장음표시 사용
111쪽
tuenda iiii a exemplis ut audio rei u copiosissiniis,& uariae do.'rinae huberta- ste prolata digesta sunt. Cum Alstitialis dies qui saturnaliotu ina,quibus illa couiuia celebrata sunt,essecutus est, resi cura uacuus,laetiore animo essem domi. ta Eusebius cu paucis e sinatoribus suis uenit: statim* uultu renides,Pmagna me,inat,abs te Posthumiane cum ex aliis, tum hoc maxime gratia fiteor obstriditam, q, a Praetextato uelata postulando,mihi in coena vacue stilocum. Itam intelligo,no studium tantu tuum,sed ipsam quo , ut aliquid abs te mihi sat commodi, isitire at* aspirare Artuna. Vis' ne in ,restituere id nobis,qd debitum tam benigne ac tam libenter sateris,nostrum* hoc otium, quo plaui raro admodum licet,ia ducere,ut his abus interfueris tunc tu, nunc nos interesse uideamur Facia,inat,ut uis. Narrabo autem tibi,non cibum aut se potum,tametsi ea quom hubertim caste* assuerunt: ta ea q uel in conuiu is, uel maxime extra mentam,ab risdem per tot dies di hi fiant, in quantu potero animo repetam. Quae quidem So cum audirem, ad mist mihi uitam qui ti a sapientibus dicerentur,acce e uidebar.Nam H quae pridie d adessem inter eos dicta sent, Avieno mihi insnuante coperta sint:-omnia impio mandaui,ne ad Lbtraheret oblimio. Quae si ex me audire gestis,caue existimes diem unam reserendis,quae per tot dies sent die a sessicere. Quemnam i c& inter quos aut unde ortum scivionem Posthumiane Lisse dicebat Ita praesto sim indefessus auditor. Tum ille: Declinante,inquit,in ues Iu die,que saturnale festum erat insecuturum,cum Vectius Praetextatus domi conuenire se gestientibus copiam ficeret.ia ueneriant Aurelius Symmachus,& Cecinna GAlbinus,cum aetate,tum etiam moribus ac studiis inter se colundiissimi. Hos Seruius inter grammaticos doctorem recens professus iuxta dinstrinam mirabilis N amabilis uerecunde terram intuens, M uelut lateti similis sequebatur. Quos cum prospexisset,obviamst, processisset,ac perblande salutauisset.couersis ad Furtu Albinum,a tum forte cum Avieno adera uis ne ait mi Albine cum his qs aduenisse peropportune uides,quos* iure ciuitatis nostrie lumina
dixerimus eam rem de qua inter nos nasci coeperat ferino, communicemus
Quid ni maxime uelim Albinus inquit Nee em ulla alia de re,qua de doctis quaestionibus colloqui aut nobis aut his potest esse iucundius. Cum* essedissent tum Cecinna: idnam id sit mi Praetextate tameis adhuc nescio dubitare tamen non debeo esse saltu optimum.Cum 8c uobis ad colloquendum causuri attulerit,& nos eius experies esse non inatis. Atqui scias inquit oportet, Meum inter nos sermonem suisse,ut cum dies crastinus bestis Saturno dicatis initium dabit,quando Saturnalia incipere dicamus,id est quando crastinum die initium Limere existimemus.Et inter nos quide parma quaedam de hac disputatione libauimus: uerum quia te quicquid in libris latet,inuestigare notius riss ut per uerecudiam negare possis, pergas uolo in medium protare, quis
de hoc quod quaerimus edoctium tibi compresiensem* est.
De principio ac diuisione ciuilis diei. Caput .III.
TVm Cerinna: Cum uobis qui me in hunc sermonem adducitis, nihil
ex omnibus quae ueteribus elaborata sunsiaut ignoratio neget,aut obliuio subtrahat,sumfluum uideo inter scientcs nota proserre. Sed nequis
112쪽
L quis me existimet dignatione costillationis grauari,qcquid de hoc mihi tenuis' memoria suggesserit,paucis reuolua. Post haec cum oes paratos ad audiedum erectos* uidit Iti,ita exorsus est: M. Varro in rem humanatu libro que de diebus scripsit: Homines,inquit,qui ex media nocte ad proximam mediam ric, ctem his horis usintiquatuor nati sint,uno die nati dicunt. Quibus ebis ita uidetur dient obseruatione diuisisshut qui post solis occasum ante mediam noctem natus sit,illo que nox cosecuta est: contra uero qui in sex noctis horis posterioribus natatur,eo die uideat natus,qui post eam noctem diluxerit. Athe nienses aute aliter obseruare idem Varro in eodem libro scripsit, e hi a solis occasu ad sese itera occidentem, ome id medium tempus,unum diem esse dicere. Babylonios porro aliter: A sile em exorto,ad exortu eiusdem incipientem. B id spatium unius diei nomine uocare. Umbros uero unu δέ eundem diem esse dicere, ὲ meridie ad sequentem meridie. inod quide inquit Varro nimis absurdum est.Nam qui Caledis hora sexta apud Umbros natus est dies eius natalis uideri debebit,& Calendarii dimidiatus, & a post Calendas erit,us p ad
horam eius diei sexta. Populum aut Romanum,ita uti Varro dixit,dies singulos annumerare a media noete ad mediam proxima, multis argumentis ostenditur. Sacra sunt enim Romana,partim diurna, partim no sturna. Et ea quae diurna sunt,ab hora cta noctis sequentis nocturnis sacris tempus impenditur.
