Gulielmi Budaei consiliarii regii, libellorumque magistri in Praetorio, Altera editio annotationum in Pandectas

101쪽

ibi GVL. BV D. ANNO T. RELIQ . primores ciuitatu ciet. equites enim uocabuntur prima octoginta inde prims ct is centuriae peditum uocabaim tur: ibi si uariaret quod raro incidebat ut siecundae cla sis uocarenturmec stre unquam insta descenderent, ut admisi, ia μα- i Mimis pera irint. Ηας constitutione centuriae primae rogativa. clagis erant praerogatiuae,sed sorte non ducebantur. Horatio postea immutata est multiplicato populo, ut idemine autor est Prima clusis semper prima rogabatur :sed praerogatiuae centuriae sortito ducebantur, hi ex Cicer ne intelligitur loco supra cinis. Ex eo instituto uerba apud Latinos dum,In bua clasbe munere, id est κατα --

Oulatae is. Δυτῆμ ρο ουκῖἱαν επιγρα Cr quintae clusis homines, id est,infimae notae. cicero in Academicis, de Democrito loquens,Quis hunc philosiophin non anteponat cleaihi,

chr ippo, reliquus inferioris intusqui mihi illo

comparati,quintae clasu uidentur. Et in classes numeram aliquem Cr hominum multitudinem tribuere:id est κατα-rrareta tua. ut in classes discipulorum Fabio. Inde praerogotiua uocabulum uarie usintu. cicero in Verre,Asti. Hic

Detellus quam isti sit amiciri attendite. dedit enim prinrogatiuum suae uoluntatis elasimodi, ut isti pro praerogatiua eum reddidisse uideatur. Iocus est ciceronis a dilaria ducim,id s ab ambigua Piscatione praerogatiuae. ac si diceret, Dedit enim praeiudicium sum pro pretio iVerre dato ad redimenda purogatiuaru tribuum s pragia, quibus con ut Alete sis erat mim. sequitur enim, An me tacituru tantis de rebM existimauistis s Praerogar,ua in superiore loco pro praeiudicio suifragiario poni-- tur: ut in posteriore est nomen adiectis subinte igitur

enim centAria.Interda autem praerogatiua pro aut talerias

102쪽

1M PANDECTA s. tortius ponitur qui prior censet, ut apud ciuium in tertio,

Ne praerogatiuum militarem urbana comitia sequerentur. Alib Quin praerogatiuam militarem, qua extempla tua his Annibal intra praetorium dclatus erat: Suor 1 Iobis si quentur.Vnde tractum,ut praerogatiua eminetiam signia sicet,σ πλεονεκδμα ut in cap.Obseruare,De ossis.pro- conscia. in ora de reditu suo ad senatura, Quo die inquit P. Lentulus nos comitijs centuriatis, quae maximi maiores iusti dici haberis uoluerui, accessit in patriam, ut eaedem centuriae quae me con utem βcerunt,con utatum meum comprobarent. qua die quis ciuis fuit, qui non ne is esse putaret, quacunque ast aetate aut uulctudine esset, non

de salute mea sentcntium 're s quando ulla dignitate totrogatores, diribitores,cunodcss nidistis Ex quibus uerabis liquet obstruatores in comitiis adhiberi solitos,ne quid

fraudis admitteretur Cr umbitus circunstemittes. Saepe enim eueniebat ut tributim pecuniae diuiderentur a can-ridatus ad ducupanda suffragia egentium: quam ob causam redemptores huiuscemodi operis perficita quis protio corrupenda plebis ultragia suscipiebat, diuisiores uocabantur. ut apud Tranquillum in Augusto, Octauius inquit pater a principio aetatis Cr re er existimatione magna fuit . ut equidem mirer hunc quoque a nonnullis argentarium atq; etiam inter diuisiores operasq, campestres proditum. Inde illlud ciceronis in secundo de Orat. Etiam inaterpretatio nominis habet acumen, cum ad ridiculam conuertas quamobrem ita quis uocetur: ut ego nuper Nummum diuisiorem,ut Neoptolemum ad Troiam, se illure in

campo Martio nomen inuenisse. quibus uerbis significat Nummium ob diuisionem ministerium , quas in campo Iactiαλι, dissorem cognomento dictum. Et ad Attic ,

