장음표시 사용
671쪽
vOeum signa suur. Er quia, ut jam dictum fuit , aeque de vocabulorum significatis atque de eorum sonis cogitamu1, qu riescunque ad sermonem attendimus , fieri non potest, quin scriptura , quae sermo uia index est, ea etiam, quae sermone isto designari novimus, simul manifesta nobis
Enimvero admodum angustis limitibus circumscripta foret ram multiplex sensuum notitia, M sorte ne primariis quidem hujus vitae necessitatibus sarisiaceret , si ,
quam cito ex corporeis motionibus in cogntrione nostra oritur, tam subito etiam evanesceret cessante externi organt motione. εe absente objecto a quo illa pendebar. Iam vero ita a natura factum deprehenditur humanum corpus, ut, quamvis peeu liarta sit singulorum sensuum constitutio ,εc peculiares etiam unicuique organo inse rantur nervi,hi tamen nec oriantur, nec fi- ruantur in istis organis, verum ex intimis
cerebri penetralibus, tanquam diducta aeprolongata substantiae ipsius filamenta , ad omnes sere corporis partes sint protensi, ut, quoties bene dispositi satisque expansi fuerint in vigilia , eam im
pressionem, quam in externo organo recipiunt , ad communem omnium origi
nis suae locum deserant ac depoἀanr : M
672쪽
quia tales externorum sensuum impressi nes saepe redeunt. & quandoque satia vehementes sunr, fieri non potest quin in renella & flexili illa eerebri substantia, ad quam nervorum intervenru pertingvht . aliquod sul vestigium relinquant. Arque hoc externae impressionis vestigium, quod
species & phantasma dicitur philosophis ,
conservat in nobis rerum absentium & jam ante a nobis perceptarum memoriam, fungi rurque vice ipsius objecti ubi de eo ab
Haec autem peculiaris cogitandi forma, qua non ad rem ipsam externo sensui praesentem, sed ad ejusdem imaginem seu praeteritae impressionis vestigium mentis obrutum verrimus , Imaginatio seu phantasa vocatur: quae licet initio non tam vivida
& expressa esse soleat, quam qindem ipsae
externorum sensuum perceptiones, iteraris tamen aliquoties externorum sensuum
morionibus, & repetita quandoque interna meditatione ira perfici potest & con- firmari, ut multum adjumenti Se persectionis inde accedar communi isti, de qua
hactenus loquuri fuimus, hominum norl-riae,quae ex variis sensuum perceptionibus arque experimentis ortum dueir. Ut enim objecta externa motionesque ab iis excitatae circa sensus externoa, ira
673쪽
cerebri vestigia spirituumque animalium inrhrna commotio se habent eirca imaginationem : neque magis necessarium est, Praesente ex. gr. corpore luminoso oculiaque ab eodem commotis, sequi illius sen sum, quam praesente in cerebro hujusce motionis vestigio, Ioco corporia illuminati , spiritibusque ab eodem convenienter agi ratis, vim etiam imaginandi excitari, ipsumque illud corpus, quod non est pro sens, concipere , uti quotidie id experiri licet in insomniis, nec non vigilantium fortuitis imaginationibus, & delirantium imprimis ac melancholicorum phanrasiis. Quemadmodum eriam ex singulorum sensuum impressionibus , non luminis
tantum, εc colorum,& caloris aliarumque qualitatum elicimus perceptiones, verum interlori mentis agitarione varia judicia aeratiocinationes iis superstruimus, multaque de rerum exrra nos positarum figuris. magnitudine, litu, motu, substantia, mutationibus , effectis & viribus agendi cognoscimus concludimusque , & res etiam absentes ac insensibiles per sua signa intelligimus haud aliter imaginatio rerum absentium ac lentationum praeterirarum v
stigiis excitata, di interna saepe ac liberiori mentis εe spirtruum agiratione adjuta haec
omnia praestat quam promptissime. Qui-
674쪽
636 DE VULG. ET PH L s PH. bus si addamus quod imaginatio nunquam sere sit oriosa, sed ut plurimum praesentia sibi habeat aliqua objecta in
quorum contemplatione se exerceat .vel si ad ea non attendar, quod quidlibet ex memoria depromere ac sibi prae sena sistere , nec non ob summam spirituum agilitatem ει vestigiorum quae vice objecti fungum tur vlciniam, celerrime de eo cogitare . simulque varie illud conserre eum aliis . nee non componere, dividere, ampliare aut Contrahere, & haec omnia denique memoriae mandare ac firmiter imprimere possit; quis non videt quot & quanta hine sequantur humanae cognitionis subsidia Et haec tamen omnium hominum communia esse voluit optimus Deus, ad haec
non docti sed facti . non instituti sed a
natura imbuti sumus. Ipsi amentes non
sensuum tantum, verum etiam memoriae
atque imaginationis aliquem habent u. sum. Quotquot vero mentem sanam ineorpore sano nacti fuerunt, non aliter qui, dem colorem , lumen, Calorem similiaque Percipiunt , sed rectius de rebus extra nos
positis judicant. distinctius earum figuras, magnitudines, motus substantiamque eoncipiunr, mutationes, essecta δe agendi virea curiosius perscrutantur. & s ieiua plerumque res praeteritas inemoriae manis dant
675쪽
NAT. CONT E M LATION R. 63 7 dant di ubi opus suerit ex ea promunt, aeeeseriori denique certiorique utuntur ra-tIocinatione. Μajus etiam sciendi desiderium inditum a natura habent, majorem que ex rerum novarum notia hauriunt πο- luptatem. Er quia plurimarum rerum inis digi simus. dum fragile hoc corpus circumserimus . vix quicquam rerum ex ternarum oecurrit, quod non vel ad vitae conservationem aliquid conserat, vel no.
