장음표시 사용
131쪽
Ari quo no pauci serui suerunt. si philosephi clari exuimini. Ex qbus h
ille Menippus suit cuius libros M Varro in satyris aranulanis est,quas abj cynicas ipse appellauit Menippeas. Sed & Philost ii pipatetici seritus Polus, Zc Zenonis stoici seritus,q Petitias uocatus est: N Epicuri,cui Mys nome sisei philosephi n5 incelebres illa aetate uixerimi. Diogenes etia cynicus,licet ex libertate in uitute uenum ierat: que cum emere uellet Xeniades Corinthius, N ad artificii nouisset pcontatus es in noui,inat,Diogenes,hoibus liberis inbperare. Tunc Xeniades responsum eius miratus,emisit manu: fili hi suos esuadens,accipe inquit liberos meos quibus imperes. De Epidieto aut philosepho nobili,q, is quo* istius sitit recentior est memoria, . ut possit ini obliterata nesciri. Cuius etia de se Bipti duo uersiis seruntur,ex quibus illud l tene intelligas,nonhino di s exosis esse,q in hac uita cum aerumnam uarietate 'linsitantur: esse arcanas causas,ad quas Nil tu potuit peruenire curiositas.
Habes ut opinor asserrum,non esse fastidio despiciedum seriaile nomen, cum Ioue tetigerit cura de stiuo:& multos ex his udeles,providos series,& philosephos etiam extitisse constiterit. Nunc de sigillaribus,ne ridenda me potius existimes u saneta dixisse, paucis recensendum est. icadus reser Herculem occiis Geryone, cu uictor a Italia armenta duxisse tisite,q nunc sublicius dicit ad tempus instructo, holm simulacra pro numero socioiu,qs casu Pegrinatiois amisti at,in fluuiu demissse: ut aqua scda in mare deueeia,pro corpori cibus defundiora uestiti patriis talibus redderent:& in usum talia simulacra fingendi inter sacra matae. Sed mihi huius rei illa origo Pior extima qua paulo ante memini retulisi Pelasgos postu selicior interpretatio, capita, uiuentium,sed semilia:& aestimationem,n5 selum holam sed etia lumen laniscare docuisset, episse Saturno cereos potius accedere: & in sacellu Dius arae Saturni cohaerens oscilla quaeda pro sitis capitibus ferre. Ex illo traditu,ut c rei Saturnalibus missitarentur,& sigilla arte sistiti singeretur, ac uenalia par rentur, i homines pro se at* sitis piaculu pro Dite Saturno sicerent. Ideo S turnalibus talium commercioira celebritas coepta,septem occupat dies, qs tantum seriatos facit esse,no istos omes. Na medio,id est decimotertio Calendas sestu probauimus:& at is hoc assertionibus ab his probatu est, a rationem ann mensium,diem ,& ordinationem a Caesare digestam plenius retuleruti H
Vm. hic sine loquendi sacere uellet subiecit Aurelius Symmachus,
perge mi Praetextate eloquio tam dulci de anno quo edissertare,antequam experiaris molestiam consulentis,s quis sorte de praestiatibus ignorat, quo ordine ues apud prisci,s fuerit, ues certioribus postea regulis timnouatus sit: ad quod discendum,ipse mihi uideris audiensium animos incitasse,de diebus mensi additis disserendo. Tum ille eodem duehu orandi rei, qua cotexit. Anni certus modus apud setos semper Amptios filii: Aliarum
gentiu dispari numero pari errore nutabat. Et ut colentus sim reserendo pavitarum morem retionum, Arcades annum situm tribus mensibus explicabat. i Aca
132쪽
. Acai es ta rares reis trecensis siliquaginta tuor diebus annu propri
um copulabant. Non igit mitru in hac uarietate Romanos quo olim aut re Romulo,annu suum decem habuisse mensibus ordinatu: qa annus a Maditio incipiebat,& costiebat diebus CCC. IIII. Vt sex adem meses.id est Aprilis,Iunius Sextilis, eber, ueber Deceber tricenum essent dient: quatior eo, mus,Maius,Quintilis, 'obesitricenis singulis expediretur,uhodi septimanas habet Nonas,caeteri antanas. Septimanas aut lintibus ab Idibus reuertebant Calendae ad die septimiidecimum. Vetra lintibus antanas, ad decimum octauum remeabat initiu Calendant. Haec fuit Romuli ordinaiiovi primum anni mensem genitori suo Marti Scauit, que mens ira anni primum sui uel ex hoc maxime probat,q, ab ipse Quintilis antus est.