103쪽

ro GVL. BV D. ANNO T. RELIQ, cosul autem ille deterioris histrionis ilis, suscepisse negotium comitiorum dicitur, er diuisores habere. Et paulo post, Novi est in lege hoc ut qui ita mos in tribus pronunciauerit, si non dederit impune t: pii dederit, ut quoad uiuat singulis tribubus sest. C C C κκ X v. debeat.Pr p=bisuntiare nuntiare in tribus nummos significut aperte polliceri inn--i. singulas tribus certam nummorum s mam. Hos diuisores Plautus curiae magistros uocat quid curis etiam tribus appellabuntur : unde comitia curiata diciti er leges curiatae,

a centuriatis disrcntes, eo quod suffragia curiatim non centuriatim ferebantur, ut in illis. Sunt qui diribitores Cicerone dictos putent diuisores, in loco superius citato: quod mihi non videtur. Idem Cicero pro Plancio, de lege ambitus loquens, Decuriatio tribulium, descriptio popu-ii , sulfragia largitione deuincla oeueritatem senatus, bo-

norum omnium vim ac dolorem excitauerunt. Haec doce,

haec prostri huc incumbe Laterentis: decuriasse Plancium,

conscripsisse, sequestrem fuisse,pronunciasse, diuisisse.Η

ctenus cicero.Η uiuscemodi diuisores interdum in creati nibus pontificum Cr coenobiurabar interueniunt. Evivis modisodalium decuriationes fiunt: Cr perseque res sacerdotiorum palam cautiones expediuntur. MancipesCr conductores res transigendas perficiendus p - cipiunt. cum interim cupiditas humana sacrosancti paracliti au'spirijs dinundinationes factitans, inexpiabilibus comine

rijs conscelerare sanctifimos ritus no uereatur ab antiquis ristadium institutos. Nec uerὸ aliam ob casiam ut credibile est ab Francia. Ddium ecclesiae Frucice ut extorqueretur non pridem es fictum est. Sic enim apstellare placet incbnm illam, Frarme q- peculiarem sanctionem, maiorum nomorum viri

te uis innocentia puram quam unius aut alter frtasse ho

stibus

104쪽

IN PANDEcTA s. rupibus eius proditam,trans alpes deportantes,praesentis calamitatis telam flagitios ima cupiditate iam inde exorsi sunt. Quis enim non praeuidebat, insigni aliqua clade noα h Astra expiatum iri unius aut alterius ,rtasse perditifimum ribambitioncm s dimetii quae Iubsecuta sunt in detexenda tela mχιδελ- decennio continuo, eiusmodi sunt, ut in igne illudfretus maioribus deinceps, idis conbentaneu cumulatium, ad extremum obrutum sit cr sepultim grandi malorum Iliade. Cuius qui Paris fuit, si ut in lucem editus est, subinde cla- tus luisset, cum nomine utique nunc Francico praeclarius ageretur: nec principis multi aria ac copiosa naturae mutanificentia praediti ac beati, conlectum cr fructum, res μαblica nunc orba destitutas desideraret. Qui alienae ipse ambitionis, auaritiae, crudelitatis, landiu poenas pependit: pendetq; quandiu Providentiae complacitum fuerit: eum unam ob causam praecipue quantum quidem ego sentio

quod no sibi,sed paucifimis,sed uni ex alteri Cr sic quoque nimis dico fra spe maiestirem suum ut assereret, invitus quidem ille, ut uidebam, sed rimen neficio quo fato ut sunt humana lecit: vir ad omnia summa natus, dignus qui suae naturae magis quam hiantibus pauci 'imorum cupiditatibus indulgeret. Verum ut in praeteritam beneficentifimi principis casui lacomas luctum s uiri boni: sis in futurum preces votas debere nubi vidcntur. Irin enim utroque uersus integrum est Prouidcntiae, si precationes obsecrantis populi ualuerint: qui suopte ingenio caput ac fortunas deuouere solitus est pro salute principis: σ

quod hactenus male ex incommode, dira nonnullorum cu

piditate importunaccecidit, diuinae prouidentiae beniagnitate non modo in integrum restituatur, sed etiam ita

