장음표시 사용
31쪽
tutioni οὐ coerceantur. C A P. XIIII
ONsTANs omnium sententia est, nulla illicitis coetibus capitaliorem Reipub. pestem este. Itaque: neque secietatem, neq; collegium, neq; huius in i corpus passim omnibus haberc Romae, quantum ab ultima antiquitate repeto, concedebatur, eamq; rem& legibus,& senati consultis, S constitutionibus, mandati si principum coercitam, collegiaq;, praeter pauca & certa pu- blica auctoritate cohiniata,quae utilitas ciuitatis desiderastet, sublata Asconius in Cornelia. Cicer.& nostri auctores. in i j. D. quod cuiusq; uniuer.& l. . & l. iij. D.de colleg.& corp. scribunt. Leges in cam rem latas inuestiganti mihi regia Ta quinh lege vetustior nulla occurrit, qua praeter collegia a Numa instituta reliqua omnia dissoluit, quemadmodum Halia carnass. lib. iiij. his verbis refert. ρχας - συμ-ῖς, om γίνονῖ ίω των α φρατ αςῶν, οῦ γειτονων Lνο - α ια ' ἱερα κ θυαας πάλου κοινῆ μνκετι
sulta vero, quibus collegia,quae contra leges instituta esse vitidebantur , sublata sunt, tria memorantur: unum a Paedia. in Pisonian .quod L.Caecilio & . Martio Coss. factuni cst. Alterum a Cicerone lib. ij. cpist. ad QL.Fratrem, quod Lentulo & Metello Coss.Tertium a Tacito lib.xiiij. Neronianis temporibus factum, cum de contentione inter colonos Ni cerinos Pompeianosq orta ad Senatum relatum csset. Principum de eadem re constiti tiones a Iulio C sare repetcmus, quem bellis clusibus compositis collegia cuncta praeter antiquitus constituta distraxisse Sueton. in cius vita cap. xlij.
refert. Quod ipsum & ab Augusto postea factum, cum plurimae factiones titulo collegiis noui ad nullius non facinoris societatem coulent, idem auctor in August. cap. xxxij. scribit. Mandatis quinetiam principalibus, quae praelidibus dabantur, caput hoc insertum acccpimus, ut ne collegia sodalitiaue esse praesides prouinciarum paterentur, neue milites collegia in castris haberent, id est, non tantum in urbe,sed in Italia dein
32쪽
in prouincijs locum habere Diuus quoque Seuerus rescripsiti. j.D.de colleg.& co . Qua de causa etiam Iudaeorum religionis causa conuentus in prouincijs praesides proconsulcsq: inhibebant , quoad illis sacrorum suorum causa coire Augustus cpistola ad Norbanum Flaccum Asiae Proconsulem praesidesq: prouinciarii missa permisit, quemadmodum Philo in oratione ad C. Caesarem refert, qui & ab eo principe uti collegium Iudaeorum esse pateretur impetrauit, quod tamen stare postea Claudius passus non est , qui omnes Iudaeorum societates univcrsitatesq:, ut Dion lib. lviij. auctor est, dissoluit, post quem deinde Antoninus Iudaeoru uniuersitati veluti publice improbatae legari nihil posse rescripsit, i. i. C. de I daeis. Vt enim legitimis approbatisq; collegi)s de hereditates& legata dari restituiqi Senatusconsultis Marci, ut opinor,
temporibus factis concedebatur. l. cum senatus. D. de rebus
diib. l.omnibus. D. ad Trebellian. ita illicitis atque illegitimis colleghs nihil iure relinqui poterat. l.collegium. C. de here Linstituend. Licita porro A legitima collegia ea demum habebantur, quibus coeundi ius lege vel Senatusconsulto permissum csset. l. semper. S. quibusdam. D. de iure immunit.l.j-D. quod cuius uniuers Quo in genere figulorum, fabrorum
aerariorum, pistorum, tibicinum,aurificum, cerdonum,coriariorum, lictorum, viatorum, publicanorum, nauiculariorum,& eorum qui annonae urbis seruiebant, collegia in veterum libris recensentur. Inuenio de in Antiquis inscriptionibus, dc in Cod. Theodos centonariorum, ac dendrophororum compus : mensorum item frumenti, in l. ab his. 6 . D.de vacat mula. Item vinariorum, lupinariorum, & caligariorum apud Lampridium in Alexandro : a quo principe omnium artium
corpora instituta hisq; ex seipsis defenseres datos idem auctor scribit, defenseres appellans, quos & syndicos dicimus,
quemadmodum in l. j. S. tutores. D.quand. appell. sit. l. ij. & l. xvj. 6.ulti.& l. vlt. D. de mulacrib.& honor. praeter quos ctiam patronum sibi aliquem collegia quaeq: constituebant, cuiuvrci in Inscriptionibus antiquis testimonia reperiuntur. Huiusmodi vero collegijs arcae communis habendae, pecuniaeq; in
commune cogendae ius competebat. Manumittendorti quo
33쪽
D deliberi.uniuersit. Quorum omnium nihil illicitis collegiis
tribuebatur. Illicita autem existimabantur utique omnia,quae non ex senatus Principiuue auctoritate coissent. Aliter enim noua collegia iure institui non potuisse argumento est, quod Bithyniam Proconsule regens Plinius, cum c re Nicomedensium ciuitatis existimaret fabrorum collegium institui, id ut facere sibi liceret,a Traiano per litteras,lib.X. Epistol suarum petit: Cuius tamen petitioni Traianus adsensus non est, v ritus ne quod alias acciderat, collegiorum factionibus ea cuuitas vexarctur.Ccteriun qui illicitum collegium coisse dic bantur, Romae apud praesectum urbi accusabantur.l.J. g. vlti. D.de ossic praescct.Vrbi.