& desn-R ceps pro numero notabantur. Huius cita die prima,igne nouum Vestie aris accendebat,ut incipiere anno,cura denuo siniadi nouati ignis incipet. Eodem quo ingrediente mense, in in ris a curiis ,at flaminum domibus,taureae ueteres nouis laureis mutabant.ta, de quo mense 8c publice &priuatim ad Annam perenna sacriscatu itur,ut annare pennare* comode liceat. Hoc me se mercedes exoluebat magistris, uas copletus annus deberi fecit. mitia auspidabant,uin alia locabant.Et seruis coenas apponebat matronae,ut dui Saturnalibus. Illae ut principio anni ad propium obsequin honore se uos inuitarent,hi sa gratiam psecti opis exoluerent. Secundum mesem notauit Apri Iem,ut adam putant,cum a iratione,quas Amrilem,a spuma qua Graeci uo Amis: C cant --,unde orta Venus creditur. Et hanc Romuli inmani luisse ratione, ut primum quide mens in a patre sito Marte, secundum ab Aeneae matre Venere nominaret:& hi potissimum anni principia se arent a quibus esset Romani nominis orino,cum hodie quo in sacris Marte,patrem: Uenere genitricem uocemus. Alii putant Romulum uel altiore prudentia,uel certi numinis prouidentia,ita primos ordinasse menses, ut cum medens Marti esset dicatus,deo plerum hoim ne tori,ut Homerus ait naturae coscius, , ela rhom ιγῆι- μα et rct a se secudus Veneri dicaret, q uim eius,quasi bAlica lensem. Na N in duodecim zodiaci lanis quoim certa certoim numinu domicilia credunξ,cum primum signum aries Marti as aliis sit, tequens mox Veii rem id est taurus accepit.Et rursus e regione scorpius ita diuisus est,ut deo esset utri communis.Nec existimat coelesti ratione carere ipsa diuiso.Siquide P aculeo uelut potentissimo telo pars armata posterior, domicilium Martis est:
Priorem uero partem,cui χοαe apud Graecos nome est,nos libram vocamus.
Venus accepit, q uelut iugo cocordi iungit matrimonia, amicitias* c5ponit. Sed Cingius in eo libro quem de sistis reliquit, ait imperite quosdam opinari Aprilem mentan antiquos a Venere dixisse: cum nullus dies festus,nullum*sacriscium insigne Veneri per hunc mes in a maioribus institutum st. Sed ne
in carminibus quidem SalioRr Veneris ulla, ut caeterorum coelestium,laus celebratur.Cingio etiam Varro conisitit, affrmas nomen Veneris ne sub regibus adem apud Romanos,vel Latinum,uel Graecum fuisse H ideo non potuisse mensem . Venere nominari: sed cum sere ante a noctium uernum triste
sit coelum 5c nubibus obductu sed Sc mare nauiνtibus clausum,terrae etiaipsae
133쪽
ipsae aut aqua,aut pruina,aut nivibus cotegant, ψ oia uerno,ide hoc mense, sapiantur: arbores q*,nec minus caetera q counci terra,apire se in germe inespiat:ab his tabus mensem Aprilem dici merito credendu,quasi Aperite: sicut apud Athenicta ide mesis uocat, ab eo Q hoc tepore mela florescat. ssi negat Verrius Flaccus hoc die postea esstitutu, ut matronae Veneri sacrum ficeret, ius rei causam, a huic loco n5 Guerit,ptereundum est. Maium Romulus tertiu poniit,de cuius nomine inter autores lata disse
est. Na Fulvius Nobilior in sistis, is in aede Herculis mus ust posuit Romulum dicit postu populu in maiores iuniores, diuisit, ut altera pars sonsilio,altera armis remp.tueretur,in honorem utrius. partis,hunc Maium,sequetem Iunium mensem uocasse. Sunt a hunc mensem ad nosti os sistos a Testalanis htransisse Gmemorent,apud qs nunc quom uocat deus Maius,qui est Iupiter, a magnitudine scilicet ac maiestiue dictus. Cingius mens in nominatum putata Maia,Om Vulcani dixit uxorem,argument utit, qd tamen Vulcanalis Cal.Mains huic deae rem diuina facit.Sed Piso uxorem Vulcani Maiestam non Maia dicit uocari Cotendunt alia Maiam Mercurii matrem mens nomededisse,hinc maxime probantes,q, hoc mense mercatores omes Maiae pariter Mercuriosi, sacriscant. Mirmant adam,quibus ta, melius Labeo conscntit, hanc Maia cui mense Maio res diuina celebratur, terra esle, hoc adeptam nomen a magnitudine, sicut & mater mUna in sacris uocatur:assertionemor extimationis suae etiam hinc colligunt ψ sus pgnans ei mactat,quae hostia est propria terrae.Et Mercurium ideo illi in sacris adiungi dicunt,qa uox nascenti ho Gmini terrae contactu datur.Scimus aut Mercurium uocis N sermonis poten tem. Autor est Cornelius Labeo,huic mi id est terr aedem Calen. Maiis dedicatasub nomine Bonae deae.Et eandem Alia Bona deam & terram,in ipso ritu occultiore sacroiat doceri posse confirmat. Hanc eandem etia Bonam,sau
his ad uictum honora causa est:Fauna,v omi usui animantium rauci:Ope,o ipsius auxilio uita esstet: Fatua a fando, di ut supra diximus insantes partu editi,non prius uocem edunt,* attigerint terram. Sunt qui dicant hanc deam potentiam habere Iunonis,ideo* regale sceptru in sinistra manu ei additu. Eamdem alii Proserpina aedunt,porcaci; es rem diuinam seri,quia segetem quam Ceres mortalibus tribuit porca depasta est. Alia χ iniimia ita. Boeotii Semela credunt,nemo eandem Fauni filia dicunt: obstitissehi uoluntati patris in amo urem suum lapsi,ut M uima myrtea ab eo uerberaret, cum desiderio patris nec uino ab eodem pressa cessisset. Trans urasse se tamen in tarentem pater creditur,& coisse cum sita. Horum omnium hoc proserunt indicit,w uirga myseteam in templo haberi neus sit:* seper caput eius extendatur uitis, qua maxime eam pater decipere tentauit:* uinum in templum eius non suo nomine sileat instari,stis uas in quo uinum inditum sit mestarium nominetur,& uinum lac nuncupet: DPentes in templo eius nec terrentes, nec timentes indissem ter aerareant. Sidam Medeam putant,quod in aede eius ome genus herba
