장음표시 사용
511쪽
DE BELLO AFRIC. LIB. CAPUT ΙΙΙ.
Dum Caesar castra movet , eruptio ex oppido fit. Galli numero minus triginta, duo millia homianum ad oppidum repellunt. Dum sufeeptum iter Caesar persequitur, ex variis locis ad eum leg riones veniunt. castra ipse ad Ruspinam, inde ad Leprim ponit, tibi intelligit, suas naυes Uri-
eam versus iter facere . Mauri Caesareos adoriuntur . Caesar in Sardiniam nuntios mittit auxialium petentes, oe C. Sallustium Crispum in insulam Cercinnam frumentatum , Rabirium vero P Ibumum in Siciliam. Dostquam una nocte, & die ad oppidum con- I sumpta, neque responsum ullum a Considio
dabatur, neque ei reliquae copiae succurrebant, neque equitatu abundabat ; ct ad oppidum oppugnandum non satis copiarum habebat , & eas tironum: neque primo adventu convulnerari exercitum volebat, & oppidi egregia munitio ; ditificilisque ad oppugnandum erat accessus ; & nunciaban rur auxilia magna equitatus oppidanis suppetias venire t non est visa ratio ad oppugnandum oppidum commorandi, ne, dum in ea re Caesar esset occupatus, circumventus a tergo ab equitatu hostium laboraret . . Itaque castra cum movere vellet, subito ex oppido erupit multitudo: atque equitatus subsidio uno tempore eis casu succurrit, qui erat missus ab Iuba ad stipendium accipiendum : castraque, unde Caesar egressus iter facere coeperat, occupant, &eius agmen extremum insequi coeperunt. Quae res cum animadversa esset, subito legionarii consistunt, R equites quamquam erant pauci, tamen contra tantam multitudinem audacissime concurrunt. Accidit res incredibilis , ut equites minus xxx Galli a Μaurorum equitum II millia loco pellerent, urgerent que
a Maurarum equitum J Numidanam, nisi forsan ex vicinis Μa ris rex Numidiae milites etiam collegerat . Tamen & post paullo sect. s. taratores as insequendum erant mmisae.
512쪽
A. HIRTII. so δque in oppidum . Postquam repulsi, & conjecti
erant intra munitiones , Caesar iter constitutum ire contendit. Quod cum saepius facerent, ct modo insequerentur, modo rursus ab equitibus in oppidum repellerentur, cohortibus pauciS e X Veteranis, quas secum habebat, in extremo agmine collocatis , & parte equitatus , iter leniter cum reliquis facere coepit. Ita, quanto longius ab odipido discedebatur , tanto tardiores ad insequendum erant Numidae. Interim in itinere ex oppidis , ct castellis legationes venire, polliceri frumentum ', paratosque esse , quae imperasset, fa-Cere . Itaque eo die castra posuit a ad oppidum
Ruspinam Kal. Iauuar. Inde movit, ct pervenit 7.b ad oppidum Leptim , liberam civitatem& in1-munem. Legati ex oppido veniunt obviam: li-henter se omnia facturos, quae vellet , pollicentur. Itaque, centurionibus ad portas oppidi, &custodiis impositis, ne quis miles in oppidum introiret , aut injuriam faceret cuipiam incolae, non longe ab oppido secundum litus facit castra. Eodem naves onerariae, S longae nonnullae casu advenerunt. Reliquae, ut est ei nunciatum, incertae locorum , e Uticam versus petere visae sunt. Interim Caesar amari non digredi, neque
mediterranea petere propter navium errorem, equitatumque in navibus omnem continere t ut arbitror, ne agri vastarentur, ὶ aquam in naves iubet comportari . Remiges interim , qui aquatum e navibus exierant, subito equites Mauri, nec opinantibus Caesarianis , adorti multos iaculis convulneraverunt , nonnullos interfecerunt. Latent enim in insidiis cum equis inter convalles, & subito exeunt, non ut In campo cominus
depugnent. Caesar interim in Sardiniam nuntios g.
a ad oppidum Ruspinam a inter Adrumetum & Leptim mi
norem situm Ptolemaeus. κολωνια . P ου-
να Δενος μικρα . Silius Italiciis lib. III. vers. Σω. Quaeque procul remit nou aequos Ruspina fluctus. h ad oppidum Leptim 3 Leptim parvam , ut modo vidimus. Est enim alia Leptis magna. Plinius V. q. His oppida libera, Leptis. Adrumetum. RQpina. e Uticam versus a Utica caput provinciae Africae eversa Carinthagine , necdum reiiituta, prope flumen Bagradam.
