장음표시 사용
361쪽
sum impellit . fit ergo, ut qui in ventre praui sunt humores, . vel praui ex ipsis excitati halitus , vel sertasse etiam medicamentosa eius quod immittitur, qualitas per viscera in ventriaculum atq; ipsum cor delata, eas partes male afficiat. Vnde& tormina, &molestiae saepe variar, & animi deiectus ex leui etiam, ac benigno clysteriijs fiunt, quibus viscera paulo exactioris sensus esse contigit. An hic igirur, ubi a vitiosis humoribus fit syncopa, irritare id mare riς genus, ac mouerC tutum non est 'Ita quidem videtur . propterea glande utitur. quae sphyn terem solum mordicat: & non modo in superiora ali- Bquid non mouet, imo vero a superioribus ad irritatam partem retrait. Hic igitur ob succoruis mordacitatem tutus non est clysteris usus, in syncopa vero illa eic crudis humoribus, quia illi mordaces non sunt, nihil ex clysteri periculi est. Cur ergo admouendam aluum hic subdita praetcrtim probct, apertum est. At praeterire tamen no licet,clystere alijs nominibus prae serta gland , irritat quidem glans, sid aluum non emollit i neque cx alto trahit ut clystere . cuius liquor sursum in in tostina expressus,excrementisq; immistus, quaecunque occurrunt, si Cdura, sint emollitisi mordacia mitigat. abluit citam intestina,& eorum sordes detergit:quorum nudum glans potest. Cur ergo glande hic potius utatur, alia fortalIc ratio est. cu enim
qui facile animo deficiat, agitare tutum non est. Operosior autem est, & maioris agitationis clysteris quam glandis immisisto. quam & Hippocrates' a . de rat.vun a c. 4 si ubi minus, lidae sint vires pro clysteri immittit glandem. Si cui igitur munus molestus, minusq; incommodus clysteris esse ustis soleat. &, si vires ierant,clystere quidem semper maioris est usus . m. Oriculum vero desectus animi, qui illi aliquando coniungitur, avortitur, si quod inijciatur minus sit acrimoniae particeps, Mminus calcat. Stephanus Atheniensis ante clysterem aquam temperatam so praebere asscrit, ut quae qualitatem a clysteri
362쪽
prora anientem stomacho immediate occurrere non permiseo tax. Quae tamen diligentia in hac de qua agimus curation cino modo habere locum possit,quando iam & aqua& hydr
iam Moleum praecessere, non video. Itaque ad arcendam PCariam ex clystere ab Ore ventriculi qualitatem, mali tum pumi Ci, viam medici succus; imo& panis bucella aceto madcfaria , aut quid aliud tale ante clystere sumptum iuuabit. Pr
seqQitur curationem reliquam Galenus,& subducta aluo, me. liCratiam cui incocta sit absinthij coma, dat bibendum. Dat. VCro Cti a S vina. Melicratum autem ex absinthio, quod adeo CX sapore M qualitate, ac natura omni a sanguinis natura alieno, non modo ad nutritionem idoneum non est, scd cibis commistum ipsos,quos inficit nutri edis partibus alpernabiles reddit, dandum est seorsum a cibis .cum cibis vero vinum. De C ius,quemadmodum,& ciborum, delectu, atq; usu, nihil scribit,ne ea repetat; quae, ubi de animi desectu ex nimia, & consertim facta euacuatione, abunde de eo dixerat , Sed, quum c illic in fluxionibus, quae in ventriculum repunt, Vinum pro barit icnu , SI calidum, quale lesbium; quod idem etia expers non est austeritatis; merito id vini genus, hic, ubi robore etiaopus cst, conueniet. datum autem cum cibo, ut mos est in nutriendo. Sed de vino in hoc affectu, mox diligentius. Subdit omnino roborare oportere particulas tum per medicam taexterius appofita, tum absinthij potionibus. Sed, ut non prius hoc fiat, quam quae circa ventrem, sint pura : empe, quod dum adhuc in ventre continentui succi, astringendum
D ndn lit , s ed tantum ut antea dictum est, fouendum. Cuius praecepti ratio non est prorsus vulgaris. Videntur quidem, astruigentia humores in partibus quibus admouentur insidei tes , ni arci undo dcnsati , & crastefacti dissicilius postea co-qyamur. Atqui ncnssemper crassesect:o inutilis est; quae intepviinibus humoribus non utilis modo est, sed ad compa-
363쪽
randam salutem necessaria. ita ut in animi desectu ex vitiosis sectis ventriculi os infestantibus,si tenues sint, quales biliosi. partibus quae circa ventrem sunt,antequam purae sint, astri gentia admouere salubre sit futurum, contra quam statuat Galenus. Aliud ergo ipsum spectasse probabilius est, nempe, quod densatis per astringentia meatibus partium, quae circa ventriculum sunt sunt autem mesaraicet venae, iecur, & lien tum obstructionis in ipsis gignuntur non exiguae; tum pinu rum humorum euacuationes dissicilius fiunt.