rum sit, ex quibus antistites dant plerun* medicinas: & quod templum esus uirum introire non liceasi propter iniuriam quam ab ingrato uiro lasene per
134쪽
, pessa e. Haec apud Graecos γα κῶα dicit,qua Varro sita palmi tradidit,
adeo pudica,ut extra γ Mox . nun* sit egressi,nec nome eius in publico sierit auditu,nec uim una uiderit,uel a uiro uisa sit: uter qd nec uir teplum eius ingredit. Un & mulieres in Italia sacro Herculis no licet interesse, qa Herculi cum boues Geryoniis p Italiae agros duceret sitieti re odit mulier,aquam se non posse pstare,* taminatu deae chlebraret dies,nec ex eo apparatu uiris Rastare fas esset. Propter qd Hercules facturus factu, detestatus est psentiam sa minam, & Potitio ac Pinario sacroiu custodibus iussi, ne mulierem interesse pmitterent.Ecce occaso nois, quo Maia esse eande, 8c terra, 8c Bonam deam diximus,coegit nos de Bona dea quaecuno comperimus protulisse. Iunius Matu seqtur,aut ex parte populi rut sipra diximus nominatus aut meritu utan cut Cingius arbitrat oe Iunonius apud Latinos ante uocitatus, diuin a 'Aricinos Proestinos* nae appellaudiae in fastos relatus st: adeo,ut sicut Nisus in Ginent ijs sistitu dicit apud maiores q* Mos haec appestatio mensis diu manserit sed ist detrius abusta Dis,ex Iunonio Iunius die us sit. Na 5c aedes
Iunoni Monetae Cal. Iulius dedicata est. N5nulli putauerunt Iuniu mensem a Iunio Bruto,q primus Romae cosul fietus est,notatum: q, hoc mense,id e Calendis Iuniis pulse Taranio,sacrum Camae deae in Caelio mole uoti reus secerit. Hanc dea uitalibus humanis pesse credunt. Ab ea deni* petit,ut iecinora& corda,quaesii sunt intrinsecus uiscera,salua coseruet. Et qa cordis bnscio,cuius dissimulatione Brutus habebat idoneus emedationi publici status, extitit, hanc dea quae uitalibus praeest,teplo sacrauit. Cui pulte fibaria Sc larido sacric sint,l uires maxime his rebus corporis roborent. Na 8c Caledae Iuniae,sabariae uulgo uocant: qa hoc mese adultae fabae diuinis rebus adhibenturi Sequitur Iulius qui cum secundum Romuli ordinationem Martio anni tenente principium, Sintilis a numero uocaretur:nihilominus tamen etia post praepultos a Numa Ianuarium ac Februarium,retinuit nomen cum n5 uide- titi. Vretur iam quintus esse sed septimus. Sed postea in honore Iulii Caesaris diista toris,lete serente M. Antonio Marci filio consule, Iulius appellatus est: quod hoc mense,ad quartum Idus inintilis, Iulius proaeatus sit. Augustus deinde est,qui Sextilis antea uocabatur, donec honori Augusti sextis, Aut daretur ex senatusconsulto,cuius uerba subieci: Cum imperator Caesiae Auguo stus mense Sextili,& primum consulatum inierit, & triumphos tres in urbem
intulerit,ia ex Ianiculo legiones desuetae secuta sint esus auspicia ac fide, RAegyptus hoc mense in iistitate m. Romani redacta sit. snis hoc mese bellis ciuilibus impostus st,at* ob has causas hic mensis huic impio felicissimus si ac fuerit, placere senatui ut hic mess Augustus appelletur. Idem plabiscitum
Detiam ob eandem rem,Sex. Pacubio tribuno plebem rogante. Mess septeber principale sibi retinet appellatione, ex Germanici appellati . Octobre uero suo note Domitianus inuaserat. Sed ubi inliustu uocabuluo omi aere uel saxo placuit eradi, meses quiny userpatione tyrannicae appella bis Euisbationis exuti sunt. Cautio postea principu caeterolin diri ominis infausta uitanti ber,'
um, mensibus a Septebri usin ad Decembre prisca nota reseruauit. di
Haec suit a Romulo annua ordinata dimestori sicut supra H diximus0annu
135쪽
decem mensum,dierum uero quantor 8c trecentorum habendum esse constk atuit: menses* ita dispositiqui quatuor ex his tricenos & singulos, scic uero tricenos haberent dies.Sed cum is numerus ne* solis cu sui, ne lunae rationi bus conueniret,nonnun* usia ueniebat,ut stigus anni aestiuis mensibus,& coua calor hyemalibus proueniret.Quod ubi contigisse tantiam dierum sine ollo mensis nomine patiebantur assumi,quantum ad id anni tempus adducere quo coeli habitus instanti mens aptus inueniretur.