513쪽
cum litteris. & in reliquas provincias finitimas , dimisit, ut sibi auxilia , commeatus , frumentum, simulatque litteras legissent, mittenda Curarent , exoneratisque partim navibus longis, Rabirium Post humum in Siciliam ad secundum
commeatum arcessendum mittit . Interim cum x. navibus longis ad reliquas naves onerarias conquirendas , quae deerraiient, ct sit nul mare tuendum ab hostibus iubet proficisci. Item C. Sallu stium Crispuni praetorem a ad Cercinam insulam versus, quam adversarii tenebant, cum parte navium ire iubet, quod ibi magnum numerum frumenti esse audiebat. Haec ita imperabat, itaque unicuique praecipiebat, ut, si fieri posset , nec
locum ullum excusatio haberet, nec moram tendigi versatio. Ipse interea ex perfugis , & incolis cognitis conditionibus Scipionis, ct qui cum eo contra se bellum gerebant, b miserari regium
enim equitatum in provincia Africa Scipio alebat ) tanta homines esse dementia , ut malle civregis esse vectigales , quam cum civibus in P tria in suis fortunis esse . incolumes L
Caesar Ruspinam revertitur , ct fumentatum is rpostea classem conlyendit contra hostes itiarur , militibus perterritrs, utpote eius conmii insciis 'Tiar ad Iret. Non. Ianuar. castra movet, Leptique vi. cohortium praesidio cum Saserna relicto, ipse rursus, unde pridie venerat, Ruspinam cum reliquis copiis convertit: ibique sarcinis exercitus relictis, ipse cum expedita manu proficiscitur circum villas frumentatum ; op-' pidanisque imperat, ut plaustra, jumentaque Omnia sequantur. Itaque magno frumenti invento numero, Ruspinam redit . Hoc eum idcirco
existimo fecisse, ne maritima oppida post se va
a ad Cercinam In lam a stipra Syrtem minorem e regione Ruspariani & Τusdri. b miserari a supple coepit eorum provincialium.
514쪽
tua relinqueret, praesidioque firmata a ad classis receptacula muniret . Itaque ibi relicto P. Saserna fratre eius , quem Lepti proximo oppido reliquerat eum legione, iubet comportari ligna in oppidum quam plurima: ipse cum cohortibus
VII. quae ex veteranis legionibus in claisse cum
Sulpicio, & Vatinio rem gesserant , eta oppido Ruspina egressus , proficiscitur aa portum , qui abest ab oppido millia passuum H. ibique b classem sub vesperum cum ea copia conscendit. Ο-' mnibus in exercitu insciis, ct requirentibus Imperatoris consilium , magno metu , ac tristitia solicitabantur. Parva enim cum copia , ct ea tironum , neque omni exposita , in Africa contra magnas copias , ct insidiosae nationis , equitatumque innumerabilem se expositos videbant di neque quidquam solatii in praesentia, neque auxilium in stiorum consilio animadvertebant, nisi in ipsus Imperatoris vultu, vigore, mirabilique hilaritate: animum enim altum, Se rectum praese gerebat. Huic acquiescebant homines, ct in ejus scientia, ct consilio omnia sibi proclivia omnes fore sperabant.
a ad classis recepta uta I scaliger edidit ad elassem receptae la. quem, ut solent . pulteriore; sccuti sunt , nisi quod li-her recenti stimus cum Dion. Volsit notis . legi t classem. quod insolens classem videbatur. Priores omnes classis . Videant. quibus copia est codices inspiciendi manu scriptos.la ria Beor ctim ea copia con euit 2 cum copiis . manu. parte 'EXercitus ' ut mox. parea enim eum copia. γ ea tironum. Sallustius Cati I. cxtremo, ex omui copia ne ue in proelio ne que in tipa quam civis ingenuus capitis en . Et virgilius AEneid. H. si a.
