장음표시 사용
201쪽
na Eemroue Quid primum desista querar comitem' ne serorem-e. hMisisti . aitestatio rei uita apud rhetores pathos mouet. Hoc Vergilius se exemtur, Ipse caput niuei filium Pallantis Sc ora Ut uidit,lmihi patens in peeiore uulnus. Et illud, Impleuit sinu sanguis. Et Moriens, filo se in sanguine uersat. ELCrudelis nati monitrantem uulnera cernit. Et ora uirum uilli pendo hant pallida tabo. Et, Voluit Euryalus leto,pulchro per artus It cruor. Et, Vidi egomet duo de numero cum corpora nostro.
Facit hyperbole,id est nimietas,pathos:per quam exprimitur uel ira uel mi p Ira ut cum forte dicimus:Miles ille perire debuerat. quod est a tVergilium: Omes per mortes animam sentem ipse dedissem. Miseratio cu dicit Daphni tuum Poenos etiam ingemuisse leones Interitum. Nascit 'er haec de nimietate uel amatoriu,uel alterius generis pathos. Si mihi non haec lux to νto la logior anno est. Et illud seo sum: Maria ante exurere Turno, Qua sacras dabit pinus. Et,Non si tellurem Hiindat in undas. Exclamatio, i apud Graecos tapoisese dici mouet pathos. Haec si interdu ex persena poetae,nonnun* ex ipsius quem inducit loquentem. Ex persena adem poetae est Mantua vae miserae nimium uicina Cremonae. Infelix,utcunspis ent ea fata nepotes.Crimen amor uestium.& alia similia. Ex persena uero
alterius: Di j capiti ipsius generihi reseruent.Ehor, talia Graiis Instaurate,pios poenas ore reposco.Et,Dii tale terris auertite pestem. persilos . Cotraria huic sgurae emi mace,qd est taciturnitas. Na ut illic aliqua exclamando dicimus ita hic aliqua tacedo subducimus, i in intelligere potIit audistor. Hoc aute pue irascentibus Gumit ut Neptunus:Quos ego sed motos praestat Gponere fluetiis. Et Mnestheus:Nec uincere certo. Quana ὁ.sed sit- μperet,quibus hoc Neptune dedisti.Et Turnus: in ὁ si selitae quicu uirtutis adesset. Et in Bucolicis: Nouimus & te trasuersa tuetibus hircis, Et q sed ficiles nymphae risere sacello. Sed Sc mi alio ex hac figura mota est a Sinone, Donec Calchate ministi O.Sed ad ego haec aut nequicu ingrata reuoluo t Nascitur pathos Sc de repetitione,quam Graeci παια ἔνι αρ uocant,cum semientiae ab rjsdem nominibus incipiunt. Hinc Vergilius: Eurydicen vox ipsa 5c frigida lingua, Ah miseram Eurydicen anima fugiente uocabat, Eurydicen toto reserebant flumine ripae. Et illud: Te dulcis coniun te selo in littore secum, - Te ueniente disite decedente canebat. Et illud: es Te nemus Angitiae, uitria te Fucinus unda, Te liquidi flevere lacus. ero Mures. Σπrrimine,quae est obiurgatio,habet 8c ipsa passios: Id est,cum obiecta ijsta uerbis relatamus: Aeneas ignarus abest,ignarus & absit. Dres His librasem iam Mummiimu.