ordiratione anni p Numa, et quaecausa fuerit istertaudi, φιο, in primu intercalaiasit. Ca. XIII.
Lbila labota secuius Numa,quantum stib coelo rudi seculo adhue impolito, Niniam. lo instento magistro comprehendere potuit uel quia Graecoim obseruau one forsan inmmistus est,quinquaginta dies addidit,ut in trecentos quin jquagintaquatuor dies,qbus duodecim lunae cursus consci credidit, annos extenderetur: atque his quinquaginta a se additis,adiecit alios sex,retractos illis
sex mensibus,qui triginta h iciebat dies id est de singulis singulos: si s* qnquaginta & sex dies,in duos nouos meses pari rati 5e diuisit: ac de duobus priorem Ianuarium nuncupauit,primu anni esse uoluit,taquam bicipitis dei mens aspicietem ac prospicientem transium anni ta , suturi* principia. Secundum dicauit Februo deo,qui lustrationum potens Oditur.Lustrari autem eo mense ciuitate necesse erat,quo statuit, ut iustii Os munibus seluerenti Numae ordinationem sinitimi mox secuti,totidem diebus,totidem* mensibus,ut Pompilio placuit,annu suum computare coeperat. Sed hoc selo discrepabant, qd menses undetricenum,tinenumhi,in numero alternauerui. Paulo G
st Numa in honorem imparis numeri secretu hoc 3c ante Pythagora parturiente natura,unum adiecit diem,que Ianuario dedit,ut tam in anno Q in mosibus singulis praeter unum Februariu im r numerus s aretur.Nam quia duodecim menses,si singuli aut pari aut impari numero putaretur,consummationem parem sacerent: unus pari numero institutus,uniuersam putatione invpare fecit. Ianuarius igit, Aprilis,lunius Sextilis, tember, Nouember December,undetricenis ceniebant diebus,& quintanas Nonas habebat. Ac post Idus in omibus septedecim ad Calendas computabant.Martius uero,Maius,
Quintilis,N October,dies tricenos singulos possidebant. Nonae in his septimanae erat. Similiter. post Idus,dece Zc septe dies in singulis,us p ad sequem res Caledas computabant. Sed Glus Februarius uiginti & octo retinuit dies, quasi insectis 8c diminutio 8c par numerus conueniret. Hi, ista is Rom ni e hac disti ibutione Pompit' ad lunae cursum, sicut
Gracci,annii propria computaret, necessario 8c intercalarem mensem instituerivit more Grinolin. Na 5c Graeci cu animaduerterent,temere se trecentis ququagintaquatuor diebus ordinasse annu, qm appareret de selis cursu,qui re centis sexaginta iam diebus 5c quadrate diacu conscit, deesse anno suo uim decim dies Sc quadrante intercalares statuta ratisie comenti sunt ita ut octauo q* anno nonaginta dies,exIbus tres meses tricenum diciu coposuerit intercalaret. Id Graeci secerunt,qm erat opoLm at* dissicile,oibus annis undecim dies Sc quadrante intercalare.Ita* maluerut huc nument octies multiplicare,
dc nonagima dies, qui natant si quadras cia diebus undecim octies commuinserere,
136쪽