Ad hoc,ritus quo 8 c mos auspicandi eandem esse obis uationem docet. Nai isti ams,quando uno die eis N auspicandu est,& id agendum,super q procesut auspiciu,post media noctem auspicant,& post exortum Blem agunt,aue spicati* ia dictitur. Praeterea tribuni plebis,quos nullum die in ii abesse Roma licet,cum post media noctem proficisciantur. 8c post primam facem ante mediam noctem sequente reuertutur non uident abfuisse diem: quoniam ante hora noctis cia r essi, partem aliquam illius in urbe cosumunt. Quintu quo* Mutium iuristonsultum dicere solitum leto,non esse usurpata muliere,quae cum Calendis Ianua sapud uisu matrimonii causa esse coepi siti ad diem quartum Calenctis Ianuarias sequentes usurpata e . Noenim posset impleri trinoctiu,quo abesse a uiro usurpandi causa ex duodecim tabulis deberet, quonia tertiae noestis posteriores sex horae,alterius anni esiet, qui inciperet ex Calendis. Vergilius quo p id ipsem ostendit ut hominem deo citit poesicas res agentem recondita at ' operta ueteris ritus signiscatione: Torquet inquit medios nox humida cuisus, Et me saeuus equis oriens amauit anhelis. His em uerbis die quem Romani ciuile appellauere, a Dcta noctis hora oriri admonet. Ide poeta qn nox quom incipiat expressit in cto. Cum ena dixisset: Hac uice fremonum rosis aurora quadrigis
In medium aethereo cia su traiecerat axem, Mox suggessit uates: Nox ruit Aenea nos flendo ducimus horas.
Sed ita obstitiatisiimus ciuiliu desinitionii dici noctis initia des psit. Qui
dies ita diuidit:Primu tepus dies dicit mediae noestis inclinatio: deinde galli initium inde conticiniit,cum & galli Glicsunt,& homines etia tum quiescunt: deinde diluculum, id e cum incipit dignosti dies. Inde man dum dies clarus.
113쪽
Mane aute dictum aut q, ab inferioribus locis,id est a manibus,exordium lucis emergat, aut qd uerius mihi uidet ab omine boni mis. Nam 8c Lanuuini mane pro bono dicunt:sicut apud nos quo cotrarium est immane, ut inanianis belua uel immane facinus,& hoc genus caetera non pro bono. Dein a mane ad meridie hoc est ad medium diem. Inde iam supra uocatur tempus occiduum,& mox suprema tepestas, hoc est diei nouissimum tepus,sicut exi iuri est in duodecim tabulis:Solis occasiis suprema tepestas esto. Deinde uripera, qd a Graecis tradium est. Illi em inoἰt i a stella hespero dicunt: unde Sc Hesporta Italia,q, occasiti subiecta st,nominat. Ab hoc tepore prima fax dicit,delim de combia,& inde intepesia, s nsi habet idoneum tepus rebus gerendis. Hare est diei ciuilis a Romanis obseruata diuiso. Ergo nisu sutura,cum media esse coepit,auspicium Saturnaliorum erit,quibus Secrastini mos inchoandi est.