202쪽
Sinis diis, ne certe mefierendum spe Ciceroni vergilium,quod ille inino tantum, Licin omnibus Len
OST haec cum paulisper Eusebius quieuisset, omes inter se
conseno murmure, Uergilium non minus oratorem Φ poetam habendum pronuntiabat: in quo & tanta ornandi disciplina, 8c tam diligens obsta uatio rhetoricae artis ostendere tur. Et Avienus,dicas mihi,inquit, uolo doctorum optime,si concedimus scuti necesse est oratorem sutisse Vergilium,si quis nunc uelit oradi arte consequi, utru magis ex Vergilio an ex Cicerone proficiate Video quid agas, inquit Eusebius,ad intendas,qub me trahere coneris,e4 scilicet quo minime uolo ad comparatione Maronis & Tullii. Verecunde em interrogasti uter mira praestantior, quandoadem necessario is
plurimit collaturus sit,il ipse plurimum pstat. Sed ista mihi necessitatem altam
N profunda remittas uolo,quia no nostim inter illos tatas coponere lites. Nee auum in utrauis parte talis sententiae autor uideri. Hoc selu audebo dixisse,qa
secundia Mantuani multiplex & multisormis est,& dicendi genus ome copleetitur. Ecce em in Cicerone uestro unus eloquentiae tenor est,ille abundasic torres,& copiosus.Oratoira autem non simplex,nec una natura est, sed hic fluit 8c redundat: Gtra,ille breuiter'circumcise dicere assedi at,tenuis quidam& siccus Sc sebrius amat quandam dicedi frugalitate,alius pingui & luculenta & florida orone Iascivit. In qua tanta omium dissimulatione unus omino inuenit Vergiliusvi eloquentia ex omi gne conflauerit. Respondit Avienus: Aptius uelle me has diuersitates sub persenatu exemplis doceres. Quatuor sint inquit Eusebius gna dicendi: Copiosum,in si Cicero dominat: Breucin qSallustius r*nat. Siccum,qd Frontoni ascribit: Uingue & floridu in quo Plinius Secudus quonda H nunc nullo uetelu minor noster Symmachus Iuxuriatur. Sed apud unum Marone haec quatuor gna reperies. Vis audire illu tata breuitate dicente, ut aristari in sis & c5trahi breuitas ipsa non possi Et campos ubi Troia fuit. Ecce,pauci stimis ψbis maxima ciuitate hausit 8c absorpsit: non retiat ille nec ruina. Vis hoc ipsum copiosissime dicac Venit summa dies.& ineluctabile tepus Dardaniae: fuimus Troes, it Ilium,& inges Gloria TeucroRr.simus omia Iuppiter Argos Transtulit,incensa Danai dominant in urbe.O patria,ὁ diuum domus Iliu et inclita bello Moenia Dardanidii. Quis clade illius noctis,qs funera fando Explicet aut possit lachrymis aequare labores Vrbs antiqua ruit multos dnata per annos. Quis sens, as torres,qd mare tot fluetibus, sit hic ψbis inundauic Cedo nunc siccu illud genus elocutionis.Turnus ut ante uolans tardu pcessci at agmen, Viginti leetis eatum e mitatus,& urbi Improuisius adest,maculis que Thracius albis Portat equus,
cristasti tegit galea aurea rubra. Hoc ide cultu, u florida orone cu libuerit proseret porte sacer Cybele Choreus olim , sacerdos Insignis, longe Phry tas Blgebat in armis,Spumante* agitabat equu, que pellis ahenisti pluma
203쪽
sATVRNALIORVM squamis auro colaeta tegebat. Ipse peregrina serrugine clarus M ostro Spicula htorquebat Lycio Cortynia cornu,Pietus acu tunicas N barbara trimina crurum. Sed haec adem inter se separata sitiat. Vis aute uidere queadmodu haec quatuor gna dicendi Vergilii ipse amiserat, & siciat unum qddam ex omni diuersitate pulcherrimu temperamentum Saepe etia steriles incendere proluit avos, Atin leue stipula crepitantibus urere flammis.Siue inde occultas uiressipabula terrae Pinguia concipiunt,sive illis ome a igne Excoctur uitiu,at exudat inutilis humor.Seu plures calor ille uias & caeca relaxat Spiramcta,nouas ueniat qua succus in herbas:Seu durat magis,et uenas astringit hiates,Ne tenues pluuiae,rapidi' ue potetia solis Acrior, aut boreae penetrabile seigus adurat. Ecce dicendi genus,qd nun alibi demendes,in quo nec praeceps bre uitas,nec infinita copia,nec ieiuna siccitas,nec laetitia pinguis. 