105쪽

ies GVL. BV D. ANNO T. RELIQ . praedicet, Cy regnum gratuletur. Vt ad rem redeamus: olim comitia is in populi potestite fuerunt , ut tamen sonatus autor in futurum exitum campi feret. Liuius libro primo, Patres cinquit Urrendum ultro rati quod ami suri erant, in gratiam inrant fimina potestite populo permisba, ut non plus darent iuras quam retinerent. d creuerunt enim ut cum populus regem iustisset: id sier tum esset, si putres autoresfcrent.Ηodisq; priusquam populus 'Istagium ineat: in incertum comitiorum euenis

tum patres autoressiunt. Quod tamen ciceronis uerba

de jsbe feri significare uidentur, in oratione pro Pla cio, Nunc inquit tanti mi distulo de iure populi, qui potest er solet nonnunquam dignos praeterire: nec si a populo praeteritin est, quem non oportuit: a iudicibus cor demnandus est, qui praeteritus non est. Nam si ita esset quod patres apud maiores nostros tenere no potuerunt ut reprehensiores essent comitiorum: id haberent iudices quod multo minus esset ferendum: tum enim magistratum non gerebatis qui ceperat, si patres autores non egentre Bis casia Acti . Hic comitiorum Romanorum stitus suit usque adris Di oris. caesarem Dimiorem: quae comitia frequentabantur in campo Martio,ut Athenis in eo loco, qui et ἱ dicebatur, arci proximu3: ubi dismetiri u febant creandis magistrolibus. Is caesar c rempublicam oppresisset, comitia cum populo partitus est, ut autor est Suetonius, ita ut e ceptis consulatus competitoribus de caetero hinero canis didatorum, pro parte dimidia quos populus vellet pronunciarentur: pro parte altera, quos ipse dedisset.cr es ' . , bat per libellos circum tribus mssos scriptura brexi: caesar Dictator illi tribuis commendo uobis illum er illum: litur, tro 'fragio suam dignitatem teneant. caesuri succcsit Augustiis:

106쪽

legem Iulium de adulterijs. De quo idem autor, coi tro1 r- quos pristin i morem reduxit: ac multiplici poeius h. coercito ambitu, Fabianis er Scaptiensibin tribulibu ii suis, die comitiorum, ne quid a quoquam candidato des, i. derarent singula milia nummum a se diuidebat. Et in Ve- , stasiano, de cim auaritia loquens, Ne candiduli1 quidem honores reis ue tam innoxin, quam nocentibus absoluti nes uenditare cunctatus est. candidati autem caesuris die codHMι, cebuntur, glios princeps populo commendabat. Idem in casari Augusto, Q oties magistraturum comt ijsintcresset, tri-

bus crum candidatis suis circuibat ,supplicabati more so- lanini: strebat er ines fragium in tribus ,ut ungs e populo. intillanias lib. v i. derisu loquens, Iungitur uim phibologia similitudo: ut a Galba, qui pilum negligenter petenti, Sic inquit petis rinquam caesius candidatissi Nam illud petis ambiguaem est: securitas simus. cuias ioci senses est, Tu pilam petis in lusu tam neglectis, quam solent honores petere Caesaris candidati quibws non magno-i ' per e supplicare necesse est ob principis commendationem. Hodie eandidati principis in creatione pontificu m ij sunt, quibus princeps literis Iuli Cr nunt fluet alterdiam ultra

modiam.Verba igitur Modestini hoc in loco ita intelligo, , non ut ambitrus legem Romae abrogatam esse dicatsed dimbitus iudicium exerceri do: se: quia populus honores, mandare desierat sub principibws iam orannis, aut ad . regum similitudinem omnia arbitratu suo admini uni bos, omnibus propemodis uestigijs antiquae Reipublicae, sublatis. Sic Iuvenalis de Pop. Rom. -num qui dabat olim i imperiam res,legiones,omnia: nunc se continet, atque duas tum res anxii s optat, Pannum ex circenses. de temp