Hic cum omes quas uetustatis proptuarium,Albini memoriam laudauissent,Praetextatus Avienum uidens Furio instasurratem,sdnam hoemi Aviene,inquit,qd uni Albino indicatum clam caeteris esse uesis Tum ille: Moveor quide autoritate Cecinae, nec ignoro errore in tanta non cadere dodisina. Aures tame meas ista uerboru nouitas pculit,cum nocitu sinturan dicaastini,magis v sutura nocte,& die crastino dicoe rutregulis pia cci maluit.Nam nodiu non appellatio,sed adverbium est.Porro statura quod nomen est,non potest cum adverbio conuenire. Necdubium est, hoc inter se
esse nocitu & no ste,quod diu & die.Et rursus: die,& crastini,non eodem casia sunt,& nisi casus idem nomina in eiusmodi elocutione non iungit. Saturnaliorum deinde cur malimus Φ Saturnalium dicere,opto dignoscaere. Ad haec cum Cecinna renidens taceret,& Seria ius a Symmachor Catus esse quidna de his existimaret: Licet,inquit, in hoc coetu non minus doctrina unobilitate reuerendo,magis mihi discendu sit Φ docendum, sabulabor tamen arbitrio iubetis, & insinuabo primum de Saturnalibus, post de caeteris,unde sit sic eloquendi non nouitas,sed uetustas. Qui Saturnalium dicit,regula in . nititur. Irimina mi quae dativum pluralem in bus mittunt,nunquam genitiuum eiusdem numeri syllaba creuisse patiuntur:sed aut totidem habet, ut monilibus monilium,sedilisus sediliu aut una syllaba minus est,ut carminibus carminum,luminibus lumini Sic ergo Saturnalibus reditus Saturnalium v SMiurnaliorum. Sed qui siturnaliorum dicum,autoritate magnorum muniuntur uirorum.Na 8c Sallustius i tertio,Bacchanaliorum ait, & Masirius sinorum scdo: Vinaliorum,inquit,dies Iota sacer est,non ut quidam putant Veneri. Et ut ipses quo gramaticos in testimonium citem, Verrius Flaccus in eo libello qui Saturnus inscribit:Saturnaliorum,inquit, dies apud Graecos quo sti habent. Et in eodem libro Dilucide me inquit, de constitutione Saturnaliorum scripsisse arbitror. Item Iulius Modestus de se s Saturnaliorum inquit, seriae. Et in eode libro: tas,inquit, Agonaliorum reperiorem Numa Pompilium refert. Haec t5,inquies,autoritas quaero an possit aliqua ratione de Midi. Plane,quatenus alienum Gest, committi grammaticum cum sita analogia, tentabo suspicionibus eruere, quid si,quod eos solita enuntiatione detor
114쪽
se in ut mallent Saturnallam a Saturnaliu dicere. Ac primum aestimo, ν harenota q sunt sestim dieiu neutralia, carent* numero singulari diuersae coditionis esse uoluerunt ab his noibus,q utro numero his anLCompitalia em et Bacchanalia,& Agonalia,& Vinalia,& reliqua his umilia, setam diem nota sunt,nec sini larit nominant: aut si sit Sulari numero dixeris,non ide signiscabis,nis adieceris sestu:ut Bacchanale festu,& Agonale sinu,et reliqua,ut iam non positiuu sit,sed adiei hiuu,qd Graeci uocant. Animati sint ergo adficienda disci etionem in genitivo casu,ut ex hac declinatione exprimerent nomen selennis diei cietes in Gnullis sise nominibus dativo in bus ex te,nihilominus gentituli in rum sniri,ut domibus domoim,duobus duora, ambo, , bus amboiu. Ita 5c uiridia cum se MN- accipiunt, genii u in tum faciunt, ut uiridia prata,viridium pratoiu. Cu uero ipsam loci uiriditate lunificare uolumus,uiridi i dicimus:ut cum dicit sermosa facies uiridiora. Iunc em uiridia quia positiuum ponit,n6 accidens. nta aute apud ueteres fuit licetia huius genitiu ut Asinius Pollio uel tigaliolu seequenter usurpet, quod uectigal non minus dicaε δ ue stigalia. Sed & cum letamus:Larua* ancile gerebat,in
men Sc anciliora relatum est. Videndum ergo,ne magis uarietas ueteres delectauerit,* ad amussin uerum sit, seston: diei; nomina se uocata. Ecce em Scpter selennium diem uocabula, alia quo sic declinata repimus, ut praecedensierino patefecit,uiridiora,& uecqualiorum,& ancilioru. d & ipsa festorum nomina sedm rmia declinata apud ueteres reperio. Siquidem Varro Ferialium diem ait a serendis in sepulchra epulis dici. No dixit ferialioru. Et alibi floe ratium G floraliorum est,cum ide non ludos florales illic,sed ipsum sinu Floralia significaret.Masurius eua secundo fastorum,Liberalium dies nat,a pontiscibus agonium Martiale appellatur.Et in eode libro: Ea noctem deinceps, quae in sequente diem q est Lucarium. non dixit lucariorum. Ite liberaliumulti dixere,n5 liberaliorum. Unde pronuntiandum est,ueteres indulsisse corae per uarietatem: ut dicebat exanimos & exanimes, inermes 8c inermos,idilaros atm hilares.Et ideo certum est, licito 8c saturnalium Sc saturnalioru dici,cum alterum regula cum autoritate,alteru etsi ista, sed multoru defendit autoritas. Reliqua aute uerba quae Avieno nostro noua uisa sunt,ueterum no his sunt testimon is assectenda. Ennius em,nis cui uidet inter nostrae aetatis politiores munditia respuendus, noctu concubia dixit his uerbis:
' ina Galli sertim noestu summa arcis adorti Moenia concubia,uigiles* repente cruentant. Quo in loco animaduertedum e no selum q, cocubia,sed etia qd qua noctu discrit. Et hoc posuit in annalium septimo, in qrum tertio clarius adem idem dixit: Hac noemi sto pendebit Hetruria tota. Claudius etia Quadrigarius annal.iij. Senatus autem de noctu conuenire, noetii multa domum dimitti. No esse ab re puto, hoc in loco id q* admonere, et de uiri in.Mj. tabulis inusitatissime noxs noctu dixerat. Verba haec sunt: i nox furtum factum sit si im alios occisi iure caesus esto. In qbus uerbis id etiam notadum est,q, ab eo qd est is,n5 eum casu accusativo sed im dixerunt.