'Sunt pterea styli dicendi duo dispari moralitate diuersi. Unus est maturus N grauis:qualis Crassis assignat.Hoc Vergilius utitur,cum Latinus praecipit Turno: O praestans animi iuuenis,quantum ipse seroci Virtute exuperas,tanto me impensius aequu est Consulere,& reliqua. Alter huic c5trarius ardens,& ereditas,& insenuis: quali est usus Antonius. Nec hunc apud Vergiliu semstra desideraueris.Haud talia dudu Didia dabas: morere,& Patrem ne deserestater. Vides' ne eloquentia omi uarietate distinctam quam qdem mihi uidetur Uemilius,non sine quodam 'agio,quo se omium proscctibus pparabat, de industria pmiseuisse fid* non mortali,sed diuino ingenio puidisse: at aseo non alium ducem secutus,* ipsam reis: omniu matrem naturam hanc ple- Gxuit uelut in musca concordiam ditanotae. Quippe si mundum ipsium diligenter insipicias,magnam similitudinem diuini illius, & huius poetici operis inuenies.Nam qualiter eloquetia Maronis ad omni u mores inima est, nunc breuis,nunc copiosa,nunc ticca,nunc florida nunc simul omia,interdum lenis aut
torrens:sic terra ipsa hic laeta segetibus N pratis,ibistiuis & rupibus hispida,
hic sicca armis hic irrigua sontibus,pars uasto aperitur mari. Ignoscite,nec nimium me uocetis,qui naturae rerum Vergilium esparavi. Intra ipsum em mihi uisum est,si dicerem decem rhetorum,qui 'pud Athenas Atticas floruerusistylos inter se diuerses hunc unum permis cuiae.
TVnc Euangelus irrideri similis: Bene,inat,opisci deo a rure Mantua
no poetam coparas: quem Graecos rhetores quoim secisti metionem, unee omino Isisse asseuerauerim. Vnde enim Veneto,rusticis parentibus nato,inc sylvas seutices educato,uel leuis Graecaim notitia literais: Et Eustachius: Cave,inquit,Euangese Graecoim quita* uel de summis autoribus tantam Graecae doctrinae hautisse copiam credas, quanta selertia Maronis uel assecuta est,uel in sito opere digessit. M pter philosephiae N astronomiae amplam illam copiam de qua supra disseruimus, n5 parua fiant alia qtraxerit a Graecis, & carmini suo tan* illic nata conseruit. Et Praetextatus: Oratus sis inquit, Eustachi,ut haec quoque communicata nobiseum uelis,quantum memoria repente incitata sita ait. Omnes Praetexta
204쪽
xtatum secuti ad disserendu Eustachiu prouocauerunt.Ille se incipit: inae, Vergilius traxit a Graecis,dieturum' ne me putatis ea quae uulgo nota sitnt.
Theocritum sibi fecerit pastoralis operis autorem,ruralis Hesilaum & Q in ipsis georgicis,tempestatis serenitatis* signa de Arati phaenomenis traxerit et Vel qd euersionem Troiae,cum Sinone suo & equo ligneo caeteris. omibus
quae librum secundum faciunt,a Pisandro pene ad uerbum transcripserit qui inter Graecos poetas eminet opere,quod a nuptus Iouis 8c Iunonis incipiens, uniuersas historias quae medris omibus seculis ussp ad aetatem ipsius Pisandri contigerut,in unam si iem coaetas redegerit,ia unu ex diuersis hiatibus temporum corpus essecerit In quo opere inter historias caeteras interitus quoque Troiae in hunc modum relatus est. Quae fideliter Maro interpretado,ubrica tus est sibi Iliacae urbis ruinam. Sed & haec M talia ut pueris decitata pricte eodam uero Aeneis ipsa, nonne ab Homero sibi mutuata est errorem primum Odyssea,deinde ex Iliade pugnas quia operis ordinem necessarib reru o do mutauit, cum apud Homerum prius Iliacum bellum gestium sit deinde reuerteti de Troia error coligerit Ulyss: apud Maronem