107쪽

ros GVL. BV D. ANAO T. RELI in tempore Domitiani loquens. De quo loquens Fabius lib.

v i. ita inquit in mentione orationis pro Muraena, Hoc

gings inquit nostris temporibus totum pene sublatamestici in omnia tutele eurq; unius innixa periclitari nullo iudici exitu posint. quibus uerbis Ubeutabunde hoc signiscat, id quod cicero praecipue perfit dere conabatur, ἡ Republica esse, ut constules designati consulatum inirent erat enim Muraena consul designatus alioqui periculum imminere Reipublicae. Id inquit mintillanus imuic accidere non potest: ut periculum scilicet Reipublicae im-mnere dicat patronus,si consul antequam ineat magi)str tum damnetur: cum Restublica orba esse non fit sub Domitiano principe, a quo uno commode regebatur, utine dicebat,etiam ut consules nulli essent. Modestinus ci ea principatum Alexandri scripsit: Qui ut inquit Lampridius honorem ius gladij habente nunquam uendi passus est: hoc dictitans,Necessee est ut qui emit,etiam uendat. Erubescere,inquit, punire,qui emii er uendidit. Pontificatus aute quindecimuiratus auguratins codicillares scit,ita ut in senatu allegerenturi codicillares, inquit,l cit: hoc est muneris sui scit. diplomatibus enim datis sacerdotia conferebat: quae Accursus seculares porc titessiisse dicit, norans utis tepora I uri co ultoru no agnouisse ueram er rectam pietatis opinionem , aut sacerdotia etiam Romae sisbe ante peruulgatam christi religionem.

Ambitus a senatu aliquando comprobati, ut bonis mori- Exemptu me, bus conuenientis, exemplum est apud Suetonium in c. se sere, g duobus inquit conbulatus competitoribμs, L. Luceto, Murcos Bibulo, Luceium caesar sibi iunxit: pactus ut is, quoniam instrior gratia esset, pecunias post ret , nummos de uo communi non igne pronuntiaret. Qua cog

108쪽

IN PANDECTAS. et cognita re optimates, quos metus ceperat, nihil non amsurum eum in summo in gistratu concordi er consentiet te collega, autores Bibulo fuerunt tantundem pollicendi: ac plerique pecunias contulerunt, ne catone quidem abnuente eum largitionem e Republica feri. Igitur cum Bibulo consul creatus est. Ambitio piλααμ, απουIαρ-

tantur oωτοι συνεκπη ιιόντες.

I N cap.Ab accusatione,Adsienatuscons. Turpiliamini: Nuntiatores qui per notoria iudicia produnt, notoriis suis inistere iubentur. Accursim iudicia legit, er ac I tiones iudiciales interpretatur: nuncs inistere, nunc absistere legi astipulante sartolo.Ego indicia, id est μηνίματα lego:hoc est qui delationes per indicia aciunt. Nin Nesstria. toriasunt quorum si mentio in lege, Ea quidem, cod. de accusationibM,qua in lege ego locum corruptu esse cesto: ubi enim legitur, Verum si fissis nec notorijs insimulatus,id est accusatus seperpenso iudicio distici debet. ego ita legendum puto,Verum salsis necne notorijs infimula- twssit, perpenso. er reliqua. num illud, id est accusatus, spuriu est,ex margine additu sensus est autem hoc in loco,