nimi defectus ex bile ventricu5 os mordicante. 'i Cap. XXIV.
HAr c igitur de animi desectu ex prauis succis venimculi os mordicantibus . Ad quae quum id quoq; per Mneae, quod de bile os ventriculi infestante ab eodem auth re in libris methodi scribitur, ne reni eandem alibi repetamus, praestat,quae illic scribuntur,huc afferre,&eodem, ut superiora, modo expendere. Itaq; qui hac laborant, his ait potum stigidum exhibendum. hoc autem, vinum aliquod, ali- Cmenti doductionem in corpus promouens. quale omnibus quos syncope male habet, conuenit: in quibus scilicet distribui per Corpus nutrimentum, non autem manere in Ventre oportet. Esse ergo dcbet substantia tunui, natura calidum, aetate Vetus sapore iocundo, colore κύρον quod autem tale est,
continuo etiam boni odoris fuerit. Substantia ergo tenue est, ut ait, quod inter aquosum , & crassum medium est . aquosa enim vina distributionem quidem promouent, sed ine alia sunt. crassa vero distributione retardat; propterea noxia sunt, D praesertim In syncopa ex crudis humoribus . at tenue, de quo agimus,distributionem promouet, & essicaciter promouet. Natura autem calidum vinum id esse ait, quod ii paululum, uri mistum est, gustes, senties calorem per totum corpus ira D
364쪽
De potu in morbis. Lib. III. 3 sy
mitti . Sunt vero, quae rava sunt tenuia, quia Caloris munus A est attenuare. Adiuuat etiam 'etustas tenuitatem, quia qua vetustius, eo defaecatius. Sed & vinum in hoc affectu sapote esse debet iocundo,quia iniscunda stomachum laedunt. pr pterea amarum vinum etiam si id saporis illi non natura, sed vetustate accidat,Vitandum , ijs praesertim quibus stomachus flaua bili urgetur. quia quod cale est, laudabilem, & nutrientem succum amisit: praeterquam,quod stomachum offendit.
austera vero,licet ventriculum roborent, caputque inter omis
2 nia minime tentent, alimenti tamen in corpus digestionem non promouent. quare & haec Cuitanda. danda vero ea, quae natura quidem austera sint, sed prae vetustate sensilem astri gendi vim non amplius exhibeant; leuiter autem astringant. Vult etiam colore esse κω , & ratio est, quia debet esse calidum. at nullum ex albo Vinorum genere calidum est & quotquot in vinis calidissima sunt, flava sunt omnia. Quod addit de odore, paulo post expendetur. Summa est, vinum quod tale est,iocunde sumi, ad concoctionem facere, digestionem C in corpus promouere, succi vitium mitigare, Corporis habitu
ex calfacere,& stomachum firmare. Huius naturae vinum esse ait Surretinum,Signinum,Sabinum,Tiburtinum,in um& haec omnia salubria esse stomacho, qui amara bile vexatur. ijsque utendum quoties vel ex ardenti febre ossensus stomachus syncopam attulerit; vel alias multa in eum bilis confluxerit . aut is multam imbiberit bilem . Addit, si in talis vini penuria, quod accommodum sit utrique syncopae, S quae ex crassi succi, de quae ex bilis multitudine, coactus sis vino ali-D quo alio uti, fugienda quidem tum austera, tum noua, & cras sat deligenda vero aquosa, magisque si sint antiqua. quod
talia, etsi valenter non calfaciunt, facile tamen in omne corpus dcducuntur. quare,quum in celeritate digestionis conu Diant aquosa cum ijs,quq κιρiυιs vocat appellemus nos interea
365쪽
fulua differre tamen, quod fulua concoctioni Sc ventriculi de
venarum magis conducunu, quia magis calfaciunt. α magismiscibilia, ac nutrientia sunti. pωptereaque ad sueta bonitate opportuna de utilia, quarum, facultatum nulla est in aquosis, H quorum substantiae minimum in sanguinis speciem mut
