aemilianus Maurus interemit, ac sdenique Diocletiano aduersus Carinum, Constantino aduersus Maxentium pugnantibus. Mittimus copias innumeras a Barbaris deletas, ut cum Gothi Decium peremerunt Persae Va Ierianum ceperunt, aut alios aliorum Imperatorum Duces tu derunt, quod varijs in locis euentu vario saepe accidebat.
His aliud admirabilius est subiiciendu ,quotanis ob innum ra scelera gentiles innumeros ad metalla data natos, ad bestias; ad opera publica, ad omne suppliciorum genus. Ex his vero nullus prope Christianus erat, nisi cum persecutiones commouebantur. Tanta vero illorum multitudo erat , ut incredibile iCforet. Exprobat autem Tertullianus id gentibus in Apologetico his verbis. de vestris Ventilibus o gentiles estuat carcer, de vestris semper metalla suspirant, de vestris semper bestiae
saginantur, de vestris semper munerarii noxiorum greges pa- scunt,nemo illic Christianus, nisi plane tantum Christianus,aut si & aliud , iam non Christianus. Haec Tertullianus. Iam vero aduersus Christianos decem tantum numerantur persecuti nes, quibus aliquae adduntur repetitae ex edictis Imperatorum. superiorum,ut quindecim sint ad summum, quindecies igitur accidit Christianis,ut aliquot eorum dan narentur, at gentili- Dbus id contingebat per singulos annos usque ad Constantinum, quod est spatium annorum tercentuna. Vide quanto crebrius . gentilibus eueniebat,ut innumeri ipsorum damnarentur ob scelera. Chistianis, quando innocentes erant ab omni crimine primis Ecclesiae nascetis temporibus ob pietatem, & religionem, id non ita crebro euenicbat. Quid ego hic commemorem spectacula gladiatorum , suae saepius per annum toto orbe Romano edebantur in singulis
urbibus insignioribus, illorumque innumeri occidebantur, ita,
409쪽
ut Traianns eoru dena millia munere viro dederit in una urbe Roma. Nullus antem Christianus poterat esse gladiates, si
Christianus ella. veileta ta .
Non omittamus illud, Tiberium, Caium, Claudium, Nero-tnem, Vespasianum, Domitianum, Commodum, Septimi ita, Catacallam, Maximi num, Carinum, Maxentium, Hos tredecim Imperatores fuisse rapa cissimos, atque ob id ab istis innoxios in umeros intestinos,ut eorum diuitiis potirentur. quod nos eodem libro de antiquo,& nouo Italiae statu, ex antiquoruscriptis,ostendimus, ita,ut crimen Gret esse diuitem. Quamobrem Christianis felicitati erat bonorum tempora Ilum mediocritas,quod illis haud inhiaret Imperatores,quando nihil faeiebat ad explendam ipsorum ingluuiem. Neque ob hoc tantum selices erant,quod ob modicas opes tuti seret, sed ob aliud etiam, ex quo dici poterant opulentissimi non proprio vel Dominio, vel possessione,& usu fructu, sed libera omnium, quae toto Orbe haberentur & ad victum facerent, communicatione ., Nam Christianis cuncta erant, ubi opus fuisset mi tuae benignitatis largissimo subsidio, communia , quamuis sua quisque curaret,ut Tertullianus in Apologetico testatur. Quocirca quivis Christianus quociique se contulisset, habebat a quibus exciperetur ,ecaleretur cunctis in locis, cum secum liti ras Episcopi sui tulisset; quibus testimonium fieret ipsius recte fidei quod libro de praescriptionibus idem refert, G Lucianus in Per egino, qui narrat aliquos Christianam religionem finxisse, ut quocumque prosciscerentur haberent a quibus e cepti alerentur. Alii studebant id, ut in Carcerem coniicerentur ob Chr illi cultum, nam protinus ubi a reliquis id Christianis resciebatur, tot, ac tanta iis donabantur, ut omnibus abundarcnt,ac diuites fierent, quod eodem dialogo idem testatur. U Cum vero per Apostolos,& alios Christianos non modo intra Romani Imperii confinia, sed toto orbe inumeri se se Christo adiunxissent,ut ex Irin ei libri primi capite tertio, ac Tertulliano aduersus Iudeos constat, Hinc oriebatur, ut opes Christianorum, Christianis omnibus paterent, innumerae essent, ac seliciisimo loco serent gentilibus comparari. Magis adhuc elucescet,quam meliori denique conditione christiani essent quatit gentiles ipsi, vel aute Constantinum, si conlideremus ab Imperatoribus ipsis, maxime tandem seu itu in proprios consaguineos, & intimos quosque, ita ut omnes.sundi
410쪽
. landitus edicinderct. Incredibile inamque est quanta suerint diritate,Tiberius,Caius,G laudius, Nero in propinquos, constat id e Suetonio.ac nos omnia collegimus capite ultimo libri primi de antiquo,& nouo Italiae stata. riIgitur quemadmodum firma vid inrus pro uno Romano Pontifice tres Imperatores occises, pro uno Episeopus plures sena. tore S,aut alioquin Ciuitatum .pra seccon ita si spectes multitudinem reliquam,tam Christianorum, quam gentili uin, colligere possumus ex iis quae dicta hucusque sint, pro uno Christiano illorum millia trucidata,neque iis . aut nobilitatem, cognationem,potentiam diuitiasue profuisse ad euitandam mortem, selicitatemq. temporalium conseruandam, verum multo magis obfuisse,quod ab istis ipsis maxime extimesceret Imperatores, eos vellent depressos,aut sublatos,& quando per faetiones Imperium conserebatur,llinc fiebat, ut nemo non paulo audacior ad illud occupandum prosiliret; N innumeros secum traheret, quod pleriqne omnes alieni a Christiana religione seditionibus, ac tumultibus gauderent. Christiani autem cum pacen
sectarentur, atque ea, quae sunt paci S, aurea mediocritate cor
tenti tranquillius degebant,neque se periculis huiusmodi obiiciebant.
Quod si rursus intuearis multitudinem eorum,qui bellis Cibuitibus, veluti perduelles intersciebantur, & quorum corpora insepulta serae deuorabant, si criminum reos, si gladiatores, videbis istos habitos infaines, non modo a c hristianis, sed a gentilibus etiam. Martyres autem Christiani a gentilibus dun. taxat, verum neque ab horum bene moratis. Imperatores enim
boni coerccbant persecutiones commotas in Christianos, aut non iubebant, quamuis aliquando vexarentur exedristis gene-xalibus,vx ex Apologijs Iustini, S Tertulliani apparet. Restat itaque, ut Christiani infames haberentur a gentilibus malis, non bonis. Hinc a Dione veluti laudabile refertur de laudatissismo Imperatore Nerua,quod reos impietatis absoluerit, neminemque accusari permiserit, vel impietatis, vel Iudaici ritus. quae pertinere ad Christianos cuncti interpretantur. Atque ita siue opes, siue honorem, siue tranquillitatem , seu demum vitam, vitaeque conseruationem respicias, meliori erant denuque conditione Christiani quam gentiles,quamuis a principio non ita viderentur exitum rerum nescientibus, aut non exam nantibus,quoties Christiani vexabantur.