inserere,in tres menses ut diximus disti ibucdos. Hos dies 'tru αντας menses A vero xta innei η appellabant. Hunc ergo ordine Romanis quom imitari placuit,sed frustra: ppe fugit eos,diem unum sicut sit pra admonuimus additum a se ad Graecu num r,in honore imparis numeri. Ea re 2 odienniit couenire numerus at ordo non poterat. Sed nondum hoc errore compto, p insto an nos,nonaginta quasi supfundendos Graecoiu exemplo computabant dies: M- remissi, annis binos N uicenos alternis ternos uicenos* intercalares expesabant intercalationibus quatuor. Sed instauo quo* anno, intercalatores octoasduebant dies ex singulis, ibus uertentis anni numelu apud Romanos sit per Graecum abudasse iam diximus. Hoc quo* errore iam cognito,haec species emendationis indueta est: Tertio quocp oehennio ita intercalandos dispen-B sabant dies,ut non nonaginta,sed sexagintasex intercalarent, copensatis uigintiquatuor diebus pro illis, qui per totidem annos supra Graecora numetu creuerant. Omi autem intercalationi mensis Februarius deputatus est,quoniam
is ultimus anni erat. Qd etiam ipsum de Graeconi imitatione ficiebant. Nam N illi ultimo anni sui mensi,sup quos interici ebant dies; ut refert Glaucippus, qui de sacris Atheniensu si ripsit. Vei; una re a Graecis differebant: nam illi consecto ultimo mense,Romani non cofecto Februario sed post vigesimum- tertiu diem interpilabant,terminalibus scilicet iam paelis. Deinde reliquos Februarii mensis dies, a erant quin*,post intercalationem subiungebant: credo
uetere religionis sitae more,ut Februarium omnino Martius sequeretur. Sed cum serpe eueniret,ut nudinae modo in anni principem diem,modo in Nonas caderent utietin I aute pniciosum rei p. putabatur remedium quo hoc auerteret excoaltatum eit. Quod aperiemus, si prius ostenderimus,cur nundinae uel primis Caledis, uel Nonis ot Albus cauebantur. Nam quoties incipiente anno,dies coepit Q adicistus est nudinis,omis ille annus infaustis casibus lictuosis Lit,maxime. Lepidiano tumultu opinio ista firmata est.
Nonis aute conuentus uniuersae multitudinis uitandus existi mabatur quoniam D.Romanus, adiis etiam regibus,diem huc Nonatu maxime celebrahat,quem natale Ser.Tullii existimabant. Quia cum incertu esset, a mese Ser. Tullius natus es Iet Nonis tame natum esse costaret, omes Nonas celebri notitia frequentabat. Veritos ergo u diebus mant,ne qd nundinis colle sta uia, o uersias ob rmis desideri u nouaret cauisse, ut Nonae a nundinis inegarent. Unde dies ille, i abundare annum diximus, eoru est amissus arbitrio,qui fastis mant,ut cum uellent intercalaret: dummodo eum in medio terminali Oire, uel mensis intercalaris ita locarent, ut a staspecto die celebritatem auerterent nundinare. At* hoc est, id quida uetem retulerunt,non selum mense apud Romanos,uerumetiam diem intercalarem sitisse. Quando aute primum intercalatum squarie reso K8c Macer qdem Licini Quo temporeus eius rei origine Romulo assignat. Antias lib. ii. Numa Pompilium siemur m mi causa id inuenisse cotendit. Iunius Ser.Tullium rege,primum intercalasse cinmemorat,a q & nundinas institutas Varroni placet. Tuditanus reseret lib. iii. magistratuum,deceuiros qui decem tabulis duas addiderunt,de intercalando
populum roget QCassius eosdem is ibit autores. Flauius id egisse M. consit -
137쪽
lam dicit,ab urbe condita anno quingentesimosexagesinosecundo, inito moxi si bello Aetolico. Sed hoc arguit Varro,scribendo antiquissimam legem Lirie
incisam in columna aerea, a L.Pinatio 8c Furio consulibus, cui mentio inte calaris as,ibitur.Haec de intercalandi principio satis relata sint.