tur . laedunt tamen sulua caput: cui aquosa minus sunt noxia. haec vero etiam urinas piae caederis mouent: his vcro proxima
sunt inter fulua, quae maxime tenuia sunt . quare haec ad syncopas deligenda . Sunt enim stilua alia crassa, alia tenuia . Meralia tardius deducuntur in corpus quanquam aulictis om- ambus magis pcnetrabilia. Sed nutriunt magis quam tenuia, ω vitiosos succos omnium vinorum celerrime bono sanguine generando corrigunt. Haec sere Galenus, in quibus aliqua sunt, quae excitent addubitandum. Vt enim, quod primum scribit, in syncopa ex bile flava os ventriculi insestante frigidum potum dandum,rationi prorsum consentaneum est,quet caloris mordacitatisque bilis remedium quaerit per contraria. ita,quod in eo ipso affectu, vinu proponat, dc id natura calidu, atq; inter vina generosum, quod gustatum calorem in totum . corpus diffundere sentias: Ac repetat quoties ex ardente febri offensus stomachi syncopam attulerit, vel alias multa in eum bilis confluxerit,uel is eius humoris multum imbiberit, tunc Surrentinum, ac reliqua illa generosiora csse opportuna; hoc quidem maxime mirum est. non ob id modo quod talia possunt de ardentem sebre in immensum promouere, dc adaucta calida siccaque intemperie bilein tum acriorem reddere,ium Dadaugere: Sed etiam, quod noxiu illu humore in Caput, aut principem aliam partem, maxime in cor,ventriculo in hoc aD Gfectu nimis consentiens, cum praesentanea pernicie inferio.
Sunt quae etiam de calore, io colore, atque Odore non Carcne obscuritate. Quum cnim Calorem cognosci ex eo ostendit,
quod si paululum,ubi mista sint, gustes, sentiens calorem per
366쪽
De potu in morbis. ' LLI III. D r
totum corpus transmitti: quid vult quum ait, ubi mista sunt amiscerivuli aquat At talia quidem, nedum caliditatemper totum gustata non transmittent; sed ne largius quidem epota illius ullum, vel in ore, vel in ventriculo signum prodent. De colore, quum Vinum deligit, videamus curi te esse velit. Non alia quidem ex eo colligi potest ratio,qua quia esse debet calidum. flaua autem calida sunt. Verum quis
non notat fallaciam Sic enim scribit, quas sola flava calida sint. At in nigrorum & rubrorum genere in Italia passim , praesertim in Taurinis generosissima multa sunt. Et in albis
etiam quoci antea ostedimus, aliqua sunt,quae quum ab aqua vel colore vul tenuitate substantiae parum differant, tanta tamen sunt, Δ Caliditate , 5 vi ut temulentos eos saepe reddi
derim , qui inscij temperatum ex his quasi ex aqua vinum Iiberalius hausere. At neque illud hic praetereundum, quod quum a principio in hoc affectu vina esse velit sulua, interpres male vcit: t flava postea habet, quotquot calidissima sunt, omnia sunt ictaua ξαi Oh non leui culpa ,eX eo, C quod calidissima flava sunt,probans vinum qua a debet esse calidum .esse oportere fulvum. De odore autumiatis quidem constat, varios vinis inesse odores. tum ccnnatos a solo vitisq;
natura,& uuarum maturitate, vel acerbitate, probitate vel viatio C corruptela, tum aduensitios ex aere,& vase in quo primuntur uuae & seruatur vinum. quod autem ex tenuitate,c liditate colore. aut vinustate, ns odore sit, nihil qui iam necessc est. quum & crassa,& imbecillia, Ac nigra, & noua grato non careant odore . Est & in quo de aquosis agit, dubitqtio. Si enim in syncopa hac, ad celerom alimenti deductionem Vsno opus est, cur non potius longe minori periculo aquosum, dc id antiquum detur , quod non ita calfacit, & facile tamen deducitur in corpus, ut ipse quoque ait Tandemque damnat is crassa vina, ut quae non facile deducantur in . Corpus . .at postremo