cere aut prodesse possit ; necessum fuit
non animi tantum gratia nos caprare m. Tum occurrentium notitiam. verum etiam
studio ia labore eam quaerere magnaque diligentia memoriae mandare. Etenim cor. pus nostrum non perpetuo in eodem statu subsistit , verum ab tigernis externisque causis continuo mutatur consumiturque. In aere spiritum duelmus . cibo & potu indigemus ut ex infantibus evadamus vi ri . virilemque aetatem in vigore diu con servemus , tandemque etiam senecta fruamur quantum fieri potest vegeta ac immuni ab lir molestiis, quae graviorem ipsam reddunt. Et quia hisce auxiliis serram tectam servare .valetudinem no stram , neque rerum externarum injuriae. neque satalla corporis nostri ad deteri ora lapsus permittunt, praeter noxios Pro prii corporis affectus actionumque ipsius vitia
676쪽
638 Dg voLa. ET PHILOSOPH. vitia ac.impedimenta , etiam remedia quaedam seu auxilia notare debuimus, qui bus vel imminens periculum praeveniri de arceri, praesensque noxa removeri possim Et mediocris horum omnium notitia suta ficeret nobis, si ea foret coeli clementia corporisque nostri fortitudo, ut sub dio ac nudi vivere possemus, sique cuncta ad ea quae diximus necessaria sponte obvia nobis
fierent, ac denique si pauca illa, quidus
narura contenta esse posset , nostris etiam desideriis ita satisfacerent, ut non quaere temus tanto studio earum rerum apparatum , quae vel superfluae sunt, vel ad voluptatem tantum arque mollitiem comparatae. Fateor quidem eos mortalium, qui
maxime barbari sun r, parum sollicitos esse de acquirenda talium rerum penitiori am pliorique notitia. vivunt illi ferarum more , victumque in diem plerumque quaeri. tant. Secure iis fruuntur, quae vel natura vel raptus suppeditar. Cuncta discriminant externis illis formis, quas abeunte aetate sensu observant. Qua ipsos latent, non anxie inquirunt,quia illa sibi commoda vel necessaria esse posse non videnr. Illi vero qui posita barbarie in magnas colere
socierares , vitamque ducunt tranquillam ac mansuetam, quia rerum, quas possidenr,
677쪽
NAT. CONTEM eLATIONE. 639guunt, singuli sua inrre contenti esse debent. Quae ad vitae sustentationem necesseria habent , non raptu, sed arte aequirunt , de si fortunam experti fuerint beni- gniorem, pacath lis fruuntut quae ex bonis propriis proveniunr. Arque in hae utrae tranquillitate M otii abundantia magis cir
cumspecti & ad ea quae quotidie in vita
occurrunt attenti esse solent homines. Ubi observant quippiam, quod usum,vel commoditatem in vita allaturum sperant id . non contemnunt, vel negligunr, verum diligenter ejus qualitates, formam, Opera tiones , utres ususque norant. Sicque in venta suerunt ve stimenta , casae , aedificiaque quibus nos defendimus ab aeris injuria . Variaeque alimentorum species ac se mae una cum aeris, aquae, ignis, rempestatum , & locorum quae inhabitamus differentiis viribusque diligentius observatae. Eodemque modo notatum etiam fuir ,
quid herbae, quid mineralia, quid variae
animalium parres . quid dentque innumerabilis illa eorporum quae nos circumstant multitudo, essiciat in corporibus nostris, quasve haec'omnia sibi invicem inducant
murationes,ut eorum commoda prosequi,
incommoda fugere possimus ; quae prima artis Mediea initia suere. Aecessit nostri etiam corporis curiosior contemplatio: M
678쪽
6 o Da vutio. E T PHi Logo Fria 'primum quidem 'xterna ejus forma.. ac structura una cum operationibus, Rec dentibus , morbisque conspicula notata