uero Aeneae nauigatio, hella quae postea in Italia sunt gesta praecesserit. Rursus Homerus in primo cum uellet iniquum Graecis Apollinem facere, causam struxit de sacerdotis iniuria. Hic ut Troianis Iunonem faceret infestam, causarum sibi congerie comparauit.Nec illud cu cura magna relaturus stim, licet ut existimo no omibus obsis uatum,q, cum primo uersu promisisset producturum sese de Troiae littoribus Aeneam, Troiae qui primus ab oris Italia fato profugus Lauina e uenit Littora, ubi ad ianuam narradi lienit, Aeneae classem non de Troia, sed de Sicilia producit. Vix e conspectu Siculae telluris in altum Vela dabant linti. Quod totum Homericis filis texuit. Ille enim uitans in poemate histori iusmilitudinem,quibus lex est incipere ab initio rerum,H counuam narratione ad finem us* perducere: ipse poetica disciplina a rerum medio coepit,& ad initium pὁst reuersus est. Ergo Ulyssis errorem no incipit a Troiano littore desci ibere, sed facit eum primo nauigantem de insula Calypsbnis,*ex persena sua perducit ad Phaeacas. Illic in conuiuio Alcinoi regis narrat ipse queadmodum de Troia ad Calypsinem ii, peruenerit. Post Phaeacas rursiis Ulyssis nauigatione us p ad Itaca ex persona propria poeta describit. Quem secutus Maro Aeneam de Sicilia producit, cuius nauigationem describedo perducit D ad Libya. Illic in conuiuio Didonis narrat ipse Aeneas us* ad Sicilia de Troia nauigationem suam:& addidit uno uersu,quod iam copiose poeta desti ipserat Hinc me duressum uestris deus appulit oris. Post Aseica quo p rursiis poeta ex psena sua iter classis uis ad ipsam describit Italiam. Interea mediu Aeneas iam classe tenebat Certus iter. Quid Sc ome opus Vergilianum uelut de quoda Homerici operis speculo formatum eae Nam & tepestas mira imitatione des, Uta e.Versiis utrius qui uolet esserat. Vt Venus in Nausicaae locum Alcinoi sitae flaccessit. Ipsa autem Dido refert speciem regis Alcinoi Guiuium celebratis. Scylla quo* 8c Charybdis Sc Circe decenter attingitur: M pro solis armentis Strophades insulae snguntur. At pro cosultatione inser Rr,ckscensus ad eos cum comitatu sacerdotis inducit. Ibi Palinurus Elpenori: sed
205쪽
3t inlita Alaes infesta Dido: N Tiresiae c5siliis, Anchiis monita res denti e
Iam plia Iliadis, uulneRr no sine disciplinae persectione descriptio,& enumeratio auxilioru duplex, 8c fabricatio armorum,& ludicri certaminis uarietas, ictumst, inter reges & ruptu foedus,& speculatio nodiurna, Sc legatio reportans a Diomede repulsam, Achillis excplo, H sup Pallante ut Patroclo lamentatio:& altercatio, ut Achillis N Agamenonis,ita Dracis N Turni: utrobi em alter Bu,alter publicu cdmodum cogitabaopugna singularis Aeneae at Turni ut Achillis N Hedioris: Sc captiui inseris destinati, ut illic Patroch hie Pallantis, Sulmone creatos Quatuor hic iuuenes,totidem quos educat Ufens Viventes rapit inferias,qs immolet umbris. Quid Φ pro Lycaone Homerseco,q inter fiigictes dephensus,non mira si ad preces c5higerat,nec tame AchilIes propter si Patrocli dolore pepercit, simili conditione Mapis in medio tumultu sebornatus est Inde Mago procul infesta cum tederet hasta. Et cum ille genua amplectens uitam supplex petisset,respodit:Belli c5mercia Turnus Suffulit ista prior, iam tum Pallante perempto. Sed 8c insultatio Achillis in ipsem Lycaonem iam peremptu in Tarquitium a Marone transfert. Ille ait:
At hic noster: istic nunc metuende iace.& reliqua. De diuersis Vergilii locis ex Homero traductis. CVM .III. dET si uultis me N ipsos proferre uersiis ad uerbu pene tranflatos, licet oes praesens memoria non suggerat, tamen qui se dedaint obuios,annotabo.