--, cum propter Impitionem intercalatio omis omissat uero a gratia sacerdotu,q cum publicanis prosere uel ultό anni dies uolebat: modo auehio,modo retradito diem proueniebat,& sib specie obta uationis emergebat maior Gfusionis occasio. Sed postea C Caesar oem hanc inconstantia tempoRr,uaga adhuc & Q certa, in ordine statutae desinitionis coegit,adni teti sbi M. Paulo scireba a scri hptos dies singulos ira ad dictatore retulit, ut M ordo eorum inueniri facillime
posset,& inuento certus status psemeraret. Ergo C. Caesar exordiu nouae ordia nationis initurus,dies omes a confusione adhuc poterat ficere, sumpsit:easti. resacta est,ut annus colusionis ultimus,in . CCCC.XLIII. dies protenderet. Post hoc imitatus Amptios silos diuinaist rem omium conscios,ad numera
lis a diebus.CCC. V.& quadrante cursum conscit,annu dirigere contendit. Na sicut lunaris annus mesis est, a luna paulo minus * mens A in zodiaci circuitione cosumit,ita selis annus hoc diem numero colligendus est quepagit dum ad id signum se denuo uertit,ex q digressus est,unde annus uertes uocat,& habet magnus,cu lunae annus breuis puter. HOR: Vergilius utrun-Ο coplexus est: Interea magnum sit circumuoluiξ annu. Hinc Atreius Ca-Gpito annum a circuitu teporis putat di Bim,sa ueteres an, pro circum ponere lebant,ut Cato in origini b. atom: An terminum.i.circum terminii, & ambire pro circumire. Iulius ergo Caesar.X.dies obstitiationi ueteri supadiecit, ut annum. CCC.M.LXV.dies,quibus sel Iustrat zodiacum,essicerent: Et ne quadras deesset,statuit ut quarto quom anno,sacerdotes a curabat,mensibus ac diebus unum intercalarent diem: eo scilicet mese ac loco,quo etia apud ue
teres mensis intercalabah id est ante ancν ultimos Februari j menss dies, id
bisextum censitit notandum. Dies aut .X. quos ab eo additos diximus,hac
ordinatione distribuit: In Ianuarium Sextile 5c Decembre binos dies inseruiti In Aprilem aut,Iunium,Septembre, uembre,singulos. Sed nem mens Februario addidit diem,ne deo insero religio immutaret: 8c Martio,Maio, Quintili Octobri serilauit pristinu statum, i, satis pleno erat numero.i.diem usngulo 1 trice im*. Ideo & septimanas hAt Nonas,sicut Numa costituit,sanihil in his Iulius mutauit.Sed Ianuarius,Sextilis,December,ubus Caesar binos dies addidit,licet tricenos singulos habere post Caesarem coepint,sntanas tamen hiat Nonas,8c ab Idibus illis sequentes caledas,in undevicesimum reuertunt: a Caesar quos addidit dies,necp ante Nonas,ne F ante Idus insectere
uoluit, ne Nonaim aut Iduum religione, si statiato erat disinovella coperendi natione corrumperet. Sed nec post Idus mox uoluit insci cre, ne seriarum quarumch uiolaret indictio.Sed pactis cuiuis mesis se s lociim diebus aduenis secit. Et Ianuario adem dies, quos dicimus quartum M tertium Cal. Februarias dedit: Aprili,tertium C l. Maias: Iunio,tertium Cal. Iulias: Augusto,quar urna M
138쪽
. tum M tertium Cal. Septembris: Septebri tertium Cal. Odiobris: Nouembri,
tertium Cal Decembris:Decebri uero,quartum Sc tertiu Cal. Ianuarias. has adium est,ut cum otes hi menses abus dies addidit, ante hanc ordinationem habuissent mensis sequentis Calendas ad septimudecimum reuertentes,postea ex augmento additorsi dierum hi qui duos acceperunt, ad nonumdecimum: quem unum,ad instauumdecimii haberent reditum Calendam. Feriant tamen cuius mensis ordo seruatus est. Nam si cui sere tertius ab Idibus dies sestus aut seriatus suit,& cum ad sextumdecimum dicebat,etia post augmentum dierum eadem religio seruata est,ut tertio ab Idibus die celebraretur: licet ab incremento non iam ad decimumsextum Calendas, sed ad septimumdecimum si unus,ad decimuino flauum s duo fiant additi,diceretur. Nam ideo nouos dies v circa finem cuius mensis insiniit, ubi sinem omium q in mense erant reperit seriasu, adiectos. Omeis a se dies tastos notauit,ut maiorem daret aestionibus libertate,& n5 sotu nulla nefastu sed nec comitiale quen* de adicistis diebus institui sine ambiti Sem magistratuu augeret adiectio. Sic annum ciuile Carta habitis ad luna dimesonibus constitutu edidio palam posito publicauit. Et huc tam error stare potuisset, ni sacerdotes sibi errorem nouum ex ipsa emendatione secissent. Nam cum oporteret diem,qui ex quadrantibus consit, quarto quo P anno cosesto,antequa quintus inciperet,intercalare: illi quarto non peracto,sed incipiente, intercalabat. Hic error sex Sc triginta annis pinaime sit,quibus annis intercalati sunt dies duodecim, cum debuerint intercalari nouem. Sed hunc quoin errorem sero dephensum correxit Augustus, qui annos duodecim sine intercalari die transigi iussi, ut illi n es dies, qui 2 annos triginta sex uitio sacerdotalis festinationis excreuerant, sequentibus annis duodecim nullo die intercalato deuorarentur. Post hoc unum diem, secundu ordinationem Caesaris,quinto quoin incipiente anno,intercalari iustit.& omem hunc ordinem aereae tabulae ad aeternani custodiam incisione mandauit.