367쪽
postremo tamen quum fulvum vinum aliud crassum, aliud tenue siticra n fulvum nutrire magis quam tenue ait:celer . me omnium vinorum vitiosos succos,bono sanguine genera-do,corrigere. nihil autzm dubium est, quod celerrime nutrit, id etiam facile deduci in corpus. Haec in proposita Gaioni sententia videbantur dissicilia. Caeterum,ut vinum quidem ,&- id generosum in syncopa ex bile flava detur; ex symptomate, non ex materia aqua id pendet,indicatur. prcceps enim viriuin syncopa Iapsus ex praecipiti est dissipatione spirituum, quae astatim ijs,quae spiritus reparent,corrigenda est . praestare auteid solum potest vinum,& tale, quale proponitur. Vt propterea posthabita & causa morbi,& sebiis ardore,illi symptomati aditendendum sit. Sed etiam, licet vinum,idque generosum detur, datur tamen actu frigidum . frigiditate autem retunditur bilis acrimonia & calor. datur M paucum . quamuis id Galenus sileat. adde,quod ea Verba quae interponuntur, si paul Ium ubi mista sint degustes non sine aquae alicuius commistione id proponi probant . ita ut vinum quidem generosum a deligendum, sed aqua stigida commiscendum M parce dandum sit . quod autem tale sumitur, neq; ut excandescat bilis, aut febris ossiciet,neque non deductioni alimenti aptum erit: praesertim cum alimento, quod vini coniungi oportere nulla dubitatio est,quando distributioni alimenti non inseruiet nisi coniungatur. At quomodo vinum aqua mistum, tiam pau . Ca,Calorem in totum Corpus transmittet .Poterit quidem id paulo post, vaporibus in cor & ab eo in uniuersum corpus seisidum ditasis: At priusquam detur, imo antequam diluatur, ngustandum a medico est.& quod tale est, ut calorem toti lim . guae corpori, & palato gustatum prodat, id opportunum est. De colore autem, uiuum vinum ost, ut hic a Galeno scribitureolatis ignei pallentis, id est, ignei dilutioris, minusque coli rati quam flauum,quod ξαν is est, bili flavae simile . propterea inter
368쪽
De potu in morbis. Lib. III. Da
inter generosa vina fulvum proximum illi est, quod flauum, Α & ealidissimum est, quale importunu est in hoc affectu,in quo sat est,ut ciusccmodi vinum sie, quod deductionem alimenti
in Corpus celeriter promoueat,neq; immo licam excitet caliditatem, quam flaua vina excitarent. Recte igitur non flauum,sed suiuum deligit. dc ex eo quod flava Calidissima sunt, fulvum probat; quia calidum est.nempe quum flauo sutuum proximum sit, sed dilutiori colore. At contra caliditas in nigris quoq; & albis aliquibus excellit. propterea ex caliditate, y quae hic requiritur inserre non licet,non aliud quam suiuum vinum hic esse ex via. Verum non calidum tantum, sed etiatenue, ut sit aptum ad deductionem hoc loco quaeritur . nigra vero omnia,ut terreni clementi plurimu participia, sunt crasi . Ex albis vero licet aliquod caliditate sit insigni, quod idetenuissimum quoq; agnoscitur, ex temulentia quam prompte inuehin uniuetam tamen album vinum omne, ut aquam
resert colore, ita & viribus. quod a Galeno in serendo de al-C bis vinis iudicio animaduersum est, album colorem sumente vinaqueo: none amprq ssy 3tλuresianus, qui albu quaerit 6; Sarrentinum fulvum proponit. De odore vero, quod vina quς tenuia,calida natura,sulua&vetusta sunt, eadem boni quoque sint oloris, certum est, nisi quid aduenticium sit.
