Gerardi Io. Vossy et aliorum Dissertationes de studiis bene instituendis

541쪽

istigant, aliis feliciter progredientibus ille in principiis assiduo haeret &fati seir. Atquωta eum ordinis initio neglecti paenas dare haud iniquum est. Ipsius nune fudit Theologiel, quando

plenia velis mari huic cymba committitur , alia sunt perpetua, alia προσκαι πω quae pro studiorumaetare ac gradibus variant. Illa nunquam omittenda . sed a Carcere ad calcem usque religiose & diligenter observanda, & Omnibus, quo-rvia loeo , ac tempore : quae tria sunt,

Scripturae assidua lectio, congrua mὸdita. tio , & ad Deum . pro impetranda ejus in omnia benedictione , sancta atque inde sessa oraiio. Haec nunquam deponen da aut arma sunt aut exercitia , nunquam ab iis seriandum , vel relaxandus in totum animus : sed iis nunquam non occupatos esse decet per torum virae, studiorum, atque ministerii spatium. Namque ut in sacra & salutari cognitione progrediendum semper est, etenim ex parte cognos

rimu , ct ex parte prophetarum, sic in litum

finem nobis suppeditat Deus Verbum suum, ex quo saturaria & divina petamus: hoc autem , uti instrumento lectionis, fit & auditionis , audiim vero per ver , bum Dei , ita ,stud seria meditarione animo committitur , infigitur , foveri

tura

542쪽

tur. Accedit his, immo praecedit servens precatio, ur in veritate sua Deus nos san- ctificet, quoniam verbum ejus e veri-tas. Frustra est lectio, sine meditatione et meditatio autem sine lectione. eriam noma et quali τ fere coctio stomachi absque ingesto cibo: sed pia orario de hanc & illam reddit salutarem ac proficuam. Atque hic animae cibus est, hae verae, quia spirituales de divinae, laetitiae , opus Theologi genuinum de perpetuum. i. Alia pro tempore variant, nemps studium primo Institut-um Theologicarum: deinde controversiam1π: sequirur

nacticum ; denique historicum. Hi gradus

laborum vestrorum, &quasi classes , in quibus pro necessitate primum studiorum, rum pro animi etiam lubitu verse mini. De controversiis alibi diximus, easque sumus partiti in tres ordines, In δε-lium, Haretisorum , Se Mimaticorum- Ρraxis Theologica duplex est vita, quae tradit & Practicam generalem , de qua in Theologia practica ; & Casin conscientiae singulares ad haec aut illa religionis capita& ossicia: deinde Regiminis vel politiae Ecclesiasticae, qnae ecclesiam bene gubernari docet. Postremo h i stor ia occupatur in lectione Patrum, sive veterum Theologorum, vel Annalium ecclesiasticorum; qui

543쪽

Is s TIT. ST UD. TH E OL OG. so 3 ex illorum aliorumque scriptis historiam regnum conficiunt, quemadmodum Patrum scripta consuluntur imprimis, pro fide doctorum & creditorum. Jam Videre , quid , quo ordine ,- agendum vobis sit. Se qaibus pergendum gradibus. Nam haechmma operis, cujus sundamenta jaciuntur in cursu Academico, ipsum vero omni tempore magis excolitur, perficiturque. Saltem scopum videtis, quo collimare oa Portear, ne vel in vanum operemini; vel .

inani γλαυκα nimis facile putetis iactum satis , M ad metam vos pervenisse, vixdum principiis defuncti. Ars longa. longior sapientia, praesertim vera illa, quae nostra.

est ; vita brevis, sed quae bene disponenti

multum p ter. Dispositio mater ordinis. cujus inventio parer, Sapientia utroque

orta. attingit a fine ume ad sinem fortiter , ct dissonis omnia suaviter.

' Porro quo felicius areas istas vel stadia percurratis, praeter publicas', privatae accedunt in stirutiones & Collegia, singulis studiorum partibus inservientia , non quae publico obsint, vel fontium aquas in privatas cisternas cogant de oecludant. sed quae nihil aliud sint quam manuductiones, eo familiariores. quo privatae, M siogulorum caprui accommodatae, quibus nou. inIermittantur alia, sed juventur, dc para'