De Calendis Ilbus ac Nonis. Caput . XV.
Unc Horus: Dies udem hic inat intercalaris antea quintus annus incipiat inserendus cum Ae pii matris artium ratione cosentit. Sed in illoim mensibus explicandis uidetur operosium, qs tricenum dicist oesh5t,eo q, explicitis duodecim mensibus,id est. CCC.LX. diebus exactis tunco inter Augustu ato Septebrem reliqs quin P dies anno sito redduhadne fiet res quarto quo I anno exacto intercalarem,s ex quadrantibus consit. At hic, non a primo in ultimu mesis diem ad incremetum cotinuu numerus accedit,
sed post Caledas dirigit in Nonas,inde ad quasdam Idus deflessiti audio. Post
rursus ni sillor,imὁ ut nunc quo* retulisti,in sequetes Calendas. Quae omia d sibi uelint, scire eadem uellem. Na illud nec cosequi posse me spero, ut uicabula comphendam,q singulis apud uos diebus addunt,dum alios fastos,uarijsq, alios noibus nuncupatis. Nundinas quo* uestras neseire me sateo de quibus obseruatio tam diligens tam cauta narrat. Haec nec mihi erubestenda est ignorare pegrino, a te uero Praetextate distere nec cive puderet. Tune Praetextatus: No selum tibi inaHHore,cum sis Aegypto oriundus sed ne no
his adem abus origo Romana est,erubes dum puto quaerere,qd quaesitu dili ii gnum
139쪽
gnum omes ueteres putauerunt. Na de Cal. Nom s,N Idibus,dehi friam ua- hrijs obstitiationibus,innumeros autores cura quaestionis exercuit:& ideo nosivitiani ridi, q de his ab Oinibus dicta sunt,in unum breuiter colligemus. Romulus cit is set quot ingenio acri adem,sed agresti,statusprii ordinaret impii, initiu cuius mess, ' Tisia: ex illo sumebat die,q noua lunam cotigisset uideri. Quia rio non cotinuo eu
divitio lago. nit,ut eodem die semst appareat,sed modo tardius modo celerius ex certis caumli. sis uideri silet, tigit,ut dum tardius apparuit,pcedenti mens plures dies:aut cum celerius,pauciores darent:& singulis abus Q mensibus p tuam numeri lete primus casus addixit. Sic faehu et ut atri triginta & unii, at 3 undetriginta sortiretur dies. Omibus in mensibus ex die Nonaim, Idus nono die repsentari placuit,& inter Idus ac sequeres Cal.Gstitutum est,sexdecim dies esse numerados. Ideo mesis huberior,duos illos abiis augebat dies,inter Cal. suas N NO 'nas habebat. Hinc atris unius a Caledis dies,al is septimus Nonas sacit. Caesar in ut stipra diximus stata facta custodies, nec in illis mensibus abus binos adiecit dies,ordine uoluit mutare Nonara: qa padiis totius mess serius dies suos rei diuinae cautus inseruit. Priscis ergo ipibus anteu fasti a Cn. Flauio sci iba inuitis pribus,in omium notitia proderent, pontifici minori haec prouincia delegabat,ut nouae lunae primu obsci uaret aspectum, uitamsi, regi sacrificulo nuntiaret. Itam sacrificio a rege N minore potisce celebram,ide pontiis,calata,id est uocata,in Capitoliu plebe,iuxta curia Calabra, q casae Romuli proxima est,qt numero dies a Caledis ad Nonas supellent, pronutiabat:& sntanas quide anquies dicto uerbo in ua, timanas repetito septies i dicabat. Verbu scire unde aut καλω Graecu est,id e voco.Et hunc diem a ex his diebus a calarent primus M. esse placuit Caledas uocari. Hinc Sc ipsi curi ad qua uocabant,Calabrae nomen datu est,ia class, omis in eam populus uocaret. Ideo aute minor potuso numerum dient qui ad Nonas stiperessent Glando prodebat, , post noua lunam oportebat Nonaim die populares qui in agris estent confluere in urbe, accepturos causas seriaist a rege sacroim,stituros* ad esset eo mense ficiendu. Unde quidam hinc Nonas extimant di stas, quas nouae initium obseruationis uel q, ab eo die sema ad Idus nouem dies putentur: scut apud Thuse Nonae plures habebatur, qd hi nono quo die regem suum salutabant,& de
propriis nNotus cosalebant. Iduum porro nomen a Thustis,apud quos iseri. dies Itis uocat,sumptum est. Item autem illi interptabantur Iouis fidutia. Nam lcum Iouem accipiamus lucis autore unde et Lucetium Salij in carminibus ca αnunt,& Cretenses etaru Disios uocant,ipsi quo* Romani Diespitrem appel. lant,ut diei prem, iure hic dies Iouis sidulia uocatur, cuius lux cum selis occa su non finitur,sed splendorem diei 8c noctis cotinuat,illustrate luna,quod semper in plenilunio,id est medio mense seri solet. Diem uero, q uel nodiurnis caret tenebris, Iouis silutiam Thusto note uocauerunt unde& omes Idus Iouis serias obseruadas sanxit antiatas. Alij putant Idus,mea die plena luna uideat. a uidendo uidus appellatas,mox liam u detra sta. Sicut coua,qd Graecicunt,nos u lia addita,uidere dicimus. Nonnullis placet, Idus dictas uocabulo Graeco are eo die plenam specie luna demostret. Sut o existimet Idus
ab ove iduli dicta quam hoc note uocant Thuici,& omibus cibus ovis in
140쪽
molat a stamine.Nobis illa ratio nola uero propior existimatur,ut Idus uoco' mus diem a diuidit mensem. Iduare em Hetrusca lingua diuidere est: unde use dua quasi ualde idua,id est ualde diuisa: aut vidua,id est a uiro divisa.