Sed nec diectast a doctissimo uiro sine ueterum Utoritate prolatum est,
115쪽
o ec ira, quibus mos erat,modo di quinti modo dirante, pro adurebio copulate dice sre.Cuius indicisi syllaba seda corripit quae natura producitur,cum seiudicitur die. Quod autem diximus,extremam istius uocis syllabam tum per e, tum per i ta ibi essuetum id ueteribus suit, ut his literis plerun* in sine indisserenter uterentur,sicut pristine Zc pristini,procliue procliui. Venit ecce illius uersus Pomponiani in mentem, qui est ex Atesima quae . Meuia inbibitur: Dies hic sextus cum nihil Ti,die
Diemstine eode modo dicebat, qd signiscabat die pristino,id e priore,quod
nunc pridie dici conuerso copositionis ordine quin pristino die. Nec inficiasm,lectu apud ueteres die quarto. Sed inuenit soc de transadio, non de suturo , positu. Nam Cn. rius homo im se dodius,in mimiambis pro eo dicit,qd nudiusquartus nos dicimus,in his uersibus: uper die quarto ut recordor,ti certe aquariu urceum unicu domi s fit. Hoc igit intererit,ut die quarto quidem de Perito dicamus die aut quarte de futuro. Veni ne diecrastini nihil re tulisse uideamur suppetit Coelianum illud ex libro historians scdo:Si uis mihi aequitate dare,& i in cu caetero exercitu me sequi.diequinti Romae in Capitolio curabo tibi coma metam. Hic Symma iura,cita us tuus,i h& histo ria H uerbu ex Originibus M. Catonis accepit,apud quem ita scriptu est: Igitur dilatatore Carthaginensiu magister equitu monuit: Mitte Roma mecum equitatu,diequinti in Capitolio iiDi coena coesta eritin Praetextatus: Existimoi nihil ad demonstranti consuetudine ueterit, etia M praetoris uerba consedi Gre,qui more maloim serias concipere selet,quae appellantur compitalia. Ea uerba haec sunt: Dienoni post Calendas Ianuarn quiritibus copitalia erunt.
D exoro ramo verbis. recte ac laine dici mille verbον est, M. Cap. . V.
Um Avienus aspiciens Seruiu Curius,inquit,& Fabritius,& Coro canus antiassimi uiri, uel etia his ant ores Horam illi trigemini,pla,
ata ne ac dilucide cu suis sabulati sunt: ne* Aurunconr,aut SicanoRr,aut . Pelasgoni a primi coluisse in Italia dicunt,sed aetatis suae uerbis loquebantur. Tu aute proinde quasi cu matre Euandri nunc loquere. Vis nobis uerba multis ia seculis obliterata reuocare: ad quom congerie psialucis quo uiros,quorum memoria estinuus legendi usus instruit incitasti. Sed antiquitatem uobis
placere iaci atisvi, honesta,& sobria,& modesta sit. Vivamus ergo moribus steritis,psentibus uerbis loquamur. Ego em id qd a C. Caesare excelletis ingem ac prudeliae uiro,in primo de analogia libro scriptii est, habeo sema in memoria atm in pectore,ut lanu scopulu,sc sagia infreques at insistens uerbu.