Totam rem quanto compendio lingua ditior explicauic Vester,licet permodo usus, idem tamen dixit. Adduxit longe donec curuata coirent Inter se capita,& manibus iam tangeret aequis, Larua aciem seni,dextra neruosti mpillam.
Nec iam amplius ullae Apparent terrae, elum undi I 8c undi pontus. Curvata in montis faciem circumstetit unda. Et de tartaro ille ait:
Bis patet in praeceps tantum, tendio Bb umbras, Quantus ad aethereum cccli sitspeetias olympum. ilitia, Astia',αι πάNO i Uissi γο F; π - , , . Postquam exempta fames, 5c amor comprellus edendi.
206쪽
Audiit,& uoti Phoebus siccedere parie Mente dedit,partem uolucres disset in auras.
Hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris, Et nati natorum,& qui nascentur ab illis. D alibi ille aiu
Armipotens praeses belli Tritonia uirgo Frange manu telum Phryo praedonis,& ivum Pronum sterne selo,portis essunde sub ipsis.
Ingreditur. solo,& caput inter nubila condit. Ille de simo ait:
c Dulcis N alta quies placidae simillima mori.
Vt se trum hoc dextra se trum nam sortegerebat Nunquam tande leui scindet uirgulta,neque umbra o Cum semel in sylvis imo de stirpe recisum Matre caret, posuithi comas & brachia serro,
Olim arbos,nunc artificis manus aere decoro,
Inclusit patribushi dedit gestare Latinis. Sed iam si uidet a collatione uersuu trastatoiu sicesse, ut nec uniformis narratio pariat ex satietate sistidium, M sermo ad alia no minus psenti causis apta uertaL Perge quaeso, inquit Avienus omia q de Homero subtraxit inuestigare. Quid em suauius Φ duos Dipuos uates audire idem loquetes Quia cureia haec exo impossibilia putent,uel Ioui Limm,uel Herculi claua uel uer stim Homero subtrahere: ad etsi seri possem altu in nullum deceret uel sulmen praeter Ioue iacere, uel certare pier Hercule robore uel canere qd cecinit Homerus: hic opportune in opus Ilium q prior uates dixerat trasserendo, fecit ut
207쪽
sita esse credantur.Eiso pro uoto omiuira secems,s cum hoc coetu comunicata suetis quaecun* a uino noster poeta mutuatus est. Cedo igit Eustachius ait, Vergilianu uolumen: a locos eius singulos inspiciens,Homericore uersuum PGptius admonebor. Cum* Symmachi iussu famulus de bibliotheca petitu librii detulisset,lemere uoluit Eustachius.Et dum uersus qlios sors obtulisset, insipi requidete,inquit,portum ad ciuitatem Didonis ex Ithaca migrantem: Est in secesIu longo locus,insula portum Esticit obiectu laterum, quibus omnis ab alto Frangitur inhi sinus tandit Pe unda reductos. Hinc atm hinc vastae rupes, Reminio minantur In coelum scopuli,quorum subumice late , Aequora tuta silensitum sylvis scena corustis Desuper horrentisti atrum nemus imminet umbra. Fronte sub aduersa scopulis pendentibus antrum, Intus aquae dulces,uiu sedilia saxo, Nympharum domus. hic sessita non uincula naues
Vita tenent,unco non alligat ancora morsit.
ET cum rcgasset Avimus,ut no sparsim, sed ab initio p ordinem anno.
taret,ille manu retractis in calcem soli js,sic exorsus est Aeole nanque tibi diuum pater at hominum rex Et mulcere dedit fluctus,& tollere uento, Sunt mihi bis septem praestanti corpore nymphae, W ' Quarum quae serma pulcherrima Deiopriam Connubio iungam stabili, propriam* dicabo. Tempestas Aeneae Aeolo cocitante cum allocutione ducis res sitas cocta mantis,de Vlyssis tempestate allocutione desbipta est: in qua Aeoli locum Neptunus obtinuit. Uersus qui utrobi* multi sinu,non insciust a uolet legore ex hoc uersit habebit exordium:
Haec ubi dicta,cauum conuersa cuspide montem.