Nuntiatores qui reos destrunt per notoria, licet citra columniae metum accusent,debere tame Vistere suis indicij eas tueri notoria quae attulerunt, interim dum quaestio de crimine habetur. Notoria autem testificatiorum genus esse intelligo.Indicium autem prodere, est rem arcanam in

medium distrae: sed aliunde compertam, non autem ex cri* docminis conscientia: licet proprie indices sint criminis consortes

109쪽

tio GVL. BV D. ANNO T. RELI in sortes,ut supertim diximus.Hoc gem μηνυτῶν, id est iu diei ,hic intelligi puto,qui a Graecis προσαγγελεῖy dicu-

quibus omnia nosse necesse est, id genus hominu odio Ni

ω κου par primas habuit Darius iunior rebus suis dis dens omnias fustectas er metue At emigarios DionUjoruni sγracu's permixtos habuerunt. Veru Plutarchus rannicu ministerire notauit. Papinianus de legitimo cia uilis munere,ac bonis moribus tuendis accommodato Iocutus est. QMd genu3 ut opinor areanis sceleribus inquirendis ex serendis institutum era ut crimina publice a Mure. innotescerent. Nuntiare uerbum in huiuscemodi rebus a comoda tu est antiquorum usu unde nuntiatio auguru erater obnuntiatis,quaesebat ad comitia dirimenda inaust, cito coacta. cuius uerbi strictim alio loco memini. i N truct. De quaestio. In criminibus feruandis quaestio adhiberi solet. Legendiam scruditidis licet aliter legat A solitari re, cur M. scrutari crimina, est argiumenta sceleris inquireremi uestigare. cicero de que loquens in Partitionibus Immo uero argωmenta scrutabit L cr quaeremus ex omnibus Ioeissed adhibebimus iudicium. Asinius Pollio ad cicerone, insultu castulonensi distositi ab utraq; parte scrutantur rebellarios er retinent. id est in anacrisi acienda: de qua superius diximus, quaestio adhiberi solet. Et paulo injerius, cum alijs argu mentis reus ita probationi amouetur,

ut fidia struorium consisto dcesse uideatur. Ita legit Accursus, er ab urdistinc interpretatur. Ipse uero admouetur

110쪽

regendum non dubie censeo. Est enim admouere proba tiom , ita compercre reum argumentis, ut pene conuictus uideatur. Admovere est proxime adiungere: σadmotum dicitur, quod contingit id cui applicatur. παραβοιμομενον. cicero, Ad neruorum eliciendos bonos apo manus est admotione digitoriam.

IN truet. De poenis, cap. q. Quoniam his fit mentio aqtiarer ignis interdictionis, adnotandubie Festi uerba esse duximus. Aqua inquit dicitur a qua iuvamur. Aqua , . autem o igni tam interdici solet damnam quam accipiunt nouae nuptae: uidelicet quia hae duae res bu manam uitam maxime continent.Itaque rus prosecuti ignem vetar diebantur aqua es: quo purgationis genus appellabant sulfioum. Lamntius librii l. Instit. unde aquaer igni loquens,tanquam duobu3 princi se Asteriam enim

inquit quasi musicusiniam elemenim est, altera m quali

foemininum: ulterum activum, alterum patibile. IdeoEri duetorium instituturm est, ut sacramento ignis er aquae nuptiarum foedera sanciantur: quod foetus animantiam calore π haemore corporentur, atque animentur ad uitam. Quaem enim connet omne animal ex animae corpore: materia corporis in binore est, animae in calore. Quia

ex auium foetibus datur scoris quos croi humoris plenos, nisi opi ex calor fouerit: nec haemor potest corporari, nec

corpus animari. Exulibus quos aqua cr igni interdici o- Iebat: adhuc enim uidebatur ne is, quamuis mulos tamen homines supplicio capitis ulmere. Interdicto igitur eamni rerum usu quibus uita constat hominum , perinde hasta tur, adi eget qui eum sentetia acceperat morte mulctatus: adeo ψti elemeti prima uni habita, ut nec ortu in hominis, nec ne his uitam crediderint posse constire.Horu altera mnobu