Relpicio, , quae sit me circum copia, issem.
515쪽
soε DE BELLO AFRIC. LIB. CAPUT V.
Caesar egressus naυibus milites ad Ruspinam reducit ; ipse inde frumentatum it : inde hqsti-βus appropinquantibus, Juos ad pugnam parar. Labienus , oe duo Paetati aciem instruunt .
Hostes novo genere pugnae Caesareos turbant: re fertur ordo, quo uterque exercitus procedit. Μ.
Petreius, se Cn. Piso suis auxiliantur . Caesarei, praelio redintegrato, hostes pellunt. 11. C Tar in navibus una nocte consumpta, iam
ε coelo albente, cum proficisci conaretur, subito navium pars, de qua timebat , eX errore eodem conserebatur. Hac re cognita, Caesar Celeriter de navibus imperat omnes egredi, atque armatos in litore reliquos advenientes milites exspectare. Itaque sine mora navibus eis in portum receptis , e . advectis militum , equitumque copiis, rursus ad oppidum Ruspinam redit, atque ibi eastris constitutis, ipse cum cohortibus expeditis xxx. frumentatum est profectus. Ex eo est copnitum Caesaris consilium ; illum cum classe naxibus onerariis, quae deerrassent, subsidio ire elam hostibus voluisse, ne casu imprudentes suae naves in classem adversariorum inciderent: neque eam rem eos voluisse scire, qui in praesidiis
relicti sui milites fuissent; ne illi propter suorum
paucitatem, &hostium multitudinem, metu de-xa. ficerent. Interim cum iam Caesar progressus esset a castris circiter millia passuum in per speculatores, & a antecessiores equites nunciatur ei, copias hostium haud longe a se vi ias. Et hercle eum eo nuntio pulvis ingens conspici coeptus est. Hac re cognita, Caesar celeriter jubet equitatum universum, cuius copiam habuit in pra sentia non magnam, di sagittarios , quorum parvus e castris exierat numerus , arcessi, atque ordi
a antecessores equites J qui agmen antecedunt . ut locum metandis castris deligant: aut de via, qua exercitus ducatur, dispiciant. Turue θ. adυ. XXIV. It .
516쪽
dinatim signa se leniter consequi : ipse antecedere cum paucis armatis . Iamque, cum procul hostis conspici posset, a milites in campo jubet paleari, di ad pugnam parari : quorum omnino numerus fuit xxx. cohortium cum equitibus CD, ct sagittariis. Hostes interim, quorum duxerat a 3, Labienus, ct duo Pacidii, aciem dirigunt mirabili longitudine non peditum, sed equitum confertam , ct inter eos levis armaturae Numidas, ct sagittarios pedites interposuerant, & ita con densaverant , ut procul Caesariani pedestres c pias arbitrarentur: & dextrum , ac sinistrum cornu magnis equitum copiis firmaverant . Interim Caesar aciem dirigit simplicem, ut poterat, propter paucitatem . Sagittarios ante aciem conlit ruit: equites dextro , sinistroque cornu opponit:& ira praecipit, ut providerent, ne multitudine equitatus hostium circumvenirentur: existimabat enim se cum pedeshibus copiis, acie instructa, dimicaturum . Cum utrinque expectatio fieret ; γε neque Caesar se moveret, ct cum suorum paucitate contra magnam vim hostium artificio magis, quam viribus decernendum videret : subito adversariorum equitatus sese extendere, ct in latitudinem promovere , collesque complecti, re Caesaris equitatum extenuare , simulque ad circumeundum comparare se coeperunt . Caesariani equites eorum multitudinem aegre sustinebant. Acies interim mediae cum concurrere conarentur, subito ex condensis turmis Numidae levis armaturae cum equitibus procurrunt, ct inter legionarios pedites iacula conjiciunt . Hic tum Caesariani in eos impetum fecissent, illorum equites refugiebant: pedites interim resistebant, dum equites rursus cursu renovato peditibus suis
succurrerent. Caesar , novo genere pugnae obla' II. to, cum animadverteret ordines suorum in procurrendo turbari pedites enim , dum equites Iongius a signis persequuntur, latere nudato, Rproximis Numidis iaculis vulnerabantur , equi-
a milites i et galeari a galeis indui & armari. Hinc Mive va avicata dicitur Cic. N. D. I. c. 16.