544쪽

so IoΗ. ΗooRRBEE CRII tus, reddatur animus alacriorque ad obiseunda & frequentanda singulorum ordi. num officia , & legendos, eonsulendos , pervolvendos quarumcumque classium . auctores & scripta. Quare incipientibus magis necessaria , quam provectioribus, nedum ut iis solis quis perpetuo 8c rotus, tanquam cochlea restae suae , inhaereat:

sive illud sit Seripturarium. & pro lingua utraque sacra, te lectione ipsius Dei Verbi excolenda, ut quomodo legi, & inrelligi, ide quae inter legendum observari debeanr, semel addiscatur : sive Institutionum, qui

bus solis, ut multorum pravus mos est, deteneri aequum non est, utpote ubi positiva modo traduntur Se communia , indicatis duntaxat principalium Controversiarum capitibus, non rractaris: unde ad alterum enitendum, ipsarum nempe conistroversiarum elencticum, seu commune, adis 'versus errores quoscunque in genere , sive

lyeetati, ia ordine adversus singulos. Iam

dc Conesenatorium , pro formandis dicenodisque conclouibus ; 8e Practisum : si altiora, Historisum adit, juxta studiorum seriem supra delineatam. Alia sunt,quorum posuisse fundamenta, gustum aliquem in Scholis cepisse, juvat ; alia, non leviter attigisse, ut quae ad munus Theologi cum. primis de ubique necessaria. Neque indi- l

545쪽

m volo aut neglecta exercitia Philosephira Theolovea , ad Theologiam accedentibus: quia utur illius saepe non exiguus sit abusus, a quo nos dehortari A postolus necessum duxir, se . quae ad inanem deceptionem adhibetur , videte ne quis si

qui vos de radetur per philosophiam dr ina

nem deceptionem. Col. 13. 8. attamen Mrectum illius usum magni, cum in aliis omnibus scientiis, artibus , totaque hominis vita, ira Ee in doctrina Theologica, ad-jumenti esse omnes δc vereres, S recen res, suo exemplo & usu comprobarun r. Sunt hic, uri in rebus quibusque allis, sui limi-res , quos ultra citraque consistere re

ctum nequir. Qui res fidei ad philoso

phiae placira exigere, regulas ejus valere in Theologia, seque ac in natura arbirretur , vel acumloe , subtilitatibus Ze distinetionibus uratur ad jejunam & frigidam specularionem, ad contentiones le vanam gloriam, nae is facit intelligendo, ut nihil intelligat : interim mentem philosophia aes

litterarura otnandamdam, qui nolit sermo num , quemadmodu ex dirigi 6e perpoliri, veli ideo quod ex philo hill priuveni, non

. nu3 in errore versari m

546쪽

so 6 Io H. HooRN BEE CKI Quamvis enim non eadem ratio, dignitas, neque necessitas sit philosophiae ac Theologiae, tamen in sormandis exprimendi sinque conceptibus, penetrandis rerum Sequaestionum subtilitatibus, redarguendis Adversariorum strophis, multum juvat illai non omnino delfi tui. Usum mediocrem Philosophiae in Theologicis requirimus. dominio penitus interdicimus. Scire Lutherus , in Disp. de Dei simplicitate , de Personarum in eo Trinitate: quod Dialectιςa arguit, has suis regulis non quadrare . di cendum est ei, mulier taceat in Melera. Parres uruntur simili Hagaris ancillae, quae jubetur domo expelli, quando Petulantius se gerit, εe dominam habere cupit pro arbitrio. Quando imperiosius insurgit in Theologiam , & dictaturam quaerit, vel suis cancellis te regulis arctare augustissimam veritatem annititur, explodenda & ad contentiones qua parte vergit, mode ite, declinanda. Quippe veritas, ubicumque,

hoc habet primum ut cassa sit, deinde starisca Jac. I 11. 17. quae vero Gλον πικω*χi qm ι -, appelletur ι φία, sed terrena, carnalis & Diabolica est A postolo. Clemens Alexandrinus, Stromat. lib. 7.υ hξο φίαι τοίνυν ἐπινιένοι inani ergosea pientia opinione elati, perpetuo litigant, aperte stendentes se magis curara ut videamur ρω-

547쪽

IMAT T. STU D. TH Eo LBG. so 7 Iosabbi, quam utphlosophentur. Cer te rixari non eit philosophicum, minus Christianum. cum Erasmo dixero,lib. a. Epist. ad

Bovillum : pestilens quadam rei sit oportet hilosophia, si talas reddit. Descax ae diluisia , s tales non mutat. Et in Ciceroniano. quam eleganter sub finem : Videmus enim .

huismodi pestes nondum ρηνμε extinctas, 'binde miditari repullulassentiam, sub hoe Deo veteres hareses',sub alio Iudaismum , subadio petanitatem. Sic ante complures annos factiones oriri e reant apud Italos, Platoniis eorum is Peripateticorum. Facessant hac disesidiorum cognomina, ea potius ιnculcem- ,

qua ct in studiis, ct in religione , ct in omnι

vita concilient, alantque mutuam benevolentiam. Sat rerum est, extra partium insitu

gifera studia& pugnas , quod agatur, Mdoceatur. Sed illa vitia sunt non artis vel scientiae, sed hominum , ea, in suam aliorumque perniciem abutentium. Unde illa nota inusta aliquoties Philosophis, quasi non optime ipsis cum Christianismo conventrem Tertullianus , in Apologetico:

Gracia disciputas, is Cui y Fama negotiator,iata ' verborum, Θ factorum operator 'rerum adimator, is destructor amica , inimiem erroris veritatis interpolator,is ex-nsor i furator ejuι,θ curios antiquior omnia

548쪽

so8 Io H. HOOR R B RE C K I Ibm ni fallor ' Quidquid secularis est litteratura: aur disciplinae, si vel remorius habeatur a religione, M sibi nimis applaudar,vel

Importunius in eam ingeratur , peccat utrimq;. Gentiles a vera Dei notitia,& cultu alieni etrarunt quando praecipuam vel

. unicam felicitarem suam in Philosophia constituerunt: christianoru vitium, quod eodem tibicine plus qua oportet rem Christianam fulcire velint vel adornare. Quum modice & prudenter valde ad Theologiae mysteria applicari debeat, & Christo sub-di,quidquid rationis humanae est vel scientiae,& uti Apostolus, prius Lutherus,in Disp. an. cIa Ia xv Illi. Heideia

bergae habita , aeui sine periculo volet in Aristotele philosophari.necesse est ante bene Aulis

cetur in Christo, Scholasticorum,qui vulgo nominantur istud fuit flagitium,quod pi usaequo philosophiam miscerent cum Scrip.

tura , Aristotelem cum Christo, imo quibus Aristoteles fere visus Deus aliquis, ur, qui illa optime novit, idem Lutherus, in scripto contra Angliae Regem ,Henricum le in altero adversus catharinum, ingenue ' ego,inquit plane illud verum,nunc video,Thomstam purum esse asinum verum,sve sit Italussis Germanus.& Melanthon, in Apologia pro Luthero . contra Parisiem

sea, de Sorbona, Christum inter fabros e

549쪽

INI TIT. STUD. TH EOLOG. y 9tiis , quam in isto genere reperim. A lter u meorundem vitium hoc exstitit , quod ad otiosas , vanas & curiosas quaestiones acumine suo passim fuerint abusi, non quae nece Tar ia aut proficua sectan res, sed spinosa Ae solis disputatiunculis faecunda. ur ex multis quaestionibus saepe vix articulum honae frugis elicias, vel ex magna aliquando summa unam magni momenti conclusionem. Quod viderunt ipsi jamdudum Pontificii, & qui inter ipsos arectioris aul-ml palam redarguerun r. Inde integri lι-bri, Christophori a capite Fonrium , de necessaria eorrectione doctrina Scholastica : Se Ludovici Carbajali, de Restituta Theologia ;altuque ejusdem, Theologiearum sententiarum , aemulatus titulo Magistrum senten- 'llarum ἱ libri non contemnendi, quorum ipsa fronre Auctor profitetur , se anni sum, Theologiam ad veros & vividos fontes revocare , 8c a Sophistica ac barbarie re puris gare. Ne allos ejusdem sententiae ex medio Paparu te stes adducam , quorum ali quos videre est apud Iohannem Ger hardi in eximio contra Papistas opere, Confestsonis Catholiea lib. I. para. Σ. cap. s. In re rim, quamvis illorum castigemus superva MCuam curioli rate,neq; aut Alexander Ales nobis sir Doctor irrefragabilis ; aut Thomas, Angelicssii aut Bonaventura, Seraphicus s

550쪽

Resolutus, non sunt tamen omnes paria aut nullius omnino pretii, praesertim prima , in quae reliqui commentantur, scripta. sive Sententiarum , si ve Summa, cae teri S omnibus praeferenda. In quibus cum judicio versanti, fructus non contemnendus saepe Provenit, tum ad acuendum ingenium, iadisputationibus assuefaciendum, ubi opus, tum ad res penitus secandas, introspicienis das, examinandas ,& praeserti m Adνersarios suis armis contundendos, ac subtiIira. tem alia meliori & veriori revincendam. Qui enim ex veritatis & Ecclesiae hostibua aerius disputant, & acutis argumentati Q nibus in rebus arduis freti. I elutrae, alitquamλα-ἀMOως. hinc armati omnes prodierunt, quos quo intelligamus, tum res1-temus felicius , necesse eth in illis non plane esse hospitem , quin Be propria ex ipsorum officina in eos jacula retorquere . at que ea quibus alii in eadem Schola contra ipsos quandoque utuntur, usurpare , vitio vertendum non est. Similis rario Scholasticae , cum Rabbinica Se Talmudiea: in hac quot obsecro quantique naevi, faedi. rates, nugae t de tamen etiam nonnulliva usu a