Mille deni uerboim taliu est,q cum in ore priscae autoritatis crebro fuerint, exautorata in a sequenti aetate repudiatasti sunt. Hoim copia proferre nunc posse , ni lepus iam noestis propinquatis necessariae discessionis nos admoneret. Mille uolo - Bona eba quaese Praetextatus morali ut asset et grauitate subiecit,ne inse
ἐς lenter parentis artiu auriatatis reuertitam uerberemus, cuius amore tu quoqς
- dissimulas magis prodis. Cum enim dicis,mille uerbolar est,ad aliud se mo tuus nisi ipsim redolet uetustate: Nam licet M. Cicero in oratione, quam
Pro Milone concepit in scriptum reliquerit: Ante suidum Clodii quo in sendo
116쪽
, do propter insinis illas substructiones,sicile mille hominu umabat uatinita:
non ue sabaiahqd in libris minus accurate scriptis reperiri selet. Et in sexta in Antoniu: Quis unu in illo Iano inuetus est, s L. Antonio mille nummum serret expensum Licet Varro quo p eiusdem seculi homo in septimodecimo h
manant dixerit:Plus mille & centum annom est,tamen sdutiam sic coponem di,no nisi ex antecedentium autoritate sumpserunt.Nam Quadrigarius in tertio annaliu ita sci ipsit Ibi occiditur mille holm. Et Lucilius in tertio satyrarii: Ad portam mille a porta est sex inde Salernum. Alibi uero etiadeclinatione huius nominis executus est. Na in decimoquinto libro ita dicit: Hunc milli passum qui uicerit at duobus, Campanus senipes succustar nullus sequetur ιη Maiori spatio diuersiis uidebitur ire. Idem in libro nono:
Tu milli nummum potes uno quaerere centum.
Milli passum dixit, pro mille passibus:& milli nummum dixit pro mille nimmis: ertet ostendit,mille Sc uocabulum esse,& singulari numero dici,&casum etiam capere ablatiuum,eiushi pluratiuum esse milia. Mille enim non ex eo ponitur quod Graece dicuntur,sed quod χMat. Et sicut una chilias duae chiliades, ita unum mille, Sc duo milia ueteres certa atque direcita ratio ne dicebant. Et heus tur hist ne tam doctis uiris quorum M.Cicero,& Uarro imitatores se gloriantur,adimere uis in uerborum comitiis ius sustragandi, 8c tanqua sexagenarios maiores de ponte de acies: Plura de hoc dissereremus,nic nos inuitos ab inuito discedereliora cogeret. Sed uultis' ne die sequentem,que omnes pleri abaco M lati unculis coterunt, nos istis sebriis fibulis a primo
lucis in coenae tempus,ipsam quo coenam non obrutam poculis, non lasciuientem ferculis,sed quaestionibus doestis pudicam,& mutuis ex Iecstione relationibus exigamus Sic etia serias pr* omi negotio istas commodi senserimus, non animum ut dicitur remittetes:nam remittere inquit Musonius animum Ge libraq si amitteri est,sed demulcentes eum paulum,atque laxates iucundis honostis* sci monu ille stationibus. Quod s ita decernitis diis penatibus meis huc conueniendo gratissimum seceritis. Tum Symmachus:Nullus,qui quidem
se dignum hoc conuentu meminerit,sedalitatem hanc,uel ipsiim conuentus regem repudiabit. Sed ne quid ad persectione coenis Mideretur inuitandos ad D cmdem conssessiim conuieti Q censeo Flauianum,qui quanto sit mirando uiro M uenusto pati e praestantior, non minus morum ornatu uitaehi grauitate est copia profundae eruditionis inbuit simul* Posthumianum, qui forum defensionum dignatione nobilitat:& Eustachium, qui tantus in omni philosephiae genere est, ut selus nobis repraesentet trium philosephorum ingenia, de quibus nostra antiquitas gloriata est. Illos dico, quos Atheniensia quondam
ad sciratum legauere impetratum uti multam remitteret, quam ciuitati eorumiserat propter Oropi vastationem.Ea multa fuerat talentum sere angentum. Erat isti philosephi Carneades ex Academia,Diogenes stoicus, dolaus p ripateticus,quos serunt seorsum qucnw ostentandi gratia, per celeberrima urbis Ioca,magno hominu coniictu dista lasse.Fuit ut relatum est secundia Carneades uioleta & rapida,scita et tereti Critolaus,modesta Diogenes &sebria.
117쪽
Sed in se tui introdueti interprete iis stant Caecilio senatore. At hic noster cuseetas omneis assecutus,sed probabiliore secutus si omissi, haec inter Graecos gna dioedi selus impleat,inc nos in ita sui locuples interpres est, ut nescias qualingua sicilius ues ornatius expleat opera disserendi. Probauere omes Q,Aurelii iudiciu, l edecumatos et i sedales: at his ita esstitutis, primu a Proet Mato simul deinde a se discedentes,domum quis* suam regressi sunt.
De origine ac sesi praetenae,s stomodo Lec in sim transierit nominis, inibi. de aliis isto
randam nominum propriorum origine. Caput .VI.