517쪽
tes autem hostium pilum militis cursu facile uristabant ) edicit per ordines, ne quis miles a signis Iu pedes longius procederet. Equitatus interim Labieni suorum multitudine confisus Caesaris paucitatem circumire conatur. Equites Iuliani pauci, multitudine hostium defessi , equis
convulneratis, paullatim cedere : hostis magis, magisque instare . Ita puncto temporis omnibus legionariis ab hostium equitatu circumventis , Cauarisque copiis in orbem compulsis, a intra cancellos omnes conjecti pugnare cogebantur. I 6. Labienus in equo, capite nudo, versari in prima acie, simus suos cohortari, nonnumquam legionarios Caesaris ita appellare: Quid tu, inquit, miles tiro, tam feroculus es t Vos quoque iste verbis infatuavit. In magnum mehercule V S pe riculum impulit. Misereor vestri . Tum miles:
Non sum, inquit, tiro, Labiene, sed de legione X veteranus. Tum Labienus: Non agnoico, inquit, signa Decumanorum. Tum miles: Jam me , qui sim , intelliges. Simul cassidem de capite dejecit, ut cognosci ab eo posset, atque ita pilum viribus contortum dum in Labienum mittere contendit, equi graviter adverso pectori a fixit ; ct ait: Labiene , Decumanum militem, qui te petit, scito esse . Omnium tamen animi in terrorem conjecti, & maxime tironum : circumspicere enim Caesarem, neque ampliuς facere, nisi hostium jacula vitare . Caesar interim, consilio hostium cognito, iubet aciem in longitudinem quam maximam porrigi, & alternis con- veisis cohortibus, ut una post alteram ante signa tenderet. b Ita coronam hostium dextro , sinistroque cornu mediam dividit: ct unam partem 'ab altera exclusam equitibus intrinsecus adortus, eum peditatu telis conjectis in fugam vertit: neque longius propiesius, veritus insidias, se ad suos recipit. Idem altera pars equitum , pedi
, ita coratiam Bossitim 2 aciem hostium undique instautem.
518쪽
A. HIRTII. so tumque Caesaris facit. His rebus gestis, & procul hostibus repulsis, convulneratisque, a ad sua praesidia sese, sicut erat instructus, recipere coepit. Interim M. Petreius, b & Cn. Piso cum Ig. equitibus Numidis tri c. electis, peditatuque ei uidem genet is satis grandi, ex itinere re Ela subsidio suis occurrunt. At hostes, suis ex terrore firmatis, rursusque renovatis animis , legionarios conversis equitibus se recipientes novissimos adoriri, ct impedire coeperunt, quominus se in castra reciperent. Hac re animadversa, Caesar jubet signa converti, & medio campo redintegrari piaelium. Cum ab hostibus eodem modo pu-Lnaretur, nec cominus ad manus rediretur, Caesarisque equites, ct iumenta ex nausea recenti, siti, languore, paucitate, vulneribus defatigata ad insequendum hostem, perseverandumque Cu sum tarὰiorem haberent, δieique pars exigua iam reliqua esset, cohortibus, equitibusque circum datis imperat, e ut uno ictu contenὸerent, ne- qtae remitterent, donec ultra ultimos colles hostes repulissent, atque eorum essent potiti. Itaque, signo dato, cum iam hostes languide, ne in Eligenterque tela mitterent, subito immittit cohortes , turmasque suorum : atque puncto tem
poris hostibus nullo negotio campo pulsis , post collemque de testis, nacti locum, atque ibi paullis per commorati, ita ut erant instructi, leniter se ad suas recipiunt munitiones. Itemque ad Uersarii male accepti tum demum se ad sua praesidia contulerunt .QR ad Dia prae dia I castra , ut ipse cap. XU I. a. quo minus se in ca inr ν Per t. h Cn. Piso J de quo Tacitus annal. ra. cap. Xlm. consuislatur. An idein de quo Val. Maximus lib. VI. cap. M. non eliquet.