OLLEGI Is nundinas adiungamus, quas ne in
priuatis quidem praedijs ad arbitri u instituere cui- VI que permittebatur , sed accedere Principis vel f
natus auctoritatem necelle crat. A Principe peti selitum nundinarii habundarum ius indicio cst l.j. D. de nun din. in qua ita est. Nundinis a Principe impetratis, non tendo qui meruit, decenni' tempore ,sum amittit. A senatu vero
impetratum ius hoc quoq: iuisse Plinius lib.v.Epistol. ad V lcrianum ostendit. Solcrs, ait, vir praetorius a senatu peti jt ut sibi instituere in agris suis nundinas permitteretur. Contradixerunt Viccntinorum legati. Atq; ita Claudium Imperatorem legibus publicis seipsum stibi jcientem ius nundin rum in.sua praedia a Consulibus pcthsic accepimus, ut est a
Suetonio in cius vita relatum.
meprincipum orationilus. γMPLIssIMI ordinis auctoritas, ex quo unius
Τ dominatu omnia teneri coepere, valde fracta & imminuta est a bonis tamen principibus aliquatenus in eo retenta, quod quae constituturi essent, orationibus complexi, de his censendi arbitrium senatui relinquebant. Cuiusmodi inultae libris nostris memorantur in senatu recitatae principum orationes. l. j.&l.is. D. le serijs. l. ij. D.de sugi El.cum hic status.D. de donatio.inter vir. l. cum hi. D. de
34쪽
D .dc transact. l. oratio. D. de sponsal. l. i. g. j. D. ne de stat.d funct. l. iiij. D. si liberi.ingen. cfle dic. Eas vero orationes patrum consultum , quemadmodum lex, oratione. D. de ritu nupt.indicat, statim subsequebatur. Tacitus lib.M. Oiatione principis secuto patrum consulto primi Hedui senatorum in Urbe ius adepti sitiat:Exemplo crit Senatusconsultum de petitione hereditatis, quod ad orationem Hadriani factum cxl item veniunt. I.praetcr.l. illud. l.si & m. D.de petit.heredit.& l. . C. eodem tit. perspicue intelligimus. Atque hinc sit,ut quod uno in loco oratione inductum traditur, id alias Sen tusconsulto citra ullam plane pugnam atque discordiam tribuatur. Vt cccc,de alimentis tcstamento relictis sine Praetoris auctoritate transigi interdum oratione, interdum Scn tusconsulto prohibitum dicitur.l cum hi. D. de transact. l. eleganter. J.j. D. de condict. indeb. Alienatio rerum minoris oratione δί Senatusconsulto interdicta promiscue dicitur. l. i. d l.non fit. D. de rebus eor. l. j. l. si ad resbluendam. C. te praed. nain. Et quod Senatusconsulto Orphitiano plerumque vindi-Catur, oratione Imperatorum Antonini & Commodi in senatu recitata factum Vlpianus in Inst. tit.xxvj. scribit. SI Caius in i penult.D. ad Senatusc. Tertylli an scribunt. Amplius quod Senatusconsulto cautum constitutumq; crebro legimus, ne tutor pupillam vel filio suo, vel sibi nuptum collocezl. . C. de inter i. matrim. l. am illinii. C.de excuctui. l. Senatusconsuluto. l.libertii JJ.D. de rit. nup. id orationi D. Marci adscribitur in l. si quis tutor. 3. quamuis. Sr Inon solum. 6. sed etsi filiusfam.