odoris enim prςstantia ex coctione est,& optima tum subsi tiae missione,tum qualitatum elementarium confusione, quae non nisi a calore, neque nisi cum tenuitate . quae si in propo-- sto sint vino,ut odore id quoque praestet, necesse est. Neque D ullus merito neget suum esse crassis quoque & nigris de albis,& nouis odorem . sed sat est id, quod proponimus, bono esse odore.qui scilicet ad celerrimam nutritionem plurimum spectat ex p aeceptoris Hipp. lib. de alim. iussu, ubi celerrime nu- atriendum sit odorata proponentis. Quam ob rem licet aquo is vina tenuitate praestent,& minori periculo caliditatis,prae
369쪽
sertim quum vetusta sunt, deducant alimenta in corpus, non Αhic tamen apta sunt,Vt proxime quaerebantur,quia odore Cainrent . neque sunt ad reficiendos spiritus utilia. Quod postre. mum erat quasiq; dissidii aliquid in Galeni verbis, indicabat, nunc crassa ut inepta ad deductionem. reprobantis , nunc exsuluis crassa celcrrime bonum sanguinem generare affirmantis idissidium non est. tenuia quidem sunt, prae caeteris stiluat & in his ipsis ea, quae tenuitate excellunt, celerius alimentum,quod cum ipsissumitur, deducunt . at quae minus tenuia, de suo plus addunt ad alendum: & cum celeritate ta- Bmen bonum sanguinem generando Vitiosos succos corrigui. ita vi dedueant simul bc sanguinem gignant, & corrigant C lerius,quam tenuiora, quae tantum celerius deducunt, sed ad sanguinem generandum minus praebent materiae. Sane autem praeterire hoc loco non licet, Eudemum Themisonis sectatorem,ut author est Celius Aurelianus 2. de Curatam. 3 R. stigidam aquam in hoc affectu clystere immisisse. quae curandi ratio suspecta est.quum possit ea stigiditas non intestinoru emodo calorem hebetare; sed insueta , M insigni qualitate tor mina excitare; adde etiam,quod alicubi scribit Galenus . derat.V.in ac. I O .reprimere, reprimendo autem prauos ex ire. xestinis succos in superiora nobilia viscera retrudere. U
nimi defectus .es copa ex pituita multa, arfrigida in ore l
SEquitur animi desectus ex pituita mulia, ac stigida in ore
ventriculi collecta. Qin ubi acciderit, persundendum; ait Galenus plurimum oleo in quo decoctum sit absinthium. dehinc melicratum dandum,in quo hyssopum, vel quid sim, lam aduerit. praetereaq; ex OXTmelite, &Samon pipereon, Vel
370쪽
De potu in morbis. Hi Lib. III. 331
qel di politicon. Vist is autem rὸtionem,quae in uniuersum incidendi vim h beat. Quo loco, quod non subtracta multitudine statim persundat oleo ex absinthio, quod astringendi vim ha t, aducrsum videtur sententiae proxime superi ri, in qua dum adhuc succi in ventre continentur, nondum astringere ait0 porta d tantqm seuere. Verum absinthiuabstringendi vim halici pet quam leuem, quae etiam plurimuretunditur oleo si in eo incoquatur, quae autem proximo procepto reij ciebat, astringentia erant longe validiora, nempe cmplastro ex palmulis,Vino,polentis,croco,aloe, mastiche: Mirrigatio ex oleo cydonite, m astichino,nardi,aneti. absinthite ergo oleum recte iuc ad concoquendum usurpatur. Oxym ii autem S reliqua,quae subdit, ad concoquendam & dissecandam pituitam frigidam crassam, ac lentam pertinent ; ut etiavictus ratio. Atque haec , ubi ex eo humore in ventriculi ore collecto deficiat tantum animus, sussicere facile possunt. At si etiamsyn pa accidat, tunc maiori opera opus est . quam
quum iniibris mo visesesius hic ipse author proponat, quae
illic scribit hic, reserve dc expendere opportlmum est.
De eodem assectu ex libris methodi. Cap. a XV L
Ι q; ubi quis ex crudorum succorum copia una cum Oris ventriculi offensipne febricitat,quum is, licet euacuati ne indigeat,non fe t a i tamen, v et sanguinis missione vel purgationem,sine syncopae metu,omissa euacuatione omni, sola frictionem a morbi principio mediocriter asperam Galen. ILmet. 3 .instituit. tum si a frictione metus si,ne lassitudinis se sus sup ueniata oleo laxante , atq; etiam si hyems sit, discutienteiniungit. In frictione autem ita insistit,ut eo solum tepore intermittat, quo somnus cppiendus est . qui etiam esse debes moderatus. aegro autem lucido in loco detento. Haec