C tit uno ictu a continuo iactu telorum.
519쪽
sto DE BELLO AFRIC. LIB. CAPUT V Ι.
cognoscitur hostium conflium ex perfugis adυerfariorum . Petreius in praelio vulneratur . Caesar diligentissime sua eastra munit , ct intelligit, Scipionem fua ς eopias eum Petreio, ω Labieno coniungere velle; ex Africa res necessarias arces-st. Labienus saueios Adrumerum deferendos cu
xy. INterim ea re gesta , & praelio dirempto , e T adversariis perfugae plures ex omni hominum genere, di praeterea 'intercepti hostium complures equites, peditesque : ex quibus cognitum est hostium consilium , eos hac mente , di conatu venisse , ut novo , atque inusitato genere praelii tirones, legionariique pauci perturbati , Curio nis exemplo ab equitatu circumventi opprimerentur . Et ita Labienum dixisse pro concione , tantam sese multitudinem auxiliorum adversariis subministraturum, ut etiam caedendo in ipsa victoria fati eati vincerentur, atque a suis superarentur : Quippe qui in illorum sibi consideret multitudine: Primiam, quod audierat Romae legiones veteranas dyssentire , neque in Africam velle transire : deinde , quod triennio in Africa suos milites consuetudine retentos, fideles iam sibi esse eis et i maxima autem auxilia haberet Numidarum equitum, levisque armaturae . Pllaeterea ex fuga, praelioque Pompeian , quos secum a Brundisio transportaverat, equites Germanos,
Gallosque, ibique postea a ex hybridis libertinis, servisque conscripserat, armaverat, e quoquo 1rae nato uti condocuerat. Praeterea regia auxilia, elephanti cxx , equitatusque innumerabilis Deinde legiones conlcriptae ex cuiusque modi, generisque b amplius X H. millibuS. Hac spe, atque
ea a ta hibridis lifleninis 3 ex patre Romano, matre peregrina.
Hibridae enim ex imparibus parentibus nati. amplius xis a Vulgo diddunt mi is,u, contra fidem script rum manu: etiam im baine Liplio Elact. xi. M.
520쪽
ea audacia inflammatus Labienus cum equitibus Gallis, Germanisque oo dc. a Numidarum sine fraenis Ox. millibus, praerere a Petreiano auxilio adhibito equitibus Oo c. peditum , ac levis armaturae quater tantis , sagittariis , ac funditoribus , b hippotoxotisque compluribus. His copiis pridie Non. Januar. post diem tertium, quam Africam attigit, e in campis planissimis, purissimisque ab hora diei quinta usque ad solis occasum est decertatum . In eo praelio Petreius graviter ictus ex acie recessit. Caesar interim castra zo.
munire diligentius , praesidia firmare maioribus copiis, vallumque ab oppido Ruspina usque ad
mare deducere, S a castris alterum eodem , quo tutius ultro citroque commeare, auxiliaque sine periculo sibi succurrere possent: tela, tormentaque ex navibus in castra comportare , remigum partem ex classe Gallorum , Rhodiorumque , d Epibatarumque armare , & in castra evocare , uti, si posset, eadem ratione , qua adversarii , levis armatura interjeEta inter equites suos interponeretur: sagittariisque ex omnibus navibus e I tuis
raris, Syriis, ct cujusque generis ductis in castra compluribus , fre luentabat suas copias . Audiebat enim , Scipionem post diem tertium eius diei,
quo praelium factum erat, appropinquare , copias luas cum Labieno, ἐχ Petreio conjungere, quo rum copiae legionum xxx , & equitum I v. millium esse nunciabantur: officinas ferrarias instruere, fagittasque, di tela uti fierent complura, cuin rare , plandes fundere , sudes tomparare, litteras in Siciliam, nuntiosque mittere, ut sibi crates, materiemque congererent ad arietes, cuius
in a Numidarum sine frenis a quod proprium huius gentis. Silius