D.de Iit.nupt. Quae omnia ea ratione non esse contraria de scndetur, quod Senatui eorum censendorum orationibus in senatu recitatis Imperatores auctores fuerint.
OvET me proxime habitus de orationibus primcipiun sermo, ut de Quaestorum ossicio, per quoscae plerumque recitabantur, quae legendo adnot ui in medium adseram,eoq: magis quod inde lex l.
D. de ossic. Quaestoris, illustiabitur, in qua Quaestores libris principalibus cpistolis o in senatu legendis vacasse,N Candiuo A datos
35쪽
datos principis appellatos Vlpianus scribit: quo sensu Candidati nomen apud Velleium Paterculum lib. posteriore a cipiendum censeo, cum ita ait: Quo tempore mihi fratri lineo Candidatis Caesaris proxime a nobilissimis ac sacerdotibus viris destinari Praetoribus coligit. Fuisse vero hoc Qua storum sub Caesaribus munus, ut orationes Caesarum recitarent, multa declarant: Illud imprimis, quod Suetonius Ner nem resere praeterito Quaestoris ossicio per Consules pleriit; recitasse.Cuius & illud est in Tito cap.vj. Recepta ad se prope omnium ossiciorum cura, cum patris nomine & ipse epistolas dictaret, & edicta conscriberet, orationesq: in senatu recitaret, etiam Quaestoris vice praesecturam quoque praetoris suscepit. Tacitus lib. j. Inter quorum aspectus & minas ingresii curiam senatores de oratio principis per Quaestorem eius audita est. Dion lib.liiij. αγαγών Λ εκ τουτουω βουλευΠ-
citandas, sed & ad cetcra omnia, quae vel absentes, vel praesentes, si laborem recitandi sugiebant, senatui nota facere vellent, Quaestorum opera Principes utebantur, ut ex his Suetonij verbis apparet, quae stat in Augusto,cap.lxv. De filia absens ac libello per Quaestorem rccitato notum sen tui secit. Obseruata quidam de Horum ad ros deductione.
Os sv NT de antiquo nuptiarum ritu ex Pande- lis nonnulla colligi: ne id quidem negligendum duxi, qui minuta quaeque antiquitatis vcstigia stu- diose persequor, quod saepe inter legendum occurrit, uxorem mariti domum deductam.l.si uxor. 6.si minor. D. de adult. l.quaesitum. D.de sponsal. l.h. in fine. D.de priuileg.
credit.l.haec condicio. D.de condic. 8c demonst. l. si ut certo. f.interdum. D.commo.l.dotis promissio. l. cum post. f. in domum. D.de iur. t. l.cum hic status. S. si quis sponsam. D. de
36쪽
donat. inter vicit . D.de his quae ut indign. Quibus omnibus vetus Romanorum mos in mariti domum nouas nuptas traducendi demonstratur, qui ctiam l. cum fuerit.D. de condit.& demonstrat. & l.pcnuit. D. de donat. int.vir. hisce, quos subieci locis, perspicue comprobatur. Tacitus lib.xij. Nullo exemplo deducta in domu patrui fratris filia. Seneca lib. iiij. controuersiarum. Cum infelici face ad dotalem situm noua nupta deduceretur si qua fides est, exhorrui. Augustin. lib. vj. de Ciuitate Dei cap. ix. Sed domum ducenda est,quae nubit, adhibetur Deus Domi lucus, sic enim cum deum, qui ei sol lemni deductioni praeerat, appellabant, eiusmodiq epitheto Marcianus Cap.lib.ij. de nup. Philologiae Iunonem ornat. Ab hoc ai cm more manavit, quod dicimus uxorem ducere: nam id praecise dicitur: ctenim cum dicimus, uxorem duc re , deest, domum. Plene autem ac perfecte sic enuntiatur, Uxorem domum duccre. Terentius Hecy. Nunquamst ilia
orem ae urum domum. Et alias: Vt a paucis retarim, orem ae ducis domum.
Idem Phormi. morem Faccipiet, or ducenda es Amum. Plautus Aulul. Volo te Morem domum ducere. Et alio eiusdem Comoediae loco. Vt indotato ducant ruxores domum.