Et apud Homerum de quinto Odyssis:
208쪽
Vt primum lux alma data est,exire locos Explorare nouos,quas uento accesserit oras, Qui teneam, nam inculta uidet hominest ne, seras 'Quaerere constituit,siciis* exacta reserre. v et Q muri ν Π in να κριὲκ l
Nulla tuarum audita mihi ne* uisa Amrimi. B O quam te memorem uirgo,nan haud tibi uultui Mortalis,nec vox hominem senat,ὁ dea certe An Phoebi seror an nympharum sanguinis una.
O dea si prima repetens ab origine pergam Et vacet annales nostrorum audire laborum. Ante diem clausis componet uestri r olympo.
At Venus obseuro gradientes aere sepsit, Et multum nebulae circum dea stidit amietiti Cernere ne quis eos,neu quis contingere possit.
Qualis in Eurotae ripis,aut per iuga Cinthi Exercet Diana choros,quam mille secutae Hinc at* hinc glomerantur oreades.illa pharetram Fert humero gradiens* deas stipereminet omnes. Latonae tacitum pertentant gaudia pristias. Talis erat Dido,talem se laeta serebat.
209쪽
' Restitit Aeneas clara in luce refulsit, os humeros* deo similis,nanque ipsa decoram
Caesariem nato genitri lumen. iuuentae Purpureum,& laetos oculis assiarat honores. te manus addunt ebori decus aut ubi flavo Argentum Parius' ue lapis circundatur auro.
Coram quem quaeritis,ad sum Troius Aeneas Libycis ereptus ab undis.
Quae in sicinia Aeneidos tracta sinit ab Homero. . Onticuere omnes, intenti in ora tenebant. eis Ilia 1 b
Infandum retina iubes renouare dolorem, Troianas ut opes Zc lamentabile regnum Eruerint Danai.
Pars stupet innuptae donum exitiale Mineruae, Et molem mirantur equi, mussit Thymoetes Duci inti a muros hortatur,& arce locari,Siue dolo,seu iam Troiae se sata serebant. At Capys N quorum melior sententia menti, Aut phlago Danaum insidias suspeeia* dona Praecipitare iubent,stibiectis* urere flammis, Aut terebrare cauas uteri & tentare latebras. Scinditur incertum studia in contraria uulgus.
Inuoluens umbra magna terram* potui p. Hei mihi qualis erat,quantum mutatus ab illo Hectore,qui redit exuuias indutus Achillis, Cla
210쪽
a Uel Danaum Rumos iaculatus puppibus unes. Iuvenis* Chorebus Mygdonides,illis qui ad Troiam Arte diebus
Venerat,insuto Caissandrae incensus amore,
Et gener auxilium Priamo Phrygibus* Gebat.
, Sic animis iuuenum sitror additus.inde lapi ceu Raptores,atra in nebula,quos improba uentris Exut caecos rabies catuli. relicti Faucibus expellant siccis, per tela per hostes Vadimus haud dubiam in mortem mediae tenemus Vrbis iter,nox atra caua circumuolat umbra. Improuisiim aspris ueluti qui sciatibus anguem Pressit humi nitens trepidus* repente refugit Attollentem iras,& caerula colla tumentem, Haud secus Androgeus uisu tremesaetias abibati
Qualis ubi in lucem coluber mala gramina pastis, Frigida sub terra tumidum quem bruma t gebat, Nunc positis nouus exuu's,nitidus iuuenta, Lubrica conuoluit sublato pedi ore terga Arduus ad Blem, & lingvis micat ore trisulcis.' Non sic aggeribus ruptis,cum spumeus amnis E hoppitatas* euicit gurgite moles, Fertur in arua serens cumulo,campos per omnes Cum stabulis armenta trahit.