Postero die ad aedes Vediij matutini omes,inter qs pridie couenerat,assierunt quibus Praetextatus in bibliotheca receptis,in qua eos opperiebatur, Diarum,inat,diem mihi fore uideo,cum Sc uos adestis N assise uiros se illi qs ad conuentus nosti l secietate rogari placuit,spoponderunt. Soli 'Posthumiano amicior uisa est instruendam cura defensionu,in cuius abnuentis locum.Eusebiu inaia & do 'rina & facundia claru rhetore surrogaui insinuaui* omibus,ut ab exorto die se nobis indulgerent:quandoquidem nullis hodie ossici js publicis occupari fas esset. Togatus certe,uel trabeatus, Paludutus' ue,seu prextatus hac die uidetur nullus. Tum Auimus,ut ei interpelladi mos erat: Cum sacrum mihi,ait, ac resp.nomen Praetextate tuum inter uocabula diue si habitus resere,admoneor non ludicrae ut extimo quaestionis. Cuem uestitus togae,uel trabe seu paludamenti,nultu de segpm nominis usum secerit, quaero abs te, cur hoc de selo plextae habitu usurpaverit uetustas, aut huic nomini quae origo coligeritet Inter haec Avieni didita Flauianus N Eusta dctius,par in ne amicitiae, ac minimo post Eusebius iraesti alacriorem secere coenam: acceptasti ac reddita salutatione,c5 lerunt:pcontantes, quidna ossem derint sermocinationis. Tum Vectius,popportune assuistis mihi inquit,ssim torem quaerenti. Mouet em mihi Avienus noster mei nominis quaestione,&ita originem eius flagitat tan* fides ab eo generis exigenda sit. Nam cum nullus si a appelletur suo nola uel togatus,vel trabeatus,vel paludatus,cur Prae textatus nomen habeatur,postulat in medium proserri. Sed & cu posti insciis plum sit Delphici tepti, & unius e numero septe sapientu eade si ista sentetia,NAἴθι o En i,quid in me scire existimadus sim, si nome ignoro,cuius mihi nunc origo & causa dicenda eae Tullus Hostilius rex Romanoin tertius, desu. a. lib. bellatis Hetrustis,inlam curulem,lictor hi,& togam pictam, at praetexta, uri quo ψήτι quae intania magistratuum Hetrus ira erant, primus ut Romae haberentur,ri ii instituit. Ad praetextam illo sinito puerilis no usiarpabat aetas. Eu at em ut caetera quae enumeraui honoris habitus. Sed postea Tarquinius Demarati exi lis Corinthii filius Prisciis,quem quidam Lucumonem uocitatum serunt, rotertius ab Hostilio quintus a Romulo,de Sabinis Nit triumphii. Quo bello si id suum,annos quatuordecim natu, ' hostem manu percusi rat,& pro concione laudauit,& bulla aurea praetextam donauit, insigni cs puctu ultra annos sortem, ijs uirilitatis & honoris. Nam sicut praetexta magistratuum,ita bulla gestamen erat triumphatium quam in triumpho prae se gerebant,inctu sis intra ea remediis,quae crederent aduersus inuidiam ualentillima. Hinc doductus mos,ut praetexta bulla in usum puerorum nobilium usurparent, ad
118쪽
. omen M uota cociliandae uirtutis,et similis,cui primis in annis munera ista cesscium. Alii putat eunde Prisciam,cum is stiuum ciuium silertia puidi prinA clis ordinaret, cultum quo ingenuoR: puerora inter pcipua duxisse,instituisse*,ut pati itii bulla aurea cum toga cui purpura praetexitu uterentur,dumtaxat illi,quorum patres curulem gesta ant magistratum.Caeteris au ut praetexta latum uterent indultum: tal us y ad eos,quorum parentes equo stipedia iusta meruissent. Libertinis uero nullo iure uti praetextis licebat,ac multo nunus per minis,qbus nulla esset cum Romanis necessitudo. Sed postea libertinorum quom si his praetexta concessa est,ex causa tali quam M. Laelius augur. restri,qui bello punico secundo duumviros dicit ex senatuscosulto,prope multa prodo, libros Sibyllinos adisse:& inspeetis his nutiasse in Capitolio suae η plicandum lectistemium. ex collata stipe ficiedum,ita ut libertinae quocpes
longa ueste uteretur,in eam rem pecunia subministrarent. Audia igitur ob cratio,pueris ingenuis item libertinis, sed & uirginibus patrimis matrimis pronuntiantibus carmen. Ex quo concessum,ut libertinora quo F- sta dutaxat matresimilias nati fuissent: toga praetextam,& lorum in collo probullae decore gestaret. Verrius Flaccus ait: Cum populus Ro. pestilentia laboraret,esset* res sum, id accidere,qν dii despiceretur anxiam urbem fuisse,ssa non intelligeret oraculu: euenisse*,ut Circesium die, er de coenaculo pom Pana stipiae despiceret,& patri referret, q ordine secreta sacrorum in arca pilenti copolita uidisset. Qui cum rem gestam seratui nuntiasset,placuisse uelari loca ea qua popa ueheretur,atssi ita peste sedata,pueis: qui ambiguitate sortis ab ς soluerat,togae N praetextae usum munus impetrauisse. Vetusi itis pilissimi r serunt,in raptu Sabinam unam multem nomine He siliam, dum adhaereret filiae,simul raptam .Quam cum Romulus Hosti cuidam ex agro Latino,qui in