Vt aute Idus omnes Ioui,ira omes Calendas Iunoni tributas,& Varronis calenti iura Sc musicalis confirmat autoritas. Qd etia Laurentes patriis religionibus sci - uam,q N cognomen deae ex ceremonius addiderunt,Calendare lunonem ii cantes. Sed 8c omibus Calendis a mense Martio ad Decebrem huic deae C tendant die supplicat. Romae quom Cal.oinibus,pter* pontifex minor,in curia Calabra rem diuina Iunoni facit. Etia regina sacroist,id est rres uxor po cam uel agna in regia Iunoni immolat,a qua etia Ianum Iunoniu cognotatum diximus,in illi deo omnis ingressus, huic deae cunisti Calendant dies uidenturn asci ipti. Cum em initia mesium maiores nostin ab exortu lunae seruauerint,iure Iunoni Calendas addixerunt: nam ac Iunonem eandem putantes, uel quia luna st aerem meat,unde Sc Graeci luna nuncupauerunt, quasi retulis, 1 aera secat,Iuno autem aeris arbitra est,meritό initia mensum, id est Caleii. as huic deae consecrauerunt. Nec hoc plermiserim, num is copulandis Calendas Nonas,& Idus religiosis,id est deuitandas,censuerunt. Hi em dies eo indis praeter Nonas seriati sistit,seriis autem uim cui* fieri piaculare est. Ideo tuc ui π1r, tant nupti in abus seri uis uirginibus uidetur. Sed Verrium Flaccum iuris pontiscit peritillimum,dicere Blitum refert Varro,quia serias tergere ueteres e sillas liceret,nouas sacere ius non esset,ideo magis uiduis ci uirginibus idoneas esse serias ad nubendum. Sub iciet aliquis: Cur ergo Nonis si seriaius dies non est,prohibetur celebritas nuptiarum: Huius quocp rei in aperto causa est. Nam quia primus nuptiatu dies uerecundiae datur,postridie autem nupta in domo uiri dominium incipere oportet adipisci et rem facere diuinam omes
aut postriduani dies, scii post Calendas scia post Nonas Idus' usi ex aequo atristitit. Ideo Nonas inhabiles nuptus esse dixerunt,ne nupta aut postera die libertate auspicaret uxoriam, aut atro immolaret,quo nefas est sacra celebrari.
πι rimis diise fit tris si irint di m a ὀRoin os . Caput . XVI. N qa nos ad comemorationem dieiar ordo deduxit, de hoc quo quod ciba dis ii
Hori iaci c5sultatio continet,pauca dicenda sunt. Numa ut in menses
annit,ita in dies mensem quen* distribuit: dies, oes aut festos, aut pro in filii D sesses,aut intercises uocauit. Festi dus dicati sunt. Prostari hominibus ob administranda rem priuata publicam* cocessi. Intercisi deotin holmst, communes sunt. Festis insunt sacriscia, epulae,ludi seriae. Prosestis,fidit,comitiales,Gperedint,stati,pliares. Intercis,in se,n5 in alia diuidutur. Illoim em diear quibus lahoris fas est.qbusdam fis non est ius dicere. Na cum hostia caeditur,lari nefas est intercaesa N porreeia,fari licet. rursus,cum adolet,non licet Ergo dedis uisione festo 1 N profestoim dieiin latius disserendum est. Sacra celebritas est,
uel cum sacriscia dias osteruntur, uel cum dies diuinis epulationibus celebrana uel cum ludi in honorem aguntur deont, uel cum seriae obstauantur. Feriant autem publicaim gna sint quatuor. Aut em stativae sitiat, aut conceptiuae, aut imperativae,aut nundinae. st sint statiuae uniuersi populi communes,certis Sc constitutis diebus ac mensibus,tc in istis,statis obseruationibus ann