Eodemq: modo Graeci γi bae imminute dicunt, apud quos ista quoque deductio in usu fuit. Lysias in orat. de
γομὴν ἀρ διυ ὀι αν. Pollux lib. iij. ονομας. ὁ Λ αγων τοῖ νυ digias σαπορ ομιας νυμφαγωγγ ὀπιπι, μὴ ὁ μετω, s riνομι- δε μ ἰνοα τόρ ιλυβρογαμου est. Ab cadem etiam consuetudine & illud profectum est, quod Non.Marcell. noti Innubere a veteribus dictum pro transire, quod quae nuberent, ad maritorum domos transirent. Atq; hac de causa absenti per litteras vel nuntium posse mulierem Vtiliter nubere nostris placet, si in domum eius deducatur. Absentem vero mulierem ex litteris suis vel nuntio suo duci non posse, quia deductione in mariti domum quasi in domicilium matri moni j opus esset. l. mulierem. D. de rit. nupt. l. cum post.*.in domum. D.de iur dot.Vir abscias, ait Paulus lib.f. sent.tit. xx. uxorem ducere potest, semina absens nubere non potcst. c 3 Cuius
37쪽
Cuius disserentiae hanc interpres rationem adsert, quod in absentis domum uxore a parentibus eius vel amicis deducta nuptiae celebrari possunt. Quod idem fieri non potest, ubi a
viri domo uxor abest. Ceter im vespere in maritorum d mum uxores transferebantur, taedis ac facibus praeeuntibu . Noctu cnim nubebant, quemadmodum Sex. Pomp. lib. xiiij. notat. Eaq: ratio est, cur in Catulli cpithalamio noctem in minere pueri pucllaeq; moneant. Velatae item domum deducebantur, ut Tcrtullian. in lib. de virginib.Velan.tradit, ii, gredientcsq: domus posses inungebant. Ex quo & uxorum nomen fluxisse Donatus in Terentium credit.& Isidor.lib. ix. Elym. cap.vit. pi obat. Sed haec alias. Exemplis demonserata antiqua seruitutum recipiem
. N legibus mancipiorum qualiter olim seruitutum ' receptio fieret, scitu ac cognitione dignum est. Id quod ego aliquot exemplis planum faciam. Vnum
sumetur cx l. qui libertatis in fine. D. de cuict. IT NERA, ACTUS, QUIBUS S V N T , V T I Q V E S V N T. & cxl. si scruitus.D. de seruit. Vrb. praed. quae seruitutem lumbnum ita rccipi solitam indicat. LUMINA UTI NUNC
sv N T , ITA si NT. Quod in Cicerone quoque lib. j. de Orat. obseruari potest. Quo quidem,ait, in genere,familiaris nostcr M.Bucculeius,homo neque meo iudicio stultus,& suo valde lapicns , & a iuris studio non abhorrens, simili in re
quodammodo nupcr crrauit. nam cum aedes L. Fufio vcnd rct, in mancipio lumina uti tum crant, ita recepit. Alterum promemus o l. si arborem. 3. haec lcx traditionis. D.de seruit. urban.de stillicidij seruitute. s T I L L I C I D I A UTI NVN CSVN T , ITA sINT. & l. cum in lege. D.de contraiu
p. FLUMINA, STILLICIDIA UTI NUNC SUNT,
UT ITA SINT. Quod cliam a Varrone lib.iiij.dc lingua Lat. notatur. Fluvius ait, quod fluit, item flumen, a quo lege praediorum urbanorum scribitur, stillicidia fluminaq:, ut ita fluant cadantq;. Postremum nobis suppeditat l. cum dcbere.
38쪽
piendu est illud Siculi Flacci in libro de condicionibus Vr
rum. Privatae itaque, ait, viae ad finitiones agrorum non pertinent, sed ad itinera eis praestanda, quae sub exceptione nominari in emptionibus agrorum tacnt. Explicatur Pompondi sit isde origine iuris locus.