asylum eius Glagerat, uirtute conspicuo uxorem dedisset,natum ex ea pueRr,
ante* ulla alia Sabinam partum ederet,eum*,q, primus es t in hostico procreatus, Hostum Hostiliu a matre uocitatum,& eunde a Romulo bulla aurea ac praetexta insignibus honoratum. Is ein cum raptas ad conseiandum uocas sti,sim disse sertur,se eius infanti,quae prima sibi ciuem Romanam esset enixa,illum e munus damist. Nonnulli credunt ingenuis pueris attributu ut corodis figuram in bulla ante peetiis annecterent,quam inspicientes,ita demum se homines cogitam,si corde praestarent. Togam quo praetexta his additam,' ut ex purpurae rubore ingenuitatis pudore regerentur. Diximus unde praetexta, adiecimus & caulas quibus existimaε cocessa pu- eritiae. Nunc idem habitus quo argumento transierit in usum nominis, mucis explicadum est. Mos antea senatoribus suisitu curia cum praetextatis silijs introire. Cum in senatu res maior quaepiam consultaretur,eahi in diem posterum prolata esset,placuit ut hanc rem,super qua tradiauisient,ne quis enuntiaret,primu decreta esset. Mater Papyrii pueri,qui cum parente sito in curia sit erat,pcontatur silium,quidnam in senatu egissent patres. Puer respondit,lac
dum esse,necp id dici licere. Mulier sit audiendi cupidior secretum rei,& silentium pueri animum* eius ad exurendum everberat. Quaerit uitur copressiam uiolentius*. Tum puer urgente mair lepidi at y sestiui melincii consiliu capit.
119쪽
s A TURN ALIORVM capit. Actu in senatu dixit utru uideretur utilius magis* ex rep. esse, unus ne uut duas uxores haberet,an ut una apud duos nupta ellet. Hoc illa ut audiuit, animo copauescit,domo trepidans egredit,ad caeteras matronas assert. Postridie* ad senatum copiosae matrusa milias cateruae cofluunt, lachrymantes at pobsecrantes orant,una potius ut duobus nupta seret,* uni duar. Senatores ingredietes curiam,quae illa muli eiu intemperies, & quid sibi postulatio istha euellesimirabant:& no ut paritae rei prodigium illa uerecundi sexus impudica insania pauescebant. Puer Papyrius publicu metum demit. Nam in mediu curiae progressus,qd ipsi mater audire institisset,ad matri iis smulasset,sicuti sit erat,enarrat.Senatus fidem at I ingentu pueri exosculat, nsultum facit uti posthac pueri cum pati ibus in curia non introeant,pter illum unum Papyriu, ei* puero postea cognomen tu honoris gratia,decreto inditu Prictextatus,ob Vtacendi loquedisti in ptextata aetate prudentia. Hoc cognomentu postea famiseliae nostrae in nome haesit. Non alis dictit Scipiones,nisi q, Cornelius,u patrem luminibus carente pro baculo regebat, Scipio cognotatus,nonae ex cognomine posteris dedit. Sic Messala tuus Auicne dicitis cognomento Valer a Maximi,u postu Messanam urbem Siciliae nobilissima cepit, Messala cognominatus eri. Nec mitin si ex cognominibus nata sunt notasu cotra Sc cognomina cxpprijs sint traeha noibus, ut ab Aemilio Aemilianus,a Seruio Se uilianus. Hic subiecit Eusebius: Messala Sc Scipio alter de pietate,de uiri te alter,ut refers,cognometa reperunt. Sed Scropha Asna, i uiris n5 mediocribus cognometa stin uolo dicas unde cdtigerint, cu contumeliae Φ honori ci propiora uideant. Tum ille: Nec honor nec iniuria,sed casus secit haec nomisna. Na Asinae cognometum mel as datu csi,qua princeps Corneliae3entis empto lando se ilia data marito cu sponseres ab eo selennit posceren asina cum pecuniae onere produxit in Lim,quasi pro sposeribus psens pignus.Tr mellitis uero,Scropha cognominatus est metu tali: Is Tremellius cum familia at liberis in uilla erat,sci ui eius cu de uicino se opha erraret surrepta conficiunt.Vicinus,aduocatis custodibus,omia circuuenit,ne qua haec esseni possit, is, ad dsim appellat restitui sibi pecude. Tremellius qui ex uillico rem coporisset,sci optrae cadauer stib centonibus collocat, sup quos uxor cubabat. Quaestionem uicino pinittit. Cum uentum est ad cubiculum,uerba iurationis cocipit nullam esse in uilla sita scropha nisi illam inquid quae in centonibus iacet, lectulit monstrat. Ea ficetissima iuratio,Tremellio Scrophae cognome dedit. H