fuere, sicque exculta fuit Chimetia .deinde vero interior abdirarum partium inspectio in cadaverum animaliumque dissectionibus fuit tentata , multaque admirabilia & ante incognita, circa partium figuras, magnitudines , nexus, colores, consistentiam , vias & horum omnium denique usus per Anazomen sunt detecta. c umque multis rebus ad vitam necessariis non ita integris prout occurrunt arti possimus. Terum vel componendae vel dividendae , vel aliter formandae sint ac struendae, non contenti dignotione earum varieratum, Muirium, quaa ipsa natura ossor, arte naruoram perficere. vel superare laboravimus, quae prima Mechanites artiumque.quaa illuberales vocant, initia fuere. Ac deniquη necessum est mentem hominis , quae tot rerum utilium noritia quotidie imbuirur.
magis magisque assici plura cognoscendi
desiderio tandemque tantam rerum n Varum cognitione haurire voluptarem.ur, quicquid novum vel incognitum occurrit, - ob hoc unum novisse ac notare velit, qu in
ipsa sibi pretium est cognitio. Arque,
Pacto non utilia tantum Se commoda ad
iram, quae j/m recensuimus, sed quaeli p
679쪽
NAT. CONTEMPLATIONE. 6 tellam alia . quae rara vel admirabilia nobia videntur, magna eum voluptate advertimus. . Et prout quisque vel otio abundat . vel sciolus, curiosus atque admirabundua suerit, tanto ulterius progreditur in hoe ultimo cognitionis genere,de tanto majori studio ea quae in coelia , terra, aqua. meteoris, lapidibus. metallta , brutis animanistibus 8e homine rara occurrunt, memoriae mandat. Sellicet in ipsis rebus quae cognoscuntur inultamenta iniunt, quibus ad earum notitiam movemur. Fictas fabularie quibus nulla utilitas duci potest, eum voluptare legimus. Etiam pueri ne verberibus quidem 1 eontemplandis rebus perquirendisque deterrentur: gaudent se novi aliquid addiscere idemque alita narrare gestiunt, pupa, ludis similibusque spectaculis in tantum tenentur , ut vel famem ω sitim ea propter perserant ; imo ipsa nativitatis hora magna cum voluptate versualumina oculos flectimus, suavique risu si pe testamur,quantum delectationis ex tot
novarum rerum intuitu capiant mentea nostrae.
Arque haec tam utilis , tam necessaria ac jucunda multarum rerum cognitio, ea ipsa est quam omnibus hominibus commmunem iacimus. Hujus natalea ducendae sunt ab ipso mundi exordio; haec ante
680쪽
sapientiae studium ad aliquam persecti nem perducta, posteaque a vulgo mbria lium exculta fuir , adeoque etiamnum ab eo cognitionis genere, quod philosophi proprium est. distingui debet. Et quanquam Europaei , aliaeque magis cultae nationes , uti humanitate & mansuetudine . ira eorum etiam quae jam recensuimus sitenria alias gentes antecellant: incredibile tamen est ullos reperiri hominea adeo brutos ac barbaros, quin eam harum n tiriarum parrem assequari suerior . qua levitae necessitatibus satisfacere . M animos
etiam delectare nonnihil possinti consulite eos qui novi orbis barbariem, . aut septentrionis & Austri stupiditatem video
runt, an non homines illic visunt sensibus suis juxta nobiscum urentes, rerum colo re., calores, stigora, iapores, figuras, in
tus, magni rudines le ipsam denique se, stantiam recte distinguentes ; multor etiam rerum effectus viresque a quibus illi procedunt notantas. ω si non literas ser. monem saltem quem didicerunt tutelli gentes λ Et annon aliqua eorum qu e hoe
Pacto cognoscunt memoriae trahunt , &ubi opus faelit imaginatione recogno3cuur . nec non ex notitia una in aliam ducuntur annon arte naturae vires superare.