V Ciuilo per multa secula inter sacra cerimo
niasq: Deorum abditum, selis l: Pontificibus notum ni iste Cicero pro Muraena, Zc Valerius Maximus lib.ij. cap.1. scribunt. Ex quibus quemadmodum noster Pomponius in Lij. g. deinde ex his. D.de Orig. iur. ait, constituebatur, quis quoquo anno praeessct priuatis:quae vcrba nondum quisquam cx animi mei sententia interpreta tus est. Nam male qui verbi praeesse vim cognitam non habebant, pro priuatis, priuatus emendarunt. Vsus est vero covocabulo & idem auctor aliquot post interiectis versibus. Augestente, inquit, ciuitate, & qui praeerant, genera agendi composuerunt. Ego autem praeesse, iuri dicundo praeeste, actionesq: & iudicia dare interpretor, & ita quoque accipi contendo apud Ciceronem lib.j. de Oratore. in co Crassi sermone, qui ut ab homine iuris perito cx medio sero petitis verbis contexitur, multisq; praeessem, inquit,qui aut interdicto recum contenderint, aut te cx iure manu conscrtum vocarent. Quod ita accipio , ut philosephorum artem cum iuris ciuilis scientia non osse conferendam aequandamq; sentiens, de ea re si controuersa incidat, multis se iudicia constituturum significet, qui actione vel intcrdicto cum ijs congredi non dubitent. Et ea quidem vcrba sic a pleris' ; intelli gi audio , quasi patrocinio suo dessensurum se, consilioq: instructurum in eam contentionem des condentes,Crastus sentiat, quam illi esse verbi P esse vim existimant:cui quantum cx antiqua Latine loquendi consuetudine conij ccre ac na iminisse
39쪽
46 SELEC. EX IVR. CIV. AN T. LIB. I.
minisse possum, in hac sententia locus non est: tam enim causarum actores, quam consultos, qui litigantibus iuris sui persequendi vias tradebant,& ius causarum actoribus, ut cum Asconio loquar, suggerebant, adesse, non praeesse dicebantur. Possunt innumerabilia de hac significatione auctorum loca proferri, illustii ora aliquot, ex quibus hoc aperte ostendatur,proposuisse contentus cro. Cicero pro Caecinna: Hoc loco percommode cecidit, quod non adest is, qui pa lo ante adsuit, & adesse nobis in hac causa solet Gaius Aquialius. Idem in Topicis : Privata iudicia maximarum quidem rerum in iure consultorum mihi videntur osse prudentia: nam & adsunt multum, & adhibentur in consilio, SI patronis diligetibus ad eorum prudentiam confugientibus hastas mi nistrant. Quintilianus lib.vltimi cap. iij. Quid si sorte iurisperitus illi non aderit 3 Adde quod in Pomponio ea quae Ciceroni adstruitur, serri interpretatio non potest: ncC enim verisimile est Pontifices tela agentibus subministrasse, aut iudicio contendentibus adluisse. Et nostram interpretationem hae quoque phrases comprobant, quae in Cicerone nostiisq; auctoribus crebro occurrunt. Quaestioni, iudicio,iu- .risdictioni praeesse l.qui iurisdictioni. D.de ii risdict.omnium iud.l. qui neque. D.de iudicit.j. g. postillare. D.de p stul.Lulti. D.de aq.& iat pluuia.
40쪽
P. Fontentiensis praesemirae parecto B. Bristonius F. S.
E M p E R mdi curis suis, Pater, iuris Austas contiam,adquam a me te inny aerat ancmiquadam inductionesum delatus,cum να- marum annum,uris coniun re, Vitis As o mctis id rare. Hoc cum mihi Ie- ne ac sis citer euenissesentium,idem alijs γοα- conriauctor esse non dubi o. Itaque Frisi um hoc -- commodatisdinume rescent, nostrae aetatisredendiariumentum ratus rei non inuitus, Hex his quae a me in eo genere obLtre notata erant, aucula quaedam capio sita ciuis horis altam rem cum GHMnmis hominigus, quorum apud me in mum auctoritas riseri non Adgna γiderentur quae exirent,nia bilatitauι alienum me a meo pudore facturum, si meum in ornando iure ciuis, studium diuulgato Agedo prosit rem ras, eo se hbentius, quo apudV,cui non negotij tantum e -orignos i rationem conflare volo, res tum riamquere cuperem, quibus in stadis quod .. re Uus exercitationibus datur, tempus consumam. Hoc consibo tigi issae nostrorum sirriptorum primitia offeruntur e quas etiam a quo riga nuncupatione nos a meriti rinta cares, cuiussumptu,cura,ringentia a primasseritia Δόeruditer educatus, in in cekberrimis Gaas, in schoris in-μtutus, si qui sim ad ecutus quo perexiguum esse non HORtror eius tu fructum a me repetere tuo iure potes. auod eae ita spiane adgnosco e nec iam ob cure H imulo , seae aperto praeme sero cupisse me aliquia meae in te obseruantia fixum
admemoria empiternam monumentum extare. Ean res a
cit, amisi minus ex bis Acriptis, ingendi Ludem, pisceries animi
ruoluntatis praericationem A aequis mmatorigus me consecuturum non deserem. Via Lutetiae Parisiorum Kalen . Luc