DVm tria narrantur,unus e famulitio,cui prouincia erat admittere uolentes dominum conuenire Euangelum adesse nuntiat cum Dysario, qui tunc Romae praestare uidebantur caeteris medendi artem proses sis. Corrugato indicauere uultu pleri* de cosidentibus, Euangeli interuetum otio suo inamoenu minus. placido conuetui cogruentem. Erat enim amarinlenta dicacitate,& lingua proterve mordaci, procax,ac securus ostensaim,quas sine deleehu chari uel no amici in se passim uerbis odia sti clibus prouocabat. Sed Praetextatus,ut erat in omes aeque placidus ac mitis ut admitteretur missis ob s imperauit,quos Horus ingredientes commodum consecutus comi tabat,uir
120쪽
tabatur,uir corpore at* animo iuxta ualidus: q post inter pugiles palmas,ad philosephiae stiidia migrauit Ha* Antisthenis 8c Cratetis at ipsius Diogenis securus,inter cynicos n5 incelebris habebat.Sed Euangelus postu coetu tantiam inuigente sibi ingressis mdit,casust ne,inat, hos omes ad te Praetextate contraxit,an altius quidda,cui remotis arbitris opus sit, cogitaturi ex disposito couenissis in si ita est ut existimo,abibo potius,u me uel bis miscebo secretis, a qbus me amouebit uoluntas,licet fortuna secisset irruere. Tum V ctius,4uis ad omem patientia constanter animi transilitate firmus esset, nihil in consultatione tam proterua motus, si aut me inquit Euagele,aut innocentiae Iumina cogitasses,nultu inter nos tale secretu opinareris,qd non vel 'tibi,uel Sc uulgo seri dilucidum posset: 'a nem ego sum immemor,nec horun quenu inisum credo saneti illius Depti losophiae: Sic loquendu esse O hominibus,tanu dii audiat: sic loquedum cum diis,tanu homines audiant.Cuius sida pars sancit,ne ad a dijs petamus,qd uelle nos indecoru sit hominibus co
steri.Nos uero,ut ci honore sacris se s haberemus,& uitaremus tame torporem seriadi,at* ouum in nTotiu utile uerteremus,Guenimus,die totum do- ,
istis fabulis uelut ex symbolo coserendis daturi. Nam si a sacra selennia riuos deducere religio nulla prohibet, si salubri fluuio mersare oves sis N iura permittunt,cur non religionis honor putet, dicare sacris diebus sum studium Ibteraim S d qa uos quo deoru alias nobis additos uoluit,facite,si uolentibus
uobis erit,diem comunibus 8c fibulis Sc epulis exigamus, quibus ut oes h die qui psentes sum acqescant,impetratu teneo.Tunc ille:Superuenire sabulis C non euocatos,haud equide turpe existimat: uem si cante irruere in conuiuium aliis pparatum,nec ab Homero sne nota,uel in fratre memoratu est. Et vide ne nimium arrogater tres tibi uelis Menelaos Gligisse,cum illi lato regi unus euenerit. Tum ossies Prietextatu iuuates orare,blade* ad commune inuitare consertium: Euagelum udem saepius 8c maxime,sed nonnunci & cum eo pariter ingretas. Inter haec Euagelus petitu omium temperatus, M. Varronis,in- Grilat, a uultilibrum uobis arbitror non imotu ex satyris Menippeis, qui inscribitur: escis quid um serus uehat.in quo conuiualu numetu hac Iege delinit, ut neque minor Gratiam sit,nem Φ Musaim numerosior. Hic uideo excepto rege mutui j tot uos esse quot sunt musio.Quid ergo plecto numero quaeritis ad D hesed c H Vectius: Hoc,QQt, praesentia uestra nobis misit,ut & musas impleamns N Gratias, quas ad festum d tu omium principis aequum est cou nire. um igitur consedissent,inrus Avienum intues,quem similiarius si equentare selitus erat: In hoc,inquit,Saturni cultu,quem deonr principem dicitis ritus uidetur ab Aegyptiora religiosissima gente,in arcana temploru, us ad Alexandri Macedonis occasiam desiisse: post quem tyrannide Ptolemae rum pressi,hos quo p deos in cultum recipere, Alexandrinom more,apud sis
praecipue colesiantur,coacti sitnt. Ita tamen imperio paruerunt, ut non omino
religionis suae obseruata GLnderent. Nam quia nun* sin siit Aegyptiis pecudibus aut sviguine,sta precibus & thure selo placare deos hias aute duobus
aduenis hostiae erant ex more mactadae,sana eorum extra pomoerium locaueriint,ut 5c illi sacrificii Blanni sibi cruore colerΠit,nec tame urbana templa pug cudum